# ئینجیلی بچووک

ئەمە هەڵبژاردنێکی بە وردی هەڵبژێردراوە لە دەقە یۆنانییە کۆنەکان کە مەبەستی ئەوەیە باشترین شێوە بۆ گرتنەوەی فێرکردنەکانی عیسا و ئەو نووسراوانەی کە ئەو فێری کردووە، ئاماژەی پێ کردووە و جێبەجێی کردووە. ئامانجمان ئەوەیە نزیکترین نوێنەرایەتی وردی یۆنانی سەرەتایی پێشکەش بە ئێوە بکەین بە شێوەیەکی سەردەمیانە و خوێندنەوە.

ئەم وەرگێڕانە لە یۆنانی سەپتواگینت و دەقە بیزەنتییەکانی ڕەسەن بە بەکارهێنانی مۆدێلە زمانییە گەورەکان دروستکراوە. بۆ ئەم هۆیە دەربڕینی زۆر لە کلتور و ڕێزمانی زمانی ڕەسەن لەخۆدەگرێت، بەڵام ڕەنگە هەڵەش لەخۆبگرێت. ئەگەر شتێک سەیر دیار بوو، تکایە یۆنانی ڕەسەن بپشکنە. ئەگەر هەڵەیەکت دۆزییەوە، تکایە بۆ jesusislord@joshuabible.com ئیمەیڵی بکە.

ئێوە مۆڵەتتان هەیە کە ئەم وەرگێڕانە بە تەواوی یان بە بەشێک لێی بڵاوبکەنەوە و دابەشی بکەن. مۆڵەتتان نییە گۆڕانکاری تێدا بکەن یان بیفرۆشن. ئەگەر هەڵەیەکتان بینی، تکایە ئیمەیڵێک بنێرن بۆ jesusislord@joshuabible.com تاکو بتوانین ڕاستی بکەینەوە و وەشانێکی نوێکراوەتان پێبدەین.

## پەیدابوون

### 1

لە سەرەتادا خودا ئاسمان و زەوی دروستکرد. زەوی بەڵام نەبینراو و شێوەنەکراو بوو، و تاریکی لەسەر قووڵاییەکە بوو، و ڕۆحی خودا لەسەر ئاوەکە دەجوڵایەوە. و خودا گوتی، با ڕووناکی ببێت، و ڕووناکی بوو. و خودا ڕووناکییەکەی بینی کە باشە، و خودا جیاوازی کرد لە نێوان ڕووناکی و تاریکی. خودا ڕووناکیی بە ڕۆژ ناودەبرد و تاریکیی بە شەو ناودەبرد. ئێوارە بوو و بەیانی بوو، ڕۆژی یەکەم.

و خودا فەرمووی: با ئاسمان لە ناوەڕاستی ئاوەکان دروست بێت، و با جیاکەرەوە بێت لە نێوان ئاو و ئاو. و بەم جۆرە بوو. خودا ئاسمانی دروستکرد و جیاوازی کرد لە نێوان ئەو ئاوەی کە لەژێر ئاسمان بوو و ئەو ئاوەی کە لەسەرەوەی ئاسمان بوو. خودا ئەو جەلەدەی بە ئاسمان ناودەبرد، و خودا بینی کە جوان بوو، و ئێوارە بوو، و بەیانی بوو، ڕۆژی دووەم.

و خودا گوتی: با ئاوی ژێر ئاسمان بۆ ناو کۆبوونەوەیەک کۆبکرێتەوە، و با وشکە دەربکەوێت. و بەم شێوەیە بوو، و ئاوی ژێر ئاسمان بۆ ناو کۆبوونەوەکانی خۆی کۆکرایەوە، و وشکە دەرکەوت. خودا زەوییە وشکەکەی ناونا زەوی، و کۆمەڵەکانی ئاوەکانی ناونا دەریاکان، و خودا بینی کە باش بوو. و خودا گوتی، با زەوی ڕووەک بڕوێنێت، گیا کە تۆو بچێنێت بەپێی جۆرەکەی و بەپێی هاوشێوەیی، و دارێکی بەردار کە بەر بەرهەم بهێنێت، کە تۆوەکەی لەخۆیدایە بەپێی جۆرەکەی لەسەر زەوی، و ئاوا بوو. و زەوی گیای گیا دەرهێنا، تۆو چاندن بەپێی جۆر و بەپێی هاوشێوەیی، و دار بەردار کە بەر دروستدەکات، کە تۆوەکەی لەناو خۆیدایە بەپێی جۆر لەسەر زەوی، و خودا بینی کە باشە. و ئێوارە بوو، و بەیانی بوو، ڕۆژی سێیەم.

و خودا گوتی، با ڕووناکییەکان لە گەردوونی ئاسمان دروست بن بۆ ڕووناکی دانەوە لەسەر زەوی، بۆ جیاکردنەوەی نێوان ڕۆژ و شەو، و با بن بۆ نیشانەکان و بۆ وەرزەکان و بۆ ڕۆژەکان و بۆ ساڵەکان. و با بن بۆ ڕووناکی لە ئاسمانی ئاسمان، بۆ ئەوەی ڕووناکی بدەن لەسەر زەوی، و ئاوا بوو. خودا ئەو دوو ڕووناکییە گەورانەی دروست کرد، ڕووناکییە گەورەکە بۆ فەرمانڕەوایی ڕۆژ، و ڕووناکییە بچووکترەکە بۆ فەرمانڕەوایی شەو، و ئەستێرەکانیش. و خودا ئەوانی لە ئاسمانی ئاسمان دانا، بۆ ئەوەی لەسەر زەوی ڕووناکی بدەن، و فەرمانڕەوایی کردنی ڕۆژ و شەو، و جیاکردنەوەی نێوان ڕووناکی و تاریکی، و خودا بینی کە باش بوو. و ئێوارە بوو و بەیانی بوو، ڕۆژی چوارەم.

و خودا گوتی: با ئاوەکان خشۆکە زیندووەکان دەربهێنن، و باڵندەکان لەسەر زەوی بفڕن لە گەردوونی ئاسماندا. و بەم جۆرە بوو. خودا ئەو دڕندە گەورانەی دەریای دروستکرد، و هەموو گیانی ئاژەڵە خشۆکەکان کە ئاوەکان دەریانهێنان بەپێی جۆرەکانیان، و هەموو باڵندەی باڵداریش بەپێی جۆرەکانیان، و خودا بینی کە باشن. خودا بەرەکەتداری کردنی و فەرمووی: زیادبوون و زۆربوون، ئاوەکان لە دەریاکان پڕبکەن، و با باڵندەکان لەسەر زەوی زۆربن. و ئێوارە بوو، و بەیانی بوو، ڕۆژی پێنجەم.

و خودا گوت: با زەوی گیانی زیندوو دەربهێنێت بەپێی جۆرەکانیان، ئاژەڵە چوارپێیەکان و شتە خشۆکەکان و دڕندەکانی زەوی بەپێی جۆرەکانیان. و ئاوا بوو. و خودا ئاژەڵە کێوییەکانی زەوی بەپێی جۆرەکانیان دروستکرد، و ئاژەڵە ماڵییەکان بەپێی جۆرەکانیان، و هەموو خشۆکەکانی زەوی بەپێی جۆرەکانیان، و خودا بینی کە باشن.

و خودا گوتی: با مرۆڤ دروست بکەین بەپێی وێنەی خۆمان و هاوشێوەی خۆمان، و با فەرمانڕەوایی بکەن بەسەر ماسییەکانی دەریا و باڵندەکانی ئاسمان و ئاژەڵە ماڵییەکان و هەموو زەوی و هەموو خشۆکەکانی خشاو لەسەر زەوی. و خودا مرۆڤی دروستکرد، بەپێی وێنەی خودا ئەوی دروستکرد، نێر و مێ ئەوانی دروستکرد. خودا بەرەکەتداری کردنی و فەرمووی: زیادبوون و زۆربوون، زەوی پڕبکەنەوە و دەستبەسەریدا بگرن، فەرمانڕەوایی بکەن بەسەر ماسییەکانی دەریا و باڵندەکانی ئاسمان و هەموو ئاژەڵەکان و هەموو زەوی و هەموو خشۆکەکانی خشاندن لەسەر زەوی. و خودا فەرمووی: ببینن، هەموو گیایەکی تۆودارم پێداون کە لەسەر هەموو زەوییە، و هەموو دارێک کە بەرێکی تۆوداری لەخۆدایە، ئەمانە دەبنە خۆراکی ئێوە و بۆ هەموو ئاژەڵە کێوییەکانی زەوی، و هەموو باڵندەکانی ئاسمان، و هەموو خشۆکێک کە دەخشێت لەسەر زەوی، ئەوەی گیانی ژیانی لە خۆیدایە، و هەموو گیای سەوز بۆ خواردن، و بەم شێوەیە بوو. خودا هەموو ئەو شتانەی بینی کە دروستی کردبوو، و ئەوەتا زۆر باش بوون، ئێوارە بوو و بەیانی بوو، ڕۆژی شەشەم.

### 2

ئاسمان و زەوی و هەموو جیهانیان تەواو بوون.

خودا لە ڕۆژی شەشەمدا ئەو کارانەی تەواو کرد کە کردبووی، و لە ڕۆژی حەوتەمدا لە هەموو کارەکانی خۆی پشوویدا کە کردبووی. خودا ڕۆژی حەوتەمی بەرەکەتدار کرد و پیرۆزی کرد، چونکە لە ئەو ڕۆژەدا لە هەموو کارەکانی پشووی دا، ئەو کارانەی خودا دەستی پێکردبوو بە کردنیان.

ئەمە کتێبی لەدایکبوونی ئاسمان و زەوییە، کاتێک بوو، لەو ڕۆژەدا یەزدانی خودا ئاسمان و زەوی دروستکرد. هەموو سەوزی کێڵگە پێش ئەوەی لەسەر زەوی بوون بێت، و هەموو گیای کێڵگە پێش ئەوەی هەڵبسێت، چونکە خودا باران لەسەر زەوی نەباراندبوو، و مرۆڤیش نەبوو بۆ ئەوەی کاری بکات. کانی ئاو لە زەوییەوە هەڵدەستا و هەموو ڕووی زەوی ئاودان دەکرد. خودا مرۆڤی دروستکرد لە خۆڵی زەوی، و هەناسەی ژیانی دایە ناو ڕووخساریدا، و مرۆڤ بووە گیانێکی زیندوو.

و خودا بەهەشتێک لە عەدەن لە ڕۆژهەڵاتدا چاند، و ئەو مرۆڤەی کە دروستی کردبوو لەوێ دانا. و خودا هێشتا لە زەوی هەموو دارێکی جوانی ڕوواند بۆ بینین و جوانی بۆ خواردن، و دارەکەی ژیان لە ناوەڕاستی بەهەشت، و دارەکەی زانینی چاک و خراپ. ڕووبارێک لە عەدەنەوە دەردەچێت بۆ ئاودانی باخچەکە، لەوێوە دابەش دەبێت بۆ چوار لق. ناوی یەکەمیان فیشۆنە، ئەمە ئەوەیە کە دەوری هەموو خاکی حەڤیلا دەدات، لەوێ کە زێڕ هەیە. زێڕی ئەو زەوییە جوانە، لەوێش یاقووت و بەردی سەوز هەیە. و ناوی ڕووبارەکەی دووەم، گیحۆن، ئەمە ئەوەیە کە دەوری هەموو زەوی ئەتیۆپیا دەدات. ڕووباری سێیەم تیگریسە، ئەوەی بە بەرامبەر ئاشووریەکاندا دەڕوات، و ڕووباری چوارەم فوراتە. یەزدانی خودا ئەو مرۆڤەی گرت کە دروستی کردبوو، و لە بەهەشتی خۆشیدا داینا، بۆ ئەوەی کاری تێدا بکات و بیپارێزێت. و یەزدانی خودا فەرمانی بە ئادەم دا و گوت: لە هەموو دارێک کە لە بەهەشتە، بە خواردن بیخۆ. بەڵام لە دارەکەی زانینی چاک و خراپ، ناخۆن لەوە، چونکە لەو ڕۆژەی کە لێی بخۆن، بە دڵنیاییەوە دەمرن.

و پەروەردگار خودا فەرمووی: باش نییە کە مرۆڤ بە تەنها بێت، با یارمەتیدەرێک بۆ ئەو دروست بکەین کە لەگەڵی بگونجێت. و خودا هێشتا لە زەوی هەموو ئاژەڵە کێوییەکانی دەشتودەر و هەموو باڵندەکانی ئاسمانی دروستکرد، و ئەوانی بۆ لای ئادەم هێنا بۆ ئەوەی ببینێت چی ناویان لێدەنێت، و هەرچی ئادەم ناوی لێنا وەک گیانێکی زیندوو، ئەوە ناوی بوو. ئادەم ناوی لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و هەموو باڵندەکانی ئاسمان و هەموو دڕندەکانی دەشتودەر نا، بەڵام بۆ ئادەم هیچ یاریدەدەرێکی هاوشێوەی خۆی نەدۆزرایەوە. خودا کەوتنێکی خەیاڵی خستە سەر ئادەم و خەوی برد، یەکێک لە پەهلووەکانی ئەوی برد و گۆشتی لە جێی ئەو پڕکردەوە. و خودا ئەو پاڵنەی کە لە ئادەم وەرگرتبوو، بنیادی نا بۆ ژنێک، و ئەوی هێنایە لای ئادەم. ئادەم گوتی: ئەمە ئێستا ئێسکە لە ئێسکەکانی من و گۆشتە لە گۆشتی من، ئەمە پێی دەگوترێت ژن، چونکە لە پیاو گیراوە. لەبەر ئەمە پیاو باوک و دایکی جێدەهێڵێت، و بە ژنی خۆیەوە دەنووسێت، و ئەو دووانە دەبنە یەک گۆشت. هەردووکیان ڕووت بوون، ئادەم و ژنەکەی، و شەرمەزار نەبوون.

### 3

مارەکە زیرەکترین هەموو ئاژەڵە کێوییەکانی سەر زەوی بوو، کە یەزدانی خودا دروستی کردبوون، و مارەکە بە ژنەکەی گوت: چی؟ ئایا خودا گوتی نابێت لە هیچ دارێکی بەهەشت بخۆن؟ و ئافرەتەکە بە مارەکەی گوت، لە میوەی دارەکانی بەهەشت دەخۆین، بەڵام لە میوەی ئەو دارەی کە لە ناوەڕاستی بەهەشتەکەیە، خودا فەرمووی، ناخۆن لەوە، و دەستی لێ ناگەیەنن، بۆ ئەوەی نەمرن. مارەکە بە ژنەکەی گوت: بە مردن نامرن. خودا دەیزانی، چونکە لە هەر ڕۆژێک کە لێی بخۆن، چاوەکانتان دەکرێنەوە و وەک خوداوەندەکان دەبن و چاک و خراپ دەزانن. ئافرەتەکە بینی کە درەختەکە باشە بۆ خواردن، و دڵخوازە بۆ چاوەکان بۆ بینین، و جوانە بۆ تێگەیشتن، و لە میوەکەی گرت و خواردی، و دایە پیاوەکەی کە لەگەڵی بوو، و ئەوانیش خواردیان. و چاوەکانی هەردووکیان کرایەوە، و زانیان کە ڕووتن، و گەڵای دار هەنجیریان دوورییەوە، و پۆشەری ناوقەدیان بۆ خۆیان دروستکرد. و ئەوان گوێیان لە دەنگی یەزدانی خودا بوو کە لە باخچەی بەهەشتدا ڕۆیشتن لە کاتی ئێوارە، و ئادەم و ژنەکەی لە ڕووی یەزدانی خودا خۆیان شاردەوە لە ناوەڕاستی دارەکانی باخچەی بەهەشت. و یەزدانی خودا ئادەمی بانگکرد و پێی گوت: ئادەم، کوێیت؟ ئەو پێی وت: دەنگی تۆم بیست کە لە بەهەشتدا دەڕۆیشتیت، و ترسام چونکە ڕووتم، بۆیە خۆم شاردەوە. و خودا پێی گوت: کێ پێی گوتیت کە ڕووتیت؟ ئایا لەو دارەت خوارد کە فەرمانم پێ کردیت تەنها لەو نەخۆیت؟ ئادەم گوتی: ئەو ژنەی کە تۆ لەگەڵ من دایت، ئەو لە دارەکە بۆ منی دا و من خواردم. و یەزدانی خودا بە ئافرەتەکەی گوت، چی ئەمەیە کە تۆ کردت؟ و ئافرەتەکە گوتی، مارەکە فریوی دام و خواردم.

یەزدانی خودا بە مارەکەی فەرموو: لەبەر ئەوەی ئەمەت کرد، نەفرەت‌لێکراویت لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و لە هەموو دڕندەکانی سەر زەوی. بە سنگ و سکتەوە دەڕۆیت و هەموو ڕۆژانی ژیانت خۆڵ دەخۆیت. و دوژمنایەتی دادەنێم لەنێوان تۆ و ئافرەتەکە، و لەنێوان تۆخمی تۆ و تۆخمی ئەو. ئەو سەری تۆ دەپارێزێت، و تۆ پاژنەی ئەو دەپارێزیت. و بە ئافرەتەکەی فەرموو: زۆر زیاد دەکەم ئازارەکانت و ناڵەت، بە ئازار منداڵ دەبیت، و بەرەو پیاوەکەت هەڵدەگەڕێیتەوە، و ئەو فەرمانڕەوایەتیت دەکات. بەڵام بۆ ئادەم وتی: لەبەر ئەوەی گوێت لە دەنگی ژنەکەت گرت و لەو دارەی خواردت کە فەرمانم پێکردیت تەنها لەو نەخۆیت، نەفرەت لێکراوە زەوی لە کارەکانتدا، بە خەم دەیخۆیت هەموو ڕۆژانی ژیانت. دڕک و دڕکۆڵە بۆ تۆ دەرهێنێت، و گیای کێڵگە دەخۆیت. لە خوێی ڕووی خۆت نانی خۆت دەخۆیت، هەتا گەڕێیتەوە بۆ ئەو زەوییەی کە لێی وەرگیراویت، چونکە تۆ زەویت، و بۆ ناو زەوی دەگەڕێیتەوە. و ئادەم ناوی ژنەکەی نا ژیان، چونکە ئەو دایکی هەموو زیندووان بوو. و یەزدانی خودا بۆ ئادەم و ژنەکەی کراسی چەرمینی دروستکرد و پۆشینی.

و خودا گوتی، ئەوەتا ئادەم وەک یەکێک لە ئێمە بووە، بۆ زانینی چاک و خراپ، و ئێستا نەوەک هەرگیز دەستی خۆی درێژبکاتەوە و لە دارەکەی ژیان بگرێت و بیخوات، و بۆ هەتاهەتایە بژیێت. و یەزدانی خودا ئەوی لە بەهەشتی خۆشی نارد دەرەوە، بۆ ئەوەی ئەو زەوییە کار بکات کە لێی گیرابوو. و ئادەمی دەرکرد، و لە بەرامبەر بەهەشتی خۆشی نیشتەجێی کرد، و کەڕوبەکانی دانا، و شمشێرە ئاگرینەکەی سووڕاوەی دانا، بۆ پاراستنی ڕێگای دارەکەی ژیان.

### 4

ئادەم ھەوای ژنی خۆی ناسی، و ئەو دووگیان‌بوو و قایینی منداڵ‌بوو، و گوتی: پیاوێکم بەدەست‌هێناوە لەڕێگەی خواوە. و دووبارە منداڵی بوو، براکەی کە ناوی ئابێل بوو. ئابێل بووە شوانی مەڕ، بەڵام قایین کارکردنی زەوی دەکرد. و دوای چەند ڕۆژێک، قایین لە بەرهەمەکانی زەوی قوربانییەک بۆ یەزدان هێنا و هابیل خۆی لە یەکەم لاوانی مەڕەکانی و لە چەوریەکانیان هێنا، و خودا تەماشای هابیل و دیارییەکانی کرد. بەڵام لەسەر قایین و لەسەر قوربانییەکانی ئەو سەرنجی نەدا، و قایین زۆر خەمبار بوو، و ڕووی ئەو شۆڕ بووەوە. و پەروەردگار خودا بە قایینی فەرموو: بۆچی ئەوەندە خەمبار بوویت و بۆچی ڕووخساریت خوار کەوتووە؟ ئایا ئەگەر بە دروستی پێشکەشت کرد، بەڵام بە دروستی دابەشت نەکرد، گوناهت کردووە؟ بێدەنگ بە، گەڕانەوەی ئەو بۆ تۆیە، و تۆ فەرمانڕەوایەتی ئەو دەکەیت.

قایین بە ھابیلی برای گوت: با بڕۆین بۆ دەشتەکە. کاتێک لە دەشتەکەدا بوون، قایین لەسەر ھابیلی برای ھەستا و کوشتی. و یەزدانی خودا بە قایینی گوت، کوایە هابیلی برات؟ و ئەویش گوتی، نازانم، ئایا من پاسەوانی براکەمم؟ یەزدان فەرمووی: چیت کردووە؟ دەنگی خوێنی براکەت لە زەوییەوە هاوارم بۆ دەکات. و ئێستا نەفرەت لێکراویت لە زەوی، کە دەمی خۆی کردەوە بۆ وەرگرتنی خوێنی برات لە دەستت. کاتێک زەوی کار دەکەیت، ئیتر هێزی خۆی بۆ تۆ زیاد ناکات. ناڵەنان و لەرزان دەبیت لەسەر زەوی. و قایین بە یەزدانی خودای گوت: تاوانەکەم گەورەترە لەوەی لێم خۆش بێت. ئەگەر تۆ ئەمڕۆ لە ڕووی زەوی دەرمکەیت، و لە ڕووی تۆ شاردنەوە دەبم، و لەسەر زەوی ناڵەمەند و لەرزۆک دەبم، و هەموو کەسێک دۆزیمەوە، دەمکوژێت. و یەزدانی خودا پێی گوت، نەک ئاوا، هەرکەسێک قایین بکوژێت، حەوت جار تۆڵی لێ دەکرێتەوە. و یەزدانی خودا نیشانەیەک لەسەر قایین دانا، بۆ ئەوەی هیچ کەسێک کە بیدۆزێتەوە نەیکوژێت. قایین لە ڕووی خودا چووە دەرەوە و لە خاکی نەید کە بەرامبەر عەدەن بوو نیشتەجێ بوو.

قایین ژنی خۆی ناسی، ئەویش دووگیان بوو و ئەنۆخی بوو. قایین شارێکی بنیاد دەنا و ئەو شارەکەی بە ناوی کوڕەکەی ناونا کە ئەنۆخ بوو. ڕوویدا بۆ ئەنۆخ گایداد، و گایداد بووە باوکی مەلەلێل، و مەلەلێل بووە باوکی مەتوشالەح، و مەتوشالەح بووە باوکی لامەخ.

لامەخ دوو ژنی بۆ خۆی هێنا، ناوی یەکەمیان ئادا بوو و ناوی دووەمیان سێلا بوو. و ئادا یۆبێلی بوو، ئەم باوکی ئەوانە بوو کە لە چادرەکاندا نیشتەجێ بوون و شوان بوون. و ناوی براکەی ئەو یوبال بوو، ئەمە ئەو کەسە بوو کە سەنتوور و قیسارەی دۆزییەوە. زیلا ئەویش منداڵی بوو، توبال، کە چەکوش لێدەری ئاسنگەری برۆنز و ئاسن بوو. خوشکی توباڵیش نۆعیما بوو. لامەخ بە ژنەکانی خۆی گوت، ئادا و سەللا: گوێ بگرن بۆ دەنگم، ئەی ژنەکانی لامەخ، گوێ بگرن بۆ وشەکانم، چونکە پیاوێکم کوشت بۆ برینێک بۆ من، و گەنجێکم کوشت بۆ شێوەیەک بۆ من. چونکە حەوت جار تۆڵە سەندراوەتەوە لە قایین، بەڵام لە لامەخ حەفتا جار حەوت.

ئادەم حەوای ژنەکەی ناسی، ئەویش دووگیان بوو و کوڕێکی بوو. ناوی لێنا شیت و گوتی: خودا تۆوێکی دیکەی بۆ من ڕاگرتووە لە جیاتی هابیل، ئەوەی کە قایین کوشتی. و بۆ شێت کوڕێک لەدایکبوو، ئەویش ناوی لێنا ئینۆس. ئەمە هیوای بەست بانگهێشتی ناوی یەزدانی خودا بکات.

### 5

ئەمە کتێبی لەدایکبوونی مرۆڤانە، لەو ڕۆژەدا خودا ئادەمی دروستکرد، بەپێی وێنەی خودا ئەوی دروستکرد، نێر و مێی دروستکردن، بەرەکەتداری کردن و ناوی ئەوانی لێنا ئادەم، لەو ڕۆژەی کە دروستی کردن. ئادەم سی و دوو سەد ساڵ ژیا، و کوڕێکی بوو بەپێی شێوەی خۆی و بەپێی وێنەی خۆی، و ناوی لێنا شیت. ڕۆژانی ئادەم کە دوای لەدایکبوونی سێت ژیای حەوت سەد ساڵ بوون، و کوڕان و کچانی بوونە لەدایک. و هەموو ڕۆژانی ئادەم کە ژیای، نۆ سەد و سی ساڵ بوون، و مرد. شێث پێنج سەد و پێنج ساڵ ژیا و بوو بە باوکی ئەنۆس. و شێت دوای ئەوەی ئەنۆسی بووە، حەوت سەد و حەوت ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بووە. هەموو ڕۆژانی شیت نۆ سەد و دوازدە ساڵ بوون، و مرد. و ئینۆس سەد و نەوەد ساڵ ژیا، و قاینانی بوو. ئینۆس دوای ئەوەی بووە باوکی قاینان، حەوت سەد و پازدە ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو. و هەموو ڕۆژانی ئینۆس بوونە پێنج ساڵ و نۆ سەد ساڵ، و مرد. قاینان سەد و حەفتا ساڵ ژیا، و مەلەلئێل بوو بە کوڕی. قەینان دوای لەدایکبوونی مەهلەلێل، حەوت سەد و چل ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو. و هەموو ڕۆژانی قاینان بوون بە دە ساڵ و نۆ سەد ساڵ، و مرد.

مەهلەلێل سەد و شەست و پێنج ساڵ ژیا، و یارەدی بوو. مەهلەلێل دوای لەدایکبوونی یارەد، حەوت سەد و سی ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی لەدایکبوون. هەموو ڕۆژانی مەلەلئێل پێنج سەد و نەوەد و پێنج ساڵ بوون، و مرد. و یارێد سەد و شەست و دوو ساڵ ژیا، و ئەنۆخی بوو. و یارید پاش لەدایکبوونی ئەنۆخ هەشت سەد ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو. و هەموو ڕۆژانی یارەد دوو و شەست و نۆ سەد ساڵ بوون، و مرد. ئەنۆخ سەد و شەست و پێنج ساڵ ژیا، و مەتوشالەحی بوو. ئەنۆخ دوای لەدایکبوونی مەتوشەلەح، دوو سەد ساڵ لەگەڵ خودا ڕێگای گرت، و کوڕان و کچانی لەدایکبوون. هەموو ڕۆژانی ئەنۆخ پێنج و شەست و سێ سەد ساڵ بوون. ئەنۆخ خودای خۆشحاڵ کرد، و نەدۆزرایەوە، چونکە خودا ئەوی گواستەوە. مەتوشالەح حەوت و شەست و سەد ساڵ ژیا، و لامەخی بوو. مەتوشالەح دوای لەدایکبوونی لامەخ، هەشت سەد و دوو ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو. هەموو ڕۆژانی مەتوشالەح کە ژیای، نۆ سەد و شەست و نۆ ساڵ بوون، و مرد. لامەخ سەد و هەشتا و هەشت ساڵ ژیا و بوو بە باوکی کوڕێک. و ناوی لێنا نوح، و گوتی: ئەم پشوومان دەدات لە کارەکانمان و لە ئازارەکانی دەستەکانمان و لە زەوییەکە کە یەزدانی خودا نەفرەتی کردووە. لامەخ دوای لەدایکبوونی نوح پێنج سەد و شەست و پێنج ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو. و هەموو ڕۆژانی لامەخ حەوت سەد و پەنجا و سێ ساڵ بوون، و مرد. و نوح پێنج سەد ساڵ بوو، و سێ کوڕی بوو: سام، حام، یافەت.

### 6

و ڕوویدا کاتێک خەڵکی زۆر بوون لەسەر زەوی، و کچانیان بۆ لەدایک بوون. کوڕانی خودا کاتێک کچانی مرۆڤانیان بینی کە جوان بوون، لە هەموو ئەوانەی هەڵیانبژارد ژنیان بۆ خۆیان گرت. و یەزدانی خودا فەرمووی: ڕۆحی من بۆ هەتاهەتایە لەناو ئەم مرۆڤانەدا نامێنێتەوە، لەبەر ئەوەی ئەوان گۆشتن، بەڵام ڕۆژگاریان سەد و بیست ساڵ دەبێت. ئەو دەوانە لەسەر زەوی بوون لەو ڕۆژانەدا، و لەدوای ئەوەش، کاتێک کوڕانی خوا دەچوونە لای کچانی مرۆڤان و منداڵیان بۆ لەدایکدەبوون، ئەوانە دەوەکان بوون کە لە سەردەمی کۆنەوە هاتوون، ئەو خەڵکە ناودارانە.

یەزدانی پەروەردگار خودا بینی کە خراپەکانی مرۆڤەکان لەسەر زەوی زۆربوون، و هەموو کەسێک بە وریاییەوە لە دڵی خۆیدا بیر لە خراپەکان دەکاتەوە لە هەموو ڕۆژەکاندا، و خودا بیری کردەوە کە مرۆڤی لەسەر زەوی دروستکردووە، و مەبەستی کرد. و خودا گوتی، دەسڕمەوە مرۆڤ کە دروستم کرد لە ڕووی زەوی، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، و لە خشۆکەکانەوە هەتا باڵندەکانی ئاسمان، چونکە پەشیمانم کە دروستم کردن.

نوح بەڵام چاکەی دۆزییەوە لەبەردەم یەزدانی خودا. ئەمانە نەوەکانی نوحن. نوح پیاوێکی ڕاستودروست و تەواو بوو لە نەوەی خۆیدا، نوح خودای دڵخۆش کرد. نوح سێ کوڕی بوو: سام، حام و یافەس. زەوی لەبەردەم خودا گەندەڵ بوو، و زەوی پڕبوو لە ستەمکاری. یەزدانی خودا زەوی بینی و تێکچووبوو، چونکە هەموو گۆشت ڕێگای خۆیان لەسەر زەوی تێکداوە. و پەروەردگاری خودا بە نوحی فەرموو: کاتی هەموو مرۆڤێک لەبەردەمم هاتووە، چونکە زەوی لە ناداد پڕبووەتەوە لەبەر ئەوان، و ئەوەتا من لەناویان دەبەم لەگەڵ زەوییەکە.

بۆیە بۆ خۆت کەشتییەک لە دارە چوارگۆشەکان دروست بکە، هێلانەکان لە کەشتییەکە دروست بکەیت، و لە ناوەوە و لە دەرەوە بە قیر بیپۆشە. و ئاوا کەشتییەکە دروست دەکەیت: سێ سەد باڵ درێژی کەشتییەکە، و پەنجا باڵ پانییەکەی، و سی باڵ بەرزییەکەی. کۆدەکەیتەوە کەشتییەکە، و بۆ باڵێک تەواوی دەکەیت لە سەرەوە، بەڵام دەرگای کەشتییەکە لە لایەکانەوە دروست دەکەیت، خوارەوە، دوو نهۆم و سێ نهۆم دروستی دەکەیت. من و ئەوەتا دەهێنم ئەو لافاوە، ئاو لەسەر زەوی، بۆ لەناوبردنی هەموو گۆشت کە ڕۆحی ژیانی تێدایە لەژێر ئاسمان، و هەرچی لەسەر زەوی بێت، دەمرێت.

و پەیمانی خۆم لەگەڵ تۆ دادەمەزرێنم، تۆ و کوڕەکانت و ژنەکەت و ژنەکانی کوڕەکانت لەگەڵ تۆ دەچنە ناو کەشتییەکەوە. و لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و لە هەموو خشۆکەکان و لە هەموو دڕندەکان و لە هەموو گۆشت، دوو دوو لە هەمووی دەهێنیتە ناو کەشتییەکە، بۆ ئەوەی بیانپارێزیت لەگەڵ خۆت، نێر و مێ دەبن. لە هەموو باڵندە پڕندەکان بەپێی جۆریان، و لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان بەپێی جۆریان، و لە هەموو خشۆکە خشاندنەکان لەسەر زەوی بەپێی جۆریان، دوو دوو لە هەمووان دەهێنرێنە لای تۆ بۆ ئەوەی لەگەڵ تۆ بژێن، نێر و مێ. تۆ بەڵام وەردەگریت بۆ خۆت لە هەموو ئەو خواردنانەی کە دەخۆن، و کۆیدەکەیتەوە بۆ لای خۆت، و دەبێت بۆ تۆ و ئەوانیش بۆ خواردن. و نوح هەموو ئەوەی یەزدانی خودا فەرمانی پێکرد، بەو شێوەیە کردی.

### 7

یەزدانی خودا بە نوحی فەرموو: تۆ و هەموو ماڵەکەت بچنە ناو کەشتییەکەوە، چونکە تۆم لەم نەوەیەدا لەبەردەم خۆم ڕاستودروست بینیوە. لە ئاژەڵە پاکەکانەوە، حەوت حەوت نێر و مێ بهێنە بۆ لای خۆت، بەڵام لە ئاژەڵە ناپاکەکانەوە، دوو دوو نێر و مێ. و لە باڵندەکانی پاکی ئاسمان، حەوت حەوت نێر و مێ، و لە هەموو باڵندە ناپاکەکان، دوو دوو نێر و مێ، بۆ پاراستنی تۆو لەسەر هەموو زەوی. هێشتا حەوت ڕۆژ ماوە، من باران دەبارێنم لەسەر زەوی، چل ڕۆژ و چل شەو، و هەموو ئەو بوونەوەرانە دەسڕمەوە کە دروستم کردوون لەسەر ڕووی هەموو زەوی. و نوح هەموو ئەوانەی کرد کە یەزدانی خودا فەرمانی پێ کردبوو. نوح شەش سەد ساڵ بوو، و لافاوی ئاو لەسەر زەوی ڕوویدا. نوح و کوڕەکانی و ژنی و ژنەکانی کوڕەکانی لەگەڵی چوونە ژوورەوە بۆ ناو کەشتییەکە لەبەر ئاوی لافاوەکە. و لە باڵندە پاکەکان، و لە باڵندە ناپاکەکان، و لە ئاژەڵە پاکەکان، و لە ئاژەڵە ناپاکەکان، و لە هەموو خشۆکەکان لەسەر زەوی، دوو دوو هاتنە ژوورەوە بۆ لای نوح بۆ ناو کەشتییەکە، نێر و مێ، وەک خودا فەرمانی بە نوح دابوو. و دوای ئەو حەوت ڕۆژە ڕوویدا، ئاوی لافاو هاتە سەر زەوی. لە ساڵی شەش سەدەمین لە ژیانی نوح، لە مانگی دووەم، لە ڕۆژی حەڤدەیەم و بیستەمی مانگ، لە ئەم ڕۆژەدا هەموو کانیەکانی قووڵایی شەقیان و دەریاچەکانی ئاسمان کرانەوە. و باران بۆ ماوەی چل ڕۆژ و چل شەو بەسەر زەویدا باری. لەم ڕۆژەدا نوح، سام، حام، یافەس کە کوڕەکانی نوح بوون، و ژنی نوح، و سێ ژنەکەی کوڕەکانی ئەو لەگەڵ ئەو چوونە ناو کەشتییەکەوە. هەموو ئاژەڵە کێوییەکان بەپێی جۆریان، و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان بەپێی جۆریان، و هەموو خشۆکەیەک کە لەسەر زەوی دەجووڵێت بەپێی جۆری، و هەموو باڵندەیەکی باڵدار بەپێی جۆری خۆی چوونە ژوورەوە بۆ لای نوح بۆ ناو کەشتییەکە، دوو دوو نێر و مێ لە هەموو گۆشتێک، لەوانەی کە ڕۆحی ژیانیان تێدایە. وە ئەوانەی دەهاتنە ژوورەوە، نێر و مێ لە هەموو گۆشت، هاتنە ژوورەوە وەک خودا فەرمانی بە نوح کرد، و یەزدانی خودا کەشتییەکەی لە دەرەوە داخست.

و لافاوەکە چل ڕۆژ و چل شەو لەسەر زەوی ڕوویدا، و ئاوەکە زیادی کرد، و کەشتییەکەی بەرزکردەوە، و لە زەوی بەرزکرایەوە. ئاو زاڵبوو و زۆر زیادی کرد لەسەر زەوی، و کەشتییەکە لەسەر ئاو هەڵگیرا بوو. ئاوەکە زۆر زۆر زاڵبوو لەسەر زەوییەکە، و هەموو چیا بەرزەکانی داپۆشی کە لەژێر ئاسمان بوون. پازدە باڵ لە سەرەوە ئاوەکە بەرز بووەوە و هەموو شاخە بەرزەکانی داپۆشی. و هەموو گۆشتی جوڵاو لەسەر زەوی مرد، لە باڵندەکان و لە ئاژەڵە ماڵییەکان و لە دڕندەکان، و هەموو شتێکی خشۆک کە لەسەر زەوی دەجوڵێت، و هەموو مرۆڤ. و هەموو ئەوانەی هەناسەی ژیانیان هەبوو، و هەرچی لەسەر وشکانی بوو، مرد. و هەموو بوونەوەرێک کە لەسەر ڕووی زەوی بوو سڕایەوە، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ و خشۆکەکان و باڵندەکانی ئاسمان، و لە زەوی سڕانەوە، و تەنها نوح بەجێهێڵرا، لەگەڵ ئەوانەی لەگەڵیدا لە کەشتییەکەدا بوون. ئاوەکە سەد و پەنجا ڕۆژ لەسەر زەوی بەرزبووەوە.

### 8

خودا نوح و هەموو ئاژەڵە کێوییەکان و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و هەموو باڵندەکان و هەموو خشۆکە خشاوەکان کە لەگەڵ ئەو لە کەشتییەکەدا بوون یادی کردەوە، و خودا ڕۆحێکی هێنایە سەر زەوی و ئاوەکە وەستا. و کانیاوەکانی قووڵایی داخران، و دەرگاکانی ئاسمان، و باران لە ئاسمان ڕاگیرا. و ئاوەکە کەمدەبووەوە کە لە زەوییەکە دەڕۆیشت، و ئاوەکە کەمدەبووەوە دوای سەد و پەنجا ڕۆژ. و سندوقەکە لە مانگی حەوتەم، لە بیست و حەوتی مانگەکە، لەسەر چیاکانی ئارارات دانیشت. ئاوەکە کەمبوونەوە هەتا مانگی دەیەم. لە مانگی دەیەمدا، لە یەکەمی مانگەکەدا، لووتکەی چیاکان دەرکەوتن. و دوای چل ڕۆژ ڕوویدا کە نوح پەنجەرەکەی کەشتییەکەی کردەوە، ئەوەی کە دروستی کردبوو. و ئەو قەلەڕەشی نارد، و دەرچوو، نەگەڕایەوە هەتا ئاوەکە لە زەوییەکە وشک بووەوە. و کۆترەکەی نارد دوای خۆی، بۆ ئەوەی ببینێت ئایا ئاوەکە لە زەوی کەمی کردووە. و کۆترەکە پشوودانی بۆ پێیەکانی نەدۆزییەوە، گەڕایەوە بۆ لای ئەو بۆ ناو کەشتییەکە، چونکە ئاو لەسەر هەموو ڕووی زەوی بوو، و دەستی درێژکرد و ئەوی وەرگرت، و هێنایە لای خۆی بۆ ناو کەشتییەکە. و چاوەڕوانی کرد هێشتا حەوت ڕۆژی دیکە، دیسان کۆترەکەی لە کەشتییەکەوە نارد. و کۆترەکە لە ئێوارەدا گەڕایەوە بۆ لای ئەو، و گەڵایەکی دار زەیتوونی لە دەمیدا هەڵگرتبوو، و نوح زانی کە ئاوەکە لە زەوی دابەزیبوو. و چاوەڕوانی حەوت ڕۆژی تری دیکە، دیسان کۆترەکەی نارد، و ئیتر نەگەڕایەوە بۆ لای ئەو. و ڕوویدا لە ساڵی شەش سەد و یەکەمی ژیانی نوح، لە یەکەمی مانگی یەکەم، ئاوەکە لە زەوی نەما. نوح سەربانی کەشتییەکەی کە دروستی کردبوو داکەندەوە و بینی کە ئاوەکە لە ڕووی زەوی نەماوە. لە مانگی دووەمدا زەوی وشک بووەوە، لە ڕۆژی بیست و حەوتەمی مانگەکە.

و یەزدانی خودا بە نوح فەرموو: بڕۆ دەرەوە لە کەشتییەکە، تۆ و ژنەکەت و کوڕەکانت و ژنەکانی کوڕەکانت لەگەڵت. هەموو ئاژەڵە کێوییەکان کە لەگەڵ تۆدان، و هەموو گیانلەبەرێک لە باڵندەکانەوە هەتا ئاژەڵە ماڵییەکان، و هەموو خشۆکێکی جوڵاو لەسەر زەوی، لەگەڵ خۆت دەریبهێنە. زیاد بکەن و زۆر ببنەوە لەسەر زەوی. و نوح چووە دەرەوە، و ژنی ئەو، و کوڕەکانی ئەو، و ژنەکانی کوڕەکانی ئەو لەگەڵی. و هەموو ئاژەڵە کێوییەکان و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و هەموو باڵندەیەک و هەموو خشۆکێکی جوڵاو لەسەر زەوی، بەپێی جۆری خۆیان، لە کەشتییەکە هاتنە دەرەوە.

نوح قوربانگایەکی بۆ یەزدان بنیاد نا، لە هەموو ئاژەڵە پاکەکان و لە هەموو باڵندە پاکەکان برد، و لەسەر قوربانگاکە قوربانی سووتاندنی پێشکەش کرد. و یەزدانی خودا بۆنی خۆشبۆیی کرد. یەزدانی خودا لە بیرکردنەوەدا گوتی: ئیتر زیاد ناکەم نەفرەت بە زەوی بکەم لەبەر کارەکانی مرۆڤەکان، چونکە بیری مرۆڤ لە گەنجییەوە بە وریاییەوە لەسەر خراپەکان خەریکە. کەواتە ئیتر زیاد ناکەم لێدان بە هەموو گۆشتێکی زیندوو بدەم، وەک ئەوەی کردم. هەموو ڕۆژانی زەوی، تۆو و دروێنە، سارد و گەرم، هاوین و بەهار، ڕۆژ و شەو، ناوەستن.

### 9

خودا بەرەکەتداری نوح و کوڕەکانی کرد و پێی فەرموون: زیاد ببن و زۆر ببن و زەوی پڕ بکەن و دەسەڵاتداری لەسەر بن. و لەرزە و ترسی ئێوە دەبێتە سەر هەموو ئاژەڵە کێوییەکانی زەوی، لەسەر هەموو باڵندەکانی ئاسمان، و لەسەر هەموو ئەوەی کە لەسەر زەوی دەجووڵێت، و لەسەر هەموو ماسییەکانی دەریا، بە دەستی ئێوە داومە. هەروەها هەموو خشۆکێکی زیندوو بۆ ئێوە دەبێتە خواردن، وەک سەوزەکانی گیا هەموویانم پێداون. بەڵام گۆشت لەگەڵ خوێنی گیانیدا مەیخۆن. وە بۆ خوێنی ئێوەی گیانەکانتان، لە دەستی هەموو دڕندەکان داوای دەکەمەوە، وە لە دەستی مرۆڤ، براکە، داوای گیانی مرۆڤەکە دەکەمەوە. ئەوەی خوێنی مرۆڤ بڕێژێت، لە جیاتی خوێنەکەی خۆی دەڕژێنرێتەوە، چونکە لە وێنەی خودا مرۆڤم دروست کرد. ئێوە بەڵام زیاد بکەن و زۆر بن و زەوی پڕ بکەن و دەسەڵاتی بەسەردا بگرن.

و خودا بە نوح و کوڕەکانی لەگەڵیدا فەرمووی: و ئەوەتا من پەیمانەکەی خۆم لەگەڵ ئێوە دادەمەزرێنم، و لەگەڵ تۆوی ئێوە لەدوای ئێوە، و هەموو گیانێکی زیندوو لەگەڵ ئێوە، لە باڵندەکانەوە، و لە ئاژەڵە ماڵییەکانەوە، و هەموو دڕندەکانی زەوی، هەرچەندە لەگەڵ ئێوەیە لە هەموو ئەوانەی هاتوونەتە دەرەوە لە کەشتییەکە. و پەیمانەکەم دادەمەزرێنم لەگەڵ ئێوە، و هەموو گۆشت دیسان نامرێت لە ئاوی لافاوەکە، و دیسان لافاوی ئاو نابێت بۆ وێرانکردنی هەموو زەوی. یەزدانی خودا بە نوحی فەرموو: ئەمە نیشانەی ئەو پەیمانەیە کە من لەنێوان خۆم و ئێوە، و لەنێوان هەموو گیانلەبەرێکی زیندوو کە لەگەڵتانە، دادەنێم بۆ نەوەکانی هەتاهەتایی. کەوانەکەم لە هەورەکەدا دادەنێم، و دەبێتە نیشانەی پەیمان لە نێوان من و زەوی. و دەبێت لە کاتی کۆکردنەوەی من هەورەکان لەسەر زەوی، کەوانەکە لە هەورەکەدا دەبینرێت. و بیرم دێتەوە پەیمانی من، کە لە نێوان من و ئێوە و لە نێوان هەموو گیانێکی زیندوو لە هەموو جەستەدایە، و ئیتر ئاوەکە نابێتە لافاو، بۆ ئەوەی هەموو جەستە لەناوبەرێت. کەوانەکەم لە هەورەکەدا دەبێت، و دەیبینم بۆ بیرکردنەوەی پەیمانی هەتاهەتایی لە نێوان من و زەویدا، و لە نێوان هەموو گیانێکی زیندوو لە هەموو جەستەیەکدا کە لەسەر زەوییە. خودا بە نوح فەرموو: ئەمە نیشانەی ئەو پەیمانەیە کە لەنێوان من و هەموو گیانلەبەرێک کە لەسەر زەوییە دامەزراندووە.

کوڕەکانی نوح کە لە سندووقەکە هاتبوونە دەرەوە، سام و حام و یافەس بوون. حام باوکی کەنعان بوو. ئەم سێیە کوڕەکانی نوحن، لە ئەمانەوە پەرتەوازە بوون بەسەر هەموو زەویدا. و نوح کە پیاوێکی جوتیاری زەوی بوو، دەستی بە چاندنی ڕەزەمێو کرد و لە شەرابەکە خواردییەوە و سەرخۆش بوو و لە ماڵەکەی خۆیدا ڕووت کرایەوە. حام کە باوکی کەنعان بوو، ڕووتیی باوکی خۆی بینی، و دەرچووە دەرەوە و بە دوو براکەی ڕایگەیاند. سام و یافەس جلەکەیان وەرگرت، لەسەر شانی دووەکەیان دایاننا، و بە پاشەوە ڕۆیشتن و ڕووتی باوکیان داپۆشی، ڕوخساریان بە پاشەوە بوو و ڕووتی باوکیان نەبینی. نوح لە سەرخۆشییەکەی هەستایەوە و زانی کوڕە بچووکەکەی چی لەگەڵی کردبوو. و گوت، نەفرەت لێکراو کەنعان، خزمەتکار دەبێت بۆ براکانی. و گوتی: بەرەکەتدار یەزدان، خودای شێم، و کەنعان دەبێتە خزمەتکاری ئەو. با خودا یافەت بەرفراوان بکات، و با لە ماڵەکانی سام نیشتەجێ بێت، و با کەنعان خزمەتکاری ئەو بێت.

نوح دوای لافاوەکە سێ سەد و پەنجا ساڵ ژیا. و هەموو ڕۆژانی نوح نۆ سەد و پەنجا ساڵ بوون، و مرد.

### 10

ئەمانە نەوەکانی کوڕانی نوحن: سام، حام، یافەس، و دوای لافاوەکە کوڕانیان لەدایک بوون.

کوڕانی یافەس: گۆمەر، ماگۆگ، مادای، یاڤان، ئەلیشا، توبال، مەشەخ و تیراس. وە کوڕەکانی گۆمەر: ئەشکەناز و ڕیفات و تۆگارما. و کوڕەکانی یاڤان: ئەلیشا، تارشیش، کیتیم و ڕۆدانیم. لە ئەمانەوە دوورگەکانی نەتەوەکان جیاکرانەوە لە زەوییەکەیاندا، هەریەکە بەپێی زمانەکەی لە هۆزەکانیاندا و لە نەتەوەکانیاندا.

کوڕەکانی حام: خوس، میسرایم، فود و کەنعان. کوڕانی کوش: سەبا، حەڤیلا، سەبەتا، ڕەعما و سەبەتەکا. کوڕانی ڕەعما: سەبا و دەدان. خوش نەبرۆدی دایکبوو، ئەم دەستی کرد بە بوون بە پاڵەوان لەسەر زەوی. ئەمە پاڵەوانێکی گەورە و ڕاوچییەکی بەتوانا بوو لەبەردەم یەزدانی خودا، لەبەر ئەمەش دەڵێن: وەک نەمرود، ئەو پاڵەوانە گەورەیە و ڕاوچییە بەتوانایە لەبەردەم یەزدان. و دەستپێکی پاشایەتییەکەی ئەو بابل بوو، و ئۆرێخ، و ئەرخەد، و خەلەننێ، لە خاکی شینار. لە ئەو زەوییەوە ئاشور دەرچوو، و نینەوای بنیاد نا، و شاری ڕەحۆبۆت، و کەلەح، و داسەح لە نێوان نەینەوا و لە نێوان کەلەح، ئەمە شارە گەورەکەیە. و میسرایم لەدایکبووی لوودیم، و نەفتالیم، و ئەنەمەتیم، و لابیم. و پاتروسیمەکان، و کاسلوحیمەکان، کە لەوێوە فەلەستیەکان هاتنە دەرەوە، و کافتۆریمەکان. کەنعان بوو سیدۆنی یەکەمین لەدایکبووی خۆی، و حیتی، و یەبوسییەکان، و ئەمۆرییەکان، و گەرگەسییەکان، و حیڤییەکە، و ئارۆوکایۆنەکە، و ئاسێننایۆنەکە، و ئارادی و سامەری و ئەماسی. دوای ئەمە هۆزەکانی کەنعانییەکان پەرتەوازە بوون. سنوورەکانی کەنعانییەکان لە سەیدا هەتا گەرار و غەززە بوو، هەتا سەدۆم و عەمۆرا، ئەدما و سەبۆیم هەتا لاشا. ئەمانە کوڕەکانی حامن، لە هۆزەکانیان، بەپێی زمانەکانیان، لە خاکەکانیان، و لە نەتەوەکانیان.

و بۆ شێمیش منداڵی لەدایکبوو، ئەو کە باوکی هەموو کوڕەکانی عێبەرە، براکەی یافەتی گەورەتر. کوڕانی سام: ئیلام و ئاشور و ئەرفەکشاد و لود و ئارام و قەینان. و کوڕەکانی ئارام: ئووز، ئوول، گاتێر و مێشەخ. و ئەرفەخشاد بوو بە باوکی کاینان، و کاینان بوو بە باوکی سالا، و سالا بوو بە باوکی عێبەر. دوو کوڕ بۆ عێبەر لەدایکبوون، ناوی یەکێکیان فالەگ بوو، چونکە لە سەردەمی ئەودا زەوی دابەش کرا، و ناوی براکەی یەکتان بوو یۆقتان لەدایکبووی ئەلمۆداد و سالێس و سارمۆس و یەراح. و هەدۆرام، و ئەبیمائێل، و دیکلا، و ئۆبال، و ئەبیمائێل و سەبا، و عوفیر و ئەویلا و یۆباب، هەموو ئەمانە کوڕانی یەکتان بوون. و نیشتەجێبوونی ئەوان لە ماسسێوە هەتا گەیشتن بە چیای سافێرای ڕۆژهەڵات بوو. ئەمانە کوڕانی سێمن، لە هۆزەکانیان، بەپێی زمانەکانیان، لە خاکەکانیان، و لە نەتەوەکانیان. ئەمانە ئەو هۆزەکانی کوڕەکانی نوحن بەپێی نەوەکانیان، بەپێی نەتەوەکانیان، لە ئەمانەوە دوورگەکانی نەتەوەکان لەسەر زەوی بڵاوبوونەوە دوای لافاوەکە.

### 11

و هەموو زەوی یەک زمان بوو، و دەنگێکی یەکسان بۆ هەمووان. و ڕوویدا لە کاتی جوڵاندنی ئەوان لە ڕۆژهەڵات، دەشتاییەکیان دۆزییەوە لە زەوی سەنعار، و لەوێ نیشتەجێبوون. و پیاوێک بە دراوسێکەی خۆی گوت: وەرن با خشت دروست بکەین و لە ئاگردا بیانبرژێنین. جا خشتەکە بووە بەردیان بۆ، و قیریش قوڕەکەیان بوو. و گوتیان: وەرن، با بۆ خۆمان شارێک و تاوەرێک بنیاد بنێین، کە سەرەکەی هەتا ئاسمان بگات، و با ناوێک بۆ خۆمان دروست بکەین، پێش ئەوەی لەسەر ڕووی هەموو زەوی پەرت ببینەوە. و یەزدان هاتە خوارەوە بۆ بینینی ئەو شارە و ئەو برجەی کە کوڕانی مرۆڤ بنیادیان نابوو. و پەروەردگار فەرمووی: ئەوەتا گەلێکی یەک و زمانێکی یەک بۆ هەموویان، و ئەمەیان دەستپێکردووە بە کردنی، و ئێستا هیچ شتێک لە هەموو ئەوەی هەوڵی دەدەن بۆ کردنی لەلایان شکست ناخوات. وەرن، با دابەزین و لەوێ زمانی ئەوان تێکەڵ بکەین، بۆ ئەوەی هەریەکەیان دەنگی دراوسێکەی نەبیستێت. و خاوەن ئەوانی لەوێوە بەسەر ڕووی هەموو زەویدا پەرتەواو کرد، و وازیان هێنا لە بنیادنانی شارەکە و قوللەکە. لەبەر ئەوە ناوی ئەو پێکەوەلێکدان نرا، چونکە لەوێ یەزدان زمانەکانی هەموو زەوی پێکەوەلێکدا، و لەوێوە یەزدان ئەوانی بەسەر ڕووی هەموو زەویدا پەرتەواند.

ئەمانەش نەوەکانی سامن، سام سەد ساڵ بوو کاتێک ئەرفەخشادی بوو، لە ساڵی دووەمی دوای لافاوەکە. و سام دوای لەدایکبوونی ئەرفەخشاد پێنج سەدساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. ئەرفەخشاد سەد و سی و پێنج ساڵ ژیا، و قەینانی بوو. ئەرفەخشاد دوای ئەوەی قەینانی لەدایک بوو، چوار سەد ساڵ ژیا و کوڕان و کچانی لەدایک بوو و مرد. قەینان سەد و سی ساڵ ژیا و سالای لەدایک بوو، و قەینان دوای ئەوەی سالای لەدایک بوو، سێ سەد و سی ساڵ ژیا و کوڕان و کچانی لەدایک بوو و مرد. و سالا سەد و سی ساڵ ژیا، و بووە باوکی ئێبەر. و سالا دوای لەدایکبوونی ئێبەر، سێ سەد و سی ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. و ئێبەر سەد و سی و چوار ساڵ ژیا، و فالەگی بوو. و عێبەر دوای لەدایکبوونی فالەگ دوو سەد و حەفتا ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. و فالێگ سی و سەد ساڵ ژیا و ڕاگاوی بوو. و فالەگ دوای لەدایکبوونی ڕاگاو، دوو سەد و نۆ ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. ڕاگاو سەد و سی و دوو ساڵ ژیا و بووە باوکی سێروخ. و ڕاگاو دوای لەدایکبوونی سەروخ دوو سەد و حەوت ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. و سەروخ سەد و سی ساڵ ژیا و بووە باوکی ناحۆر. و سێروخ دوای ئەوەی بووە باوکی ناحۆر، دوو سەد ساڵ ژیا، و کوڕ و کچی بوو، و مرد. ناحۆر سەد و حەفتا و نۆ ساڵ ژیا، و تارەح ببوو. ناحۆر دوای لەدایکبوونی تارەح سەد و بیست و پێنج ساڵ ژیا، و کوڕان و کچانی بوو، و مرد. تارەح حەفتا ساڵ ژیا، و بووە باوکی ئابرام و ناحۆر و ھاران.

ئەمانەش نەوەکانی تارەحن، تارەح باوکی ئابرام و ناحۆر و ئاران بوو، و ئاران باوکی لوت بوو. هەڕان لەبەردەم تارەحی باوکی مرد لەو خاکەی کە تێیدا لەدایکبووە، لە خاکی کلدانییەکان. ئابرام و ناحۆر ژنیان بۆ خۆیان هێنا، ناوی ژنی ئابرام سارا بوو، و ناوی ژنی ناحۆر مەلخا بوو، کچی ئاڕان، و باوکی مەلخا و باوکی یەسخا. و سارای نەزۆک بوو، و منداڵی نەبوو. تارا ئابرامی کوڕی، و لوتی کوڕی ئاڕان کە نەوەی خۆی بوو، و سارای بووکی کە ژنی ئابرامی کوڕی بوو، برد و لە خاکی کلدانییەکانەوە دەریهێنان بۆ ئەوەی بچنە خاکی کەنعان، بەڵام گەیشتنە حاران و لەوێ نیشتەجێ بوون. و هەموو ڕۆژانی تارەح لە خاکی حاران دوو سەد و پێنج ساڵ بوون، و تارەح لە حاران مرد.

### 12

وە پەروەردگار بە ئابرامی فەرموو: لە خاکی خۆت دەربچۆ، لە خزمایەتی خۆت، لە ماڵی باوکت، و وەرە بۆ ئەو خاکەی کە پیشانت دەدەم. و من تۆ دەکەمە نەتەوەیەکی گەورە، و بەرەکەتدارت دەکەم، و ناوی تۆ گەورە دەکەم، و تۆ دەبیتە بەرەکەتدار. و من بەرەکەتدار دەکەم ئەوانەی تۆ بەرەکەتدار دەکەن، و نەفرەت دەکەم لەوانەی تۆ نەفرەت دەکەن، و هەموو هۆزەکانی زەوی لە تۆدا بەرەکەتدار دەبن. ئابرام ڕۆیشت، وەک چۆن یەزدان پێی فەرموو، و لوت لەگەڵی ڕۆیشت. ئابرام حەفتا و پێنج ساڵ بوو کاتێک لە حاران دەرچوو. ئابرام سارای ژنی خۆی و لۆتی کوڕی براکەی و هەموو سامانەکانیان کە بەدەستیان هێنابوو و هەموو گیانێک کە بەدەستیان هێنابوو لە حەڕان برد، و دەرچوون بۆ ئەوەی بڕۆن بۆ خاکی کەنعان. ئابرام بە درێژایی ئەو زەوییەدا گەڕا هەتا گەیشتە شوێنی شەخەم، لەلای دار بەڕووەکەی بەرز. کەنعانییەکان لەو کاتەدا لەو زەوییەدا نیشتەجێ بوون. یەزدان بۆ ئابرام دەرکەوت و پێی گوت: ئەم زەوییە دەدەمە تۆوەکەت. ئابرامیش لەوێ قوربانگایەک بۆ یەزدان بنیاد نا، ئەوەی بۆی دەرکەوتبوو. و لەوێوە دوورکەوتەوە بۆ کێوەکە لە ڕۆژهەڵاتی بێت‌ئێل، و لەوێ چادرەکەی خۆی دامەزراند لە بێت‌ئێل لەلای دەریاوە، و عەنگەی لەلای ڕۆژهەڵاتەوە، و لەوێ قوربانگایەکی بۆ یەزدان بنیادنا، و بە ناوی یەزدانەوە نوێژی کرد. ئابرام ڕۆیشت و چادری لە چۆڵەوانی هەڵدا.

و برسێتییەک لە زەوی ڕوویدا، و ئابرام بۆ میسر دابەزی تاکو لەوێ نیشتەجێ بێت، چونکە برسێتییەکە لە زەوی زۆر توند بوو. ڕوویدا کاتێک ئابرام نزیک بووەوە بۆ چوونە ناو میسر، ئابرام بە ساڕای ژنی گوت: من دەزانم کە تۆ ژنێکی ڕووخۆشیت. دەبێت، جا کاتێک میسرییەکان تۆ ببینن، دەڵێن کە ئەمە ژنی ئەویەتی، و من دەکوژن، بەڵام تۆ دەپارێزن. گوتم کەواتە کە خوشکی ئەوم، بۆ ئەوەی باشی بۆ من دروست بێت لە ڕێگەی تۆ، و گیانی من بژیێت لەبەر تۆ. ڕوویدا کاتێک ئەبرام چووە ناو میسر، میسرییەکان ژنەکەی ئەویان بینی، کە زۆر جوان بوو. فەرمانڕەواکانی فیرعەون ئەویان بینی و بۆ فیرعەون ستایشیان کرد، ئینجا ئەویان هێنایە ناو ماڵی فیرعەون. و بۆ ئابرام باش بەکاریانهێنا لەڕێگەی ئەو، و بوون بۆ ئەو مەڕ و گوێرەکە و کەر و خزمەتکار و کەنیزە و هێستر و وشتر. و خودا فیرعەون و ماڵەکەی بە دەردە گەورە و خراپەکان ئازار دا، لەبەر سارای ژنی ئابرام. فیرعەون ئابرامی بانگکرد و پێی گوت: ئەمە چی بوو کە بە من کردت؟ بۆچی پێت نەگوتم کە ئەو ژنی تۆیە؟ بۆچی گوتت کە خوشکی منە؟ و منیش وەک ژنم هێنا بۆ خۆم، و ئێستا ئەوەتا ژنەکەت لەبەردەمتە، ببەرەوە و بڕۆ. و فیرعەون فەرمانی دا بە پیاوان دەربارەی ئابرام بۆ ناردنەوەی ئەو، و ژنەکەی، و هەموو ئەوەی هی ئەو بوو.

### 13

ئابرام لە میسرەوە سەرکەوت، خۆی و ژنەکەی و هەموو ئەوەی هەیبوو، و لوتیش لەگەڵی بوو، بۆ چۆڵەوانی. ئابرام زۆر دەوڵەمەند بوو بە مەڕوماڵات و زیو و زێڕ. و ڕۆیشت لەکوێوە هاتبوو بۆ ناو چۆڵەوانی هەتا بێت‌ئێل، هەتا ئەو شوێنەی کە چادرەکەی پێشتر لەوێ بوو، لەنێوان بێت‌ئێل و عەنگای. بۆ ناو شوێنی قوربانگاکە، کە لەوێ لە سەرەتادا دروستی کردبوو، و ئابرام لەوێ بانگی ناوی یەزدانی کرد. و لوت کە لەگەڵ ئابرام گەشتی دەکرد، مەڕ و گا و چادری هەبوو. و زەوی ناتوانی ئەوان پێکەوە نیشتەجێ بکات، چونکە موڵکەکانیان زۆر بوون، و زەوی ناتوانی ئەوان پێکەوە نیشتەجێ بکات. و ڕوویدا شەڕێک لەنێوان شوانەکانی ئاژەڵەکانی ئابرام و شوانەکانی ئاژەڵەکانی لوت، کەنعانییەکان و فەریزییەکانیش لەو کاتەدا لەو خاکە نیشتەجێ بوون. ئابرام بە لوتی گوت: با شەڕ نەبێت لەنێوان من و تۆ، و لەنێوان شوانەکانی من و شوانەکانی تۆ، چونکە ئێمە براین. ئایا هەموو زەوی لەبەردەمت نییە؟ لە من جیابەرەوە، ئەگەر تۆ بۆ چەپ بچۆیت، من بۆ ڕاست دەچم، بەڵام ئەگەر تۆ بۆ ڕاست بچۆیت، من بۆ چەپ دەچم. و لوت چاوەکانی بەرزکردەوە و هەموو ناوچەی دەوروبەری ڕووباری یوردانی بینی، کە هەموو ئاودراو بوو، پێش ئەوەی خودا سەدۆم و گەمۆرا لەناوبەرێت، وەک بەهەشتی خودا، و وەک زەوی میسر، هەتا گەیشتن بە زۆگۆرا. لوت هەموو ناوچەی دەوروبەری ڕووباری ئوردونی بۆ خۆی هەڵبژارد، و لوت لە ڕۆژهەڵاتەوە ڕۆیشت، و هەریەکەیان لە براکەی جیابوونەوە. ئابرام لە خاکی کەنعان نیشتەجێ بوو، بەڵام لوت لە شارەکانی دەوروبەر نیشتەجێ بوو و چادری خۆی لە سەدۆم هەڵدا. بەڵام خەڵکانی سەدۆم زۆر خراپ و گوناهبار بوون لەبەردەم خودا. خودا بە ئابرامی فەرموو دوای جیابوونەوەی لوت لەوەوە، سەیری بکە بە چاوەکانت، و ببینە لەو شوێنەی کە ئێستا تێیدایت بەرەو باکوور و باشوور و ڕۆژهەڵات و دەریا، چونکە هەموو ئەو زەوییەی کە تۆ دەیبینیت، بۆ تۆ دەیدەم و بۆ تۆوەکەت هەتا هەتایە. و تۆوەکەی تۆ وەک لمی زەوی دەکەم، ئەگەر کەسێک بتوانێت لمی زەوی بژمێرێت، ئەوا تۆوەکەی تۆش دەژمێردرێت. هەستە و بە درێژی و پانی ئەم زەوییە بڕۆ، چونکە من ئەمە دەدەمە تۆ و نەوەکانت بۆ هەتاهەتایە. ئابرام کە چادرەکەی گواستەوە، هات و لەلای دار بەڕووەکەی مامرێ نیشتەجێ بوو، کە لە حەبرۆن بوو، و لەوێ قوربانگایەک بۆ یەزدان بنیاد نا.

### 14

ڕوویدا لە پاشایەتی ئەمەرفەل پاشای شینار، و ئەریۆخ پاشای ئێلاسار، کێدۆرلاعۆمەر پاشای ئێلام، و تیدال پاشای نەتەوەکان، ئەوان جەنگیان کرد لەگەڵ بیلهە پاشای سەدۆم، و لەگەڵ بارسا پاشای گۆمۆڕا، و لەگەڵ سێننار پاشای ئەدەمە، و لەگەڵ سیمۆبۆر پاشای سەبۆیم، و پاشای بالاک، کە ئەویش زۆعارە. هەموو ئەوانە لەسەر دۆڵە خوێیەکە ڕێککەوتن، کە ئەمە دەریای خوێەکانە. دوازدە ساڵ خزمەتی کەدۆرلاعۆمەریان کرد، بەڵام لە ساڵی سێزدەیەم یاخی بوون. لە چواردەیەم ساڵدا خۆدۆڵۆگۆمۆر و ئەو پاشایانەی لەگەڵی بوون هاتن، و دێوەکانی ئەشتارۆس و کەرنایمیان بڕی، و نەتەوە بەهێزەکانی لەگەڵیاندا، و ئۆممایییەکانی شاری ساوێیان بڕی. و حۆڕییەکانی لە چیاکانی سێعیر، هەتا دار بەڕووەکەی فاران، کە لە چۆڵەوانییە. و گەڕانەوە و هاتنە سەر کانیاوی حوکم، کە ئەوە قادێشە، و لێدانی هەموو فەرمانڕەوایانی عەمالێق و ئەمۆرییەکانی نیشتەجێ لە حەزەزۆن تامار پاشای سەدۆم و پاشای گەمۆرا و پاشای ئادەما و پاشای سێبۆیم و پاشای بالاک کە ئەمە زۆعارە، چوونە دەرەوە و لە دۆڵە سوێرەکە بۆ جەنگ ڕێکیانخست. بۆ لای خێدۆرلاعۆمێری پاشای ئێلام، و تیدالی پاشای نەتەوەکان، و ئەمراڤێلی پاشای شینار، و ئاریۆخی پاشای ئێلاسار، ئەو چوار پاشایانە بۆ لای ئەو پێنجە. ئەو دۆڵە شۆرە بیرەکانی قیری تێدابوو، پاشای سەدۆم و پاشای عەمۆرا ڕایانکرد و کەوتنە ناوی، بەڵام ئەوانەی ماونەوە بۆ ناوچە شاخاوییەکە ڕایانکرد. گرتیان بەڵام هەموو ئەسپەکانی سەدۆم و عەمۆرا و هەموو خواردنەکانیان، و ڕۆیشتن. گرتیان و هەروەها لوتی کوڕی برای ئابرامیان گرت و کەلوپەلەکەی ئەویان گرت و ڕۆیشتن، چونکە ئەو لە سەدۆم نیشتەجێ بوو.

کاتێک گەیشت، یەکێک لە ڕزگاربووەکان ئەم هەواڵەی بە ئابرامی عیبرانی ڕاگەیاند. ئەو خۆی لەلای دار بەڕووەکەی مامرێی ئەمۆری نیشتەجێ بوو، کە برای ئەسکۆل و برای ئاونان بوو، ئەوانەی هاوپەیمانی ئابرام بوون. کاتێک ئابرام بیستی کە لۆتی برای دیلگیر کرابوو، سێ سەد و هەژدە کەسی خزمەتکاری ماڵەکەی خۆی ژمارد و دوای ئەوان ڕاوی کرد تا گەیشتە دان. و لە شەودا خۆی و خزمەتکارەکانی کەوتنە سەر ئەوان، و لێیدان، و دوایان کەوتن هەتا خۆبا، کە لە چەپی دیمەشقە. و هەموو ئەسپەکانی سەدۆمی گەڕاندەوە، و لوتی برازاکەی گەڕاندەوە، و هەموو موڵکەکانی ئەو، و ئافرەتەکان، و گەل. پاشای سەدۆم چووە دەرەوە بۆ پێشوازیکردنی ئەو، دوای ئەوەی ئەو گەڕایەوە لە لێدانی کەدۆرلاعۆمەر و ئەو پاشایانەی کە لەگەڵی بوون، بۆ دۆڵی شاڤێ، کە دەشتی پاشایان بوو.

و مەلکیسەدەق، پاشای سالێم، نان و شەرابی دەرهێنا، ئەو کاهینی خودای هەرەبەرز بوو. و بەرەکەتداری ئابرامی دا، و گوت: بەرەکەتدار بێت ئابرام بۆ خودای هەرەبەرز، ئەوەی ئاسمان و زەوی دروستکردووە. و ستایش‌کراو بێت خودای هەرە بەرز، کە دوژمنەکانی تۆی دایە ژێر دەستی تۆ، و ئابرام دەیەکی لە هەموو شتێک پێیدا. پاشای سەدۆم بە ئابرامی گوت: پیاوەکانم بدەرێ، بەڵام ماڵەکە بۆ خۆت ببە. ئابرام بە پاشای سەدۆمی گوت: دەستی خۆم بۆ یەزدانی پەروەردگاری هەرەبەرز درێژ دەکەم، ئەوەی ئاسمان و زەوی دروستکردووە، ئەگەر لە دەزوویەکەوە تا بەندی پێڵاوێک هیچ شتێک وەرنەگرم لە هەموو ئەوەی هی تۆیە، بۆ ئەوەی نەڵێیت کە من ئابرامم دەوڵەمەند کرد. جگە لەوەی کە گەنجەکان خواردیان، و بەشی ئەو پیاوانەی لەگەڵ من هاتن، ئەسخۆل، ئاونان، مامرێ، ئەمانە دەبەنە بەش.

### 15

دوای ئەم وشانە، وشەی یەزدان بۆ ئابرام لە بینینێکدا هات و فەرمووی: مەترسە ئابرام، من قەڵغانی تۆم، پاداشتی تۆ زۆر زۆر دەبێت. ئابرام دەڵێت: گەورەی خاوەن، چیم پێ دەدەیت؟ من بێ منداڵ دەڕۆم، کوڕی ماڵەوەی من، ئەمە ئەلیعەزەری دیمەشقییە. ئابرام گوتی: چونکە تۆ تۆوێکت پێ نەداوم، ئەوەی لە ماڵی مندا لەدایکبووە میراتگری من دەبێت. و یەکسەر دەنگی یەزدان بۆ ئەو هات و فەرمووی: ئەمە میراتگری تۆ نابێت، بەڵکو ئەوەی لە تۆ دەردەچێت، ئەو میراتگری تۆ دەبێت. بەڕێوەی بردە دەرەوە و پێی گوت: سەیری ئاسمان بکە و ئەستێرەکان بژمێرە، ئەگەر بتوانیت بیانژمێریت. پاشان پێی گوت: بەم جۆرە نەوەکەت دەبێت. ئابرام باوەڕی بە خودا هێنا، و ئەمەش بۆ ئەو بە ڕاستودروستی ژمێردرا. گوتی پێی: من ئەو خودایەم کە تۆم لە خاکی کلدانییەکان دەرهێنا، بۆ ئەوەی ئەم زەوییەت پێبدەم بۆ میراتگرتنی. گوتی: گەورەم پەروەردگارم، بەپێی چی بزانم کە میراتی دەبەم ئەوە؟ پێی گوت: بۆ من مانگایەکی سێ ساڵە و بزنێکی سێ ساڵە و بەرانێکی سێ ساڵە و کوکوختییەک و کۆترێک بهێنە. گرت بۆ ئەو هەموو ئەمانەی، و دابەشی کردن بە ناوەڕاستدا، و دایناین بەرامبەر بە یەکتری، بەڵام باڵندەکانی دابەش نەکرد. باڵندەکان هاتنە خوارەوە بۆ سەر لاشەکان، بۆ سەر پارچە دووەکانیان، و ئابرام لەگەڵیان دانیشت. دەربارەی ئاوابوونی خۆر، سەرسامییەک کەوتە سەر ئابرام، و ئەوەتا ترسێکی تاریکی گەورە دەکەوێتە سەری. و بە ئابرام گوترا: بە باشی بزانە کە نەوەکەت نامۆ دەبێت لە زەوییەکی نا خۆیان، و ئەوان کۆیلەیان دەکەن و ئازاریان دەدەن و نزمیان دەکەنەوە، چوار سەد ساڵ. بەڵام ئەو نەتەوەیەی کە خزمەتیان دەکەن، من دادگاییان دەکەم، و دوای ئەمە، بە کەلوپەلێکی زۆرەوە لێرە دەرچوون دەکەن. تۆ بەڵام دەچیتەوە بۆ لای باوباپیرانت لە ئاشتیدا، پەروەردەکراویت لە پیرییەکی چاکدا. لە نەوەی چوارەمدا دەگەڕێنەوە ئێرە، چونکە هێشتا گوناهەکانی ئەمۆرییەکان پڕ نەبوونەتەوە هەتا ئێستا. لەبەر ئەوەی خۆر ئاوا بوو، گڕێک دەرکەوت، و ئەوەتا تەنوورێکی دووکەڵاو و مەشخەڵەکانی ئاگر، کە تێپەڕین لە ناوەڕاستی ئەو پارچە دابەشکراوانە. لەو ڕۆژەدا یەزدان پەیمانێکی لەگەڵ ئابرام بەست و فەرمووی، ئەم زەوییە دەدەمە نەوەکانت، لە ڕووباری میسرەوە هەتا ڕووباری گەورە، ڕووباری فورات، کێنییەکان، و کێنیزییەکان، و کەدمۆنییەکان. و حیتییەکان و پەریزییەکان و ڕەفایمەکان، و ئەمۆڕییەکان و کەنعانییەکان و حیڤییەکان و گرگاشییەکان و یەبووسییەکان.

### 16

ساراي کە ژنی ئابرام بوو، منداڵی بۆ نەبوو، بەڵام کەنیزەیەکی میسری هەبوو کە ناوی هاجەر بوو. سارا بە ئابرامی گوت، ببینە یەزدان منی داخستووە لە منداڵبوون، کەواتە بچۆرە لای کەنیزەکەم، بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئەوەوە منداڵدار بم. ئابرامیش گوێی لە دەنگی سارا گرت. و سارا، ژنی ئابرام، هاجەری میسری، کەنیزەکەی خۆی گرت، دوای دە ساڵ لە نیشتەجێبوونی ئابرام لە خاکی کەنعان، و دایە ئابرامی مێردی خۆی وەک ژن. و چووە ژوورەوە بۆ لای هاجەر و سکی پڕ بوو، و کاتێک بینی کە سکی پڕە، خاتووەکە لەبەردەمی بێڕێز کرا. سارا بە ئابرامی گوت، ستەملێکراوم لە تۆ، من کچە خزمەتکارەکەی خۆمم دایە باوەشی تۆ، بەڵام کاتێک بینی کە سکی پڕە، لەبەردەمی ڕیسوا کرام. با خودا لەنێوان من و تۆدا دادوەری بکات. ئابرام بە سارای گوت: ئەوەتا کەنیزەکەت لە دەستی تۆدایە، ئەوەی پێت پەسەندە لەگەڵی بکە. سارا ئازاری دا و ئەویش لە ڕووی هەڵات.

نێردراوی یەزدان ئەوی لەلای کانیاوێک لە چۆڵەوانی دۆزییەوە، لەلای ئەو کانیاوەی کە لە ڕێگای شورە. فریشتەی یەزدان پێی گوت: ئاگار، کەنیزەی سارا، لە کوێوە دێیت و بۆ کوێ دەچیت؟ ئەویش گوت: من لە ڕووی سارای خاتوونەکەم هەڵاتووم. فریشتەی یەزدان پێی گوت: بگەڕێوە بۆ لای خاتوونەکەت و خۆت نزم بکەرەوە لەژێر دەستی ئەو. نێردراوی یەزدان پێی وت: نەوەکەت زۆر زۆر دەکەم، کە لە زۆریی خۆیەوە ناژمێردرێت. فریشتەی یەزدان پێی گوت: ببینە، تۆ سکپڕیت و کوڕێک دەزێیت و ناوی دەنێیت ئیسماعیل، چونکە یەزدان گوێی لە زەلیلیت بوو. ئەم دەبێت پیاوێکی کۆچەری، دەستەکانی لەسەر هەموو کەس دەبێت، و دەستەکانی هەموو کەس لەسەر ئەو دەبێت، و لەبەرچاوی هەموو براکانی نیشتەجێ دەبێت. ئەویش ناوی یەزدانی بانگکرد کە قسەی لەگەڵ کردبوو: تۆ ئەو خودایەیت کە منی دەبینێت، چونکە گوتی: لەبەردەمیشدا ئەوەم بینی کە بۆم دەرکەوت. لەبەر ئەمە ناوی لێنا بیرەکە، بیری ئەوەی کە لەبەردەمی بینی، ئەوەتا لەنێوان قادێش و بارەد. هاجەر کوڕێکی بۆ ئەبرام بوو، و ئەبرام ناوی کوڕەکەی نا کە هاجەر بۆی بووی، ئیسماعیل. ئابرام بەڵام هەشتا و شەش ساڵ بوو، کاتێک هاجەر ئیسماعیلی بۆ ئابرام منداڵی بوو.

### 17

ڕوویدا کە ئابرام نەوەد و نۆ ساڵ بوو. یەزدان بۆ ئابرام دەرکەوت و پێی گوت، من خودای تۆم، لەبەردەمم پەسەند بە، و بێ کەموکوڕی بە. و پەیمانی خۆم لەنێوان خۆم و تۆدا دادەنێم، و تۆ زۆر زۆر زیاد دەکەم. و ئابرام کەوتە سەر ڕووی خۆی. و خودا قسەی لەگەڵ کرد و فەرمووی: من ئەوەتا پەیمانەکەم لەگەڵ تۆیە، و تۆ دەبیتە باوکی زۆرێک لە نەتەوەکان. و ئیتر ناوی تۆ ئابرام ناو نابرێت، بەڵکو ناوی تۆ ئابراهام دەبێت، چونکە من تۆم کردووە بە باوکی نەتەوەی زۆر. و زۆر زۆر زیادت دەکەم، و تۆ دەکەمە نەتەوەکان، و پاشایان لە تۆوە دەردەچن. و پەیمانی خۆم دادەمەزرێنم لەنێوان من و تۆدا، و لەنێوان من و نەوەکانی تۆدا لەگەڵ تۆدا بۆ نەوەکانیان، بۆ پەیمانێکی هەتاهەتایی، بۆ ئەوەی خودای تۆ بم، و خودای نەوەکانی تۆ لەگەڵ تۆدا. و دەیدەمە تۆ و بە تۆخمەکەت لەدوای تۆ ئەو زەوییە کە تێیدا نیشتەجێیت، هەموو زەوی کەنعان، بۆ موڵکێکی هەتاهەتایی، و دەبمە خودایان. و خودا بە ئیبراهیم فەرمووی: بەڵام تۆ پەیمانی منت دەپارێزیت، تۆ و تۆوەکەت لەدوای تۆ بۆ نەوەکانیان. و ئەم پەیمانەیە کە تۆ دەیپارێزیت، لە نێوان من و ئێوە، و لە نێوان تۆوی تۆ لەگەڵ تۆ بۆ نەوەکانیان، هەموو نێرینەیەکی ئێوە خەتەنە دەکرێت. ئێوە دەبێت خەتەنە بکرێن لە گۆشتی پێستی ئەندامی نێرینەتان، ئەمەش دەبێتە نیشانەی پەیمان لەنێوان من و ئێوە. و منداڵی هەشت ڕۆژە خەتەنە دەکرێت لەلای ئێوە، هەموو نێرینەیەک لە نەوەکانی ئێوە، و لەدایکبووی ماڵ و ئەوەی بە زیو کڕاوە لە هەموو کوڕێکی بیانی کە لە تۆوی تۆ نییە. خەتەنەکردن، خەتەنە دەکرێت ئەوەی لە ماڵی تۆدا لەدایکبووە و ئەوەی بە زیو کڕدراوە، و پەیمانەکەم لەسەر گۆشتی ئێوە دەبێت بە پەیمانێکی هەتاهەتایی. و نێرە خەتەنە نەکراوەکە کە لە ڕۆژی هەشتەمدا گۆشتی پێستی ئەندامی نێرینەی خەتەنە نەکرێت، ئەو گیانە لە ڕەگەزی خۆی دەبڕدرێتەوە، چونکە پەیمانی منی شکاندووە. خودا بە ئەبراهیمی فەرموو: سارای ژنەکەت، چیتر ناوی ئەو سارای نابێت، بەڵکو ناوی ئەو سارا دەبێت. بەرەکەتداری دەکەم ئەوی، و منداڵێکت پێدەدەم لەوەوە، و بەرەکەتداری دەکەم ئەوی، و دەبێتە نەتەوەکان، و پاشایانی نەتەوەکان لەوەوە دەبن. و ئیبراهیم کەوتە سەر ڕووی خۆی و پێکەنی، و لە دڵی خۆیدا گوتی: ئایا لە تەمەنی سەد ساڵیدا کوڕی دەبێت؟ و ئایا سارا لە تەمەنی نەوەد ساڵیدا منداڵ دەزێت؟ ئیبراهیم بە خودای گوت: با ئیسماعیل لەبەردەم تۆ بژی. خودا بە ئیبراهیمی فەرموو: بەڵێ، ئەوەتا سارای ژنت کوڕێکت بۆ لەدایکدەبێت، و ناوی لێدەنێیت ئیسحاق، و پەیمانی خۆم لەگەڵ ئەو دادەمەزرێنم، بۆ پەیمانێکی هەتاهەتایی، بۆ ئەوەی خودای ئەو و نەوەکانی لەدوای ئەو بم. دەربارەی ئیسماعیلیش، ئەوەتا گوێم لێت بووە، و ئەوەتا بەرەکەتدارم کردووە، زیادی دەکەم و زۆری دەکەم بە زۆری. دوازدە نەتەوە لەدایک دەبێت، و دەیکەمە نەتەوەیەکی گەورە. بەڵام پەیمانەکەی من دەیچەسپێنم لەگەڵ ئیسحاق، ئەوەی سارا لەم کاتەدا بۆت دەیزێنێت، لە ساڵی داهاتوودا. قسەکردنی بۆ ئەو تەواو کرد، و خودا لە لای ئیبراهیم چووە سەرەوە.

ئیبراهیم ئیسماعیلی کوڕی خۆی برد، و هەموو ئەندامانی ماڵەوەی خۆی، و هەموو کڕاوەکانی بە زیو، و هەموو نێرینەیەک لە پیاوانی ماڵی ئیبراهیم، و لە هەمان ڕۆژدا خەتەنەی کردن، وەک خودا پێی فەرموو. ئیبراهیم نەوەد و نۆ ساڵ بوو، کاتێک گۆشتی پێستی پێشەوەی خۆی خەتانە کرا. ئیسماعیل کوڕی ئەو سێزدە ساڵ بوو، کاتێک گۆشتی پێستی پێشەوەی خەتەنە کرا. لە ئەو کاتەی ئەو ڕۆژەدا، ئیبراهیم خەتەنە کرا و ئیسماعیلی کوڕیشی. و هەموو پیاوەکانی ماڵەکەی ئەو، و لەدایکبووەکانی ماڵەوەی ئەو، و کڕاوەکان بە زیو لە نەتەوە بیانییەکان.

### 18

خودا لەلای دار بەڕووەکەی مامرێدا بۆی دەرکەوت، کاتێک لە نیوەڕۆدا لەسەر دەرگای چادرەکەی دانیشتبوو. چاوی هەڵبڕی و بە چاوەکانی خۆی بینی، و ئەوەتا سێ پیاو لەسەری ڕاوەستابوون، و کاتێک بینی، لە دەرگای چادرەکەی خۆیەوە ڕایکرد بۆ پێشوازیکردنیان و لەسەر زەوی کڕنۆشی برد. و گوت، گەورەم، ئەگەر ئێستا من لەبەردەم تۆ پەسەندم کردووە، لە خزمەتکارەکەت تێمەپەڕە. با ئاو بگیرێت، و با پێیەکانی ئێوە بشۆن، و لەژێر درەختەکە فێنک بکەنەوە. و من نان دەبەم، و ئێوە دەخۆن. و دوای ئەم، ئێوە دەڕۆن بۆ ڕێگای ئێوە، کە لەبەر ئەوە ئێوە لایاندا بۆ لای خزمەتکاری ئێوە. و گوت: ئاوا بکە، وەک گوتووتە. ئیبراهیم بە پەلە چووە ناو چادرەکە بۆ لای سارا و پێی گوت: خێرا بکە، سێ پێوانە ئاردی نرم شێلە بدە و نانی خۆڵەمێش دروست بکە. و ئیبراهیم بۆ ناو گایان ڕایکرد، و گوێرەکەیەکی نەرم و جوانی وەرگرت، و دایە خزمەتکارەکە، و خێرای کرد بۆ ئەوەی ئامادەی بکات. وەرگرت کەرە و شیر و گوێرەکەیەکەی کە ئامادەی کردبوو، دایانی خستە بەردەمیان و خواردیان. خۆی لەژێر دارەکە لەلایان ڕاوەستابوو.

گوتی بۆ ئەو: کوا سارا، ژنەکەت؟ ئەویش وەڵامی دایەوە و گوتی: ئەوەتا لە چادرەکەدایە. گوتی و، کە دەگەڕێمەوە دێمەوە بۆ لات بەپێی ئەم کاتە لە وەرزی داهاتوودا، و سارای ژنەکەت کوڕێکی دەبێت. سارا گوێی لێبوو لەلای دەرگای چادرەکە و لە پشتییەوە بوو. ئیبراهیم و سارا پیر بوون و بە تەمەن کەوتوو بوون، وەستابوو بۆ سارا ئەو شتە ئافرەتانە. سارا لە ناو خۆیدا پێکەنی و گوتی: هێشتا ئەمە بۆ من نەبووە تا ئێستا، و گەورەترە پیاوەکەم. و پەروەردگار بە ئیبراهیمی فەرموو: بۆچی سارا لە دڵی خۆیدا پێکەنی و گوتی: ئایا بەڕاستی منداڵ دەبم؟ من کە پیر بوومەتەوە. ئایا هیچ شتێک لەلای خودا نەشیاوە؟ لەم کاتەدا دەگەڕێمەوە بۆ لات لە وەرزی داهاتوودا، و سارا کوڕێکی دەبێت. سارا ئینکاری کرد و گوتی، نا، پێم نەکەنی، چونکە ترسابوو. و پێی گوت، نەخێر، بەڵکو تۆ پێت کەنی.

پیاوەکان لەوێوە هەستان و تەماشایان کرد بۆ سەدۆم و عەمۆرا. ئیبراهیمیش لەگەڵیان گەشتی کرد و بەڕێیان کرد. بەڵام پەروەردگار گوت: من لە ئیبراهیمی خزمەتکارم ناشارمەوە ئەوەی دەیکەم. ئیبراهیم بەڵام دەبێتە نەتەوەیەکی گەورە و زۆر، و هەموو نەتەوەکانی زەوی لە ڕێگەی ئەوەوە بەرەکەتدار دەکرێن. زانیم، چونکە فەرمان دەدات بە کوڕەکانی و بە ماڵەکەی لەگەڵ خۆی، و پاراستن دەکەن ڕێگاکانی یەزدان بۆ کردنی ڕاستودروستی و دادپەروەری، بۆ ئەوەی یەزدان بهێنێتە سەر ئیبراهیم هەموو ئەوەی کە پێی فەرموو. یەزدان فەرمووی: هاواری سەدۆم و عەمۆرا بۆ لای من زۆر بووەتەوە، و گوناهەکانیان زۆر گەورەن. دابەزینم، کەواتە دەبینم ئەگەر بەپێی هاواریان کە بۆ من هاتووە، تەواودەبن، ئەگەر نا، بۆ ئەوەی بزانم. و پیاوەکان لەوێوە گەڕانەوە و هاتن بۆ سەدۆم، بەڵام ئیبراهیم هێشتا لەبەردەم یەزدان وەستابوو. و کاتێک ئیبراهیم نزیک بووەوە، گوتی: ڕاستودروست لەگەڵ بێ‌خوادا لەناو مەبە، ڕاستودروست وەک بێ‌خوا دەبێت. ئەگەر پەنجا کەسی ڕاستودروست لە شارەکەدا هەبن، ئایا لەناویان دەبەیت؟ ئایا هەموو ئەو شوێنە بەردەنادەیت لەبەر ئەو پەنجا ڕاستودروستە، ئەگەر لەوێدا هەبن؟ بە هیچ شێوەیەک تۆ ئەمە ناکەیت وەک ئەم کارە، کە ڕاستودروست لەگەڵ بێ‌دین بکوژیت، و ڕاستودروست وەک بێ‌دین دەبێت. بە هیچ شێوەیەک! ئایا ئەوەی دادوەری هەموو زەوی دەکات، دادوەری ناکات؟ یەزدان فەرمووی، ئەگەر پەنجا کەسی ڕاستودروست لە شاری سەدۆمدا هەبن، هەموو شارەکە و هەموو ئەو شوێنە لە پێناوی ئەواندا دەبەخشم. و ئیبراهیم وەڵامی دایەوە و وتی، ئێستا دەستم کرد بە قسەکردن لەگەڵ گەورەی من، بەڵام من خۆڵ و خۆڵەمێشم. ئەگەر بەڵام پەنجا کەسە ڕاستودروستەکان کەم بنەوە بۆ چل و پێنج، ئایا لەبەر ئەو پێنجە هەموو شارەکە لەناودەبەیت؟ و گوتی: نەخێر، لەناوی نابەم ئەگەر چل و پێنج لەوێ بدۆزمەوە. و دووبارە قسەی لەگەڵ کرد و گوتی، ئەگەر چل کەس لەوێ بدۆزرێنەوە، و گوتی، لەبەر ئەو چلە لەناویان نابەم. و گوتی: پەروەردگار، ئەگەر قسە بکەم چی؟ ئەگەر سی کەس لەوێ دۆزرانەوە چی؟ و فەرمووی: لەبەر ئەو سییە لەناویان نابەم. و گوتی، لەبەر ئەوەی هەیە قسەکردنم بۆ لای باڵادەست، ئەگەر بەڵام دۆزرێنەوە لەوێ بیست؟ و گوتی، نا لەناویان نابەم، ئەگەر دۆزمەوە لەوێ بیست. و گوت: گەورەم، ئایا جارێکی دیکە قسە بکەم؟ ئەگەر دە کەس لەوێ بدۆزرێنەوە چی؟ ئەویش گوتی: لەبەر ئەو دەیانە لەناویان نابەم. یەزدان چووە دوور، کاتێک وازی لە قسەکردن لەگەڵ ئیبراهیم هێنا، و ئیبراهیم گەڕایەوە بۆ شوێنەکەی خۆی.

### 19

دوو فریشتەکە ئێوارە هاتنە ناو سەدۆم. لوت لەلای دەروازەی سەدۆم دانیشتبوو، کاتێک لوت بینی، هەستا بۆ پێشوازیکردنیان و بە ڕوودا کڕنۆشی بردە سەر زەوی. و گوتی، ببینن، گەورەکان، لابدەن بۆ ماڵی خزمەتکاری ئێوە، و بمێننەوە، و بشۆن پێیەکانی ئێوە، و زوو هەستان دەگەڕێنەوە بۆ ڕێگای ئێوە. و گوتیان، نەخێر، بەڵکو لە شەقامەکان دەمێنینەوە. و زۆری لێکردن، ئەوانیش لایاندا بۆ لای ئەو و چوونە ژوورەوە بۆ ماڵەکەی. خواردنەوەی بۆ ئامادە کردن و نانی فەتیرەی بۆ کردنیان، ئەوانیش خواردیان. پێش ئەوەی بخەون، پیاوەکانی شارەکە، سەدۆمییەکان دەوری خانووەکەیان دا، لە گەنجێکەوە هەتا پیرێک، هەموو گەل پێکەوە. و بانگیان کرد لوت، و پێیان گوت: کوا ئەو پیاوانە کە ئەمشەو هاتوونە لات؟ دەریانبهێنە بۆ ئێمە، بۆ ئەوەی نزیکیان ببینەوە. لوت چووە دەرەوە بۆ لایان بۆ لای دەرگاکە، و دەرگاکەی لە دوای خۆیەوە داخست. گوتی پێیان: بە هیچ شێوەیەک براکان، خراپە مەکەن. دوو کچم هەیە کە پیاویان نەناسیوە، دەیانهێنمە دەرەوە بۆ ئێوە و بەکاریان بهێنن وەک پێتان خۆش بێت، تەنها کارێکی ناڕەوا لەم پیاوانە مەکەن، چونکە هاتوونەتە ژێر پەناگای بانی ماڵەکەم. گوتیان بۆی: دوور بکەوە لەوێ! هاتوویت بۆ نیشتەجێبوون، نەک بۆ دادوەری کردن. ئێستا کەواتە تۆمان خراپە دەکەین زیاتر لە ئەوانە. زۆریان لەسەر پیاوەکە، لوت، فشاریان هێنا و نزیک بوونەوە بۆ شکاندنی دەرگاکە. بەڵام پیاوەکان دەستیان درێژکردەوە و لۆتیان کێشایە ژوورەوە بۆ لای خۆیان بۆ ناو ماڵەکە، و دەرگای ماڵەکەیان داخست. ئەو پیاوانەی لەسەر دەرگای ماڵەکە بوون، لە بچووکەوە هەتا گەورە، بە نابینایی لێیاندان، و لە گەڕاندا بۆ دەرگاکە شڵەژابوون. پیاوەکان بە لوتیان گوت، ئایا لێرە زاواکانت، یان کوڕەکانت، یان کچەکانت هەن؟ یان ئەگەر کەسێکی دیکەت هەیە لە شارەکە، دەریبهێنە لەم شوێنە، چونکە ئێمە ئەم شوێنە لەناودەبەین، چونکە هاواری ئەوان لەبەردەم یەزداندا بەرزبووەتەوە، و یەزدان ئێمەی ناردووە بۆ لەناوبردنی. لوت چووە دەرەوە و قسەی لەگەڵ زاواکانی کرد، ئەوانەی کچەکانی ئەویان وەرگرتبوو، و گوتی: هەستن و لەم شوێنە بچنە دەرەوە، چونکە یەزدان شارەکە لەناودەبات. بەڵام وا دەرکەوت کە لەبەردەم زاواکانی وەک گاڵتەکردن بوو. کاتێک بەیانی بوو، فریشتەکان پەلەیان بە لوت دەکرد و دەیانگوت: هەستە و ژنەکەت و دوو کچەکەت کە هەتیانە ببە و دەرچۆ، بۆ ئەوەی تۆش لەگەڵ تاوانەکانی شارەکە لەناو نەچیت. فریشتەکان دەستیان گرت بە دەستی ئەو و دەستی ژنەکەی و دەستەکانی دوو کچەکەی، چونکە یەزدان بەزەیی پێیدا هات.

ئەوە ڕوویدا کاتێک ئەوانیان بردە دەرەوە، و گوتیان، خۆت ڕزگار بکە، گیانی خۆت ڕزگار بکە. ڕوو مەکە بۆ دواوە، و مەوەستە لە هەموو ناوچە دەوروبەرەکە. خۆت ڕزگار بکە بۆ شاخەکە، نەوەک هەرگیز ڕاوماڵێ بدرێیت. لوت پێی گوتن: دەپاڕێمەوە گەورەم، لەبەر ئەوەی خزمەتکارەکەت بەزەیی دۆزییەوە لەبەردەمت، و ڕاستودروستیەکەتت گەورە کرد، ئەوەی دەیکەیت لەسەر من بۆ ژیانی گیانەکەم، بەڵام من ناتوانم ڕزگار بم بۆ شاخەکە، نەوەک خراپەکان بگەنە من و بمرم. ببینە، ئەم شارە نزیکە بۆ ئەوەی من هەڵبێم بۆ ئەوێ، کە بچووکە، و لەوێ ڕزگار دەبم. ئایا بچووک نییە؟ گیانم ژیان دەکات لەبەر تۆ. و پێی گوت، ئەوەتا سەرسام بووم بە ڕووی تۆ و لەسەر ئەم قسەیە، کە شارەکە وێران نەکەم کە باسی کردیت. پەلە بکە کەواتە بۆ ڕزگاربوون لەوێ، چونکە ناتوانم هیچ شتێک بکەم هەتا تۆ بگەیتە لەوێ. لەبەر ئەوە ناوی ئەو شارۆکەی نا سێگۆر. خۆر هەڵاتبوو لەسەر زەوی، و لوت چووبووە ناو سۆغەر. و یەزدان گۆگرد و ئاگری باراند لەسەر سەدۆم و عەمۆرا لە یەزدانەوە لە ئاسمانەوە. و ئەم شارانەی ڕووخاند، و هەموو ناوچە دەوروبەرەکە، و هەموو دانیشتووانی شارەکان، و ڕووەکانی زەوی. و ژنەکەی ئەو تەماشای دواوەی کرد، و بووە کۆڵەکەیەکی خوێ. ئیبراهیم بەیانی زوو هەستا بۆ ئەو شوێنەی کە لەبەردەم یەزدان ڕاوەستابوو. و تەماشای ڕووی سەدۆم و گۆمۆڕای کرد، و ڕووی ناوچە دەوروبەرەکەی، و بینی، و ئەوەتا گڕێک لە زەوییەوە دەهاتە سەرەوە، وەک هەڵمی تەنوورێک. وە ڕوویدا لە کاتی وێرانکردنی خودا بۆ هەموو شارەکانی ناوچە دەوروبەرەکە، خودا ئیبراهیمی یادکردەوە، وە لوتی لە ناوەڕاستی وێرانییەکە ناردە دەرەوە، لە کاتی سەرەوژێرکردنی یەزدان بۆ ئەو شارانەی کە لوت تێیاندا نیشتەجێبوو.

لوت لە سێگۆرەوە سەرکەوت و لە کێوێک نیشتەجێ بوو، ئەو و دوو کچەکەی لەگەڵی، چونکە ترسا لە سێگۆر نیشتەجێ بێت، و لە ئەشکەوتێک نیشتەجێ بوو، ئەو و دوو کچەکەی لەگەڵی. گەورەترەکە بە بچووکترەکەی گوت، باوکمان پیرە، و کەسێک لەسەر زەوی نییە کە بێتە لامان، وەک شایستەی هەموو زەوییە. وەرە و با شەراب بە باوکمان بخۆرێنین و لەگەڵی بخەوین و لە باوکمان تۆو هەڵبستێنین. ئەوان شەرابیان دایە باوکیان لەو شەوەدا، و گەورەترەکە هاتە ژوورەوە و لەگەڵ باوکی خۆی نوست لەو شەوەدا، و ئەو نەیزانی لە کاتی نوستنیدا و لە کاتی هەستانیدا. ڕوویدا لە ڕۆژی دواتر، گەورەتر بە بچووکترەکەی گوت: ئەوەتا من دوێنێ لەگەڵ باوکمان نوستم، با ئەمشەویش شەرابی بدەینێ بخواتەوە، و تۆ بچۆ ژوورەوە و لەگەڵی بنوێ، و با لە باوکمان تۆو هەڵبستێنین. ئەوان لەو شەوەدا شەرابیان دایە باوکیان خواردنەوە، و کچە بچووکەکە هاتە ژوورەوە و لەگەڵ باوکی خۆی نوست، و ئەو نەیزانی کاتێک نوست و کاتێک هەستایەوە. و دوو کچەکەی لۆت لە باوکیان سکیان پڕ بوو. و گەورەترەکە کوڕێکی بوو، و ناوی ئەوی نا مۆئاب، دەیگوت: لە باوکەوە، ئەمە باوکی مۆئابییەکانە هەتا ئەمڕۆ. بچووکترەکەش کوڕێکی بوو، و ناوی لێنا ئەممان، و گوتی: ئەمە کوڕی ڕەگەزی منە، ئەم باوکی عەممۆنییەکانە هەتا ئەمڕۆ.

### 20

و ئیبراهیم لەوێوە جوڵایەوە بۆ زەوی باشوور، و لە نێوان قادێش و شوور نیشتەجێبوو، و لە گێرارا ئاوارەبوو. ئیبراهیم دەربارەی سارای ژنی گوتی کە خوشکی منە، چونکە ترسا بڵێ ژنی منە، نەوەک پیاوانی شارەکە لەبەر ئەو بیکوژن. ئەبیمەلەخی پاشای گێرار ناردی و سارای برد. خودا لە خەودا لە شەودا چووە لای ئەبیمەلەخ و پێی گوت: ببینە، تۆ دەمریت لەبەر ئەو ژنەی کە بردتە، چونکە ئەو لەگەڵ پیاوێک ژیانی هاوبەشی کردووە. ئەبیمەلەخ بەڵام دەستی لێ نەدا، و گوتی: پەروەردگار، ئایا نەتەوەیەکی نەزان و ڕاستودروست لەناودەبەیت؟ ئایا ئەو خۆی پێی نەوتم کە خوشکمە؟ و ئەویش پێی نەوتم کە براکەمە؟ بە دڵێکی پاک و بە دەستێکی پاکیزە ئەمەم کرد. خودا لە خەودا پێی گوت، و منیش زانیم کە بە دڵێکی پاکەوە ئەمەت کرد، و بەزەییم پێت لەوەی گوناه بکەیت دژی من، لەبەر ئەمە ڕێگام پێنەدایت دەستت لێ بدەیت. ئێستا ژنەکە بگەڕێنەرەوە بۆ ئەو پیاوە، چونکە ئەو پێغەمبەرێکە، و نوێژ دەکات بۆ تۆ، و دەژیت. بەڵام ئەگەر نەیگەڕێنیتەوە، بزانە کە دەمریت تۆ و هەموو ئەوەی هی تۆیە. ئەبیمەلەخ لە بەیانیدا زوو هەستا، هەموو خزمەتکارەکانی بانگکرد، هەموو ئەم وشانەی بۆ گوێیان گوت، هەموو خەڵکەکەش زۆر ترسان. ئەبیمەلەخ بانگی ئیبراهیمی کرد و پێی گوت: چیت پێکردین؟ ئایا گوناهمان دەرهەق بە تۆ کردووە، کە گوناهێکی گەورەت هێناوەتە سەر من و پاشایەتییەکەم؟ کارێکت پێکردووم کە کەس ناکات. ئەبیمەلەخ بە ئەبراهامی گوت: چیت بینیوە کە ئەمەت کرد؟ ئیبراهیم گوتی: گوتم کە لەخواترسی لەم شوێنەدا نییە، بۆیە لەبەر ژنەکەم دەمکوژن. و بۆ ڕاستی، ئەو خوشکی منە لە باوکەوە، بەڵام نەک لە دایکەوە، بەڵام بووە بە ژنی من. ڕوویدا کاتێک خودا منی لە ماڵی باوکم دەرهێنا، و پێم گوت: ئەم ڕاستودروستییە بۆ من دەکەیت، لە هەموو شوێنێک کە بچینە ئەوێ، بڵێ دەربارەی من کە براکەمە. ئەبیمەلەخ هەزار دوو دراخما و مەڕ و گوێرەکە و خزمەتکار و کەنیزەی گرت و دایە ئیبراهیم، و سارای ژنی ئەویشی گەڕاندەوە. ئەبیمەلەخ بە ئەبراهیمی گوت: ئەوەتا زەوییەکەم لەبەردەمتە، لە هەرکوێیەک کە پێت خۆشە، نیشتەجێ بە. بەڵام بۆ سارا گوتی: ئەوەتا هەزار دیدراخمام داوە بە براکەت، ئەمانە دەبنە ڕێزێک بۆ ڕووی تۆ، و بۆ هەموو ئەوانەی لەگەڵ تۆن، و لە هەموو شتدا ڕاستگۆ بە. ئیبراهیم نوێژی بۆ خودا کرد، و خودا ئەبیمەلەخ و ژنەکەی و کەنیزەکانی چاک کردەوە، و منداڵیان بوو. چونکە یەزدان بە تەواوی هەموو منداڵدانەکانی لە ماڵی ئەبیمەلەخ لە دەرەوە داخستبوو، لەبەر سارای ژنی ئیبراهیم.

### 21

یەزدان سەردانی سارای کرد، وەک گوتی، و یەزدان بۆ سارا ئەوەی کرد کە قسەی کردبوو. و دووگیان‌بوو و منداڵی بوو بۆ ئەبراهیم، کوڕێک لە پیریدا، لەو کاتەی کە یەزدان پێی فەرموو. و ئیبراهیم ناوی کوڕەکەی نا کە بۆی لەدایکبوو، ئەوەی سارا بۆی زایی، ئیسحاق. ئیبراهیم ئیسحاقی لە ڕۆژی هەشتەم خەتەنە کرد، وەک خودا فەرمانی پێکردبوو. و ئیبراهیم سەد ساڵ بوو کاتێک ئیسحاقی کوڕی بۆی لەدایکبوو سارا گوتی، یەزدان پێکەنینی بۆ دروستکرد، چونکە هەرکەس بیبیستێت لەگەڵ من دڵخۆش دەبێت. و گوت: کێ ڕادەگەیەنێت بە ئەبراهیم کە سارا شیر بە منداڵ دەدات؟ چونکە منداڵێکی کوڕم بوو لە پیرییمدا. و منداڵەکە گەورە بوو و شیری لێبڕا، و ئیبراهیم خوانێکی گەورەی ساز کرد لەو ڕۆژەی کە ئیسحاقی کوڕی شیری لێبڕا. بەڵام سارا کوڕی هاجەری میسری، کە بۆ ئیبراهیم بوو، بینی کە لەگەڵ ئیسحاقی کوڕی خۆی یاری دەکرد. و بە ئیبراهیمی گوت: ئەم کەنیزەیە و کوڕەکەی دەربکە، چونکە کوڕی ئەم کەنیزەیە میراتبەر نابێت لەگەڵ کوڕەکەم ئیسحاق. بەڵام ئەو وشەیە زۆر سەخت دەرکەوت لەبەردەم ئیبراهیم دەربارەی کوڕەکەی. خودا بە ئیبراهیمی فەرموو: با سەخت نەبێت لەبەردەمت دەربارەی منداڵەکە و دەربارەی کەنیزەکە، هەموو ئەوەی سارا پێت دەڵێت، گوێ لە دەنگی ئەو بگرە، چونکە لە ڕێگەی ئیسحاقەوە نەوەکەت ناودەبردرێت. و کوڕی ئەم کەنیزەیەش دەیکەم بە نەتەوەیەکی گەورە، چونکە تۆوی تۆیە. ئیبراهیم بەیانی هەستایەوە، نان و مەشکەیەک ئاو برد و دایە هاجەر، منداڵەکەی خستە سەر شانی و ناردی. ئەویش ڕۆیشت و لە چۆڵەوانی گەڕا، لە نزیک بیری سوێند. ئاوەکە لە مەشکەکەدا نەما، و منداڵەکەی خستە ژێر دارێکی ئەلاتە. چووە و لە دوورەوە دانیشت بەرامبەری ئەو، وەک هاویشتنێکی کەوان، چونکە گوتی: نابێت مردنی منداڵەکەم ببینم. جا دانیشت بەرامبەری ئەو، منداڵەکەش هاواری کرد و گریا. خودا گوێی لە دەنگی منداڵەکە گرت لەو شوێنەی کە تێیدا بوو، و فریشتەیەکی خودا ھاجەری لە ئاسمانەوە بانگکرد و پێی گوت: چیتە ھاجەر؟ مەترسە، چونکە خودا گوێی لە دەنگی منداڵەکە گرتووە لەو شوێنەی کە تێیدایە. هەستە و منداڵەکە ببە، و بە دەستی خۆت بیگرە، چونکە دەیکەمە نەتەوەیەکی گەورە. خودا چاوەکانی ئەوی کردەوە، و بیرێکی ئاوی زیندووی بینی، و ڕۆیشت، و مەشکەکەی پڕکرد لە ئاو، و ئاوی دا بە منداڵەکە. خودا لەگەڵ منداڵەکە بوو، گەورە بوو و لە چۆڵەوانی نیشتەجێ بوو، و بووە تیرهاوێژ. و لە چۆڵەوانیدا نیشتەجێ بوو، و دایکی ژنێکی بۆ گرت لە فاران لە میسرەوە.

ڕوویدا لەو کاتەدا، ئەبیمەلەخ و ئۆخۆزاسی ڕاوێژکاری و فیخۆلی سەرکردەی گشتی هێزەکەی بۆ لای ئیبراهیم هاتن و گوتیان: خودا لەگەڵ تۆیە لە هەموو ئەوەی کە دەیکەیت. ئێستا کەواتە سوێند بخۆ بۆ من بە خودا کە ستەم بە من نەکەیت، نە بە تۆوەکەم، نە بە ناوەکەم، بەڵکو بەپێی ئەو ڕاستودروستییەی کە من لەگەڵ تۆ کردم، تۆش لەگەڵ من بیکەیت، و لەگەڵ ئەو زەوییەی کە تۆ تێیدا نیشتەجێ بوویت. و ئیبراهیم گوتی، من سوێند دەخۆم. و ئیبراهیم سەرزەنشتی ئەبیمەلەخی کرد دەربارەی بیرەکانی ئاو، کە خزمەتکارەکانی ئەبیمەلەخ دزییان. و ئەبیمەلەخ پێی گوت: نەمزانی کێ ئەم شتەی بۆ تۆ کردووە، نە تۆ پێت ڕاگەیاندم، نە منیش بیستوومە، تەنها ئەمڕۆ. ئیبراهیم مەڕ و گوێرەکەی وەرگرت و دایە ئەبیمەلەخ، هەردووکیان پەیمانیان بەست. و ئیبراهیم حەوت بەرخی مێینەی مەڕی بە جیا دانا. ئەبیمەلەخ بە ئیبراهیمی گوت: ئەم حەوت بەرخە مێیینەی ئەم مەڕانە چین کە تۆ بە تەنها دامەزراندوویت؟ ئیبراهیم گوتی: ئەم حەوت مێگەلە مێیانە لە من وەربگرە، بۆ ئەوەی شایەتیم بۆ بن کە من ئەم بیرەم هەڵکەندووە. لەبەر ئەوە ناوی ئەو شوێنەی نا بیری سوێند، چونکە لەوێ هەردووکیان سوێندیان خوارد. و پەیمانێکیان دانا لە بیری سوێندەکە، ئینجا ئەبیمەلەخ و ئۆخۆزاتی ڕاوێژکاری و فیخۆلی فەرماندەی گشتی هێزەکەی هەستان و گەڕانەوە بۆ خاکی فەلەستینییەکان. ئیبراهیم کێڵگەیەکی لەسەر بیری سوێند چاند و لەوێ بانگی ناوی یەزدانی کرد، خودای هەتاهەتایی. ئیبراهیم بۆ ماوەیەکی زۆر لە خاکی فەلەستییەکان نیشتەجێ بوو.

### 22

و ڕوویدا دوای ئەم قسانە، خودا ئیبراهیمی تاقیکردەوە و پێی گوت: ئیبراهیم، ئیبراهیم. ئەویش گوتی: ئەوەتا من. و گوتی، کوڕە خۆشەویستەکەت بگرە، ئەوەی تۆ خۆشت ویست، ئیسحاق، و بڕۆ بۆ خاکی بەرز، و لەوێ لەسەر یەکێک لەو کێوانەی کە پێت دەڵێم وەک قوربانی سووتاو پێشکەشی بکە. ئیبراهیم بەیانی هەستا، گوێدرێژەکەی خۆی زینی کرد، دوو خزمەتکاری لەگەڵ خۆی برد، و ئیسحاقی کوڕی خۆی، و دارێکی بۆ قوربانی سووتاو شەقکرد، هەستا و ڕۆیشت، و لە ڕۆژی سێیەم گەیشتە ئەو شوێنەی کە خودا پێی گوتبوو. و ئیبراهیم چاوەکانی خۆی بەرزکردەوە و شوێنەکەی لە دوورەوە بینی. و ئیبراهیم بە خزمەتکارەکانی ئەو گوت، لێرە دانیشن لەگەڵ کەرەکە، بەڵام من و کوڕەکە دەڕۆینە پێش تا ئەوێ، و کڕنۆش دەبەین و دەگەڕێینەوە بۆ لای ئێوە. ئیبراهیم دارەکانی قوربانی سووتاوی وەرگرت و لەسەر ئیسحاقی کوڕی داینان، خۆشی ئاگر و شمشێرەکەی بە دەستەوە وەرگرت، و هەردووکیان پێکەوە ڕۆیشتن. ئیسحاق بە ئیبراهیمی باوکی گوت: باوک. ئەویش گوتی: چییە، کوڕم؟ گوتی: ئەوەتا ئاگر و دارەکان، بەڵام مەڕەکە بۆ قوربانی سووتاندن لەکوێیە؟ ئیبراهیم گوتی: خودا بۆ خۆی مەڕێک دەبینێت بۆ قوربانی سووتاو، منداڵم. ئینجا هەردووکیان پێکەوە ڕۆیشتن، هاتنە سەر ئەو شوێنەی کە خودا پێی گوتبوو، و ئیبراهیم لەوێ قوربانگاکەی بنیاد نا، و دارەکانی دانا، و ئیسحاقی کوڕی بەستەوە، و لەسەر قوربانگاکە لەسەر دارەکان داینا. و ئیبراهیم دەستی درێژکرد بۆ گرتنی شمشێرەکە، بۆ سەربڕینی کوڕەکەی. فریشتەی یەزدان لە ئاسماناوە بانگی کرد و گوتی: ئیبراهیم، ئیبراهیم! ئەویش گوتی: ئەوەتام. و گوتی، دەستت مەخە لەسەر کوڕەکە، و هیچیشی پێ مەکە، چونکە ئێستا زانیم کە تۆ لە خودا دەترسیت، و دڵت بە کوڕە خۆشەویستەکەت نەسووتا لە پێناوی من. ئیبراهیم سەیری کردەوە بە چاوەکانی و بینی، ئەوەتا بەرانێک بە قۆچەکانییەوە گیرابوو لە دەوەنێکی سابێک. ئیبراهیم ڕۆیشت و ئەو بەرانەی گرت و وەک قوربانی سووتاو لە جیاتی ئیسحاقی کوڕی پێشکەشی کرد.

و ئیبراهیم ناوی ئەو شوێنەی نا یەزدان بینی، بۆ ئەوەی ئەمڕۆ بڵێن: لە کێوەکە یەزدان دیار بوو. فریشتەی یەزدان بۆ جاری دووەم لە ئاسمانەوە بانگی ئیبراهیمی کرد بە گوتنی، بە خۆم سوێندم خوارد، دەفەرموێت یەزدان، لەبەر ئەوەی ئەم کارەت کرد، و دڵت نەسووتا لە کوڕە خۆشەویستەکەت لە پێناوی من، بەڕاستی بەرەکەتدارت دەکەم، و تۆوەکەت زۆر دەکەم، وەک ئەستێرەکانی ئاسمان، و وەک خۆڵەکەی لەلای کەناری دەریا، و تۆوەکەت شارەکانی دوژمنان میراتگر دەبێت. و لە ڕێگەی توخمی تۆوە هەموو نەتەوەکانی زەوی بەرەکەتدار دەبن، لەبەر ئەوەی گوێڕایەڵی دەنگی من بوویت. گەڕایەوە ئیبراهیم بۆ لای خزمەتکارەکانی، و هەستان و پێکەوە ڕۆیشتن بۆ بیری سوێند. ئیبراهیم لە بیری سوێند نیشتەجێ بوو.

ڕوویدا دوای ئەم قسانە، و ڕاگەیەنرا بە ئەبراهیم و گوترا: ببینە، میلکا ئەویش کوڕانی بۆ ناحۆری برات لەدایکبووە. عوزی نۆبەرە، و بوزی برای ئەو، و کەموئێلی باوکی سوریانییەکان، و حەزاد، و ئەزاو، و فاڵدێس، و یێلداف، و بێسوێل. بەتوئێل ڕیبێکای بوو. ئەم هەشتانە ئەو کوڕانەن کە مێلخا بۆ ناحۆری برای ئەبراهیم بوویان. و کەنیزەکەی ئەو کە ناوی ڕەئوما بوو، ئەویش منداڵی بوو: تابەک و گاهام و تاحاش و مەعکا.

### 23

ژیانی سارا سەد و بیست و حەوت ساڵ بوو. سارا لە شاری ئەربۆک مرد، کە لە دۆڵەکەدایە، ئەمە حەبرۆنە لە خاکی کەنعان. ئیبراهیم هات بۆ شیوەنی سارا و بۆ ماتەمگێڕان. ئیبراهیم لە مردووەکەی خۆی هەستا، و ئیبراهیم بە کوڕانی حێتی گوت و فەرمووی، نیشتەجێ و نامۆم لەنێو ئێوەدا، کەواتە موڵکی گۆڕێکم پێبدەن لەنێو ئێوەدا، تاکو مردووەکەم لەبەردەمتان بنێژم. کوڕەکانی حێت وەڵامیان دایەوە بە ئیبراهیم و گوتیان: نەخێر، گەورەم. گوێمان لێ بگرە، تۆ پاشایەکی لەلایەن خودا دیاریکراوی لەنێو ئێمەدا، لە باشترین گۆڕەکانمان مردووەکەت بنێژە. هیچ کەسێکمان گۆڕەکەی خۆی لە تۆ دوور ناخاتەوە بۆ ئەوەی مردووەکەت لەوێ بنێژیت. هەستایەوە و ئیبراهیم کڕنۆشی برد بۆ گەلی زەوی، بۆ کوڕانی حێت. و ئیبراهیم قسەی بۆ ئەوان کرد و گوتی، ئەگەر لە دڵتانەوە ئامادەن کە مردووەکەم لە بەرچاوم بنێژن، گوێم لێ بگرن و لە لایەن منەوە لەگەڵ عەفرۆنی کوڕی سۆهار قسە بکەن. و با ئەشکەوتە دووانەکەم پێبدات، کە هی ئەوە، ئەوەی لە بەشێکی کێڵگەکەیەتی، بە نرخی شایانی زیو بیدەنە مە لەنێو ئێوەدا بۆ دەستکەوتی گۆڕستان. ئەفرۆن بەڵام دانیشتبوو لە ناوەڕاستی کوڕانی حێت، وەڵامدایەوە بەڵام ئەفرۆن حیتییەکە بۆ ئیبراهیم گوتی، لە بەرگوێی کوڕانی حێت و هەموو ئەوانەی دەچوونە ناو شارەکە، گوتی، لەلای من بە، گەورەم، و گوێ لە من بگرە. ئەو کێڵگەیە و ئەو ئەشکەوتەی ناوی، بۆ تۆ دەیدەم. لەبەردەم هەموو هاووڵاتیانەکانم دامە تۆ، مردووەکەت بنێژە. و ئیبراهیم کڕنۆشی برد لەبەردەم گەلی زەوی. و بە ئەفرۆنی گوت لە گوێی گەلی خاکەکە، لەبەرئەوەی تۆ بەرامبەر منیت، گوێم لێبگرە، زیوی کێڵگەکە لە من وەربگرە، و مردووەکەم لەوێ دەنێژم. ئەفرۆن وەڵامی ئەبراهیمی دایەوە و گوتی، نەخێر گەورەم، من بیستوومە، زەوییەک بە چوار سەد دیدراخمای زیوە، بەڵام ئەمە چی دەبێت لە نێوان من و تۆدا؟ تۆ مردووەکەت بنێژە. ئیبراهیم گوێی لە ئەفرۆن گرت، و ئیبراهیم ئەو زیوەی بۆ ئەفرۆن گەڕاندەوە کە لە گوێچکەکانی کوڕەکانی حێت قسەی لەسەر کردبوو، چوار سەد دیدراخمای زیوی پەسەندکراو لەلای بازرگانان. وە کێڵگەکەی ئەفرۆن وەستا، کە لە ئەشکەوتی دووانە بوو، کە بەرامبەر مەمرێیە، کێڵگەکە و ئەشکەوتەکە کە تێیدا بوو، و هەموو دارێک کە لە کێڵگەکەدا بوو، و هەموو ئەوەی لە سنوورەکانیدا بوو لە چواردەوریدا. بۆ ئیبراهیم، بۆ موڵکداری لەبەردەم کوڕەکانی حیت و هەموو ئەوانەی دەچنە ناو شارەکە. دوای ئەمانە ئیبراهیم سارای ژنی لە ئەشکەوتی کێڵگە دووانە نێژراوە، کە بەرامبەر مەمرێیە، ئەمەش حەبرۆنە لە خاکی کەنعان. و کێڵگەکە و ئەشکەوتەکە کە تێیدا بوو بۆ ئیبراهیم پەسەند کرا بۆ خاوەندارێتی گۆڕ، لە کوڕانی حێت.

### 24

و ئیبراهیم پیر بوو و تەمەن درێژی هەبوو، و یەزدان بەرەکەتداری ئیبراهیمی کرد لە هەموو شتدا.

و ئیبراهیم بە خزمەتکارە گەورەترینی ماڵەکەی، فەرمانڕەوای هەموو شتەکانی خۆی گوت: دەستت لەژێر ڕانم دابنێ. و سوێندت دەدەم بە یەزدان، خودای ئاسمان و خودای زەوی، بۆ ئەوەی ژنێک نەگریت بۆ کوڕەکەم ئیسحاق لە کچانی کەنعانییەکان، ئەوانەی من لەنێویاندا نیشتەجێم. بەڵام دەبێت بچیتە خاکی من، ئەوەی من لەوێ لەدایکبووم، و بچیتە هۆزی من، و ژنێک بۆ کوڕەکەم ئیسحاق لەوێوە بهێنیت. خزمەتکارەکە پێی گوت: ئەگەر ئافرەتەکە نەیەوێت لەگەڵم بگەڕێتەوە بۆ ئەم زەوییە، ئایا کوڕەکەت بگەڕێنمەوە بۆ ئەو زەوییەی کە تۆ لەوێوە هاتیتە دەرەوە؟ ئیبراهیم پێی وت: ئاگاداربە بۆ خۆت، کوڕەکەم بۆ ئەوێ مەگەڕێنەوە. یەزدان، خودای ئاسمان و خودای زەوی، ئەوەی منی لە ماڵی باوکمەوە برد و لەو زەوییەی تێیدا لەدایکبووم، ئەوەی قسەی لەگەڵ من کرد و سوێندی بۆ من خوارد و فەرمووی: ئەم زەوییە دەدەمە تۆ و نەوەکانت، ئەو خۆی فریشتەکەی خۆی لەپێشتەوە دەنێرێت، و تۆ لەوێوە ژنێک بۆ کوڕەکەم دەهێنیتەوە. ئەگەر بەڵام ئافرەتەکە نەیەوێت لەگەڵ تۆ بچێتە ئەم خاکە، پاک دەبیتەوە لە سوێندەکەم، تەنها کوڕەکەم مەگەڕێنەوە بۆ ئەوێ. و خزمەتکارەکە دەستی خۆی لەژێر ڕانی ئیبراهیمی گەورەی خۆی دانا، و سوێندی بۆ خوارد دەربارەی ئەم قسەیە. و خزمەتکارەکە دە وشتری لە وشترەکانی گەورەکەی وەرگرت، و لە هەموو شتە باشەکانی گەورەکەی لەگەڵ خۆی، و هەستا و ڕۆیشت بۆ میزۆپۆتامیا بۆ شاری ناحۆر. و ئەو وشتران لە دەرەوەی شارەکە لەلای بیرەکەی ئاو ڕاخست لە کاتی ئێوارەدا، کاتێک ئافرەتانی ئاوکێش دەهاتنە دەرەوە.

و گوتی: ئەی گەورە، خودای گەورەی من ئیبراهیم، ئەمڕۆ لەبەردەمم سەرکەوتووم بکە و بەزەیی لەگەڵ گەورەی من ئیبراهیم بکە. ئەوەتا من لەسەر کانی ئاوەکە ڕاوەستاوم، و کچانی دانیشتووانی شارەکە دێنە دەرەوە بۆ هەڵکێشانی ئاو. And the virgin would be the one to whom I say incline your water jar so that I drink, and she says to me drink you, and I will give your camels to drink until they cease drinking, this one you prepared for your servant Isaac, and in this I will know that you did mercy with my lord Abraham.

و ڕوویدا پێش ئەوەی تەواوی بکات لە قسەکردن لە مێشکیدا، و ئەوەتا ڕڤقا دەهاتە دەرەوە، ئەوەی لەدایکبووبوو بۆ بەتوئێل کوڕی میلکا ژنی ناحۆر، براکەی ئیبراهیم، هەڵگری گۆزەی ئاو لەسەر شانەکانی. ئەو کچە پاکیزە زۆر جوان بوو لە ڕواڵەتدا، کچێکی پاکیزە بوو، هیچ پیاوێک نەیناسیبوو، دابەزی بۆ سەر کانییەکە، گۆزەی ئاوی خۆی پڕکرد و سەرکەوتەوە. ڕایکرد بەڵام ئەو خزمەتکار بۆ بەرەوپیری ئەو و گوتی: بدە بۆ خواردنەوە من کەمێک ئاو لە گۆزەکەی تۆ. ئەو گوتی: بنۆشە گەورەم، و خێرا کرد و گۆزەی ئاوەکەی دابەزاندە سەر باڵی، و ئاوی دایە نۆشین، هەتا وازی لە خواردنەوە هێنا. و گوتی، و بۆ وشترەکانی تۆش ئاو دەکێشم، تا هەموویان بخۆنەوە. و خێرا کرد و گۆزەی ئاوەکەی بەتاڵ کردەوە بۆ ناو ئاخوڕەکە، و ڕایکرد بۆ لای بیرەکە بۆ ئەوەی دیسان ئاو هەڵبکێشێت، و ئاوی هەڵکێشا بۆ هەموو وشترەکان. ئەو پیاوە بەڵام بە وردی چاودێری ئەوی دەکرد و بێدەنگ بوو بۆ ئەوەی بزانێت ئایا یەزدان ڕێگای ئەوی سەرکەوتوو کردبووە یان نا. ڕوویدا کاتێک هەموو وشترەکان لە خواردنەوە وەستان، ئەو پیاوە گوارەی زێڕینی بە کێشی دراخمەیەک و دوو بازنی لەسەر دەستەکانی بە کێشی دە زێڕین برد. و لێی پرسی و گوتی: کچی کێیت؟ پێم بڵێ، ئایا لای باوکت شوێنێک هەیە بۆ ئێمە بۆ مانەوە؟ ئەو بەڵام پێی وت: کچی بەتوئێلم، کوڕی مێلخاس، ئەوەی بوویەتی بۆ ناحۆر. و پێی وت: کا و خۆراکی ئاژەڵیش زۆرمان هەیە لای ئێمە، و شوێنیش بۆ مانەوە. و پیاوەکە ڕازی‌بوو و کڕنۆشی بۆ یەزدان برد و گوتی: پیرۆز بێت یەزدان، خودای گەورەی من ئیبراهیم، کە وازی نەهێنا لە ڕاستودروستی و ڕاستییەکەی لە گەورەی من، و یەزدان منی سەرکەوتوو کرد بۆ ماڵی برای گەورەی من. And the servant, having run, reported to her mother's house according to these words. بەڵام ڕێبێکا براێکی هەبوو کە ناوی لابان بوو، و لابان ڕایکرد بەرەو ئەو پیاوە لە دەرەوە لەلای کانیەکە. و ڕوویدا کاتێک گوارەکان و بازنەکانی لە دەستەکانی خوشکەکەی بینی، و کاتێک گوێی لە وشەکانی ڕڤێکای خوشکەکەی بوو کە دەیگوت: بەم شێوەیە ئەو پیاوە قسەی لەگەڵم کردووە، ئەویش هات بۆ لای ئەو پیاوە کە لەسەر وشترەکان لەلای کانیاوەکە وەستابوو. و پێی وت: وەرە بچۆ ژوورەوە، بەرەکەتداری یەزدان، بۆچی لە دەرەوە ڕاوەستاویت؟ من ماڵەکەم ئامادە کردووە و شوێنێکیش بۆ وشترەکان. پیاوەکە چووە ژوورەوە ناو ماڵەکە، بارکراوەی لە وشترەکان لابرد، کا و خۆراکی ئاژەڵی دایە وشترەکان، ئاوی دایە پێیەکانی خۆی و پێیەکانی ئەو پیاوانەی کە لەگەڵی بوون بۆ شوشتن. و نانەکانی لەپێشیان دانا بۆ خواردن، و گوتی، ناخۆم، هەتا قسەکانی خۆم بکەم، و گوتی، قسە بکە.

و گوت: من خزمەتکاری ئیبراهیمم. یەزدان بەڵام بەرەکەتداری گەورەکەی منی زۆر کرد، و بەرزکرایەوە، و دایە ئەو مەڕ و گوێرەکە و زیو و زێڕ و خزمەتکار و کەنیزە و وشتر و گوێدرێژ. سارا، ژنی گەورەکەم، کوڕێکی بۆ گەورەکەم منداڵی بوو دوای ئەوەی پیر بوو، و هەموو ئەوەی هەیبووی پێدا. و گەورەی من سوێندی پێدام و گوتی، ژنێک بۆ کوڕەکەم مەهێنە لە کچانی کەنعانییەکان، ئەوانەی من لە خاکەکەیاندا نیشتەجێم. بەڵام تۆ دەچیتە ماڵی باوکم و بۆ لای هۆزەکەم، و لەوێوە ژنێک بۆ کوڕەکەم دەهێنیت. من بە گەورەی خۆم گوتم، نەوەک ئافرەتەکە لەگەڵ من نەیەت. و پێی گوتم: یەزدان، ئەو خودایەی کە من لەبەردەمی ڕازی بووم، خۆی نێردراوەکەی لەگەڵ تۆ دەنێرێت و ڕێگاکەت سەرکەوتوو دەکات، و ژنێک بۆ کوڕەکەم لە هۆزەکەم و لە ماڵی باوکم دەگریت. ئەوا بێتاوان دەبیت لە نەفرەتەکانی من، چونکە کاتێک دێیتە ناو هۆزەکەم و پێیان نەدەن، ئەوا بێتاوان دەبیت لە سوێندەکەم. و ئەمڕۆ هاتمە سەر کانییەکە و وتم، ئەی یەزدان، خودای گەورەم ئیبراهیم، ئەگەر تۆ ڕێگای من سەرکەوتوو دەکەیت، لەو ڕێگایەی کە ئێستا من تێیدا دەڕۆم، ئەوەتا من لەسەر کانیاوی ئاوەکە ڕاوەستاوم، و کچانی پیاوانی شارەکە دێنە دەرەوە بۆ هەڵکێشانی ئاو، و دەبێت ئەو پاکیزەیە کە من پێی بڵێم: کەمێک ئاوم لە گۆزەکەت بدەرێ، و بڵێت بۆ من، و تۆ بخۆوە، و بۆ وشترەکانت ئاو دەکێشم، ئەم ئافرەتە کە یەزدان ئامادەی کردووە بۆ خزمەتکاری خۆی ئیسحاق، و لەمەدا دەزانم کە بەزەییت کردووە بۆ گەورەم ئیبراهیم. و ڕوویدا پێش لە تەواوبوونی قسەکردنم لە هزرمدا، یەکسەر ڕڤقا هاتە دەرەوە، گۆزەی ئاوی لەسەر شانەکانی بوو، و دابەزییە سەر کانییەکە، و ئاوی هەڵکێشا، منیش پێم گوت، ئاوم بدەرێ. و بە پەلە دابەزاندی گۆزەی ئاوەکەی لەسەر باڵی خۆی، و گوتی: تۆ بخۆوە، و وشترەکانیشت ئاو دەدەم. ئەویش خواردی، و وشترەکانیشی ئاو دا. و پرسیارم لێکرد و گوتم: کچی کێیت؟ پێم بڵێ. ئەو بەڵام گوتی: کچی بەتوئێلم، کوڕی ناحۆر، کە مەلخا بۆی بووی. و گوارەکانم لە دەوری دا و بازنەکانم لە دەوری دەستەکانی. و کە ڕازی بووم، کڕنۆشم برد بۆ یەزدان، و ستایشم کرد یەزدان، خودای گەورەم ئیبراهیم، ئەوەی کە سەرکەوتووی کردم لە ڕێگای ڕاستی بۆ وەرگرتنی کچی براکەی گەورەم بۆ کوڕەکەی. ئەگەر کەواتە ئێوە بەزەیی و ڕاستودروستی لەگەڵ گەورەکەم دەکەن، بەڵام ئەگەر نا، پێم بڵێن، بۆ ئەوەی بگەڕێمەوە بۆ ڕاست یان چەپ.

لابان و بتوئێل وەڵامیان دایەوە و گوتیان: ئەم کارە لە یەزدانەوە هاتووە، ناتوانین لە دژی تۆ قسەی خراپ یان باش بکەین. ئەوەتا ڕێبێکا لەبەردەمی تۆیە، وەریبگرە و بڕۆ، و با ببێتە ژنی کوڕی گەورەکەت، وەک چۆن خاوەن فەرمووی. ڕوویدا کە کاتێک خزمەتکاری ئەبراهیم قسەکانی ئەوانی بیست، کڕنۆشی برد لەسەر زەوی بۆ یەزدان. و خزمەتکارەکە دەفرە زیو و زێڕینەکان و جلوبەرگی دەرهێنا و دایە ڕیڤێکا، و دیاریەکانی دایە براکەی و دایکی. خواردیان و خواردنەوەیان کرد، خۆی و ئەو پیاوانەی کە لەگەڵی بوون، و نوستن. بەیانی کە هەستا گوتی: بمنێرن، بۆ ئەوەی بگەڕێمەوە بۆ لای گەورەکەم. براکانی ئەو و دایکی گوتیان، با کچەکە نزیکەی دە ڕۆژ لەگەڵمان بمێنێتەوە، و دوای ئەوە دەڕوات. ئەو بەڵام پێی گوتن: مەمگرنەوە، چونکە یەزدان ڕێگاکەی منی سەرکەوتوو کردووە. بمنێرن تاکو بگەڕێمەوە بۆ لای گەورەکەم. ئەوان بەڵام گوتیان: با بانگی کچەکە بکەین و پرسیار لە دەمی ئەو بکەین. و بانگیان کرد ڕڤێکایان و پێیان گوت: ئایا لەگەڵ ئەم پیاوە دەڕۆیت؟ ئەویش گوتی: دەڕۆم. و ڕێبێکای خوشکی خۆیان و سامانەکانی ئەو و خزمەتکاری ئیبراهیم و ئەوانەی لەگەڵی بوون ناردیان. ئەوان ڕێبێکایان بەرەکەتدار کرد و پێیان گوت: خوشکی ئێمە، با ببیتە هەزاران دەیان هەزار، و با وەچەکەت شارەکانی دوژمنانیان بە میرات وەربگرێت. هەستابوو بەڵام ڕێبێکا و کەنیزەکانی ئەو، سواربوون لەسەر وشترەکان، و ڕۆیشتن لەگەڵ پیاوەکە، و خزمەتکارەکە هەڵیگرتبوو ڕێبێکای و ڕۆیشت.

ئیسحاق بەڵام بە چۆڵەوانیدا دەڕۆیشت لە سەر بیری بینینەکە، ئەو بەڵام لە زەوییەکەی بەرەو باشوور دەژیا. ئیسحاق لە کاتی ئێوارەدا چووە دەرەوە بۆ دەشتودەر تاکو قسە بکات، و کاتێک چاوی هەڵبڕی، وشترەکانی بینی کە دێن. ڕێبێکا چاوی هەڵبڕی و ئیسحاقی بینی، و لە وشترەکە بەزییەوە. و گوتی بۆ خزمەتکار: کێیە ئەو پیاوەی لە کێڵگەکە دێت بۆ بینینمان؟ خزمەتکارەکەش گوتی: ئەمە گەورەمە. ئەویش جلە هاوینەکەی وەرگرت و پۆشی. و خزمەتکارەکە هەموو ئەو شتانەی کە کردبووی بۆ ئیسحاق گێڕایەوە. ئیسحاق چووە ژوورەوە بۆ ناو ماڵی دایکی خۆی، و ڕڤێکای وەرگرت، و بووە ژنی ئەو، و خۆشی ویستی، و ئیسحاق دڵنەوایی کرا دەربارەی سارای دایکی خۆی.

### 25

پاش ئەوە ئیبراهیم ژنێکی وەرگرت کە ناوی کەتورا بوو. منداڵی بوو بۆ ئەو: زۆمبران، یێزان، مادال، مادیام، یێسبۆک و سۆیێ. ئیەزان شەبا و دێدانی لەدایکبوو، کوڕانی دێدانیش ئاسوریەیم و لاتوسیەیم و لاۆمێیم بوون. کوڕانی مەدیام: گەفەر، ئافێر، ئەنۆخ، ئەبێدا و ئەلداگا. هەموو ئەمانە کوڕانی قەتورا بوون. ئیبراهیم هەموو موڵکەکانی خۆی دایە ئیسحاقی کوڕی. ئیبراهیم دیاریەکانی دا بە کوڕەکانی کەنیزەکانی، و ئەوانی لە ئیسحاقی کوڕی دوور نارد، کاتێک هێشتا لە ژیاندا بوو، بەرەو ڕۆژهەڵات بۆ خاکی ڕۆژهەڵات. ئەمانە ساڵانی ژیانی ئیبراهیم بوون کە ژیای، سەد و حەفتا و پێنج ساڵ. ئیبراهیم لە پیرییەکی باشدا مرد، پیرەمێردێکی تەمەن درێژ بوو و پڕ لە ڕۆژان بوو، و بۆ لای گەلەکەی خۆی چوو. ئیسحاق و ئیسماعیل، کوڕەکانی، ئەویان لە ئەشکەوتی دووانە نێژرا، لە کێڵگەی ئەفرۆنی کوڕی سۆحەری حیتی، کە بەرامبەر مەمرێیە. کێڵگە و ئەشکەوتەکە، کە ئیبراهیم لە کوڕانی حێت بەدەستی هێنا، لەوێ ئیبراهیم و سارای ژنی لە خاک سپاردن. ڕوویدا دوای مردنی ئیبراهیم، خودا ئیسحاقی کوڕی بەرەکەتدار کرد، و ئیسحاق لەلای بیری دیتنەکە نیشتەجێ بوو. ئەمانە نەوەکانی ئیسماعیلن، کوڕی ئیبراهیم، کە هاجەری میسری، کەنیزەی سارا، بۆ ئیبراهیمی بوو. ئەمانەش ناوەکانی کوڕەکانی ئیسماعیلن، بەپێی ناوەکانی نەوەکانی ئەو: نۆبەرەی ئیسماعیل نەبایۆت، و قێدار، و نەبدێل، و مەسام. و ماسما، و دووما، و ماسێ، و خۆددان، و تەیمان، و یەتوور، و نافێس، و کەدما. ئەمانە کوڕەکانی ئیسماعیلن، و ئەمانەش ناوەکانیانن لە چادرەکانیان و شوێنە دانیشتووەکانیاندا، دوازدە فەرمانڕەوا بەپێی نەتەوەکانیان. ئەمانە ساڵەکانی ژیانی ئیسماعیل بوون، سەد و سی و حەوت ساڵ، و لاواز بوو و مرد، و بە نەتەوەی خۆیەوە یەکخرا. نیشتەجێ بوو لە حەڤیلاتەوە هەتا شور، کە لەبەردەم میسرە هەتا دەگەیتە ئاشور، لەبەردەم هەموو براکانی نیشتەجێ بوو.

ئەمانە نەوەکانی ئیسحاق، کوڕی ئیبراهیم. ئیبراهیم بوو بە باوکی ئیسحاق. ئیسحاق چل ساڵ بوو کاتێک ڕڤێکای وەرگرت، کچی بەتوئێلی سوریایی لە مێسۆپۆتامیای سووریا، خوشکی لابانی سوریایی، بۆ خۆی بە ژن. ئیسحاق لە یەزدان پاڕایەوە دەربارەی ڕڤێکای ژنی، چونکە نەزۆک بوو، خودا گوێی لێ گرت و ڕڤێکای ژنی سکی پڕ بوو. منداڵەکان لەناوی باڵندەیان کرد، بەڵام گوتی، ئەگەر ئاوا بۆ من ڕوودەدات، بۆچی ئەمە بۆ من؟ ئینجا ڕۆیشت بۆ پرسیار لە یەزدان. یەزدان پێی فەرموو: دوو نەتەوە لە سکتدان، و دوو گەل لە هەناوت جیا دەبنەوە، گەلێک لە گەلێکی دیکە بەهێزتر دەبێت، و ئەوەی گەورەترە خزمەت ئەوەی بچووکترە دەکات. و ڕۆژەکانی منداڵبوونی تەواو بوون، و ئەوەتا جووتەکان لە سکیدا بوون. نۆبەرەکە چووە دەرەوە، سوور بوو، هەموو لەشی وەک پێستێکی تووکن بوو، ناویان لێنا عیسۆ. دوای ئەمە براکەی هاتە دەرەوە، دەستی گرتبووە پاژنەی عیسۆ، ناویان نا یەعقوب. ئیسحاق شەست ساڵ بوو کاتێک ڕڤقا ئەوانی بوو. کوڕە گەنجەکان گەورە بوون، و عیسۆ پیاوێک بوو کە ڕاوکردنی دەزانی، دێهاتی بوو، بەڵام یەعقوب پیاوێکی ساکار بوو کە لە خانوودا نیشتەجێ بوو. ئیسحاق ئێساوی خۆشدەویست، چونکە ڕاوەکەی خۆراک بوو بۆی، بەڵام ڕیڤکا یەعقوبی خۆشدەویست.

یاقوب شۆربایەکی کەوتکرد، بەڵام عیسۆ لە دەشتودەر هاتەوە و لاواز بوو. و عیسۆ بە یەعقوبی گوت: خواردنم بدە لەو خۆراکە کوڵاوە سوورە، چونکە لاواز دەبم. لەبەر ئەمە ناوی ئەدۆم لێنرا. یەعقوب بە ئیساوی گوت: ئەمڕۆ مافی نۆبەرەیی خۆتم پێ بفرۆشە. و عیسۆ گوتی: ئەوەتا من دەڕۆم بۆ مردن، ئیتر ئەم نۆبەرەییە چی سوودی بۆ من هەیە؟ یاقوب پێی گوت: ئەمڕۆ سوێندم بۆ بخۆ، ئەویش سوێندی بۆ خوارد، بەڵام عیسۆ نۆبەرەییەکەی بە یاقوبی فرۆشت. یاقوب نان و خواردنی نیسکی دا بە عیسۆ، ئەویش خواردی و خواردییەوە، پاشان هەستا و ڕۆیشت، و عیسۆ سووکایەتی بە نۆبەرەیی کرد.

### 26

قاتوقڕییەک لەسەر زەوی ڕوویدا، جگە لەو قاتوقڕییەی پێشتر لە سەردەمی ئیبراهیم ڕوویدابوو، ئیسحاق چووە لای ئەبیمەلەخی پاشای فەلەستییەکان بۆ گەرار. پەروەردگار بۆ ئەو دەرکەوت و گوتی: مەڕۆ خوارەوە بۆ میسر، بەڵام نیشتەجێ بە لەو زەوییەی کە من پێت دەڵێم. و لەم زەوییەدا نیشتەجێ بە، من لەگەڵت دەبم و بەرەکەتدارت دەکەم، چونکە بۆ تۆ و بۆ تۆخمەکەت هەموو ئەم زەوییە دەدەم، و سوێندەکەم جێبەجێ دەکەم کە بۆ ئیبراهیمی باوکت خواردم. و تۆخمی تۆ زیاد دەکەم، وەک ئەستێرەکانی ئاسمان، و هەموو ئەم زەوییە دەدەمە تۆخمی تۆ، و هەموو نەتەوەکانی زەوی لە تۆخمی تۆدا بەرەکەتدار دەبن. لەبەر ئەوەی ئیبراهیمی باوکت گوێڕایەڵی دەنگی من بوو و فەرمانەکانی منی پاراست و ڕاسپاردەکانی منی و یاساکانی منی و فەرزەکانی منی. ئیساک لە گەرارا نیشتەجێ بوو. پیاوەکانی ئەو شوێنە پرسیاریان لەسەر ڕیڤێکا کرد کە ژنەکەی بوو، ئەویش گوتی: خوشکی منە. ترسا بڵێت کە ژنی منە، نەوەک پیاوەکانی ئەو شوێنە لەبەر ڕیڤێکا بیکوژن، چونکە جوانی ڕوخسار بوو. ڕوویدا کە کاتێکی درێژ لەوێ بوو، و ئەبیمەلەخی پاشای گەرار چاوی خستە خوارەوە لە ڕێگەی پەنجەرەکەوە، ئیسحاقی بینی کە لەگەڵ ڕڤقای ژنی خۆی یاری دەکرد. ئەبیمەلەخ بانگی ئیسحاقی کرد و پێی گوت: ئایا ئەو ژنی تۆیە؟ بۆچی گوتت خوشکمە؟ ئیسحاق وەڵامی دایەوە: گوتم نەوەک لەبەر ئەو بکوژرێم. ئەبیمەلەخ پێی گوت: چی ئەمەیە کە تۆ بە ئێمەت کرد؟ نزیکەی بوو کەسێک لە گەلی من لەگەڵ ژنەکەت بخەوێت، و تۆ نەزانی بەسەر ئێمەدا دەهێنایت. ئەبیمەلەخ فەرمانی دا بە هەموو گەلەکەی و گوتی: هەرکەسێک دەست لەم پیاوە و ژنەکەی بدات، تاوانبارە بە مردن. ئیسحاق لەو زەوییەدا چاندی، و لەو ساڵەدا بەرهەمی سەد ئەوەندەی جۆی دۆزییەوە، و یەزدان بەرەکەتداری کرد. و ئەو پیاوە بەرزکرایەوە، و بە پێشکەوتن گەورەتر بوو، هەتا زۆر گەورە بوو. بۆی بوو ئاژەڵی مەڕ، و ئاژەڵی گا، و کشتوکاڵی زۆر. فەلەستینییەکانیش ئیرەییان پێی برد. و هەموو ئەو بیرانەی کە خزمەتکارەکانی باوکی ئەو لە کاتی باوکی ئەو هەڵیانکەندبوو، فەلەستییەکان گرتیانن و پڕیان کردەوە لە خۆڵ. ئەبیمەلەخ بە ئیسحاقی گوت: لە ئێمە بڕۆ، چونکە زۆر لە ئێمە بەهێزتر بوویت. ئیسحاق لەوێوە ڕۆیشت و لە دۆڵی گەرار مانەوە و لەوێ نیشتەجێ بوو.

و دیسان ئیسحاق هەڵیکەند ئەو بیرانەی ئاوی، کە خزمەتکارانی ئیبراهیمی باوکی هەڵیانکەندبوو، و فەلەستییەکان داخیانکردبوو دوای مردنی ئیبراهیمی باوکی، و ناوی نا بۆ ئەوان بەپێی ئەو ناوانەی کە باوکی ناوی نابوو. و خزمەتکارەکانی ئیسحاق لە دۆڵەکەی گەرار هەڵیانکۆڵی، و لەوێ بیرێکی ئاوی زیندوویان دۆزییەوە. شوانەکانی گێرار لەگەڵ شوانەکانی ئیسحاق جەنگان و دەیانگوت ئاوەکە هی ئەوانە، جا ناویان لە بیرەکە نا ناداد، چونکە ستەمیان لێی کرد. بەڵام لەوێوە ڕۆیشت و بیرێکی تر هەڵکەند، بەڵام هەروەها دەربارەی ئەوەش ناکۆکی کرد، و ناوی ئەوی نا دوژمنایەتی. بەڵام لەوێوە ڕۆیشتن و بیرێکی تر هەڵکەند، شەڕیان لەسەر نەکرد، ناوی ئەوی ناونا شوێنی فراوان و گوتی: چونکە ئێستا یەزدان شوێنی بۆ ئێمە فراوان کردووە و ئێمەی لەسەر زەوی زیاد کردووە.

لەوێوە بۆ سەر بیری سوێند چووە سەرەوە. و یەزدان لەو شەوەدا بۆ ئەو دەرکەوت، و فەرمووی، من خودای ئیبراهیمی باوکی تۆم، مەترسە، چونکە من لەگەڵ تۆدام، و بەرەکەتدارت دەکەم، و تۆوەکەت زۆر دەکەم لە ڕێگەی ئیبراهیمی باوکی تۆوە. و لەوێ قوربانگایەکی بنیاد نا، و بانگی ناوی یەزدانی کرد، و لەوێ چادرەکەی خۆی هەڵدا، بەڵام خزمەتکارەکانی ئیسحاق لەوێ بیرێک لە دۆڵەکەی گەرار هەڵکۆڵین. ئەبیمەلەخ لە گێرارەوە هاتە لای ئەو، لەگەڵ ئۆخۆزاتی ڕاوێژکاری و فیخۆلی سەرکردەی گشتی هێزەکەی. و ئیسحاق پێی گوتن: بۆچی هاتوونەتە لام؟ ئێوە ڕقتان لێم بووەوە و دەرتانکردم لەلاتان. ئەوان بەڵام گوتیان: بە چاوی خۆمان بینیومانە کە پەروەردگار لەگەڵ تۆدا بووە، و گوتمان با پەیمانێک لەنێوان ئێمە و تۆدا بێت، و پەیمانێک لەگەڵ تۆدا دەبەستین. خراپە لەگەڵ ئێمە مەکە، چونکە ئێمە ڕقمان لێت نەبووەوە، و بەو شێوەیەی کە باش مامەڵەمان لەگەڵت کرد، و بە ئاشتی بەڕێمان کردیت، و ئێستا تۆ بەرەکەتداریت لەلایەن یەزدانەوە. و خوانێکی بۆ ئامادە کرد، خواردیان و خواردیانەوە. لە بەیانیدا هەستان و هەریەکەیان سوێندی بۆ دراوسێکەی خوارد، ئیسحاق ئەوانی بەڕێکرد و بە سەلامەتی لەلای ئەو ڕۆیشتن. ڕوویدا لەو ڕۆژەدا، خزمەتکارانی ئیسحاق هاتن و پێیان ڕاگەیاند دەربارەی ئەو بیرەی کە هەڵیانکەندبوو، و گوتیان، ئاومان نەدۆزییەوە. و ناوی لێنا سوێند، لەبەر ئەمە ناوی ئەو شارەی لێنا بیری سوێند، هەتا ئەمڕۆ.

عیسۆ چل ساڵ بوو، وەرگرتی یەهودیتی کچی بئۆخی حیتی و باسەماتی کچی ئێلۆنی حیتی بە ژن. ئەوان شەڕیان لەگەڵ ئیسحاق و ڕڤێکا دەکرد.

### 27

ڕوویدا دوای پیربوونی ئیسحاق، و چاوەکانی تاریک بوون بۆ بینین، و عیسۆی کوڕە گەورەترەکەی بانگکرد، و پێی گوت، کوڕم، و گوتی، ئەوەتام. و گوتی: ئەوەتا پیر بوومەتەوە و ڕۆژی مردنی خۆم نازانم. ئێستا کەواتە ئامێرەکانت بگرە، تیردانەکە و کەوانەکە، و بڕۆ بۆ دەشتودەر و ڕاوێک بۆ من ڕاو بکە. و خواردنەکانم بۆ دروست بکە، وەک من خۆشم دەوێت، و بۆم بیهێنە، تاکو بیخۆم، بۆ ئەوەی گیانم داوای بەرەکەتت بۆ بکات پێش ئەوەی بمرم. ڕڤێکا گوێی لە قسەکانی ئیسحاق بیست کە لەگەڵ عیسۆی کوڕی دەیکرد، عیسۆش چووە دەشتایی بۆ ڕاوکردن بۆ باوکی. ڕێبێکا گوتی بە ئاکوبی کوڕی خۆی کە گەنجتر بوو: ببینە، من گوێم لە باوکت بوو کە قسەی لەگەڵ عیسۆی برات دەکرد و دەیگوت، ڕاوێک بۆ من بهێنە، و خواردنی بۆ من ئامادە بکە، بۆ ئەوەی دوای خواردنی داواکاری بەرەکەتت بۆ بکەم لەبەردەم یەزدان پێش ئەوەی بمرم. ئێستا کەواتە کوڕی من، گوێم بگرە، وەک من فەرمانت پێدەدەم. و بڕۆ بۆ ناو مەڕەکان، دوو گیسکی نەرم و جوانم بۆ لەوێوە وەربگرە، و دەیانکەم بە خواردن بۆ باوکت، وەک ئەوەی خۆشی دەوێت. و دەیبەیتە ناو بۆ باوکەکەت، و دەیخوات، بۆ ئەوەی باوکەکەت داوای بەرەکەتت بۆ بکات پێش ئەوەی بمرێت. یەعقوب بە دایکی ڕڤقەی گوت: عیسۆ برام پیاوێکی مووداری یە، بەڵام من پیاوێکی لووسم. نەوەک باوکم دەستی لێ بدات، و لەبەردەمی وەک سووکایەتیپێکەر دەربکەوم، و نەفرەت بهێنمە سەر خۆم، نەک بەرەکەت. دایکەکە پێی گوت: نەفرەتەکەت لەسەر من بێت، کوڕم، تەنها گوێ لە دەنگم بگرە و بڕۆ بیهێنە بۆ م. چوو و بردی، و هێنایەوە بۆ دایکەکە، و دایکی ئەو خواردنەکانی ئامادە کرد، وەک چۆن باوکی ئەو خۆشی دەویست.

ڕڤێکا جلە جوانەکەی عیسۆی کوڕە گەورەکەی، کە لەلای خۆی لە ماڵدا بوو، وەرگرت و یاقوبی کوڕە بچووکەکەی پێ پۆشاند. و پێستەکانی بزنە گیانەکانی دانا لەسەر باڵەکانی، و لەسەر شوێنە ڕووتەکانی ملی. و خواردنەکان و نانەکانی کە دروستی کردبوو، دایە دەست یعقوبی کوڕی خۆی. و بردی بۆ باوکی خۆی، گوتی: باوک. ئەویش گوتی: ئەوەتا من، تۆ کێیت، منداڵم؟ یەعقوب بە باوکی گوت، من ئیساوی کوڕە نۆبەرەی تۆم، ئەوەم کردووە وەک پێت گوتم، هەستە دابنیشە و لە ڕاوەکەم بخۆ، بۆ ئەوەی گیانت بەرەکەتدارم بکات. ئیسحاق بە کوڕەکەی گوت، چییە ئەمە کە ئەوەندە خێرا دۆزیتەوە، ئەی کوڕم؟ ئەویش گوت، ئەوەی یەزدانی پەروەردگاری تۆ لەبەردەمم دایە. ئیساک بە یاقوبی گوت: نزیک ببەوە بۆ من، و دەست لێت بدەم، کوڕم، بۆ ئەوەی بزانم ئایا تۆ کوڕەکەم عیسۆیت یان نا. یاقوب نزیک بوویەوە لە ئیسحاقی باوکی، و دەستی لێدا، و گوتی: ئەمە دەنگی یاقوبە، بەڵام ئەم دەستانە دەستەکانی عیسۆن. و ئەوی نەناسییەوە، چونکە دەستەکانی وەک دەستەکانی عیسۆی برای تووکن بوون، و داوای بەرەکەتی بۆ کرد. و گوتی، ئایا تۆ کوڕەکەی منی عیسۆیت؟ ئەویش گوتی، من. و گوتی: بیهێنە بۆ من و بخۆم لە ڕاوەکەت، کوڕم، بۆ ئەوەی گیانم بەرەکەتدارت بکات. ئینجا هێنای بۆی و خواردی، و شەرابی بۆ هێنایە ژوورەوە و خواردییەوە. ئیسحاقی باوکی پێی گوت: نزیک ببەوە بۆ لام و ماچم بکە، ئەی منداڵ. و نزیک بۆوە و ماچی کرد، و بۆنی جلەکانی کرد، و بەرەکەتداری کرد، و گوتی: ئەوەتا بۆنی کوڕەکەم وەک بۆنی کێڵگەیەکی پڕە، کە یەزدان بەرەکەتداری کردووە. و خودا بداتە تۆ لە شەونمی ئاسمان، و لە دەوڵەمەندیی زەوی، و زۆری دانەوێڵە و شەراب. و با نەتەوەکان خزمەتت بکەن، و با فەرمانڕەوایان کڕنۆشت بۆ ببەن، و ببە گەورەی براکەت، و کوڕەکانی باوکت کڕنۆشت بۆ دەبەن. ئەوەی نەفرەتت لێ دەکات نەفرەت لێکراوە، بەڵام ئەوەی بەرەکەتدارت دەکات بەرەکەتدارە.

وە ڕوویدا دوای ئەوەی ئیسحاق وازی لە داواتکردنی یاقوبی کوڕی هێنا، وە ڕوویدا کە یاقوب لە ئامادەبوونی ئیسحاقی باوکی دەرچوو، عیسۆی برای لە ڕاوکردنەوە هاتەوە. و ئەویش خواردنی ئامادە کرد و بۆ باوکی هێنا، و بە باوکی گوت: با باوکم هەستێت و لە ڕاوی کوڕەکەی بخوات، بۆ ئەوەی گیانت بەرەکەتم پێ بدات. و ئیسحاقی باوکی پێی گوت: تۆ کێیت؟ ئەویش گوتی: من کوڕەکەی تۆم، نۆبەرەکەت، عیسۆ. ئیسحاق زۆر سەرسام بوو، سەرسامییەکی گەورە، و گوتی: کێ بوو ئەوەی ڕاوی کرد و هێنایە ژوورەوە بۆ من، و من لە هەموویان خواردم پێش ئەوەی تۆ بێیت؟ من بەرەکەتدارم کرد، و ئەو بەرەکەتدار دەبێت. ڕوویدا کاتێک عیسۆ وشەکانی باوکی ئیسحاقی بیست، بە دەنگێکی بەرز و تاڵەوە هاواری کرد، و گوتی: باوک، منیش بەرەکەتدار بکە. گوتی پێی، براکەت بە فێڵەوە هات و بەرەکەتی تۆی وەرگرت. و گوتی: بە دادپەروەرانە بانگکرا ناوی ئەو یەعقوب، چونکە جێگرتەوەی منی کردووە، ببینە دووەم ئەمە، مافی نۆبەرەیی منی وەرگرتووە، و ئێستا بەرەکەتی منی وەرگرت. و عیسۆ بە باوکی گوت: ئایا بەرەکەتێکت بۆ من جێنەهێشتووە، باوک؟ وەڵامی دایەوە و ئیسحاق بە عیسۆی گوت: ئەگەر ئەوم کردووە بە گەورەی تۆ، و هەموو براکانی ئەوم کردووە بە خزمەتکارانی ئەو، بە دانەوێڵە و شەراب پشتیوانیم کردووە ئەو، بۆ تۆ ئەی منداڵ، چی بکەم؟ عیسۆ بە باوکی گوت: ئایا تەنها یەک بەرەکەتت هەیە، باوک؟ منیش بەرەکەتدار بکە، باوک. کاتێک ئیسحاق دڵتەزێن بوو، عیسۆ بە دەنگی بەرز هاواری کرد و گریا. ئیسحاقی باوکی وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ببینە، نیشتەجێبوونت لە دەوڵەمەندی زەوی دەبێت، و لە شەونمی ئاسمان لە سەرەوە. و لەسەر شمشێری خۆت دەژیت، و بۆ براکەت خزمەت دەکەیت، بەڵام دەبێت کاتێک نیری ئەوت بشکێنیت و دەربهێنیت لە ملی خۆت.

عیسۆ کینەی لە یەعقوب هێشتەوە دەربارەی ئەو بەرەکەتەی کە باوکی پێیدا، و عیسۆ لە دڵی خۆیدا گوتی، با ڕۆژانی شینی باوکم نزیک ببنەوە، بۆ ئەوەی یەعقوبی برام بکوژم. ڕاپۆرت کرایە ڕڤێکا سەبارەت بە قسەکانی عیسۆی کوڕە گەورەترەکەی، و ناردی و بانگی یاقوبی کوڕە بچووکترەکەی کرد، و پێی گوت، ببینە عیسۆی برات هەڕەشەت لێ دەکات کە بتکوژێت. ئێستا کەواتە منداڵ، گوێ لە دەنگی من بگرە، و هەستە و ڕابکە بۆ میزۆپۆتامیا بۆ لای لابانی برام بۆ حەڕان. و چەند ڕۆژێک لەگەڵی بمێنەرەوە، هەتا تووڕەییەکەی دابمرکێتەوە، و تووڕەیی براکەت لە تۆ، و بیرچێتەوە ئەوەی کردووتە بە ئەو، و ناردوو بانگت دەکەم لەوێوە، نەوەک هەرگیز بێ منداڵ بم لە هەردووکتان لە ڕۆژێکدا. ڕێبێکا بە ئیسحاق گوت: من لە ژیانی خۆم بێزارم لەبەر کچەکانی کوڕەکانی حێت. ئەگەر یاقوب ژنێک لە کچەکانی ئەم زەوییە بهێنێت، ئیتر ژیان بۆ من چی مانای هەیە؟

### 28

ئیسحاق یەعقوبی بانگکرد و بەرەکەتی پێدا، فەرمانی پێکرد و گوتی: ژنێک لە کچانی کەنعانییەکان مەگرە. هەستاوە و ڕابکە بۆ مێزۆپۆتامیا، بۆ ماڵی بەتوئێلی باوکی دایکت، و لەوێوە ژنێک بۆ خۆت بگرە لە کچەکانی لابانی براکەی دایکت. خودای منیش بەرەکەتدارت بکات، و زیادت بکات، و زۆرت بکات، و دەبیتە کۆبوونەوەکانی نەتەوەکان. و بدات بۆت ئەو بەرەکەتی ئیبراهیمی باوکم، بۆ تۆ و بۆ تۆوەکەت لەگەڵ تۆدا، بۆ میراتگرتنی ئەو زەوییەی نامۆییت، کە خودا دایە ئیبراهیم. ئیسحاق یەعقوبی نارد، ئەویش چووە میزۆپۆتامیا بۆ لای لابانی کوڕی بەتوئێلی سوریانی، کە برای ڕڤقای دایکی یەعقوب و عیسۆ بوو.

عیسۆ بینی کە ئیسحاق یەعقوبی بەرەکەتدار کرد، و ناردی بۆ میزۆپۆتامیای سوریا، بۆ ئەوەی ژنێک لەوێ بۆ خۆی بهێنێت، لە کاتی بەرەکەتدار کردنی، و فەرمانی پێکرد و گوتی، ژنێک لە کچانی کەنعانییەکان مەگرە. یەعقوب گوێی لە باوک و دایکی خۆی گرت و ڕۆیشت بۆ مێسۆپۆتامیای سوریا. عیسۆش بینی کە کچەکانی کەنعان لەبەرچاوی ئیسحاقی باوکی خراپ بوون عیسۆ چووە لای ئیسماعیل، و ماعێلەتی وەرگرت، کچی ئیسماعیلی کوڕی ئیبراهیم، خوشکی نەبایۆت، وەک ژنێکی دیکە بۆ ژنەکانی خۆی.

یاقوب لە بیری سوێندەوە چووە دەرەوە و ڕۆیشت بۆ حاران. و گەیشتە شوێنێک، و لەوێ نوستەوە، چونکە خۆر ئاوابوو، و هەندێک لە بەردەکانی ئەو شوێنەی برد، و لەژێر سەریدا داینان، و لەو شوێنەدا نوستەوە. ئەو خەونێکی بینی، و ئەوەتا نەردەوانێک لەسەر زەوی ڕاگیرابوو کە سەری دەگەیشتە ئاسمان، و نێردراوەکانی خودا لەسەری سەردەکەوتن و دادەبەزین. بەڵام پەروەردگار لەسەری پشتگیری کرابوو، و فەرمووی: من خودای ئیبراهیمی باوکتم و خودای ئیسحاق، مەترسە. ئەو زەوییەی کە تۆ لەسەری دەنووی، بۆ تۆ دەیدەم و بۆ تۆوەکەت. و تۆوی تۆ دەبێتە وەک لمی زەوی، و بڵاو دەبێتەوە بۆ دەریا و باشوور و باکوور و ڕۆژهەڵات، و هەموو هۆزەکانی زەوی لە تۆدا و لە تۆوی تۆدا بەرەکەتدار دەکرێن. و ببینە، من لەگەڵ تۆدام، پاراستنی تۆ لە هەموو ڕێگایەک کە بڕۆیت، و دەتگەڕێنمەوە بۆ ئەم زەوییە، چونکە بەجێت ناهێڵم، هەتا هەموو ئەوەی کە پێم گوتیت جێبەجێ بکەم. و یاقوب لە خەوی خۆی هەستایەوە و گوتی: یەزدان لەم شوێنەدایە، بەڵام من نەمزانی. و ترسا و گوت: چەند ترسناکە ئەم شوێنە! ئەمە هیچ نییە بەڵکو ماڵی خودایە، و ئەمە دەرگای ئاسمانە. یاقوب لە بەیانیدا هەستایەوە و ئەو بەردەی برد کە لەوێ لەژێر سەری دانابوو، کردی بە کۆڵەکە و ڕۆنی لەسەر لووتکەی ڕشت. و ناوی ئەو شوێنەی نا ماڵی خودا، و ناوی شارەکە پێشتر ئولامڵوز بوو. و یاقوب نەزرێکی کرد و گوتی: ئەگەر یەزدان خودا لەگەڵ من بێت و بمپارێزێت لەم ڕێگایەدا کە من دەڕۆم، و نانم پێبدات بۆ خواردن و جلوبەرگم پێبدات بۆ لەبەرکردن، و بمگەڕێنێتەوە بە ڕزگاری بۆ ماڵی باوکم، و یەزدان دەبێتە خودای من. ئەم بەردەی کە وەک کۆڵەکە دامەزراندم، دەبێتە ماڵی خودا بۆ من، و لە هەموو ئەوەی پێم دەدەیت، دەیەکی دەدەمەوە بۆ تۆ.

### 29

و یاقوب پێیەکانی بەرزکردەوە و چوو بۆ خاکی ڕۆژهەڵات، بۆ لای لابانی کوڕی بەتوئێل سوریەکە، براکەی ڕڤقە، دایکی یاقوب و عیسۆ. و دەیبینێت، و ئەوەتا بیرێک لە دەشتاییەکە، سێ مێگەل مەڕیش لەوێ بوون کە لەسەری پشوویان دەدا، چونکە لەو بیرە ئاویان بە مێگەلەکان دەدا، بەردێکی گەورەش لەسەر دەمی بیرەکە بوو. لەوێ هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان کۆدەکرانەوە، و بەردەکەیان لە دەمی بیرەکە دەگلێندەوە، و ئاویان بە مەڕەکان دەدا، و پاشان بەردەکەیان دەگەڕاندەوە بۆ شوێنەکەی خۆی لەسەر دەمی بیرەکە. یاقوب پێی‌وتن: براکان، ئێوە لە کوێوەن؟ ئەوان وەڵامیان دایەوە: ئێمە لە حەڕانین. گوتی و بۆیان: ئایا لابانی کوڕی ناحۆر دەناسن؟ ئەوانیش گوتیان: دەیناسین. گوتی پێیان: تەندروستە؟ ئەوانیش گوتیان: تەندروستە، و ئەوەتا ڕاحێل کچەکەی ئەو دێت لەگەڵ مەڕەکان. یاقوب گوتی: هێشتا ڕۆژ زۆرە، هێشتا کاتی کۆکردنەوەی ئاژەڵە ماڵییەکان نییە، ئاوی مەڕەکان بدەن و بڕۆن بیانلەوەڕێنن. ئەوان بەڵام گوتیان: ناتوانین، هەتا هەموو شوانەکان کۆدەبنەوە و بەردەکە لە دەمی بیرەکە دەگلێننەوە، ئینجا ئاو بە مەڕەکان دەدەین. هێشتا ئەو قسەی لەگەڵ ئەواندا دەکرد، و ئەوەتا ڕاحێلی کچی لابان هات لەگەڵ مەڕەکانی باوکی، چونکە ئەو مەڕەکانی باوکی دەلەوەڕاند. ڕوویدا کە کاتێک یەعقوب ڕاحێلی کچی لابان، برای دایکی خۆی بینی، لەگەڵ مەڕەکانی لابانی برای دایکی خۆی، یەعقوب نزیک بووەوە و بەردەکەی لە دەمی بیرەکە گلۆڵکردەوە، و مەڕەکانی لابانی برای دایکی خۆی ئاودا. یاقوب ڕاحێلی ماچکرد و بە دەنگی بەرز گریا. و بە ڕاحێلی ڕاگەیاند کە ئەو براکەی باوکییەتی و کوڕی ڕڤقایە، و ئەویش ڕایکرد و بە باوکی ڕاگەیاند بەپێی ئەم وشانە. ڕوویدا کە لابان ناوی یەعقوبی کوڕی خوشکی خۆی بیست، ڕایکرد بۆ پێشوازیکردنی، گرتی و ماچی کرد، هێنای بۆ ناو ماڵەکەی خۆی، و هەموو ئەم قسانەی بۆ لابان گێڕایەوە. و لابان پێی وت: تۆ لە ئێسقانەکانی من و لە گۆشتی منیت، و ماوەی مانگێک لەگەڵی بوو.

لابان بە یاقوب گوت: چونکە تۆ براکەی منی، بە خۆڕایی خزمەتم ناکەیت. پێم بڵێ کرێی تۆ چییە؟ بەڵام لابان دوو کچی هەبوو، ناوی گەورەتریان لێئا بوو، و ناوی بچووکتریان ڕاحێل بوو. چاوەکانی لێئا لاواز بوون، بەڵام ڕاحێل لە شێوەدا جوان بوو و لە ڕواڵەتدا زۆر جوان بوو. یاقوب ڕاحێلی خۆشویست، و گوتی: حەوت ساڵ خزمەتت دەکەم بۆ ڕاحێلی کچە بچووکەکەت. لابان پێی گوت: باشترە من ئەو بدەمە تۆ، لە ئەوەی من ئەو بدەمە پیاوێکی دیکە، لەگەڵ من نیشتەجێ بە. یاقوب حەوت ساڵ بۆ ڕاحێل خزمەتی کرد، و ئەو ساڵانە لەبەرچاوی ئەودا وەک چەند ڕۆژێکی کەم بوون، لەبەر ئەوەی خۆشی دەویست. یاقوب بە لابانی گوت: ژنەکەم بدەرێ، چونکە ڕۆژەکان تێپەڕیون بۆ ئەوەی بچمە ژوورەوە بۆ لای ئەو. لابان هەموو پیاوانی ئەو شوێنەی کۆکردەوە و ئاهەنگی زەماوەندی ئەنجامدا. و ڕوویدا کە ئێوارە بوو، و گرتی لێیای کچی خۆی و هێنایە ژوورەوە بۆ لای یاقوب، و یاقوب چووە ژوورەوە بۆ لای ئەو. لابان زیلفای کەنیزەی خۆی دایە لێئای کچی وەک کەنیزە. ڕوویدا لەگەڵ ئەوەشدا لە بەیانیدا، و ئەوەتا لێئا بوو، یاقوب بە لابانی گوت، چی ئەمەیە کە بە منت کرد؟ ئایا بۆ ڕاحێل نەبوو کە لەلای تۆ خزمەتم کرد؟ بۆچی فریوت دام؟ لابان وەڵامی دایەوە: لە شوێنی ئێمەدا ئاوا نییە کە گەنجتر پێش پیرتر بدرێت. تەواوکە کەواتە حەوتەی ئەمە، و دەدەمە تۆ ئەمەش لە جیاتی ئەو کارەی کە دەیکەیت لەلای من بۆ حەوت ساڵی تری دیکە. یەعقوب ئاوای کرد و حەوتەی ئەمەی تەواو کرد، لابانیش ڕاحێلی کچی دایە ئەو بە ژن لابان بیلهەی کەنیزەکەی خۆی دایە کچەکەی وەک کەنیزەیەک. و چووە ژوورەوە بۆ لای ڕاحێل، ڕاحێلی خۆشویست زیاتر لە لێئا، و حەوت ساڵی دیکەی بۆ خزمەت کرد.

یەزدان خودا بینی کە ڕقی لە لێئا دەکرایەوە، منداڵدانی ئەوی کردەوە، بەڵام ڕاحێل نەزۆک بوو. لێئا سکپڕی و کوڕێکی بۆ یەعقوب بوو، ناوی ڕەئوبێن ناو برد و گوتی: لەبەر ئەوەی یەزدان نزمبوونەوەی منی بینی و کوڕێکی پێدام، ئێستا کەواتە پیاوەکەم خۆشم دەوێت. و دیسانەوە سکپڕی، و کوڕێکی دووەمی بۆ یەعقوب بوو، و گوتی: یەزدان گوێی گرت کە ڕقم لێدەکرێتەوە، و ئەمەشی پێدام. و ناوی لێنا شیمعۆن. و دووبارە سکی پڕبوو و کوڕێکی بوو، و گوتی: لەم کاتەدا پیاوەکەم دەبێتە هاوبەشم، چونکە سێ کوڕم بۆی بووە. لەبەر ئەمە ناوی لێنا لێڤی. و دووبارە سکی پڕبوو و کوڕێکی بوو، و گوتی: ئێستا جارێکی دیکە سوپاسی یەزدان دەکەم. لەبەر ئەمە ناوی لێنا یەهودا، و پاشان وەستا لە منداڵبوون.

### 30

بینینی ڕاحێل کە منداڵی بۆ یەعقوب نەبووە، ڕاحێل ئیرەیی لە خوشکی خۆی برد، و بە یەعقوبی گوت: منداڵم پێبدە، ئەگەر نا، من دەمرم. یاقوب تووڕە بوو و بە ڕاحێلی گوت: ئایا من لە جێگای خودام، ئەوەی تۆی لە بەروبوومی سکی بێبەش کردووە؟ ڕاحێل بە یەعقوبی گوت: ئەوەتا کەنیزەکەم بیلهە، بچۆرە ژوورەوە بۆ لای ئەو، و لەسەر ئەژنۆکانم منداڵ دەبێت، و منیش لە ڕێگەی ئەوەوە بنیاد دەنرێم. و بیلهەی کەنیزەکەی خۆی دایە پێی وەک ژن، و یاقوب چووە ژوورەوە بۆ لای ئەو. و بلهە کە کەنیزەکەی ڕاحێل بوو دووگیان بوو و کوڕێکی بۆ یەعقوب بوو. و ڕاحێل گوتی: خودا دادوەریی بۆ من کرد، و گوێی لە دەنگم گرت، و کوڕێکی پێدام، لەبەر ئەمە ناوی لێنا دان. بیلهەی کەنیزەی ڕاحێل جارێکی دیکە سکی پڕ بوو و کوڕێکی دووەمی بۆ یەعقوب بوو. و ڕاحێل گوتی: خودا هاوکاری منی کردووە، و من لەگەڵ خوشکەکەم کێشامەکێشم کردووە و سەرکەوتووم، و ناوی لە نەفتالی نا. لێیە بینی کە لە منداڵبوون وەستاوە، و زیلفای کەنیزەکەی خۆی برد و دایە یاقوب وەک ژن، و یاقوب چووە ژوورەوە بۆ لای ئەو. زیلفا، کەنیزەکەی لێئا، دووگیان‌بوو و کوڕێکی بۆ یەعقوب بوو. لێئا گوتی: لە بەختدا، و ناوی نا گاد. و دووبارە زیلفا، کەنیزەکەی لێئا، سکپڕی و کوڕێکی دووەمی بۆ یاقوب بوو. لێئا گوتی: خۆشحاڵم، چونکە ژنان بە خۆشحاڵ ناوم دەبەن. جا ناوی لە ئاشێر نا. ڕەئوبێن لە ڕۆژانی دروێنەی گەنمدا چوو، و لە کێڵگەکەدا سێوی مەندراگۆرای دۆزییەوە، و ئەوانی بۆ لێئای دایکی هێنا. ڕاحێل بە لێئای خوشکی گوت، لە مەندراگۆرەکانی کوڕەکەت بدە بە من. لێیا گوتی: ئایا بەسنییە بۆ تۆ کە پیاوەکەی منت برد؟ ئایا مەندەلیکەکانی کوڕەکەی منیش دەبەیت؟ ڕاحێل گوتی: نەخێر وانییە، با ئەم شەوە لەگەڵ تۆ بخەوێت لە جیاتی مەندەلیکەکانی کوڕەکەت. یەعقوب لە کێڵگە هاتە ژوورەوە لە ئێوارەدا، و لێئە هاتە دەرەوە بۆ پێشوازیکردنی، و گوتی: ئەمشەو دێیتە لای من، چونکە بە گیای مەحەببەتەکانی کوڕەکەم بەکرێم گرتوویت. ئەو شەوە لەگەڵی نوست. و خودا گوێی لە لێیە گرت، و دووگیان بوو و کوڕێکی پێنجەمی بۆ یاقوب بوو. لێیا گوت: خودا کرێی منی پێداوم، لەبەر ئەوەی کچە خزمەتکارەکەی خۆمم دایە پیاوەکەم. ئینجا ناوی ئەوی لێنا یەساخار، کە واتای کرێ دەدات. و لێئا دیسان سکی پڕ بوو و کوڕێکی شەشەمی بۆ یەعقوب بوو. و لێئا گوتی، خودا دیاریەکی جوان بە منی داوە لەم کاتەدا، پیاوەکەم دووبارە هەڵمدەبژێرێت، چونکە شەش کوڕم بۆ ئەو بووە، و ناوی ئەوی نا زەبولون. و پاش ئەمە کچێکی بوو و ناوی لێنا دەینا. خودا یادی لە ڕاحێل کردەوە، و خودا گوێی لێ گرت، و منداڵدانی ئەوی کردەوە. و دوای سکپڕبوون، کوڕێکی بۆ یەعقوب لەدایکبوو، و ڕاحێل گوتی: خودای من ڕیسواییەکەی لابرد. و ناوی ئەوی لە یوسف نا و گوتی: با خودا کوڕێکی دیکەم پێ زیاد بکات.

ڕوویدا کە کاتێک ڕاحێل یوسفی منداڵ بوو، یەعقوب بە لابانی گوت: بمنێرە، بۆ ئەوەی بڕۆم بۆ شوێنەکەم و بۆ خاکەکەم. ژنەکانم و منداڵەکانم بدەرەوە، کە لە پێناویان خزمەتم کردووە بۆ تۆ، بۆ ئەوەی بڕۆم، چونکە تۆ دەزانیت ئەو خزمەتەی کە بۆ تۆم کردووە. لابان پێی گوت، ئەگەر لەبەرچاوی تۆدا پەسەندم کردووە، فاڵم گرتووەتەوە، چونکە خودا بەهۆی هاتنی تۆوە بەرەکەتداری کردووم. دیاری بکە کرێیەکەت بۆ من، و دەیدەم. یاقوب گوتی: تۆ دەزانیت چ خزمەتێکم بۆ تۆ کردووە، و چەندە ئاژەڵەکانی تۆ لەگەڵ من بوون. کەم بوو ئەوەی کە بۆ تۆ بوو پێش هاتنی من، و زیادی کرد بۆ زۆری، و یەزدانی خودا بەرەکەتی پێدایت لە پێناوی من، ئێستا کەواتە کەی من بۆ خۆم ماڵێک دروست دەکەم؟ و لابان پێی گوت: چیت پێبدەم؟ یاقوبیش پێی گوت: هیچت پێنادەم، ئەگەر ئەم قسەیەم بۆ بکەیت، دیسان شوانی مەڕەکانت دەکەم و دەیانپارێزم. با هەموو مەڕەکانی تۆ ئەمڕۆ بڕۆن، و لەوێوە هەموو مەڕێکی تاریک لە بەرخەکاندا جیابکەرەوە، و هەموو خەتاوی و خاڵاوی لە بزنەکاندا، ئەوە دەبێتە کرێی من. ڕاستودروستی من لە ڕۆژی دواتر گوێم لێ دەگرێت، چونکە کرێی من لەبەردەم تۆیە، هەموو ئەوەی خاڵدار و بەتاڵدار نەبێت لە بزنەکان و تاریک نەبێت لە بەرخەکان، دەبێتە دزراو لای من. لابان پێی گوت: با بەپێی قسەی تۆ بێت. و لەو ڕۆژەدا گیسکە خاڵخاڵەکان و خاڵخاڵەکانی جیاکردەوە، و هەموو بزنە خاڵخاڵەکان و خاڵخاڵەکانی، و هەرچی تاریک بوو لە بەرخەکان، و هەرچی سپی بوو لەنێویاندا، و دایە دەست کوڕەکانی. و ڕێگای سێ ڕۆژی لەنێوانیاندا دانا، لەنێوان ئەوان و یاقوب. یاقوبیش شوانایەتی ئەو مەڕانەی لابانی دەکرد کە ماوەتەوە. یاقوب داردەستەیەکی تازەی دار ستوراکس و دار گوێز و دار چناری بۆ خۆی برد، و یاقوب تاشینەوە سپیی لەسەر ئەوان کرد، و بە داکەندنی سەوزەکە، سپییەکە کە تاشیبووی لەسەر داردەستەکان دەرکەوت و بەرنگارەنگ بوو. و ئەو داردەستانەی کە قەلفی کردبوون دانا لە ناو ئاخوڕەکانی ئاوخواردنەوە، بۆ ئەوەی کاتێک مەڕەکان دێن بۆ خواردنەوە، لەبەردەم ئەو داردەستانە کە هاتوون بۆ خواردنەوە، مەڕەکان دووگیان بگرێت لەسەر ئەو داردەستانە. و مەڕەکان دەبوونە گەرم بەرامبەر بە داردەستەکان، و مەڕەکان بەرخیان دەبوو سپی پاک و ڕەنگاوڕەنگ و خۆڵەمێشی خاڵدار. بەڵام یەعقوب بەرخەکانی جیاکردەوە، و لەبەردەم مەڕەکان بەرانی خاڵداری ڕاگرت و هەموو ڕەنگاوڕەنگێک لەناو بەرخەکان، و مێگەلەکانی بۆ خۆی جیاکردەوە، و ئەوانی تێنەکرد لەناو مەڕەکانی لابان. ڕوویدا لەو کاتەدا کە مەڕەکان لە سکپڕی دەبوون، یەعقوب داردەستەکانی لەبەردەم مەڕەکاندا لە ئاخوڕەکان دانا، بۆ ئەوەی بەپێی داردەستەکان دووگیان ببن. کاتێک مەڕەکان بەرخیان دەبوو، دانەینا، جا ئەوانەی بێ نیشانە بوون بۆ لابان، بەڵام ئەوانەی نیشانەدار بوون بۆ یاقوب. و ئەو پیاوە زۆر زۆر دەوڵەمەند بوو، و ئاژەڵی ماڵی زۆری بۆ بوو، و گاگەل و خزمەتکاران و کەنیزەکان و وشتر و گوێدرێژ.

### 31

یەعقوب گوێی لە قسەکانی کوڕانی لابان بوو کە دەیانگوت: یەعقوب هەموو ئەوەی هی باوکمانە وەریگرتووە، و لە ئەوەی هی باوکمانە ئەم هەموو شکۆمەندییەی دروستکردووە. یەعقوب ڕووی لابانی بینی، و ئەوەتا وەک دوێنێ و سێ ڕۆژ لەمەوبەر نەبوو بۆی. یەزدان بە یاقوبی فەرموو: بگەڕێوە بۆ خاکی باوکت و بۆ لای خزمەکانت، من لەگەڵت دەبم. یاقوب ناردنی و بانگی لێئا و ڕاحێلی کرد بۆ ئەو دەشتاییەی کە مێگەلەکانی تێدا بوون. و پێی گوتن: دەبینم ڕووی باوکتان وەک دوێنێ و پارێزەر وەک جاران نییە بەرامبەر بە من، بەڵام خوای باوکم لەگەڵم بوو. و ئێوە خۆشتان دەزانن کە بە هەموو هێزی خۆم خزمەتی باوکتانم کردووە. باوکتان فریوی دام و دە جار کرێی منی گۆڕی، بەڵام خودا ڕێگەی پێ نەدا زیانم پێ بگەیەنێت. ئەگەر ئاوا بڵێت، ئەوانەی ڕەنگاوڕەنگ دەبنە کرێی تۆ، و هەموو مەڕەکان بەرهەمی ڕەنگاوڕەنگ دەهێنن، ئەگەر بەڵام بڵێت، ئەوانەی سپی دەبنە کرێی تۆ، و هەموو مەڕەکان بەرهەمی سپی دەهێنن. و خودا هەموو ئاژەڵەکانی باوکتانی برد و دایە من. و ڕوویدا کاتێک مەڕەکان سکپڕ دەبوون، لە خەوەکەمدا بە چاوی خۆم بینیم، و ئەوەتا گیسک و بەرانەکان کە سەردەکەوتنە سەر مەڕ و بزنەکان، سپی تەواو و خاڵدار و ڕەنگی خۆڵەمێشی خاڵخاڵ بوون. و فریشتەی خودا لە خەودا پێی گوتم: یاقوب، منیش گوتم: چییە؟ و گوتی، سەیری بکە بە چاوەکانی خۆت و ببینە نێرە بزنەکان و بەرانەکان سەردەکەون لەسەر مەڕەکان و بزنەکان، خاڵ خاڵ و رەنگاوڕەنگ و خۆڵەمێشی خاڵدار، چونکە بینیومە هەموو ئەوەی لابان دەیکات بە تۆ. من خودام، ئەوەی لە شوێنی خودا بۆ تۆ دەرکەوتم، کە لەوێ ستوونێکت بۆ من چەور کرد و لەوێ نەزرێکت بۆ من کرد. ئێستا کەواتە هەستە و لەم زەوییە دەربچۆ و بڕۆ بۆ زەوی لەدایکبوونەکەت، و من لەگەڵت دەبم. و ڕاحێل و لێئا وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: ئایا هێشتا بەش یان میراتمان لە ماڵی باوکماندا هەیە؟ ئایا وەک بیانییەکان بۆ ئەو ژمێردراو نییە؟ چونکە فرۆشتوویەتی ئێمەی، و بە تەواوی خواردووەتی زیوەکەی ئێمە. هەموو ئەو سامان و شکۆمەندییە کە خودای باوکمان ستاندوویەتی، بۆ ئێمە دەبێت و بۆ منداڵەکانمان. ئێستا کەواتە هەرچی خودا پێی گوتوویت، بیکە. یاقوب هەستا و ژنەکانی و منداڵەکانی لەسەر وشترەکان سوار کرد. و هەموو سامانەکانی و هەموو کەلوپەلەکەی کە لە میزۆپۆتامیا دەستی کەوتبوو، بردەوە بۆ ئەوەی بچێتە لای ئیسحاقی باوکی بۆ خاکی کەنعان. لابان ڕۆیشت بۆ بڕینەوەی مەڕەکانی خۆی، بەڵام ڕاحێل پەیکەرەکانی باوکی خۆی دزی. یاقوب شاردییەوە لە لابانی سوریانی، بۆ ئەوەی پێی ڕانەگەیەنێت کە هەڵدێت. و ئەو هەڵات، لەگەڵ هەموو ئەوەی هی ئەو بوو، و لە ڕووبارەکە پەڕییەوە، و بەرەو چیای گلعاد ڕۆیشت. لە ڕۆژی سێیەم ڕاپۆرت کرایە لابانی سوریایی کە یاقوب ڕایکردووە. و براکانی خۆی لەگەڵ خۆی برد و حەوت ڕۆژ بەدوایدا ڕۆیشت، و لە کێوی گلعاد پێی گەیشت. بەڵام خودا لە خەودا لە شەودا هاتە لای لابانی سوری و پێی گوت: خۆت بپارێزە کە هەرگیز قسەی خراپە لەگەڵ یاقوب نەکەیت لابان گەیشتە یەعقوب، یەعقوبیش چادرەکەی لە کێوەکە هەڵدا، لابانیش براکانی لە کێوی گلعاد ڕاگرت. لابان بە یاقوب گوت: چیت کرد؟ بۆچی بە نهێنی هەڵاتی و فێڵت لەگەڵ من کرد و کچەکانی منت بردەوە، وەک دیلەکانی شمشێر؟ و ئەگەر ڕاگەیاندبووتە من، دەمناردتە دەرەوە دەبوو لەگەڵ خۆشی و مۆسیقا و دەف و قیسارە. و شایستەی ئەوەم نەکرا کە ماچی منداڵەکانم و کچەکانم بکەم، بەڵام ئێستا بە گێلی کردتووە. و ئێستا دەستی من بەهێزە بۆ زیان گەیاندنت، بەڵام خودای باوکت دوێنێ پێی فەرمووم و گوتی: خۆت بپارێزە نەوەک هەرگیز قسەی خراپە لەگەڵ یاقوب بکەیت. ئێستا کەواتە تۆ ڕۆیشتوویت، چونکە بە پەرۆشەوە ئارەزووت کردووە بگەڕێیتەوە بۆ ماڵی باوکت، بەڵام بۆچی خوداوەندەکانی منت دزی؟ یاقوب وەڵامی دایەوە و بە لابانی گوت: ترساوم، چونکە گوتم لەوانەیە کچەکانت لە من بسەنیتەوە، لەگەڵ هەموو ئەوەی هی منە. یەعقوب گوتی: ئەوەی خوداوەندەکانی تۆی لەلای دەدۆزیتەوە، لەبەردەم براکانمان ناژیێت. بزانە چی لە شتەکانی تۆ لەلای منە و بیبە. بەڵام هیچی لەلای ئەو نەزانی، چونکە یەعقوب نەیدەزانی کە ڕاحێلی ژنی دزیی بوون. لابان چووە ژوورەوە و گەڕای بۆ ناو ماڵی لێئا، و هیچی نەدۆزییەوە، و هاتە دەرێ لە ماڵی لێئا، و گەڕای ماڵی یاقوب، و لە ماڵی دوو کەنیزەکان، و هیچی نەدۆزییەوە، چووە ژوورەوە و بۆ ناو ماڵی ڕاحێل. ڕاحێل بەڵام پەیکەرەکانی وەرگرت و خستنییە ناو هەورجەکانی وشترەکە و لەسەریان دانیشت. و بە باوکی خۆی گوت: گەورەم، بە سەختی وەرمەگرە، ناتوانم لەبەردەمت ڕاوەستم، چونکە نەریتی ئافرەتانم پێیە. لابان لە هەموو ماڵەکەدا گەڕا، بەڵام بتەکانی نەدۆزییەوە. یاقوب تووڕە بوو و لەگەڵ لابان شەڕی کرد، یاقوب وەڵامی دایەوە و بە لابانی گوت: چی ناڕەوایی منە؟ و چی گوناهی منە، کە دوای کەوتیت؟ و کە تۆ هەموو کەلوپەلەکانی ماڵی منت گەڕاوە، چیت دۆزیوەتەوە لە هەموو کەلوپەلەکانی ماڵی خۆت؟ دایبنێ لێرە لەبەردەم براکانی خۆت و براکانی من، و با حوکم بدەن لە نێوان هەردووکمان. ئەمانە بیست ساڵە من لەگەڵ تۆم، مەڕەکانت و بزنەکانت بێ منداڵ نەبوون، بەرانەکانی مەڕەکانت نەمخوارد. ئەوەی کە لەلایەن دڕندەوە کوژرابوو نەمهێنا بۆ تۆ، من خۆم قەرەبووی دەکردەوە، دزینەکانی ڕۆژ و دزینەکانی شەو. من بە ڕۆژ بە گەرمی دەسووتام و بە شەودا بە سەرما، و خەوم لە چاوەکانم دوور دەکەوتەوە. ئەمانە بیست ساڵە من لە ماڵی تۆدام، خزمەتم کردیت چواردە ساڵ لە جیاتی دوو کچەکەت، و شەش ساڵ لە مەڕەکانت، و فریوت دام لە کرێی من دە بەرخ. ئەگەر خودای باوکم ئیبراهیم و ترسی ئیسحاق لەگەڵم نەبوایە، ئێستا بە دڵنیاییەوە بەتاڵی دەستم دەناردەوە. خودا زەلیلبوونەکەم و ماندووبوونی دەستەکانمی بینی، و دوێنێ سەرزەنشتی کردیت.

وەڵامی دایەوە، بەڵام لابان گوتی بە یەعقوب: ئەو کچانە کچانی منن، و کوڕان کوڕانی منن، و ئەو ئاژەڵانە ئاژەڵەکانی منن، و هەموو ئەوەی تۆ دەیبینیت هی منە. بەڵام دەربارەی کچەکانم، چی بکەم بۆ ئەمانە ئەمڕۆ، یان بۆ منداڵەکانیان کە ئەوانیان بوو؟ ئێستا کەواتە وەرە، با پەیمانێک دابنێم من و تۆ، و دەبێتە شایەتی لەنێوان من و تۆ. گوتی پێی: ئەوەتا کەس لەگەڵ ئێمە نییە، ببینە خودا شایەتە لەنێوان من و تۆ. یاقوب بەردێکی وەرگرت و وەک کۆڵەکەیەک ڕایگرت. یەعقوب بە براکانی گوت: بەردەکان کۆبکەنەوە. ئەوانیش بەردەکانیان کۆکردەوە و گردێکیان دروستکرد، ئینجا لەوێ لەسەر گردەکە خواردیان. لابان پێی گوت: ئەم گردە ئەمڕۆ لەنێوان من و تۆدا شایەتی دەدات. و لابان ناوی لێنا کۆمەڵەی شایەتی، بەڵام یاقوب ناوی لێنا کۆمەڵەی شایەت. لابان بە یەعقوبی گوت: ئەوەتا ئەم کۆمەڵەیە و ئەم کۆڵەکەیە، کە لەنێوان من و تۆدا دامەزراندم، ئەم کۆمەڵەیە شایەتی دەدات، و ئەم کۆڵەکەیە شایەتی دەدات، لەبەر ئەمە ناوی لێنرا: کۆمەڵەی شایەتی. و ئەو بینینەی کە گوتی: با خودا سەیری بکات لە نێوان من و تۆ، چونکە ئێمە لە یەکتر جیا دەبینەوە. ئەگەر کچەکانی منت نزم کردەوە، ئەگەر ژنانت گرت بۆ لای کچەکانی من، ببینە، کەس لەگەڵ ئێمە نییە کە ببینێت، خودا شایەتە لە نێوان من و تۆ.  ئەگەر من دەربازنەبم بەرەو تۆ، و نە تۆش دەربازنەبیت بەرەو من بەسەر ئەم گردە و ئەم کۆڵەکەیەدا بۆ خراپە. خوای ئیبراهیم و خوای ناحۆر دادوەری لە نێوانماندا بکەن، و یەعقوب سوێندی خوارد بە ترسی باوکی ئیسحاق. ئەو قوربانییەکی لە شاخەکە سەربڕی، و براکانی بانگکرد، و خواردیان و خواردیانەوە، و لە شاخەکە نوستن. 

### 32

هەستا لابان لە بەیانیدا و ماچی کوڕەکان و کچەکانی کرد و بەرەکەتداری کردن، و گەڕایەوە لابان و ڕۆیشت بۆ شوێنی خۆی.

یەعقوب بەڕێکەوت بۆ ڕێگای خۆی، و کاتێک سەیری کرد ئۆردووگای خودای بینی کە دامەزرابوو، و فریشتەکانی خودا چاویان پێکەوت. یاقوب گوتی کاتێک ئەوانی بینی: ئەمە ئۆردووگای خودایە، و ناوی ئەو شوێنەی نا ئۆردووگاکان.

یەعقوب نێردراوانی لەپێش خۆی نارد بۆ لای عیسۆی برای، بۆ خاکی سێعیر، بۆ ناوچەی ئەدۆم. و فەرمانی دا بە ئەوان و گوتی: ئاوا دەڵێن بە گەورەی من عیسۆ، ئاوا دەڵێت خزمەتکارەکەت یەعقوب، لەگەڵ لابان نیشتەجێ بووم و دواکەوتم هەتا ئێستا. و بوون بۆ من گایان و کەرەکان و مەڕان و خزمەتکاران و کەنیزەکان، و ناردم بۆ ڕاگەیاندن بۆ گەورەی من عیسۆ، بۆ ئەوەی خزمەتکارەکەت پەسەندی بدۆزێتەوە لەبەردەم تۆ. نێردراوەکان گەڕانەوە بۆ لای یەعقوب و گوتیان: چووینە لای براکەت ئێساو، و ئەوەتا خۆی دێت بۆ بینینت، و چوار سەد پیاو لەگەڵیدایە. یاقوب زۆر ترسا و پەرێشان بوو، جا گەلەکەی کە لەگەڵی بوون و گایەکان و وشترەکان و مەڕەکان دابەش کرد بۆ دوو کەمپ. و یەعقوب گوتی: ئەگەر عیسۆ بێتە ناو کەمپێک و لێیدات، ئەوا کەمپەکەی دووەم بۆ ڕزگاربوون دەبێت. یەعقوب گوتی: ئەی خودای باوکم ئیبراهیم و خودای باوکم ئیسحاق، پەروەردگارا، تۆ ئەوەی پێت فەرمووم: بگەڕێوە بۆ خاکی لەدایکبوونت، و چاکەت لەگەڵدا دەکەم. با بەسە بۆ من لە هەموو دادپەروەری و لە هەموو ڕاستییەک کە تۆ کردت بۆ خزمەتکارەکەت، چونکە بە گۆچانەکەی من پەڕیمەوە لەم ئوردونە، بەڵام ئێستا بوومەتە دوو ئۆردوگا. دەربازم بکە لە دەستی براکەم، لە دەستی عیسۆ، چونکە من لێی دەترسم، نەوەک بێت و لێم بدات، و دایک لەسەر منداڵان. تۆ گوتت، باشت پێ دەکەم، و تۆوەکەت وەک لمی دەریا دەکەم، کە لە زۆریەوە ناژمێردرێت. و لەوێ لەو شەوەدا خەوتی، و لەو شتانەی کە هێنابووی دیاریەکانی برد و بۆ براکەی عیسۆی نارد. دووسەد بزن، بیست گیسکی نێرینە، دووسەد مەڕ، بیست بەران، ووشترانی شیردەر و بەچکەکانیان سی، گایان چل، گایەکان دە، کەرەکان بیست و جوانووەکان دە. و دایان ئەوانی بە خزمەتکارەکانی، هەر ڕانەیەک بە جیا، بەڵام گوتی بە خزمەتکارەکانی: لەپێشم بڕۆن، و ماوەیەک دابنێن لەنێوان ڕانە و ڕانە. و فەرمانی دا بە یەکەمیان و گوتی: ئەگەر عیسۆی براکەم ڕووبەڕووت بووەوە و پرسیاری لێکردیت و گوتی: هی کێیت؟ بۆ کوێ دەچیت؟ ئەمانەی کە لەپێشتەوە دەڕۆن هی کێن؟ تۆ دەڵێیت، ی خزمەتکاری تۆ یاقوب، دیاریەکان ناردووە بۆ گەورەم ئیساو، و ئەوەتا ئەو دوای ئێمەیە. و فەرمانی دا بە یەکەم و بە دووەم و بە سێیەم و بە هەموو ئەوانەی دەڕۆن پێش دوای ڕانە مەڕەکانی ئەمانە، دەڵێت: بەپێی ئەم وشەیە قسە بکەن لەگەڵ عیسۆ کاتێک ئێوە دەیدۆزنەوە، و ئێوە دەڵێن، ئەوەتا خزمەتکاری تۆ یاقوب دێت دوای ئێمە. گوتی بۆ، دڵنەوایی دەکەم ڕووی ئەو لە دیارییەکانی ڕۆیشتنی پێش ئەو، و دوای ئەمە دەبینم ڕووی ئەو، لەوانەیە بۆ وەردەگرێت ڕووی من. و ئەو دیارییانە لەپێشیەوە چوون، بەڵام ئەو خۆی ئەو شەوە لە ئۆردووگاکە نوست. هەستایەوە لەو شەوەدا، دوو ژنەکەی و دوو کەنیزەکەی و یازدە منداڵەکەی برد، و لە پەڕینەوەی یابۆقدا پەڕییەوە. و ئەوانی گرت و لە ڕووبارەکە پەڕییەوە و هەموو شتەکانی خۆی پەڕاندەوە.

یاقوب بە تەنها مایەوە، و پیاوێک لەگەڵی تا بەیانی ملمانێی کرد. بینی کە نەیدەتوانی بەرامبەر ئەو بێتەوە، و دەستی دا لە پانی ڕانی ئەو، و پانی ڕانی یەعقوب ڕەق بوو لە کاتی پەلاماردانی ئەو لەگەڵی. و پێی گوت: بمنێرە، چونکە بەیانی هەڵهاتووە. بەڵام ئەو گوتی: نەتدەنێرم، مەگەر بەرەکەتدارم بکەیت. پێی گوت: ناوت چییە؟ ئەویش گوتی: یەعقوب. و پێی گوت: ئیتر ناوی تۆ یاقوب ناو نابرێت، بەڵکو ئیسرائیل دەبێتە ناوی تۆ، چونکە لەگەڵ خودا بەهێز بوویت، و لەگەڵ مرۆڤان بەتوانا دەبیت. یعقوب پرسی و گوتی، ناوی خۆتم پێ بڵێ، و گوتی، بۆچی تۆ پرسیار لە ناوی من دەکەیت؟ و لەوێ بەرەکەتداری کرد. یاقوب ناوی ئەو شوێنەی نا شێوەی خودا، چونکە خودام ڕووبەڕوو بینی و گیانم ڕزگار بوو. خۆر بۆی هەڵات، کاتێک شێوەی خودا تێپەڕی، بەڵام ئەو لە ڕانی خۆیدا شەل بوو. لەبەر ئەمە کوڕانی ئیسرائیل ئەو دەمارە ناخۆن کە سڕ بوو، کە لەسەر قوڕی ڕانە، هەتا ئەم ڕۆژە، چونکە دەستی دا بە قوڕی ڕانی یاقوب، بە ئەو دەمارەی کە سڕ بوو.

### 33

یاقوب سەیری بەرزەوەی کرد و بە چاوەکانی بینی، و ئەوەتا عیسۆی برای هاتنی، و چوار سەد پیاو لەگەڵی، و یاقوب منداڵەکانی دابەش کرد لەسەر لێئا، و لەسەر ڕاحێل، و دوو کەنیزەکە. ئەو دوو کەنیزەکە و منداڵەکانی ئەوانی لە پێشەوە دانا، و لێئا و منداڵەکانی لە دوایان، و ڕاحێل و یوسفی لە دواوە دانا. خۆی بەڵام پێشکەوت لەپێش ئەوان، و حەوت جار کڕنۆشی برد بۆ سەر زەوی، هەتا نزیک بووەوە لە برای خۆی. عیسۆ ڕایکرد بۆ پێشوازیکردنی، گرتی و کەوتە سەر ملی، ماچی کرد، و هەردووکیان گریان. و عیسۆ سەیری سەرەوە کرد و ئافرەتەکان و منداڵەکانی بینی، و گوتی، ئەمانە چین بۆ تۆ؟ ئەو بەڵام گوتی، منداڵەکانن، کە خودا بەزەیی بە خزمەتکارەکەت کردووە. و کچە خزمەتکارەکان و منداڵەکانیان نزیک بوونەوە و کڕنۆشیان برد. و لێئا و منداڵەکانی نزیک بوونەوە و کڕنۆشیان برد، و لەدوای ئەمانە ڕاحێل و یوسف نزیک بوونەوە و کڕنۆشیان برد. و گوت: چی ئەمانە بۆ تۆ هەیە، هەموو ئەو کەمپانە ئەمانە کە من ڕووبەڕوویان بوومەتەوە؟ ئەو و گوت: بۆ ئەوەی خزمەتکارەکەت پێزانین بدۆزێتەوە لەبەردەم تۆ، گەورەم. عیسۆ گوتی: زۆرم هەیە، برا، ئەوەی هی تۆیە با بۆ خۆت بێت. یەعقوب گوتی: ئەگەر پێزانینم لەبەردەم تۆ دۆزیوەتەوە، ئەو دیارییانە لە دەستی منەوە وەربگرە، چونکە لەبەر ئەمە ڕووی تۆم بینی، وەک ئەوەی کەسێک ڕووی خودا ببینێت، و تۆ ڕازی دەبیت بە من. بەرکەتەکانی منم وەربگرە کە بۆ تۆم هێنا، چونکە خودا بەزەیی بە من هاتەوە و هەموو شتێکم هەیە، و زۆری لێی داگرت و ئەویش وەریگرت. و گوتی: دوای ڕۆیشتن، با بە ڕێگایەکی ڕاست بڕۆین. گەورەم دەزانێت کە منداڵەکان نەرمترن، و مەڕەکان و مانگاکان شیردەرن و لەژێر چاودێریمدان، کەواتە ئەگەر یەک ڕۆژ بە پەلە بەدوایاندا بچم، هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان دەمرن. با گەورەی من لەپێش خزمەتکارەکەی بچێتە پێش، بەڵام من بە ئاسوودەیی لە ڕێگادا بەپێی گەشتەکە کە لەبەردەممە و بەپێی هێزی خزمەتکارە گەنجەکان دەڕۆم، هەتا دەگەمە لای گەورەکەم لە سێعیر. عیسۆ گوتی: من هەندێک لە خەڵکەکەی لەگەڵ من لەگەڵ تۆ جێدەهێڵم. ئەو گوتی: بۆچی ئەمە؟ بەسە کە من لایەنت دۆزیمەوە، گەورەم. بەڵام عیسۆ لەو ڕۆژەدا گەڕایەوە بۆ ڕێگای خۆی بۆ سێعیر. یەعقوب ڕۆیشت بۆ چادرەکان، لەوێ خانووی بۆ خۆی دروستکرد، بۆ ئاژەڵەکانیشی چادری دروستکرد، لەبەر ئەمە ناوی ئەو شوێنەی نا چادرەکان.

یەعقوب هاتە سالێم، شاری شەخیم، کە لە خاکی کەنعان بوو، کاتێک لە میزۆپۆتامیای سوریاوە گەڕایەوە، و لە بەرامبەر شارەکەدا چادری هەڵدا. و ئەو بەشەی کێڵگەکەی بەدەستهێنا، کە لەوێ چادرەکەی خۆی دامەزراندبوو، لە ئەممۆر باوکی شەخەم، بە سەد ئەمنۆن. و لەوێ قوربانگایەکی دامەزراند، و بانگی خودای ئیسرائیلی کرد.

### 34

دینای کچی لێئا کە بۆ یەعقوبی بوو چووە دەرەوە بۆ ئەوەی کچانی خەڵکی ناوچەکە ببینێت. شەخەمی کوڕی حامۆری حیڤی، فەرمانڕەوای ئەو خاکە، ئەوی بینی و گرتی و لەگەڵی نووست و زەلیلی کرد. و دڵی بەستەوە بە دینای کچی یاقوب، و کچە پاکیزەکەی خۆشویست، و بەپێی دڵی کچە پاکیزەکە قسەی لەگەڵدا کرد. شەخەم بە باوکی ئەممۆر گوت، گوتن: ئەم کچە بۆ من وەک ژن بگرە. یاقوب بیستی کە کوڕی ئەممۆر دینانی کچی ئەوی گڵاوکردووە، کوڕەکانی ئەو لەگەڵ ئاژەڵەکانی ئەو لە دەشتاییدا بوون، یاقوبیش بێدەنگ مایەوە هەتا ئەوان هاتن. ئەممۆری باوکی شەخەم چووە دەرەوە بۆ لای یاقوب، بۆ ئەوەی قسەی لەگەڵ بکات. کوڕەکانی یەعقوب لە کێڵگەوە گەڕانەوە، کاتێک بیستیان، پیاوەکان زۆر خەمبار بوون و بە تەواوی پڕ لە ئازار بوون، چونکە کارێکی شەرمەزاری لە ئیسرائیلدا کرابوو، بە خەوتنی لەگەڵ کچی یەعقوب، و ئەمە نابێت بەم شێوەیە بێت. و ئەممۆر قسەی بۆ کردن و گوت: شەخەمی کوڕم بە گیانی کچەکەی ئێوەی هەڵبژاردووە، کەواتە ئەو بدەنە پێی بە ژن. و زەواج بکەن لەگەڵ ئێمە، کچەکانی ئێوە بدەن بە ئێمە، و کچەکانی ئێمە وەربگرن بۆ کوڕەکانی ئێوە. و لەنێوان ئێمەدا نیشتەجێ بن، و ئەوەتا زەوییەکە فراوانە لەبەردەمتان، نیشتەجێ بن و بازرگانی تێدا بکەن و موڵک تێدا بەدەست بهێنن. شەخەم بە باوک و براکانی ئەوی گوت: با پێزانینتان بدۆزمەوە، و هەرچی بڵێن دەیدەین. خواستەکە زۆر زیاد بکەن، و من دەیدەم وەک ئەوەی کە پێم دەڵێن، و ئەم کچەم پێبدەن بۆ ژن.

کوڕەکانی یەعقوب بە فێڵ وەڵامیان دایەوە بە شەخەم و حەمۆری باوکی، و قسەیان لەگەڵ کردن، چونکە دینەی خوشکیان گڵاو کردبوو. شیمۆن و لێڤی، براکانی دینا، پێیان گوتن: ناتوانین ئەم کارە بکەین، کە خوشکەکەمان بدەینە پیاوێک کە خەتەنە نەکراوە، چونکە ئەمە شەرمەزاریە بۆ ئێمە. تەنها لە ئەمەدا هاوشێوەی ئێوە دەبین و لەنێوتاندا نیشتەجێ دەبین، ئەگەر وەک ئێمە بن، لە خەتەنە کردنی هەموو نێرینەکانتان. ئێمە کچەکانمان دەدەینە ئێوە، و لە کچەکانتان ژن دەگرین بۆ خۆمان، و لەلای ئێوە نیشتەجێ دەبین، و وەک یەک گەل دەبین. ئەگەر بەڵام گوێتان لێ نەبێت کە خەتەنە بکرێن، کچەکەمان دەبەینەوە و دەڕۆینەوە. و قسەکان پەسەند بوون لەبەردەم ئەممۆر، و لەبەردەم سوخەم کوڕی ئەممۆر. و گەنجەکە دوا نەکەوت لە جێبەجێکردنی ئەم قسەیە، چونکە دڵی شەیدای کچی یەعقوب بوو، و ئەو لە هەموو ئەوانەی لە ماڵی باوکی بوو شکۆدارترین بوو. ئەممۆر و شەخەمی کوڕی هاتن بۆ دەروازەی شارەکەیان، و لەگەڵ پیاوانی شارەکەیان قسەیان کرد و گوتیان، ئەم خەڵکانە ئاشتیخوازن، با لەگەڵ ئێمە لەسەر زەوی نیشتەجێ بن و با بازرگانی لەو زەوییەدا بکەن، بەڵام زەوییەکە ئەوەتا فراوانە لەبەردەمیان، کچەکانی ئەوان وەک ژن وەردەگرین، و کچەکانی خۆشمان دەدەینە ئەوان. لەم تەنها دەچنە هاوشێوەی ئێمە ئەو خەڵکانە بۆ نیشتەجێبوون لەگەڵ ئێمە، بۆ ئەوەی بین بە گەلێکی یەک، لە خەتەنەکردنی هەموو نێرینەیەکمان، وەک چۆن خۆیان خەتەنەکراون. ئایا ئاژەڵە ماڵییەکانیان و چوارپێیەکانیان و موڵکەکانیان، هی ئێمە نابن؟ تەنها لەمەدا با وەک ئەوان بکرێین، ئەوسا لەگەڵمان نیشتەجێ دەبن. ئەممۆر و کوڕەکەی شەخەم و هەموو ئەوانەی لە دەروازەی شارەکەیاندا بازرگانییان دەکرد، گوێیان لێگرتن، و هەموو نێرینەیەک خەتەنە کرا لە گۆشتی پێستی زەکەریان.

ڕوویدا لە ڕۆژی سێیەمدا، کاتێک لە ئازاردا بوون، دوو کوڕی یاقوب، شیمۆن و لێڤی، براکانی دینا، هەریەکەیان شمشێرەکەی خۆی برد و بە ئاسایی چوونە ناو شارەکە و هەموو نێرینەیەکیان کوشت. ئەو و ئەممۆر و شەخەمی کوڕی ئەو کوشتیان بە شمشێر، و دینایان لە ماڵی شەخەم برد و چوونە دەرەوە. بەڵام کوڕەکانی یەعقوب هاتنە سەر برینداران و شارەکەیان تاڵان کرد کە تێیدا دینەی خوشکیان گڵاو کرابوو. و مەڕەکانی ئەوان و گایەکانی ئەوان و کەرەکانی ئەوان، هەرچی لە شارەکەدا بوو و هەرچی لە دەشتاییەکەدا بوو، بردیان. و هەموو لەشەکانیان و هەموو کەلوپەلەکانیان و ژنەکانیان بە دیل گرتن، و تاڵانیان کرد هەرچی لە شارەکەدا بوو و هەرچی لە خانووەکاندا بوو. یەعقوب بە شیمعۆن و لێڤی گوت: ڕقاویتان لە من کردووە، بۆ ئەوەی خراپ بم بۆ هەموو ئەوانەی لە زەوییەکە نیشتەجێن، لەناو کەنعانییەکان و لەناو فەریزییەکان. من لە ژمارەدا کەمم، و کۆدەبنەوە لەسەرم و لێم دەدەن، و لەناودەچم من و ماڵەکەم. ئەوان بەڵام گوتیان: ئایا وەک لەشفرۆش بەکاریدەهێنن خوشکی ئێمە؟

### 35

خودا بە یاقوبی فەرموو: هەستە و سەربکەوە بۆ شوێنی بێت‌ئێل، لەوێ نیشتەجێ بە، و لەوێ قوربانگایەک دروست بکە بۆ ئەو خودایەی کە بۆ تۆ دەرکەوت، کاتێک لە ڕووی عیسۆی برات هەڵدەهاتیت. یەعقوب بە ماڵەکەی و هەموو ئەوانەی لەگەڵی بوون گوت: خوداوەندە بێگانەکانی لەگەڵتان لە ناوەڕاستتان هەڵبڕن و خۆتان پاک بکەنەوە و جلەکانتان بگۆڕن. و هەستاوە، با بچینە سەرەوە بۆ بێت‌ئێل و لەوێ قوربانگایەک دروست بکەین بۆ خودا، ئەوەی کە لە ڕۆژی تەنگانەدا گوێی لە من گرت، ئەوەی لەگەڵم بوو و لەو ڕێگایەدا کە ڕۆیشتم ڕزگاری کردم. ئەوان ئەو خوداوەندە بێگانانەیان دایە یەعقوب کە لە دەستەکانیاندا بوون، لەگەڵ ئەو گوارانەی لە گوێچکەکانیاندا بوون، و یەعقوب ئەوانی لەژێر دار بوتمەکە لە شەخیم شاردەوە، و ئەوانی لەناوبرد هەتا ئەمڕۆ. و ئیسرائیل لە شەخیمەوە ڕۆیشت، و ترسی خودا کەوتە سەر ئەو شارانەی کە لە دەوروبەریان بوون، و دوای کوڕانی ئیسرائیل نەکەوتن. یاقوب هات بۆ لوزا کە لە خاکی کەنعانە، کە بێت‌ئێلە، خۆی و هەموو ئەو گەلەی کە لەگەڵیدا بوون. و لەوێ قوربانگایەک بنیاد نا، و ناوی ئەو شوێنەی نا بێت‌ئێل، چونکە لەوێ خودا بۆی دەرکەوت، کاتێک لە ڕووی عیسۆی برای هەڵدەهات.

دەبۆرا، دایەنی ڕڤقا، مرد و لە خوارەوەی بێت‌ئێل لەژێر دار بەڕووەکە نێژرا، و یاقوب ناوی ئەوی نا دار بەڕووی شیوەن. خودا بۆ یعقوب دیار بوو کاتێک هێشتا لە لوزا بوو، کە لە میسۆپۆتامیای سوریاوە هاتبوو، و خودا بەرەکەتداری کرد. و خودا پێی گوت: ناوی تۆ چیتر یاقوب نابێت، بەڵکو ناوی تۆ ئیسرائیل دەبێت، و ناوی ئەوی ئیسرائیل نا. خودا پێی گوت: من خودای تۆم، زیاد ببە و زۆر ببە، نەتەوەکان و کۆبوونەوەکانی نەتەوەکان لە تۆوە دەبن، و پاشایان لە ناوقەدی تۆوە دەردەچن. ئەو زەوییەی کە دام بە ئیبراهیم و ئیسحاق، بۆ تۆم داوە، بۆ تۆ دەبێت، و بۆ تۆوەکەت لەدوای تۆ ئەم زەوییە دەدەم. خودا لەو شوێنەی کە لەگەڵی قسەی کردبوو سەرکەوت. یەعقوب ستوونێکی بەردینی دامەزراند لەو جێگایەی کە خودا لەگەڵیدا قسەی کرد، و پێشکەشکراوی خواردنەوەی لەسەر ڕژاند، و زەیتی لەسەر ڕژاند. و یاقوب ناوی ئەو شوێنەی نا کە خودا لەوێ لەگەڵی قسەی کرد، بێت‌ئێل. یاقوب لە بێت‌ئێل بەڕێکەوت و چادرەکەی لەوپەڕی برجی گادێر هەڵدا، کاتێک نزیک بووەوە بۆ خابراسا بۆ ئەوەی بگاتە ئەفراسا، ڕاحێل منداڵی بوو و لە منداڵبوونەکەدا سەختی کێشا. ڕوویدا کە لە کاتی ئەوەی بە سەختی منداڵی دەبوو، پاڵەوانەکە پێی وت: ورەبگرە، چونکە ئەمەش کوڕێکی بۆ تۆیە. ڕوویدا کە لە کاتی بەرەڵاکردنی گیانەکەی، چونکە دەمرد، ناوی لێنا کوڕی ئازاری من، بەڵام باوکەکە ناوی لێنا بنیامین. ڕاحێل مرد و لە ڕێگای ئیپۆدرۆمی ئەفراتا نێژرا، کە ئەوە بێت‌لەحمە. و یاقوب ستوونێکی لەسەر گۆڕەکەی دامەزراند، ئەمە ئەو ستوونەیە کە لەسەر گۆڕی ڕاحێلە هەتا ئەم ڕۆژە. ڕوویدا کاتێک ئیسرائیل لەو زەوییە نیشتەجێبوو، ڕەئوبێن چوو و لەگەڵ بیلهە، کەنیزەکەی باوکی یاقوب نووستی، و ئیسرائیل بیستی، و ئەمە لەبەرچاوی خراپە دەرکەوت. کوڕەکانی یاقوب دوازدە بوون.

کوڕەکانی لێئاس: نۆبەرەی یاقوب ڕەئوبێن، شیمۆن، لێڤی، یەهودا، یەساخار، زەبولون. کوڕانی ڕاحێل یوسف و بنیامین بوون. کوڕەکانی بیلهەی کەنیزەکەی ڕاحێل، دان و نەفتالی بوون. کوڕانی زێلفا، کەنیزەکەی لێئا، گاد و ئاشێر بوون. ئەمانە کوڕانی یاقوب بوون کە لە میزۆپۆتامیای سوریا لەدایک بوون. یەعقوب هاتە لای ئیسحاقی باوکی بۆ مەمرێ، بۆ شاری دەشتەکە، کە ئەوە حەبرۆنە لە خاکی کەنعان، کە ئیبراهیم و ئیسحاق تێیدا نیشتەجێ بوون. ڕۆژانی ئیسحاق کە ژیای، سەد و هەشتا ساڵ بوون. و کاتێک ئیسحاق لاواز بوو، مرد و چووە پاڵ گەلەکەی، پیر و تێر ژیان بوو، و عیسۆ و یەعقوبی کوڕەکانی ناشتیان.

### 36

ئەمانەش نەوەکانی عیسۆن، ئەو خۆی ئەدۆمە. عیسۆ ژنەکانی بۆ خۆی لە کچەکانی کەنعانییەکان وەرگرت: ئادا کچی ئایلۆمی حیتی، و ئۆلیبەما کچی ئانای کوڕی زیبعۆنی حیڤی. و باسەمات، کچی ئیسماعیل، خوشکی نەبایۆت. ئادا ئەلیفازی بۆ بوو، و باسەمات ڕاگوێلی بوو. و ئۆلیبەما منداڵی بوو ئیەئوس و ئیەگلۆم و کۆرێ، ئەمانە کوڕانی ئیساون کە لە خاکی کەنعان لەدایک بوون بۆی. عیسۆ ژنەکانی خۆی و کوڕەکانی خۆی و کچەکانی خۆی و هەموو خەڵکی ماڵەکەی و هەموو موڵکەکانی خۆی و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و هەموو ئەوەی بەدەستهێنا و هەموو ئەوەی پەیداکردی لە خاکی کەنعان برد، و عیسۆ لە خاکی کەنعان لە بەرامبەر یەعقوبی براکەی ڕۆیشت. موڵکەکانیان زۆر بوون بۆ نیشتەجێبوونیان پێکەوە، و زەوی نامۆییەکەیان نەیدەتوانی هەڵیانبگرێت، لەبەر زۆری موڵکەکانیان. نیشتەجێ بوویش عیسۆ لە شاخی سێعیر، عیسۆ خۆی ئەدۆمە. ئەمانە نەوەکانی عیسۆی باوکی ئەدۆمن لە چیای سێعیر. ئەمانە ناوەکانی کوڕەکانی عیسۆن: ئەلیفاز کوڕی ئادا ژنی عیسۆ، و ڕەگوئێل کوڕی بەسەمەس ژنی عیسۆ. کوڕەکانی ئەلیفاز بوون: تێمان، ئۆمار، سۆفار، گۆسۆم و کێناز. تیمنا کەنیزەی ئەلیفازی کوڕی عیسۆ بوو، و عەمالێقی بۆ ئەلیفاز بوو. ئەمانە کوڕەکانی ئادای ژنی عیسۆ بوون. ئەمانەش کوڕەکانی ڕاگوئێل بوون: ناحۆس، زارێ، سۆمێ و مۆزێ، ئەمانە کوڕەکانی باسەماسی ژنی عیسۆ بوون. ئەمانە کوڕانی ئۆهۆلیبامەن، کچی ئەنای کوڕی زیبعۆن، ژنی عیسۆ. ئەویش بۆ عیسۆ یەعوش و یەعلام و قۆرەحی بوو. ئەمانە سەرۆکەکانی کوڕەکانی عیسۆن، کوڕەکانی ئەلیفازی نۆبەرەی عیسۆ: سەرۆک تەیمان، سەرۆک ئۆمار، سەرۆک سۆفار، سەرۆک قەناز، سەرۆک قۆرەح، سەرۆک گۆسۆم، سەرۆک عەمالێق، ئەمانە سەرۆکەکانی ئەلیفازن لە خاکی ئیدومیا، ئەمانە کوڕەکانی ئاداسن. ئەمانە کوڕەکانی ڕاگوئێل کوڕی عیسۆن: سەرۆک ناحۆس، سەرۆک زارێ، سەرۆک سۆمێ، سەرۆک مۆزێ. ئەمانە سەرۆکەکانی ڕاگوئێل لە خاکی ئەدۆم بوون، ئەمانە کوڕەکانی باسەماس ژنی عیسۆ بوون. ئەمانە کوڕانی ئۆلیبەماسی ژنی ئیساون: سەرۆک ئیەئوس، سەرۆک ئیەگلۆم، سەرۆک کۆرێ. ئەمانە سەرۆکەکانی ئۆلیبەماسی کچی ئانا، ژنی ئیساون. ئەمانە کوڕەکانی عیسۆن، و ئەمانە ڕابەرەکانیانن، ئەمانە کوڕەکانی ئەدۆمن. ئەمانە کوڕانی سێعیری حۆڕایین، ئەوەی لەو زەوییە نیشتەجێبوو: لۆتان، شۆبال، سەبەگۆن، ئانا و دیشۆن، و ئاسار، و ڕیسۆن، ئەمانە ڕابەرانی هۆری، کوڕی سێعیر لە خاکی ئەدۆم. کوڕەکانی لۆتان خۆڕی و هێمان بوون، و خوشکی لۆتان تەمنا بوو. ئەمانەش کوڕانی شۆباڵن: گۆلام، مەناحەس، گایبێل، سۆفار و ئۆمار. ئەمانە کوڕەکانی سێبێگۆن بوون، ئایێ و ئانا. ئەمە ئەو ئاناوە کە یامێینی دۆزییەوە لە چۆڵەوانیدا، کاتێک ئاژەڵە بارهەڵگرەکانی سێبێگۆنی باوکی خۆی دەلەوەڕاند. ئەمانە کوڕانی ئانان: دیشۆن، و ئۆهۆلیبامە کچی ئانا. ئەمانە کوڕەکانی دیشۆنن: ئەمەدا، ئەسبان، ئیسران و حەڕان. ئەمانەش کوڕەکانی ئاسارن: بەلەعام و زوکام و یوکام. ئەمانەش کوڕەکانی ڕیسۆنن: ئۆس و ئاڕان. ئەمانە بەڵام سەرکردەکانی خۆڕین: سەرکردە لۆتان، سەرکردە شۆبال، سەرکردە سەبەگۆن، سەرکردە ئانا. سەرۆکی دیشۆن، سەرۆکی ئاسار، سەرۆکی ڕیسۆن، ئەمانە سەرۆکانی حۆڕی بوون لە سەرۆکایەتییەکانیان لە خاکی ئەدۆم.

ئەمانە ئەو پاشایانەن کە لە ئەدۆم فەرمانڕەوایی کردووە، پێش ئەوەی پاشایەک لە ئیسرائیل فەرمانڕەوایی بکات. و بالاک کوڕی بەعۆر لە ئەدۆم فەرمانڕەوایی کرد، و ناوی شارەکەی ئەو دەننابا بوو. بالاک مرد، و یۆبابی کوڕی زارا لە بۆسۆڕا لە جیاتی ئەو پاشایەتی کرد. جۆباب مرد، و ئاسۆم لە خاکی تەیمانۆن لە جێی ئەو پاشایەتی کرد. ئاسۆم مرد، و ئەدەدی کوڕی بەراد لە جیاتی ئەو پاشایەتی کرد، ئەوەی میدیانی لە دەشتی مۆئاب بڕییەوە، و ناوی شارەکەی گەتتایم بوو. هەدەد مرد، و سەملا لە مەسرێقا لە جێی ئەو پاشایەتی کرد. شاول لە ڕەحۆبۆتی کەناری ڕووبار لە جێی ئەو پاشایەتی کرد، دوای ئەوەی سەمەدا مرد. شاول مرد، و بەلێنۆن کوڕی ئەخۆبۆر لە جیاتی ئەو پاشایەتی کرد. مرد بەڵێنۆنی کوڕی ئەخۆبۆر، و ئەرادی کوڕی بەراد لە جیاتی ئەو پاشایەتی کرد، و ناوی شارەکەی فۆگۆر بوو، ناوی ژنەکەی مەتەبێل بوو، کچی ماترایس، کوڕی مایزۆب. ئەمانە ناوەکانی سەرکردەکانی عیسۆن، لە هۆزەکانیان، بەپێی شوێنەکانیان، لە خاکەکانیان، و لە نەتەوەکانیان، سەرکردەی تەمنا، سەرکردەی گۆلا، سەرکردەی یەتێر، ڕابەری ئۆهۆلیبامە، ڕابەری هێلاس، ڕابەری فینۆن، سەرۆکی کێنەز، سەرۆکی تەیمان، سەرۆکی مازار، سەرۆکی ماگەدیێل، سەرۆکی زافۆین، ئەمانە سەرۆکەکانی ئەدۆمن لە شوێنە بنیاتنراوەکان لە خاکی موڵکەکەیان. ئەمە عیسۆیە، باوکی ئەدۆم.

### 37

یەعقوب نیشتەجێبوو لە ئەو خاکەی کە باوکی تێیدا نیشتەجێبووبوو، لە خاکی کەنعان، ئەمانەش نەوەکانی یەعقوب. یوسف تەمەنی حەڤدە ساڵ بوو، شوانایەتی مەڕەکانی باوکی دەکرد لەگەڵ براکانی، کە گەنج بوو، لەگەڵ کوڕەکانی بلهە و لەگەڵ کوڕەکانی زلفە، ژنەکانی باوکی. یوسف سکاڵای خراپیان بۆ ئیسرائیلی باوکیان برد. یاقوب یوسفی لە هەموو کوڕەکانی خۆی زیاتر خۆشدەویست، چونکە کوڕی پیرییەکەی بوو، و کراسێکی ڕەنگاوڕەنگی بۆ دروستکرد. براکانی ئەو کاتێک بینییان کە باوکیان لە هەموو کوڕەکانی زیاتر خۆشی دەوێت، ڕقیان لێی بووەوە و نەیانتوانی بە شێوەیەکی ئاشتیانە قسەی لەگەڵ بکەن. یوسف خەونێکی بینی و ئەو خەونەی بۆ براکانی گێڕایەوە. و پێی گوتن: گوێ لەم خەونە بگرن کە من بینیومە. من پێم وابوو ئێوە گوڵەکان دەبەستنەوە لە ناوەڕاستی دەشتەکەدا، و گوڵەکەی من هەستا و ڕاست کرایەوە، بەڵام گوڵەکانی ئێوە سووڕانەوە و کڕنۆشیان برد بۆ گوڵەکەی من. براکانی پێیان گوت: ئایا پاشایەتی دەکەیت بەسەر ئێمەدا، یان فەرمانڕەوایی دەکەیت بەسەر ئێمەدا؟ جا زیاتر ڕقیان لێی بووەوە لەبەر خەونەکانی و لەبەر قسەکانی. بینی خەونێکی تر، و گێڕایەوەی بۆ باوکی خۆی و براکانی خۆی، و وتی: ئەوەتا خەونێکی تر بینیوە، وەک ئەوەی خۆر و مانگ و یازدە ئەستێرە کڕنۆشیان بۆ من دەبردن. باوکی سەرزەنشتی کرد و پێی گوت: ئەم خەونەی کە بینیوتە چییە؟ ئایا لەڕاستیدا من و دایکت و براکانت دێین و لەسەر زەوی کڕنۆشت بۆ دەبەین؟ براکانی ئیرەیی لێی برد، بەڵام باوکی قسەکەی پاراست. برایانی ئەو ڕۆیشتن بۆ لەوەڕاندنی مەڕەکانی باوکیان بۆ شەخەم. ئیسرائیل بە یوسفی گوت: ئایا براکانت لە شەخەم شوانی ناکەن؟ وەرە، دەتنێرم بۆ لایان. ئەویش پێی گوت: ئەوەتا من. ئیسرائیل پێی گوت: بڕۆ ببینە ئایا براکانت و مەڕەکان تەندروستن، و پێم ڕاگەیەنە. ئینجا ئەوی لە دۆڵی حەبرۆنەوە نارد، و ئەویش هاتە شەخەم. و پیاوێک ئەوی دۆزییەوە کە لە دەشتەکەدا سەرگەردان بوو، پیاوەکە لێی پرسی و گوتی: چی دەگەڕێیت؟ ئەو بەڵام وتی: براکانی خۆم دەگەڕێم، پێم بڵێ لە کوێ دەلەوەڕێنن. پیاوەکە پێی گوت: ئەوان لێرەوە ڕۆیشتوون، چونکە بیستم دەیانگوت، با بڕۆین بۆ دۆسائیم. یوسف دوای براکانی ڕۆیشت و لە دۆسائیم دۆزییەوە.

ئەوان لە دوورەوە پێشوەختە بینییان، پێش ئەوەی ئەو نزیکیان بێتەوە، و پیلانی خراپەیان گێڕا بۆ کوشتنی. هەریەکەیان بە براکەی خۆی گوت: ئەوەتا ئەو خەونبینەرە دێت. ئێستا کەواتە وەرن، با بیکوژینەوە و بیهاوێژینە ناو یەکێک لە چاڵەکان، و دەڵێین دڕندەیەکی خراپ هەڵیلووشی، و دەبینین خەونەکانی چی لێدێت. کاتێک ڕەئوبێن بیستی، ڕزگاری کرد ئەو لە دەستەکانی ئەوان، و گوتی: با لێی نەدەین بۆ ناو گیان. ڕوبێن پێی گوتن: خوێن مەڕێژن، فڕێیبدەنە ناو یەکێک لە چاڵەکانی ئەمانەی لە چۆڵەوانیدا، دەست مەخەنە سەری، بۆ ئەوەی ڕزگاری بکات لە دەستەکانیان و بیداتەوە باوکی. ڕوویدا کاتێک یوسف هاتە لای براکانی، براکانی کراسە ڕەنگاوڕەنگەکەیان لەبەر داکەند. و کاتێک ئەویان گرت، فڕێیان دایە ناو چاڵەکە، بەڵام چاڵەکە بەتاڵ بوو و ئاوی تێدا نەبوو. دانیشتن بۆ خواردنی نان، و کاتێک چاوەکانیان بەرزکردەوە بینییان، ئەوەتا گەشتیارانی ئیسماعیلی لە گلعادەوە دەهاتن، وشترەکانیشیان بارکراو بوون بە بخوور و ڕەزینە و موڕ. ئەوان دەڕۆیشتن بۆ ئەوەی بیانگەیەننە میسر.

یەهودا بە براکانی گوت: چ سوودێک هەیە ئەگەر برامان بکوژین و خوێنەکەی بشارینەوە؟ وەرن با ئەو بفرۆشینە ئیسماعیلییەکان، دەستەکانمان لەسەر ئەو نەبن، چونکە ئەو برامانە و گۆشت و خوێنمانە. براکانیشی گوێیان لێبوو. و ئەو خەڵکە میدیانییە بازرگانەکان بە تێپەڕین بوون، و یوسفیان لە چاڵەکە کێشایە دەرەوە و هێنایانە سەرەوە، و یوسفیان بە بیست زێڕ فرۆشتە ئیسماعیلییەکان. و یوسفیان هێنایە خوارەوە بۆ میسر. ڕەئوبێن گەڕایەوە بۆ لای چاڵەکە، بەڵام یوسفی لە چاڵەکە نەبینی، جا جلەکانی خۆی دڕاند. و گەڕایەوە بۆ لای براکانی، و گوتی، کوڕەکە نییە، من بۆ کوێ دەڕۆم ئێستا؟ کاتێک کراسەکەی یوسفیان وەرگرت، کاریلەیەکی بزنیان سەربڕی و کراسەکەیان بە خوێنەکە گڵاوکرد. و کراسە ڕەنگاوڕەنگەکەیان نارد و بۆ باوکیان هێنا و گوتیان: ئەمەمان دۆزییەوە، بزانە ئایا کراسی کوڕەکەتە یان نا. و ناسی و گوتی: کراسی کوڕمە، دڕندەیەکی خراپ خواردوویەتی، دڕندە یوسفی ڕفاندووە. یەعقوب جلەکانی خۆی دڕاند، گوشی لەسەر کەمەری خۆی دانا، و بۆ ماوەیەکی زۆر شیوەنی بۆ کوڕەکەی گێڕا. هەموو کوڕەکانی و کچەکانی کۆبوونەوە، هاتن بۆ دڵنەوایی کردنی، بەڵام نەیویست دڵنەوایی بکرێت و گوتی: بە شیوەنگێڕی دادەبەزم بۆ لای کوڕەکەم بۆ ناو جیهانی مردووان. باوکی بۆی گریا. میدیانییەکان یوسفیان فرۆشت بۆ میسر، بۆ پەتەفرا، خەساوی فیرعەون کە سەرۆکی چێشتلێنەران بوو.

### 38

ڕوویدا لەو کاتەدا، یەهودا لە براکانی دابەزی و گەیشتە لای پیاوێکی عەدوڵامی کە ناوی هیرا بوو. و یەهودا لەوێ کچی پیاوێکی کەنعانی بینی کە ناوی شوعا بوو، و ئەوی هێنا و چووە ژوورەوە بۆ لای. و دوای سکپڕبوون کوڕێکی بوو و ناوی ئێری لێنا. و دووگیان بوو و کوڕێکی لەدایک بوو، و ناوی لێنا ئۆنان. و دووبارە کوڕێکی بوو و ناوی ئەوی لێنا شیلۆم، ئەم بەڵام لە خاسبی بوو کاتێک ئەوانی بوو. یەهودا ژنێکی بۆ عێری کوڕە نۆبەرەکەی وەرگرت، کە ناوی تامار بوو. ڕوویدا کە عێری کوڕە نۆبەرەی یەهودا خراپ بوو لەبەردەم یەزدان، و خودا ئەوی کوشت. یەهودا بە ئۆنانی گوت: بچۆرە ژوورەوە بۆ لای ژنی براکەت و بیهێنە ژن، و وەچەیەک بۆ براکەت دابمەزرێنە. ئۆنان زانی کە ئەو تۆوە بۆ ئەو نابێت، بۆیە کاتێک دەچووە ژوورەوە بۆ لای ژنی براکەی، لەسەر زەوی ڕشتی، بۆ ئەوەی تۆو نەدات بە براکەی. خراپ بوو لەبەرچاوی خودا کە ئەمەی کرد، و ئەویشی کوشت.

یەهودا بە تامار، بووکی خۆی گوت: وەک بێوەژنێک لە ماڵی باوکت دابنیشە، هەتا شیلۆمی کوڕم گەورە دەبێت، چونکە گوتی: نەوەک ئەمیش بمرێت، وەک براکانی. تامار ڕۆیشت و لە ماڵی باوکی دانیشت. ڕۆژان زۆر بوون، و شوعای ژنی یەهودا مرد، و پاش دڵنەواییکردن یەهودا چووە سەر ئەوانەی مەڕەکانی دەبڕینەوە، ئەو خۆی و هیرای شوانەکەی عەدولامی بۆ تیمنا. و بە تامار، بووکی خۆی، ڕاگەیاندرا و گوترا: ئەوەتا خەزووری تۆ بۆ تەمنا دەچێتە سەرەوە بۆ بڕینەوەی مەڕەکانی. کاتێک جلوبەرگەکانی بێوەژنی لە خۆی لابرد، کراسی هاوینی پۆشی و خۆی ڕازاندەوە، و لەلای دەروازەکانی عێنان دانیشت کە لە ڕێگای تەمنادایە، چونکە بینی کە شیلۆم گەورە بووە، بەڵام ئەو وەک ژن نەیدایە پێی. یەهودا کاتێک ئەوی بینی، وای لێ دیار بوو کە لەشفرۆشە، چونکە ڕوویی داپۆشیبوو و نەیناسییەوە. لایدا بەلام بۆ لای ئەو لە ڕێگاکە و پێی گوت: ڕێگەم بدە بێمە ژوورەوە بۆ لای تۆ، چونکە نەیدەزانی کە بووکی خۆی بوو. ئەویش گوتی: چیم پێ دەدەیت ئەگەر بێیتە ژوورەوە بۆ لای من؟ ئەو وتی: من کارەبزنێکی بۆت دەنێرم لە مەڕەکانم. بەڵام ئەو وتی: ئەگەر بارمتەیەکم بدەیتێ، هەتا ئەوکاتەی دەینێریت. ئەو بەڵام وتی: چی ئەو بارمتەیە بۆ تۆ بدەم؟ ئەویش وتی: گوستیلەکەت، و ملوانکەکەت، و گۆچانەکەت کە لە دەستتدایە. ئیتر دایە ئەو، و چووە ژوورەوە بۆ لای ئەو، و لە ئەو سکی پڕ بوو. و هەستا و ڕۆیشت، جلی هاوینی خۆی لەبەر کرد و جلەکانی بێوەژنیی خۆی پۆشی. یەهودا کارەبزنەکەی لە دەستی شوانە ئەدوڵامییەکەی ناردەوە بۆ ئەوەی بارمتەکە لە ژنەکە بگرێتەوە، بەڵام نەیدۆزییەوە. پرسیاری لە پیاوەکانی ئەو شوێنە کرد: کوا لەشفرۆشەکە کە لە ئەینان لەسەر ڕێگاکە بوو؟ ئەوانیش گوتیان: لێرە هیچ لەشفرۆشێک نەبووە. و گەڕایەوە بۆ لای یەهودا و گوتی: نەمدۆزییەوە، و خەڵکەکانی ئەو شوێنە دەڵێن کە لێرە لەشفرۆش نییە. یەهودا گوتی: با ئەوانی هەبێت، بەڵام نەوەک پێمان پێبکەنن. من بەڕاستی ئەم کاریلەیەم ناردووە، بەڵام تۆ نەتدۆزیوەتەوە. ڕوویدا دوای سێ مانگ ڕاگەیەنرا بۆ یەهودا و گوترا: تامار بووکەکەت داوێنپیسی کردووە، و ئەوەتا لە سکیدایە لە داوێنپیسی. یەهوداش گوتی: دەریبهێنن و بسووتێندرێت. ئەم کچە کە بردرێت، نارد بۆ لای خەزووری خۆی و گوتی: من لە پیاوێک سکپڕم کە ئەم شتانە هی ئەوە. و گوتی: بزانە ئەم ئەنگوستیلەکە و ئەم ملوانکەیە و ئەم گۆچانە هی کێیە. یەهودا ناسییەوە و وتی: تامار لە من ڕاستودروستترە، چونکە نەمدا ئەو بە شیلۆمی کوڕم. و ئیتر دیسان نەیناسییەوە. ڕوویدا کە کاتێک منداڵی دەبوو، دووانە لە سکیدا بوون. ڕوویدا لە کاتی منداڵبوونی ئەودا، یەکێکیان دەستی دەرهێنا، مامانەکە دەستی گرت و تاڵێکی سووری بەست لەسەر دەستی و گوتی: ئەمە یەکەم جار دەردەچێت. کاتێک دەستەکەی کۆکردەوە، یەکسەر براکەی دەرچوو، ئەویش وتی: چی دابڕا لەبەر تۆ پەرژین؟ و ناوی لێنا فارێس. و دوای ئەمە براکەی چووە دەرەوە، کە ئاڵای سوورەکە لەسەر دەستی بوو، و ناوی لێنرا زەرەح.

### 39

یوسف فرۆشرا بۆ میسر، و پەتەفرێسی خەسی فیرعەون، سەرۆکی چێشتلێنەران، پیاوێکی میسری، بەدەستیهێنا لە دەستی ئەو ئیسماعیلییانەی کە ئەویان هێنابووە خوارەوە بۆ ئەوێ. یەزدان لەگەڵ یوسف بوو، و ئەو پیاوێکی سەرکەوتوو بوو، و لە ماڵی گەورەکەی میسری دەژیا. گەورەکەی دەیزانی کە یەزدان لەگەڵی بوو، و هەرچی دەیکرد، یەزدان لە دەستەکانیدا سەرکەوتووی دەکرد. یوسف پێزانینی لەبەردەم گەورەکەی دۆزییەوە و دڵی خۆشکرد. ئەویش ئەوی لەسەر ماڵەکەی دانا، و هەموو ئەوەی هەیبوو، بە دەستی یوسف دا. ڕوویدا دوای ئەوەی ئەو لەسەر ماڵەکەی و لەسەر هەموو ئەوەی هەیبوو دامەزرا، یەزدان بەرەکەتی دا بە ماڵی میسرییەکە لەڕێگەی یوسف، و بەرەکەتی یەزدان لە هەموو سامانەکانی لە ماڵەکە و لە کێڵگەکەیدا بوو. و هەموو ئەوەی هەیبوو ڕاسپاردە دەستی یوسف، و هیچی لە کاروباری خۆی نەدەزانی، جگە لە ئەو نانەی کە خۆی دەیخوارد. و یوسف لە ڕووخسار جوان بوو، و لە دیمەن زۆر جوان بوو. دوای ئەم قسانە، ژنی گەورەکەی چاوی خستە سەر یوسف و گوتی: لەگەڵ من ڕابکشێ. ئەو بەڵام نەیویست، بەڵام بە ژنی گەورەی خۆی گوت، ئەگەر گەورەم لەڕێگەی من هیچ نازانێت لە ماڵەکەی خۆی، و هەموو ئەوەی هەیەتی بۆی داوەتە دەستی من، و هیچ شتێک لەم ماڵەدا لە من زیاتر نییە، و هیچ شتێک لە من پاشەکەوت نەکراوە، جگە لە تۆ، لەبەر ئەوەی تۆ ژنی ئەویت، و چۆن ئەم کارە خراپە بکەم، و گوناه بکەم لەبەردەم خودا؟ کاتێک ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قسەی لەگەڵ یوسف دەکرد، و ئەو گوێڕایەڵی ئەو نەبوو بۆ نوستن لەگەڵی، بۆ جووتبوون لەگەڵی. ڕۆژێکی وەها ڕوویدا، یوسف چووە ژوورەوە بۆ ماڵەکە بۆ ئەنجامدانی کارەکانی، و کەس لە ماڵەکەدا لە ژوورەوە نەبوو. و ئەویش گرتی لە جلەکانییەوە و گوتی: لەگەڵ من ڕابکەوە، بەڵام ئەو جلەکانی خۆی لە دەستەکانی ئەودا بەجێهێشت و هەڵات و چووە دەرەوە. و ڕوویدا کە بینی جلەکانی ئەوی لە دەستەکانی جێهێشتبوو و هەڵاتبوو، و چووە دەرەوە. و بانگی ئەوانەی کرد کە لە ماڵەکە بوون، و پێی گوتن، دەڵێت: ببینن، خزمەتکارێکی عیبرانی بۆمان هێنا، بۆ گاڵتەکردن بەمان، هاتە ژوورەوە بۆ لام، دەڵێت: ڕاکشێ لەگەڵ من، و هاوارم کرد بە دەنگێکی بەرز. بەڵام کاتێک ئەو بیستی کە دەنگی خۆمم بەرزکردەوە و هاوارم کرد، جلەکانی خۆی لەلای من بەجێهێشت و هەڵات و چووە دەرەوە. و جلەکانی لەلای خۆی بەجێهێشت، هەتا گەورەکە هاتە ماڵەکەی خۆی. و قسەی بۆ ئەو کرد بەپێی ئەم وشانە، دەڵێت: ئەو خزمەتکارە عیبرانییە کە تۆ هێناتە ژوورەوە بۆ لای ئێمە، هاتە ژوورەوە بۆ لای من بۆ گاڵتەکردن بە من، و گوتی بۆ من، دەخەومەوە لەگەڵ تۆ. وەک بیستی کە دەنگی خۆمم بەرزکردەوە و هاوارمکرد، جلەکانی لەلای من بەجێهێشت و هەڵات، و چووە دەرەوە. ڕوویدا کە گەورە قسەکانی ژنی خۆی بیست، هەرچی قسەی بۆ کردبوو، دەیگوت: بەم جۆرە خزمەتکارەکەی تۆ ئەمەی بە من کرد، و زۆر تووڕە بوو.

و گەورەکە یوسفی گرت و خستییە ناو قەڵاکە، بۆ ئەو شوێنەی کە زیندانییەکانی پاشا لەوێ لە قەڵاکە گیراون. یەزدان لەگەڵ یوسف بوو، بەزەییی بەسەریدا ڕشت و پەسەندی لەبەردەم سەرۆکی زیندانبان پێبەخشی. سەرۆکی زیندانبانەکان زیندانەکەی دایە دەست یوسف، و هەموو زیندانییەکانی کە لە زیندانەکەدا بوون، و هەموو ئەو کارانەی کە لەوێ دەکران، ئەو خۆی دەیانکرد. سەرۆکی زیندانبانی زیندانەکە هیچ شتێکی بە هۆی ئەوەوە نەدەزانی، چونکە هەموو شتێک بە دەستی یوسف بوو، لەبەر ئەوەی یەزدان لەگەڵی بوو، و هەرچی ئەو دەیکرد، یەزدان لە دەستەکانیدا سەرکەوتووی دەکرد.

### 40

دوای ئەم قسانە، سەرۆکی ساقیکەرانی پاشای میسر و سەرۆکی نانەواکان گوناهیان کرد لە دژی گەورەیان، پاشای میسر. فیرعەون لە دوو خەسیەکەی خۆی توڕە بوو، لە سەرۆکی ساقیەکان و لە سەرۆکی نانەواکان. و ئەوانی خستە زیندان، بۆ ئەو شوێنەی کە یوسف لەوێ بەندکرابوو. سەرۆکی زیندانبانەکە ئەوانی بە یوسف سپارد، و یوسف خزمەتی ئەوانی کرد، ئەوان چەند ڕۆژێک لە زیندانەکە مانەوە. هەردووکیان لە یەک شەودا خەونێکیان بینی، بەڵام دیمەنی خەونەکەی سەرۆکی ساقییەکان و سەرۆکی نانەواکان، ئەوانەی بوون بۆ پاشای میسر و لە زیندانەکەدا بوون، ئاوا بوو. یوسف لە بەیانیدا چووە ژوورەوە بۆ لایان، بینی ئەوانی و پەشۆکاو بوون. و پرسی لە خەسیەکانی فیرعەون، کە لەگەڵی لە زیندان بوون لەلای گەورەکەی، و گوتی: بۆچی ڕووخسارەکانتان ئەمڕۆ خەمۆکە؟ ئەوان گوتیان بۆ ئەو: خەونێکمان بینیوە، و کەس نییە بۆ لێکدانەوەی. یوسف پێی گوتن: ئایا لێکدانەوەی خەونەکان لە ڕێگەی خوداوە نییە؟ کەواتە بۆ من بیگێڕنەوە. سەرۆکی ساقییەکان خەونەکەی بۆ یوسف گێڕایەوە و گوتی: لە خەوەکەمدا مێوێک لەبەردەمم بوو. لە مێوەکەدا سێ لق هەبوو، و ئەم گەشاوە بوو، لقەکانی دەرهێنابوو، هێشووە ترێیەکان گەیشتوو بوون. جامی فیرعەون لە دەستی من بوو، ترێیەکەم گرت و گوشیم دایە ناو جامەکە، پاشان جامەکەم دایە دەستی فیرعەون. و یوسف پێی گوت، ئەمە لێکدانەوەی ئەوەیە: ئەو سێ لقە، سێ ڕۆژن. هێشتا سێ ڕۆژ، فیرعەون بیری پێشووی تۆ دەکاتەوە و تۆ دەگەڕێنێتەوە بۆ پێگەی سەرۆکی ساقیگێڕیت، جامی فیرعەون دەدەیتەوە بە دەستی ئەو، وەک پێشتر کە ساقیگێڕ بوویت. بەڵام بیرت بێتەوە لە من لە ڕێگەی خۆت، کاتێک باشت بۆ دەبێت، و بەزەییم لەگەڵدا بکە، و باسی من بۆ فیرعەون بکە، و لەم زیندانە دەرمبهێنە. چونکە بە دزی دزرام لە خاکی عیبرانییەکان، و لێرە هیچم نەکردووە، بەڵام ئەوان منیان خستە ناو ئەم چاڵەوە. سەرنانەوا بینی کە بە دروستی لێکدانەوەی کردووە، و بە یوسفی گوت: منیش خەونێکم بینیوە، و پێم وابوو سێ سەبەتەی نانی نەرم لەسەر سەرم هەڵدەگرم. لە سەبەتەی سەرەوەدا لە هەموو جۆرەکانی ئەو شتانەی کە فیرعەون دەیخوات، کاری نانەوا بوو، و باڵندەکانی ئاسمان دەیانخوارد لە سەبەتەکەی سەرەوەی سەرم. وەڵامی دایەوە و یوسف پێی گوت، ئەمە لێکدانەوەکەیەتی: ئەو سێ سەبەتە سێ ڕۆژن. لە ماوەی سێ ڕۆژدا، فیرعەون سەرت لە تۆ لادەدات و لەسەر دارێک هەڵتدەواسێت، و باڵندەکانی ئاسمان گۆشتەکانت لە تۆ دەخۆن. ڕوویدا بەڵام لە ڕۆژی سێیەم، ڕۆژی لەدایکبوونی فیرعەون بوو، و خواردنەوەیەکی ئامادەکرد بۆ هەموو خزمەتکارەکانی، و یادی دەستپێکی ساقی و دەستپێکی نانەوا کردەوە لە ناوەڕاستی خزمەتکارەکانی. و سەرۆکی ساقی گەڕاندەوە بۆ پلەکەی خۆی، و جامەکەی دایە دەستی فیرعەون. بەڵام سەرۆکی نانەواکانی هەڵواسی، وەک یوسف لێکدانەوەی بۆ کردبوون. و سەرۆکی ساقی یوسفی لەبیر نەکردەوە، بەڵکو لەبیری کرد.

### 41

ڕوویدا دوای دوو ساڵ ڕۆژ، فیرعەون خەونێکی بینی، پێی وابوو لەسەر ڕووبارەکە ڕاوەستاوە. و ئەوەتا وەک چۆن لە ڕووبارەکەوە حەوت مانگا هاتنە دەرەوە، جوان لە شێوە و هەڵبژێردراو لە گۆشت، و لە ئاخەی لەوەڕیان دەبڕی. حەوت مانگای دیکە دوای ئەمانە لە ڕووبارەکەوە هاتنە دەرەوە، ناشرین لە شێوە و لاواز لە گۆشت، و لەلای ئەو مانگایانە لەسەر کەناری ڕووبارەکە دەلەوەڕانەوە. و حەوت مانگا ناشرین و باریکەکان کە گۆشتیان لاواز بوو، حەوت مانگا جوانەکانیان خوارد کە شێوەیان جوان بوو و گۆشتیان هەڵبژێردراو بوو، پاشان فیرعەون هەستا. و خەونێکی دووەمی بینی، و ئەوەتا حەوت گوڵەی دانەوێڵە لە قامیشکێکی یەکدا هاتنە سەرەوە، هەڵبژێردراو و جوان بوون. و ئەوەتا حەوت گوڵەی دانەوێڵە باریک و با لێدراو لەگەڵیان دەڕوان. و حەوت گوڵەگەنمە باریکەکان و بە با تێکچووەکان حەوت گوڵەگەنمە هەڵبژێردراوەکان و پڕەکانیان قووت دا، بەڵام فیرعەون هەستا، و خەونێک بوو. ڕوویدا لە بەیانیدا، و گیانی ئەو ناڕەحەت بوو، و ناردی و بانگی کرد هەموو لێکدەرانی میسر و هەموو دانایانی، و فیرعەون خەونەکەی بۆیان گێڕایەوە، و کەس نەبوو کە لێکدانەوەی بۆ فیرعەون ڕابگەیەنێت. و سەرۆکی ساقییەکان قسەی بۆ فیرعەون کرد و گوتی: ئەمڕۆ گوناهەکەی خۆم بیردەهێنمەوە. فیرعەون لە خزمەتکارەکانی خۆی تووڕە بوو، و ئێمەی خستە زیندان، لە ماڵی سەرۆکی چێشتلێنەر، منیش و سەرۆکی نانەواکان. هەردووکمان خەونێکمان بینی لە شەوێکی یەکدا، من و ئەو، هەریەکەمان بەپێی خەونی خۆی بینیمان. بوو بەڵام لەوێ لەگەڵ ئێمە گەنجێکی خزمەتکاری عیبرانی، کە هی چێشتلێنەری سەرەکی بوو، و ئێمە بۆ ئەو گێڕاینەوە، و ئەویش بۆ ئێمە لێکدایەوە. ڕوویدا، وەک چۆن بۆ ئێمە لێکدانەوەی کرد، ئاوا ڕوویدا، من گەڕێندرایەوە بۆ پلەکەم، بەڵام ئەو هەڵواسرا. فیرعەون ناردی و یوسفی بانگکرد، ئەوانیش لە زیندانەوە دەریانهێنا، تاشییان و جلوبەرگەکەیان گۆڕی، ئینجا چووە لای فیرعەون. فیرعەون بە یوسفی گوت، خەونێکم بینیوە، و کەس نییە کە لێکی بداتەوە، بەڵام من دەربارەی تۆ بیستوومە کە دەڵێن، کاتێک تۆ خەونەکان دەبیستیت، لێکیان دەدەیتەوە. یوسف وەڵامی فیرعەونی دایەوە و پێی گوت: بێ خودا ناتوانم وەڵامی ڕزگاری فیرعەون بدەمەوە. فیرعەون بە یوسفی گوت و فەرمووی: لە خەوەکەمدا پێم وابوو کە لەسەر کەناری ڕووبارێک ڕاوەستاوم. وەک چۆن لە ڕووبارەوە حەوت مانگا هاتنە دەرەوە کە جوان بوون لە شێوە و هەڵبژێردراو بوون لە گۆشت، و لە ئاخەی دەیانلەوەڕاند. و ئەوەتا حەوت مانگای دیکە دوای ئەوان لە ڕووبارەکەوە هاتنە دەرەوە، خراپ و ناشرین لە ڕووخسار و لاواز لە گۆشت، کە وەک ئەوانەم نەدیبوو لە هەموو خاکی میسردا ناشرینتر. و حەوت مانگا ناشرین و باریکەکان حەوت مانگا یەکەم جوان و هەڵبژێردراوەکانیان خوارد. و چوونە ناو سکی ئەوان، و ڕوون نەبوون کە چوونە ناو سکی ئەوان، و چاوەکانی ئەوان ناشرین بوون، وەک لە سەرەتادا، بەڵام هەستام و نوستم. و دیسان لە خەوەکەمدا بینیم، حەوت گوڵەی دانەوێڵە لە قامیشێکی یەکدا سەریان هەڵدەکرد، پڕ و جوان بوون. یەکانی تر بەڵام حەوت گوڵەگەنمی تەنک و با-تێکشکاو لە تەنیشتیان دەڕوانەوە. ئەو حەوت گوڵەگەنمە نازک و با لێدراوانە حەوت گوڵەگەنمە جوان و پڕەکانیان قووت دا. کەواتە بە لێکدەرەوەکانم گوت، بەڵام کەس نەبوو کە ئەوە بۆ من ڕوون بکاتەوە.

و یوسف بە فیرعەونی گوت، خەونی فیرعەون یەکێکە، هەرچی خودا دەیکات، بۆ فیرعەونی نیشان داوە. حەوت مانگا جوانەکە حەوت ساڵن، و حەوت گوڵەگەنمە جوانەکە حەوت ساڵن، خەونەکەی فیرعەون یەکێکە. و ئەو حەوت مانگا لاوازانەی کە دوای ئەوان سەردەکەون، حەوت ساڵن، و ئەو حەوت گوڵەگەنمە لاوازە با وێرانکراوەکانیش، حەوت ساڵن، حەوت ساڵی برسێتی دەبن. بەڵام ئەو وشەیەی کە من بە فیرعەونم گوت، هەرچی خودا دەیکات، بە فیرعەونی پیشاندا. ببینە، حەوت ساڵی خۆشگوزەرانی زۆر لە هەموو خاکی میسر دێت. حەوت ساڵی برسێتی دێت دوای ئەمانە، و لەبیریان دەچێت لە تێربوونەکەی کە لە هەموو میسردا دەبێت، و برسێتییەکە زەوییەکە لەناودەبات. و ئەو خۆشگوزەرانی لەسەر زەوی ناسراو نابێت لەبەر ئەو برسیێتییەی کە دوای ئەمانە دێت، چونکە زۆر بەهێز دەبێت. سەبارەت بە دووبارە بوونەوەی خەونەکەی فیرعەون دوو جار، ئەوە لەبەر ئەوەیە کە وشەکە کە لە خوداوەیە ڕاست دەبێتەوە، و خودا خێرا دەکات لە جێبەجێکردنی. ئێستا کەواتە بیر لە پیاوێکی دانا و تێگەیشتوو بکەرەوە، و ئەو لەسەر زەوی میسر دابنێ. و با فیرعەون ئەمە بکات و فەرمانڕەواکان دابنێت لەسەر زەوی، و با هەموو بەرهەمەکانی زەوی میسر لە حەوت ساڵانەی خۆشگوزەرانیدا کۆبکەنەوە. با هەموو خواردنی ئەو حەوت ساڵە باشەی داهاتوو کۆبکرێنەوە، و دانەوێڵە لەژێر دەستی فیرعەون کۆبکرێتەوە، خواردن لە شارۆچکەکاندا با پارێزراو بێت. و ئەو خواردنە پارێزراوەکان بۆ زەوی دەبنە بۆ حەوت ساڵی برسێتی، کە دەبن لە خاکی میسر، و زەوییەکە لە برسێتیدا لەناو ناچێت. پەسەند کرا بەڵام ئەو قسەیە لەبەردەم فیرعەون و لەبەردەم هەموو خزمەتکارانی ئەو.

فیرعەون بە هەموو خزمەتکارەکانی گوت: ئایا پیاوێکی وەها دەدۆزینەوە کە ڕۆحی خودای تێدابێت؟ فیرعەون بە یوسفی گوت: لەبەر ئەوەی خودا هەموو ئەمانەی بۆ تۆ نیشان داوە، هیچ پیاوێک داناتر و تێگەیشتووتر لە تۆ نییە. تۆ دەبیتە سەر ماڵی من، و سەر دەمی تۆ هەموو گەلی من گوێڕایەڵ دەبێت، تەنها لە تەختەکە من لە تۆ مەزنتر دەبم. فیرعەون بە یوسفی گوت: ئەوەتا ئەمڕۆ تۆ لەسەر هەموو زەوی میسر دادەنێم. فیرعەون ئەنگوستیلەکەی لە دەستی خۆی لابرد و لە دەستی یوسفی دا، و کراسێکی کەتانی نەرمی پۆشاند، و گەردەنبەندێکی زێڕینی لە ملی دا. و ئەوی سوار کرد لەسەر دووەم گالیسکەکەی، و ڕاگەیاندەرێک لەپێشیەوە ڕایگەیاند، و داینا لەسەر هەموو خاکی میسر. فیرعەون بە یوسفی گوت: من فیرعەونم، بێ تۆ کەس ناتوانێت دەستی لەسەر هەموو خاکی میسر بەرز بکاتەوە. فیرعەون ناوی یوسفی لێنا پسۆنتۆمفانێخ، و ئاسێنەسی کچی پەتەفرێی کاهینی هێلیۆپۆلیسی پێدا بە ژنی. یوسف سی ساڵ بوو، کاتێک لەبەردەم فیرعەونی پاشای میسر ڕاوەستا، پاشان یوسف لە ئامادەی فیرعەون دەرچوو و بە هەموو خاکی میسردا تێپەڕی. و زەوی لە حەوت ساڵەکانی خۆشگوزەرانیدا کۆڵاوەی بەرهەمهێنا. ئەو هەموو خواردنی حەوت ساڵەکەی کۆکردەوە، کە تێیاندا دەوڵەمەندی لە خاکی میسر بوو، و خواردنەکانی لە شارەکاندا دانا، خواردنی دەشتەکانی دەوروبەری هەر شارێکی لە خودی ئەو شارەدا دانا. یوسف دانەوێڵەی کۆکردەوە وەک لمی دەریا، زۆر زۆر، هەتا نەیتوانرا ژمارە بکرێت، چونکە ژمارەی نەبوو.

بەڵام بۆ یوسف دوو کوڕ بوون پێش ئەوەی حەوت ساڵی برسییەتی بێت، ئەوانەی ئاسێنەس کچی پەتەفرێی کاهینی هێلیۆپۆلیس منداڵی بوون بۆی. یوسف ناوی نۆبەرەکەی لێنا مەنەسا، چونکە خودا وای لێکردم بیر لە هەموو ماندووبوونەکانم و هەموو ئەوانەی باوکم بکەمەوە. بەڵام ناوی دووەمیان ئەفرایم نا، چونکە خودا لە خاکی نزمی منەوە زیادی کردم حەوت ساڵی خۆشگوزەرانی تێپەڕین، کە لە خاکی میسر بوون. و حەوت ساڵی برسیێتی دەستیان پێکرد بە هاتن، وەک یوسف گوتی، و برسیێتی لە هەموو زەوییەکە ڕوویدا، بەڵام لە هەموو زەوی میسر نان هەبوو. هەموو خاکی میسر برسی بوو، گەلیش هاواریان بۆ فیرعەون کرد بۆ نان، فیرعەونیش بە هەموو میسرییەکانی گوت، بڕۆن بۆ لای یوسف، و ئەوەی پێتان دەڵێت، بیکەن. و برسێتی لەسەر ڕووی هەموو زەوی بوو، بەڵام یوسف هەموو ئەمبارەکانی کردەوە و دەیفرۆشت بە هەموو میسرییەکان. و هەموو ناوچەکان هاتن بۆ میسر بۆ کڕین لای یوسف، چونکە برسیێتی لە هەموو زەویدا زاڵبوو.

### 42

کاتێک یاقوب بینی کە فرۆشتن لە میسر هەیە، بە کوڕەکانی گوت: بۆچی تەمبەڵی دەکەن؟ ببینن، من بیستوومە کە دانەوێڵە لە میسر هەیە، بڕۆن بۆ ئەوێ و کەمێک خواردن بۆ ئێمە بکڕن، تاکو بژین و نەمرین.

براکانی یوسف، ئەو دەیانە، دابەزین بۆ کڕینی دانەوێڵە لە میسر. بەڵام بنیامینی براکەی یوسف، لەگەڵ براکانی خۆی نەناردی، چونکە گوتی: نەوەک هەرگیز لاوازی بۆ ڕووبدات. کوڕەکانی ئیسرائیل هاتن بۆ کڕین لەگەڵ ئەوانەی دەهاتن، چونکە برسییەتی لە خاکی کەنعان بوو. یوسف فەرمانڕەوای زەوی بوو، ئەو بە هەموو گەلی زەوی دەفرۆشت، براکانی یوسف هاتن و لەبەردەمی ئەودا لەسەر ڕوویان کڕنۆشیان برد بۆ زەوی. یوسف کە براکانی خۆی بینی، ناسینی، و خۆی لە ئەوان بێگانە کرد، و بە ڕەقی لەگەڵیان قسەی کرد و پێی گوتن: لە کوێوە هاتوون؟ ئەوانیش گوتیان: لە زەوی کەنعانەوە، بۆ کڕینی خواردن. یوسف براکانی خۆی ناسییەوە، بەڵام ئەوان ئەوی نەناسییەوە، یوسف خەونەکانی خۆی یادی کردەوە کە خۆی بینیبووی، و پێی گوتن: ئێوە سیخوڕن، بۆ تێگەیشتن لە شوێنپێکانی زەوییەکە هاتوون. ئەوان گوتیان، نا، گەورەم، ئێمە خزمەتکارەکانی تۆین، هاتووین بۆ کڕینی خواردن. هەموومان کوڕەکانی یەک پیاوین، ئاشتیخوازین، خزمەتکارەکانت سیخوڕ نین. پێی‌وتن بۆیان: نەخێر، بەڵکو ئێوە هاتوون بۆ ئەوەی شوێنپێکانی زەوی ببینن. ئەوانیش گوتیان، ئێمە دوازدە برا، خزمەتکارانی تۆین لە خاکی کەنعان، و ببینە گەنجترەکەمان ئەمڕۆ لەگەڵ باوکمانە، ئەوی تریشمان نییە. یوسف پێی گوتن: ئەمە ئەوەیە کە پێم گوتن، کاتێک گوتم ئێوە سیخوڕن. لەم ڕێگەیەوە ئێوە دەردەکەون، بە تەندروستی فیرعەون، ناچنە دەرەوە لێرەوە، ئەگەر براکەی گەنجترتان نەیەتە ئێرە. یەکێکتان بنێرن لە خۆتانەوە و براکەتان بهێنێتەوە، بەڵام ئێوە دەبێت بگیرێن تاوەکو وشەکانتان ڕوون دەبێتەوە، ئایا ڕاست دەڵێن یان نا. ئەگەر نا، بە تەندروستی فیرعەون سوێند، بێگومان ئێوە سیخوڕن. و ئەوانی لە زیندان دانا بۆ سێ ڕۆژ لە ڕۆژی سێیەم پێی گوتن: ئەمە بکەن و دەژین، چونکە من لە خودا دەترسم. ئەگەر ئاشتیخوازن، یەکێک لە براکانتان با لە زیندانەکە بگیرێت، بەڵام ئێوە بڕۆن و دانەوێڵەی کڕاوی خۆتان بهێننەوە. و براکەی گەنجتری ئێوە بهێنن بۆ لای من، و باوەڕ بە قسەکانی ئێوە دەکرێت، بەڵام ئەگەر نا، دەمرن. ئەوانیش بەم شێوەیەیان کرد. و هەریەکەیان بە براکەی خۆی گوت، بەڵێ، چونکە ئێمە لە گوناهداین دەربارەی براکەمان، کە پشتگوێخستمان تەنگانەی گیانی ئەو، کاتێک لە ئێمە پاڕایەوە، و گوێمان لێی نەگرت، و لەبەر ئەمە ئەم تەنگانەیە هاتە سەر ئێمە. وەڵامی دایەوە و ڕەئوبێن پێی گوتن: ئایا قسەم لەگەڵتان نەکرد و گوتم، ئازار مەگەیەننە کوڕەکە، و گوێتان لە من نەگرت؟ و ئەوەتا خوێنی ئەو داوا دەکرێت. ئەوان بەڵام نەیانزانی، کە یوسف دەیبیستێت، چونکە وەرگێڕێک لە نێوانیاندا بوو، یوسف گەڕایەوە لە ئەوان و گریا، دیسان هاتەوە لایان و قسەی لەگەڵ کردن، ئینجا شیمۆنی لەنێویان برد و لەبەرچاویان بەستی.

یوسف فەرمانی دا کە دەفرەکانیان پڕ بکرێتەوە لە دانەوێڵە، و زیوەکەیان بگەڕێنرێتەوە، هەریەکە بۆ ناو گوشەرەکەی خۆی، و ئازووقەیان پێبدرێت بۆ ڕێگاکە، و بەم جۆرە بۆیان کرا. و دوای ئەوەی دانەوێڵەکەیان لەسەر گوێدرێژەکانیان دانا، لەوێوە ڕۆیشتن. کاتێک یەکێکیان کیسەکەی خۆی کردەوە بۆ ئەوەی خۆراک بە گوێدرێژەکانی بدات لەو شوێنەی کە مانەوە، زیوەکەی خۆی بینی کە لە دەمی کیسەکە بوو. و بە براکانی گوت: زیوەکەم گەڕێندرایەوە، و ئەوەتا لە کیسەکەمدایە. دڵیان سەرسام بوو و پەشۆکاو بوون و بە یەکتریان گوت: ئەمە چییە کە خودا بە ئێمەی کردووە؟ هاتن بۆ لای یاقوبی باوکیان بۆ خاکی کەنعان، و هەموو ئەو ڕووداوانەیان پێ ڕاگەیاند کە بۆیان ڕوویدابوو، و گوتیان، پیاوەکە کە گەورەی زەوییە قسەی سەخت لەگەڵ ئێمە کردووە، و ئێمەی خستووەتە زیندان، وەک ئەوەی سیخوڕی زەوییەکە دەکەین. ئێمە پێمان گوت، ئێمە ئاشتیخوازین، ئێمە سیخوڕ نین. دوازدە براین، کوڕانی باوکمان، یەکێکمان نییە، بەڵام بچووکەکە ئەمڕۆ لەگەڵ باوکمان لە خاکی کەنعانە. پیاوەکە کە گەورەی زەوییەکە بوو پێی گوتین: لەم ڕێگەیەوە دەزانم کە ئێوە ئاشتیخوازن. یەکێک لە براکانتان لێرە لەگەڵ من بەجێبهێڵن، دانەوێڵەی پێویستی ماڵەکەتان وەربگرن و بڕۆن. و برا گەنجترەکەتان بهێننە بۆ لای من، و بزانم کە ئێوە سیخوڕ نین، بەڵکو ئاشتیخوازن، و براکەتان بۆتان دەگەڕێنمەوە، و لە خاکەکەدا بازرگانی دەکەن. ڕوویدا کە کاتێک گونیەکانی خۆیان بەتاڵ دەکردەوە، گرێی زیوی هەریەکەیان لە گونیەکەی خۆیدا بوو، و کاتێک ئەوان خۆیان و باوکیان گرێیەکانی زیوەکەیان بینی، ترسان. یەعقوبی باوکیان پێی گوتن: ئێوە منتان بێ منداڵ کردووە. یوسف نییە، شیمۆن نییە، و بنیامینیش دەبەن. هەموو ئەمانە بەسەر منەوە هاتوون. ڕەئوبێن بە باوکیان گوت: دوو کوڕەکەم بکوژە، ئەگەر ئەوم نەهێنایەوە بۆت. ئەو بدە دەست من، و من دەیهێنمەوە بۆت. ئەو گوتی: نا، کوڕەکەم لەگەڵ ئێوە نایەت، چونکە براکەی مرد و ئەو بە تەنها ماوەتەوە، و ڕەنگە لە ڕێگاکەدا کە دەڕۆن لاواز بکرێت، و پیریم بە خەمەوە بۆ ناو جیهەنەم دابەزێنن. 

### 43

بەڵام برسیێتی لەسەر زەوییەکە بەهێزبوو. ڕوویدا کاتێک تەواویان کرد خواردنی تەواوی ئەو دانەوێڵەیەی کە لە میسرەوە هێنابوویان، باوکیان پێی گوتن: دیسان بڕۆن و کەمێک خۆراکمان بۆ بکڕن. یەهودا پێی گوت: ئەو پیاوە، گەورەی ئەو زەوییە، بە سوێندێکی جدی شایەتی دا بۆ ئێمە و گوتی: ڕووی من نابینن، ئەگەر براکەی بچووکترتان لەگەڵتان نەبێت. ئەگەر بەڕاستی براکەمان لەگەڵ خۆماندا بنێریت، ئەوا دادەبەزین و خواردنت بۆ دەکڕین. ئەگەر بەڵام تۆ برای ئێمە لەگەڵ ئێمە نەنێریت، ئێمە ناڕۆین، چونکە ئەو پیاوە پێمان گوت و گوتی: ڕووی من نابینن، ئەگەر برا گەنجەکەتان لەگەڵتان نەبێت. ئیسرائیل گوتی: بۆچی ئەم خراپەیەتان لەگەڵ من کرد، بە پیاوەکەتان گوت کە براتان هەیە؟ ئەوان بەڵام وتیان، ئەو پیاوە بە وردی پرسیاری لە ئێمە و نەوەمان کرد و گوتی، ئایا باوکتان هێشتا لە ژیاندایە، و ئایا براتان هەیە، و ئێمە بەپێی ئەم پرسیارانە وەڵاممان دایەوە، چۆن دەمانزانی کە پێمان دەڵێت، برای خۆتان بهێنن؟ یەهودا گوتی بە ئیسرائیلی باوکی: کوڕەکە لەگەڵ من بنێرە، و هەستین و بڕۆین، بۆ ئەوەی بژین و نەمرین ئێمە و تۆ و کەلوپەلەکەمان. من بەڵام چاوەڕێی ئەو دەکەم، لە دەستی من داوای ئەو بکە. ئەگەر نەیهێنمەوە بۆ لات و ڕاینەگرم لەبەردەمت، گوناهبار دەبم بەرامبەر بە تۆ هەموو ڕۆژانم. ئەگەر دوا نەکەوتبووین، تا ئێستا دوو جار گەڕابووینەوە. ئیسرائیلی باوکیان پێی گوتن: ئەگەر ئاوایە، ئەمە بکەن: لە بەرهەمەکانی زەوی لە دەفرەکانتاندا بگرن و دیاری بۆ ئەو پیاوە ببەنەوە، لە دەوری و هەنگوین و بخوور و موڕ و دارەبەست و گوێز. و زیوی دووانە لە دەستەکانتاندا بگرن، ئەو زیوەی کە لە توورەکانتاندا گەڕێندراوەتەوە لەگەڵ خۆتان بیگەڕێننەوە، نەوەک هەڵەیەک بووبێت. براکەتان بگرن و هەستاون بڕۆنە خوارەوە بۆ لای پیاوەکە. خودای من لەبەردەم ئەو پیاوە لەگەڵتان میهرەبان بێت و برای ئێوە و بنیامینیش بگەڕێننەوە، بەڵام من وەک ئەوەی منداڵبەرداربووم، منداڵبەرداربووم.

پیاوەکان ئەم دیارییانە و زیوی دووانەیان وەرگرت، لە دەستەکانیاندا وەریانگرت لەگەڵ بنیامین، و هەستان و دابەزین بۆ میسر، و لەبەردەم یوسف وەستان. یوسف ئەوانی بینی و بنیامینی برای هاوشیردایکی خۆی، و بە ئەو کەسەی لەسەر ماڵەکەی بوو گوت: ئەم پیاوانە بهێنە ژوورەوە بۆ ماڵەکە، و ئاژەڵێک سەرببڕە و ئامادەی بکە، چونکە ئەم پیاوانە لە نیوەڕۆدا لەگەڵ من نان دەخۆن. ئەو پیاوە کردی وەک یوسف گوتی، و ئەو پیاوانی هێنایە ناو ماڵی یوسف. بینین بەڵام پیاوەکان کە بردرانە ناو ماڵی یوسف، گوتیان: لەبەر زیوەکە کە گەڕێندراوەتەوە لە هەگبەکانمان لە سەرەتادا، ئێمە دەبرێینە ژوورەوە، بۆ تۆمەتبارکردنی درۆیانەمان و هێرشکردنە سەرمان، بۆ گرتنمان وەک کۆیلە، و گوێدرێژەکانمان. نزیک بوونەوە بەرەو پیاوەکەی لەسەر ماڵی یوسف، قسەیان لەگەڵی کرد لە دەروازەی ماڵەکە. گەورەم، لە سەرەتادا هاتینە خوارەوە بۆ کڕینی خواردن. ڕوویدا کە کاتێک هاتین بۆ مانەوە و گونیەکانمان کردەوە، زیوەکەی هەریەکەمان لە گونیەکەی خۆیدا بوو، زیوەکەمان بە هەمان کێش ئێستا لە دەستماندا گەڕاندووەتەوە. و زیوی دیکەمان لەگەڵ خۆماندا هێناوە بۆ کڕینی خواردن، نازانین کێ ئەو زیوەی خستووەتە ناو توورەکانمانەوە. گوتی و بۆیان: میهرەبان بێت بۆ ئێوە، مەترسن، خودای ئێوە و خودای باوکانی ئێوە گەنجینەکانی داوەتە ناو گونیەکانتان، و زیوەکەتان پەسەندکراو بوو، منیش وەرمگرتووە. و شیمۆنی بۆ لایان دەرهێنا. و ئاوی هێنا بۆ شوشتنی پێیەکانیان، و خۆراکی دا بە گوێدرێژەکانیان. ئامادەیان کرد ئەو دیارییانە، هەتا یوسف لە نیوەڕۆدا بێت، چونکە بیستبوویان کە لەوێ نان دەخوات. یوسف چووە ژوورەوە بۆ ناو ماڵەکە، و ئەو دیارییانەیان پێشکەش کرد کە لە دەستیاندا بوون، و لەبەردەمیدا کڕنۆشیان برد و ڕوویان خستە سەر زەوی. پرسیاری لێکردن و لە ئەوانی کرد: چۆنن؟ و پێی گوتن: ئایا باوکتان پیرەمێردە کە باسی کردن تەندروستە؟ ئایا هێشتا لە ژیاندایە؟ ئەوان بەڵام گوتیان، تەندروستە خزمەتکارەکەت باوکمان، هێشتا دەژی. و گوت، بەرەکەتدار پیاوە ئەوە بۆ خوا، و چەماونەتەوە کڕنۆشیان بۆ برد. یوسف سەیری کردەوە بە چاوەکانی، بنیامینی بینی کە برای هاوشێری دایکی بوو، و گوتی: ئایا ئەمە براکەی بچووکتانە کە پێتان گوتم بیهێنن؟ و گوتی: خودا بەزەییت پێدا بێت، کوڕم. یوسف ناڕەحەت بوو، چونکە ناخی لەسەر براکەی دەهاتە جوڵە، و ویستی بگریێت، بەڵام کاتێک چووە ژوورەوە، لەوێ گریا.

دوای ئەوەی ڕوویەکەی شوشت، دەرچوو و خۆی کۆنتڕۆڵ کرد و گوتی: نانەکان دابنێن. و دایاننان بۆ ئەو تەنها، و بۆ ئەوان بەپێی خۆیان، و بۆ میسرییەکان کە نان دەخۆن لەگەڵ ئەو بەپێی خۆیان، چونکە میسرییەکان نەیاندەتوانی لەگەڵ عیبرانییەکان نان بخۆن، چونکە قێزەوەرە بۆ میسرییەکان. دانیشتن لەبەردەمی، یەکەمین لەدایکبوو بەپێی مافەکانی، و گەنجتر بەپێی گەنجییەتی، خەڵکەکەش سەرسام بوون، هەریەکەیان بەرامبەر بە براکەی. ئەوان بەشیان لە ئەو هەڵگرتەوە بۆ خۆیان، بەڵام بەشی بنیامین پێنج جار گەورەتر بوو لە بەشەکانی هەموویان، خواردیانەوە و خۆش بوون لەگەڵی.

### 44

یوسف فەرمانی دا بەوەی کە لەسەر ماڵەکەی بوو و گوتی: گوناکانی مرۆڤەکان پڕبکەن لە خواردن، هەرچەندە دەتوانن هەڵیبگرن، و زیوەکەی هەریەکەیان بخەنە سەر دەمی گوناکەکە. جامە زیوەکەم بخەنە ناو هەگبەی گەنجتر، لەگەڵ نرخی دانەوێڵەکەی. ئەمەش بەپێی قسەی یوسف بوو، هەروەک گوتی.

بەیانی بەرەبەیان بوو، و خەڵکەکە نێردران، خۆیان و گوێدرێژەکانیان. کاتێک لە شارەکە دەرچوون، هێشتا دوور نەکەوتبوونەوە، یوسف بە ئەوەی لەسەر ماڵەکەی گوت: هەستە و دوای پیاوەکان بکەوە، کاتێک دەیانگەیتەوە پێیان بڵێ: بۆچی خراپەتان لە جیاتی چاکە کردەوە؟ بۆچی جامە زیوینەکەی منتان دزیوە؟ ئایا ئەمە ئەو جامە نییە کە گەورەکەم پێی دەخواتەوە؟ ئەو بەم جامە فاڵ دەگرێتەوە. کارێکی خراپتان کردووە. کاتێک ئەوانی دۆزییەوە، ئەم قسانەی بۆ ئەوان وت. ئەوانیش گوتیان بۆ ئەو، بۆچی گەورە بەپێی ئەم وشانە قسە دەکات؟ نەبێت خزمەتکارەکانی تۆ ئەم کارە بکەن. ئەگەر ئەو زیوەی کە لە تووڕەکانمان دۆزیمانەوە گەڕاندمانەوە بۆ تۆ لە خاکی کەنعان، ئیتر چۆن دەدزین لە ماڵی گەورەکەت زیو یان زێڕ؟ لەلای ئەوەی کە کوپەکە لەلای دەدۆزیتەوە لە خزمەتکارەکانت، با بمرێت، و ئێمەش دەبینە خزمەتکاری گەورەمان. ئەو بەڵام وتی: ئێستا، وەک دەڵێن، بەم جۆرە دەبێت، لەلای ئەوەی جامەکە لەلای دۆزرایەوە، دەبێتە خزمەتکاری من، بەڵام ئێوە دەبنە پاک. و پەلەیان کرد، هەریەکەیان گوونییەکەی خۆی دایگرت لەسەر زەوی، و هەریەکەیان گوونییەکەی خۆی کردەوە. پشکنینی کرد لە پیرەکەوە دەستی پێکرد، هەتا گەیشتە گەنجەکە. و جامەکەی لە کیسەکەی بنیامین دۆزییەوە. و جلەکانی خۆیان دڕاند، و هەریەکەیان گوونیەکەی خۆی لەسەر گوێدرێژەکەی خۆی دانا، و گەڕانەوە بۆ شارەکە.

یەهودا و براکانی چوونە ژوورەوە بۆ لای یوسف کە هێشتا لەوێ بوو، و لەبەردەمی خۆیان خستە سەر زەوی. یوسف پێی گوتن: ئەم کارە چییە کە ئێوە کردتان؟ ئایا نازانن کە پیاوێکی وەک من بە فاڵگرتنەوە فاڵ دەگرێتەوە؟ گوتی یەهودا: چی بڵێینەوە بۆ گەورە، یان چی قسە بکەین، یان چی ڕاستودروست بکرێین؟ خودا دۆزییەوە ناڕەوایی خزمەتکارەکانت. ئەوەتا ئێمە خزمەتکارین بۆ گەورەمان، هەم ئێمە و هەم ئەوەی کە جامەکە لەلای دۆزرایەوە. یوسف گوتی: نابێت بۆ من ئەم کارە بکەم، ئەو پیاوەی جامەکە لەلای دۆزرایەوە، ئەو دەبێتە خزمەتکارم، بەڵام ئێوە بە سەلامەتی بگەڕێنەوە بۆ لای باوکتان. نزیک بوویەوە و یەهودا پێی وتی، پێویستم گەورەم، با خزمەتکارەکەت وشەیەک لەبەردەمت بکات، و تووڕە مەبە لە خزمەتکارەکەت، چونکە تۆ لەگەڵ فیرعەونی. گەورەم، تۆ لە خزمەتکارەکانی خۆتت پرسی و گوتت: ئایا باوک یان براتان هەیە؟ و ئێمە بە گەورەمان گوت، باوکێکی پیرمان هەیە، و منداڵێکی گەنجتری پیریشی هەیە، و براکەی مرد، بەڵام ئەو بە تەنها بۆ دایکی مایەوە، و باوکیشی خۆشی دەویست. تۆ گوتت بەڵام بە خزمەتکارەکانی خۆت، بیهێننەوە خوار بۆ لای من، و من چاودێری لێی دەکەم. و ئێمە بە گەورەمان گوت، منداڵەکە ناتوانێت باوکی بەجێبهێڵێت، ئەگەر باوکی بەجێبهێڵێت، دەمرێت. بەڵام تۆ بە خزمەتکارەکانت گوتت، ئەگەر براکەی گەنجتری ئێوە لەگەڵتان نەیەتە خوارەوە، ئیتر ڕووی من نابینن. ڕوویدا کاتێک چوینە سەرەوە بۆ لای باوکمان خزمەتکاری تۆ، قسەکانی گەورەمانمان پێی ڕاگەیاند. باوکمان گوتی: دیسان بڕۆن و کەمێک خواردنمان بۆ بکڕن. ئێمە بەڵام گوتمان، ناتوانین دابەزین، بەڵام ئەگەر براکەمانی گەنجتر لەگەڵمان دابەزێت، دەبەزینەوە، چونکە ناتوانین ڕووی ئەو پیاوە ببینین، کاتێک براکەمانی گەنجتر لەگەڵمان نییە. خزمەتکاری تۆ، باوکمان، پێمان گوت: ئێوە دەزانن کە ژنەکە دوو منداڵی بۆ من بوو و یەکێکیان لەلام چووە دەرەوە، و گوتتان کە دڕندە خواردوویەتی، و من نەمبینیوە هەتا ئێستا. ئەگەر کەواتە ئەمەشیان لە دەم ڕوومەوە وەربگرن و لە ڕێگادا هەر شتێکی خراپی بۆ ڕووبدات، ئەوا پیریم بە خەمەوە بۆ ناو جیهەنەم دادەبەزێنن. ئێستا کەواتە ئەگەر بچمە ژوورەوە بۆ لای خزمەتکارەکەت، باوکی ئێمە، و منداڵەکە نەبێت لەگەڵ ئێمە، ئەوا گیانی ئەو هەڵواسراوە لە گیانی ئەمە. و دەبێت لە کاتی بینینی ئەو نەبوونی منداڵەکە لەگەڵ ئێمەدا، دەمرێت، و خزمەتکارەکانی تۆ پیریی خزمەتکاری تۆ، باوکی ئێمە، لەگەڵ خەم بۆ جیهانی مردووان دادەبەزێنن. خزمەتکارەکەت لە باوک وەرگرتووەتی ئەو منداڵە، دەڵێت: ئەگەر نەیهێنم بۆ تۆ و ڕاینەگرم لەبەردەمت، گوناهبار دەبم بۆ باوک هەموو ڕۆژان. ئێستا کەواتە دەمێنمەوە بۆ تۆ خزمەتکار لە جیاتی منداڵەکە، خزمەتکاری خانەدانی گەورە، بەڵام منداڵەکە با بڕواتە سەرەوە لەگەڵ براکانی ئەو. چۆن دەچمە سەرەوە بۆ لای باوکی منداڵەکە، کە منداڵەکە لەگەڵمان نییە؟ بۆ ئەوەی ئەو خراپانە نەبینم کە باوکی من تووشیان دەبێت.

### 45

و یوسف نەیدەتوانی بردباری هەموو ئەوانە بکات کە لەلای ئەو ڕاوەستابوون، بەڵام وتی: هەموویان لە من دووربخەنەوە. و کەس لەلای یوسف ڕانەوەستابوو کاتێک خۆی بە براکانی ناساند. و دەنگێکی بەرز لەگەڵ گریان بەجێهێشت، هەموو میسرییەکان بیستیان، و بیستراو بوو بۆ ماڵی فیرعەون. یوسف بە براکانی گوت: من یوسفم، ئایا باوکم هێشتا لە ژیاندایە؟ براکان نەیانتوانی وەڵامی بدەنەوە، چونکە پەشێوا بوون. یوسف بە براکانی گوت: نزیک ببنەوە بۆ لام. ئەوانیش نزیک بوونەوە. ئینجا گوتی: من یوسفم، برای ئێوە، ئەوەی فرۆشتتانە میسر. ئێستا کەواتە خەمبار مەبن، نەش با ڕەق بۆ ئێوە دەرکەوێت کە منی لێرە فرۆشتن، چونکە خودا منی بۆ ژیان پێش ئێوە ناردووە. ئەمە دووەم ساڵی برسێتییە لەسەر زەوی، و هێشتا پێنج ساڵ ماوە کە تێیاندا نە کشتوکاڵ دەبێت و نە دروێنە. خودا منی ناردووە پێش ئێوە، بۆ ئەوەی پاشماوەیەکی ئێوە لەسەر زەوی بمێنێتەوە، و بۆ ئەوەی جێهێشتنەوەیەکی گەورەی ئێوە بەخێو بکات. ئێستا کەواتە نەک ئێوە منتان ناردووە بۆ ئێرە، بەڵکو خودا، و منی کردووە بە باوکی فیرعەون و گەورەی هەموو ماڵەکەی و فەرمانڕەوای هەموو خاکی میسر. بۆیە پەلە بکەن و بڕۆنە سەرەوە بۆ لای باوکم، و پێی بڵێن: ئەمانە یوسفی کوڕت دەڵێت، خودا منی کردووە بە گەورەی هەموو خاکی میسر، بۆیە وەرە خوارەوە بۆ لای من و مەمێنەرەوە. و نیشتەجێ دەبیت لە زەوی گەسەمی عەرەبیا، و نزیک من دەبیت، تۆ و کوڕەکانت و نەوەکانت، مەڕەکانت و گاگەلەکانت، و هەرچی هەتە. و لەوێ خۆراکت دەدەم، چونکە هێشتا پێنج ساڵی قاتوقڕی ماوە، بۆ ئەوەی تۆ و کوڕەکانت و هەموو سامانەکانت لەناونەچن. ئەوەتا چاوەکانی ئێوە دەبینن و چاوەکانی بنیامینی براکەم، کە دەمی من ئەوەیە کە قسە لەگەڵ ئێوە دەکات. کەواتە هەموو ئەو شکۆمەندییەی منی کە لە میسرە بە باوکم ڕاپۆرت بکەن، و هەموو ئەوەی بینیتانە، و بە پەلە باوکم بهێننە ئێرە. و کەوتە سەر ملی بنیامینی براکەی و گریا لەسەری، و بنیامینیش گریا لەسەر ملی ئەو. و دوای ماچکردنی هەموو براکانی، لەسەریان گریا، و دوای ئەمە براکانی لەگەڵی قسەیان کرد.

و دەنگەکە بڵاوبووەوە بۆ ناو ماڵی فیرعەون، دەڵێن، براکانی یوسف هاتوون، فیرعەون و خزمەتکارەکانی شادمان بوون. فیرعەون بە یوسفی گوت، بە براکانت بڵێ، ئەمە بکەن، گوێدراوەکانتان پڕبکەن، و بڕۆن بۆ خاکی کەنعان. و باوکتان و سامانەکانتان هەڵبگرن و وەرنە لام، منیش هەموو شتە باشەکانی میسرتان پێدەدەم و مۆخی زەوی دەخۆن. تۆ فەرمانی ئەمانە بدە، کە عەرەبانەکان لە خاکی میسرەوە بۆ منداڵەکانی ئێوە و ژنەکانی ئێوە وەربگرن، و باوکی ئێوە هەڵبگرن و وەرن. و دڵتان بۆ کەلوپەلەکانتان نەسووتێت، چونکە هەموو شتە باشەکانی میسر بۆ ئێوە دەبێت. کوڕانی ئیسرائیل بەم شێوەیە کردیان، و یوسف عەرەبانەکانی بەپێی ئەو گوتراوەی لەلایەن فیرعەونی پاشاوە پێدان، و ئازووقەی بۆ ڕێگاکە پێدان. و بۆ هەموویان دوو جلوبەرگی دا، بەڵام بۆ بنیامین سێ سەد زێڕ و پێنج گۆڕینی جلوبەرگی دا. و بۆ باوکی خۆی ناردی بەپێی هەمان شێوە، دە گوێدرێژ کە هەموو شتە باشەکانی میسریان هەڵدەگرت، و دە هێستر کە نانیان هەڵدەگرت بۆ باوکی خۆی بۆ ڕێگاکە. ئەو برایانی ناردەوە، ئەوانیش ڕۆیشتن، و پێی گوتن: لە ڕێگادا تووڕە مەبن. و لە میسرەوە سەرکەوتن و هاتنە خاکی کەنعان بۆ لای یەعقوبی باوکیان. و ڕاپۆرتیان پێدا و گوتیان: کوڕەکەت یوسف زیندووە، و خۆی فەرمانڕەوایەتی هەموو زەوی میسر دەکات. یەعقوب بە مێشکیدا سەرسام بوو، چونکە باوەڕی پێیان نەکرد. قسەیان لەگەڵ کرد و هەموو ئەو قسانەیان پێ گوت کە یوسف گوتبووی، هەرچی بە ئەوانی گوتبوو. بەڵام کاتێک ئەو عەرەبانانەی بینی کە یوسف ناردبووی بۆ ئەوەی بیگوازێتەوە، ڕۆحی یەعقوبی باوکیان زیندوو بووەوە. ئیسرائیل گوتی: گەورەیە بۆ من، ئەگەر یوسفی کوڕم هێشتا بە ژیان بێت، دەچم و دەیبینم پێش ئەوەی بمرم.

### 46

ئیسرائیل بەڕێکەوت، خۆی و هەموو ئەوەی هەیبوو، هاتە سەر بیری سوێند، و قوربانییەکی کرد بۆ خودای باوکی ئیسحاق. خودا بە ئیسرائیلی فەرموو لە بینینێکی شەودا و گوتی: یاقوب، یاقوب. ئەویش گوتی: چییە؟ ئەو بەڵام پێی دەڵێت: من خودای باوکانی تۆم، مەترسە لە دابەزین بۆ میسر، چونکە لەوێ دەتکەمە نەتەوەیەکی گەورە. من لەگەڵ تۆ دادەبەزمە بۆ میسر، و من لە کۆتاییدا دەتهێنمەوە، و یوسف دەستەکانی لەسەر چاوەکانت دادەنێت. یەعقوب لە بیری سوێندەوە هەستایەوە، و کوڕەکانی ئیسرائیل باوکیان و کەلوپەلەکە و ژنەکانیان لەسەر ئەو عەرەبانانە بردن کە یوسف بۆ هەڵگرتنی ئەوی ناردبوو. و هەڵگرتنی ئەو سامانانەی ئەوان و هەموو ئەو موڵکەی کە دەستیان کەوتبوو لە زەوی کەنعان، چوونە ناو میسر، یەعقوب و هەموو تۆوەکەی لەگەڵی. کوڕەکانی، و کوڕەکانی کوڕەکانی لەگەڵ خۆی، کچەکانی، و کچەکانی کچەکانی، و هەموو نەوەکەی، ئەو بردنی بۆ میسر. ئەمانە بەڵام ناوەکانی کوڕەکانی ئیسرائیلن کە چوونە ناو میسرەوە لەگەڵ یەعقوبی باوکیان. یەعقوب و کوڕەکانی، نۆبەرەی یەعقوب، ڕئوبێن. کوڕەکانی ڕەئوبێن: ئەنۆخ، فەللۆس، ئەسرۆن و کارمی. کوڕانی شیمۆن: یەمووێل، یامین، ئێهود، یاخین، زۆهار، و شاوول کوڕی ئەو ژنە کەنعانییە. کوڕانی لێڤی: گێرشۆن، قات و مەراری. کوڕانی یەهودا: ئێر، ئۆنان، شیلۆ، پەرێز و زەرا. بەڵام ئێر و ئۆنان لە خاکی کەنعان مردن. کوڕانی پەرێز: حەزرۆن و یەموئێل بوون. کوڕانی ئیساخار: تۆلا، فووا، هاشوم و شیمرۆن. کوڕەکانی زەبولون: سەرەد، ئەلۆن و ئەخۆئێل. ئەمانە کوڕەکانی لێئان، کە لەدایکی بوون بۆ یەعقوب لە میسۆپۆتامیای سوریا، و دینای کچی ئەو، هەموو گیانەکان، کوڕەکان و کچەکان، سی و سێ. کوڕانی گاد: سافۆن، ئەنگیس، سەننیس، تاسۆبان، ئەیدیس، ئارۆیدیس و ئارێلیس. کوڕانی ئاشێر: یەمنا، یەسووا، یەئوول، باریا، و سارا خوشکی ئەوان. کوڕانی باریا: خۆبۆر و مەلخیئیل. ئەمانە کوڕەکانی زیلفان، کە لابان دایە لێئا کچەکەی خۆی، ئەوەی ئەمانەی بۆ یاقوب بوو، شازدە کەس. کوڕەکانی ڕاحێلی ژنی یاقوب، یوسف و بنیامین بوون. کوڕانی یوسف لە خاکی میسر بوون، ئەوانەی ئاسێنەسی کچی پەتەفرێی کاهینی هێلیۆپۆلیس بۆی زاین: مەنەسا و ئەفرایم. کوڕانی مەنەسا بوون، ئەوانەی کەنیزە سوریاییەکەی بۆی زاین: ماخیر. ماخیر باوکی گلعاد بوو. کوڕانی ئەفرایمی برای مەنەسا بوون: سوتەلائام و تائام. کوڕانی سوتەلائام: ئەدۆم. کوڕانی بنیامین: بالا و بۆخۆر و ئەسبێل. کوڕانی بالا ئەمانە بوون: گێرا و نۆعیمان و ئەحیس و ڕۆس و مامفیم، گێرا بووە باوکی ئاراد. ئەمانە کوڕەکانی ڕاحێلن، ئەوانەی منداڵی بوو بۆ یەعقوب، هەموو گیانەکان هەژدە. کوڕانی دان: ئاسۆم. و کوڕانی نەفتالی: ئاسیێل و گۆنی و یسار و سۆڵێم. ئەمانە کوڕەکانی بەلاسن، کە لابان دایە ڕاحێلی کچی. ئەو ئەمانەی بۆ یەعقوب بوو، هەموو گیانەکان حەوتن. هەموو گیانەکان کە لەگەڵ یاقوب هاتنە ناو میسر، ئەوانەی لە ڕانەکانی ئەوەوە دەرچوون، بێجگە لە ژنەکانی کوڕەکانی یاقوب، هەموو گیانەکان شەست و شەش بوون کوڕانی یوسف کە لە خاکی میسر لەدایک بوون، نۆ گیان بوون. هەموو گیانەکانی ماڵی یاقوب کە لەگەڵ یاقوب چوونە ناو میسر، حەفتا و پێنج گیان بوون.

یەهودای پێش خۆی بۆ لای یوسف نارد، بۆ ئەوەی لە شاری پاڵەوانان لەگەڵی بگاتەوە، بۆ ناو خاکی ڕەمسێس. یوسف گالیسکەکانی خۆی بەستەوە و چووە سەرەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئیسرائیلی باوکی لە شاری پاڵەوانان، و کاتێک بۆی دەرکەوت خۆی خستە سەر ملی و بە گریانێکی زۆرەوە گریا. ئیسرائیل بە یوسفی گوت: ئێستا دەمرم، چونکە ڕووی تۆم بینیوە و تۆ هێشتا زیندووی. یوسف بە براکانی گوت: دەچمە سەرەوە و بە فیرعەون ڕادەگەیەنم و پێی دەڵێم، براکانم و ماڵی باوکم کە لە خاکی کەنعان بوون، هاتوونەتە لام. ئەو پیاوانە شوانن، چونکە پیاوەکان ئاژەڵدار بوون، و ئاژەڵەکانیان و گایەکانیان و هەموو شتەکانیان هێناویانە. ئەگەر کەواتە فیرعەون بانگی ئێوە بکات و پێتان بڵێت، کارەکەتان چییە؟ دەڵێن: ئێمە پیاوانی شوانین، خزمەتکارانی تۆ، لە منداڵییەوە هەتا ئێستا، هەم ئێمە و هەم باوکانمان، بۆ ئەوەی نیشتەجێ بن لە خاکی گۆشەنی عەرەبستان، چونکە هەموو شوانێکی مەڕ قێزەونە بۆ میسرییەکان.

### 47

یوسف هات و بە فیرعەونی ڕاگەیاند و گوت: باوکم و براکانم و ئاژەڵەکانیان و گاگەلەکانیان و هەموو شتەکانیان لە خاکی کەنعانەوە هاتوون، و ئەوەتا ئێستا لە خاکی گۆشەندان. لە براکانیەوە پێنج پیاوی هەڵبژارد و ئەوانی لەبەردەم فیرعەون ڕاگرت. فیرعەون بە براکانی یوسفی گوت: کارەکەتان چییە؟ ئەوانیش بە فیرعەونیان گوت: خزمەتکارەکانت شوانی مەڕن، هەم ئێمە و هەم باوکانمان. گوتیان بۆ فیرعەون، بۆ نیشتەجێبوون لە زەوی هاتووین، چونکە لەوەڕگا نییە بۆ ئاژەڵەکانی خزمەتکارەکانت، بەهێزکرد چونکە قاتوقڕی لە زەوی کەنعان، ئێستا کەواتە نیشتەجێدەبین لە زەوی گۆشەن. فیرعەون گوتی بە یوسف، با نیشتەجێبن لە زەوی گۆشەن، ئەگەر دەزانیت کە پیاوانی توانادار لە نێوانیاندان، دایانبنێ وەک سەرۆکانی ئاژەڵەکانم. هاتن بۆ میسر بۆ لای یوسف، یەعقوب و کوڕەکانی، و فیرعەونی پاشای میسر بیستی. فیرعەون بە یوسفی گوت: باوکت و براکانت هاتوونەتە لات. ببینە، خاکی میسر لەبەردەمتدایە، باوکت و براکانت لە باشترین خاک نیشتەجێ بکە. یوسف یەعقوبی باوکی خۆی هێنایە ژوورەوە و لەبەردەم فیرعەون ڕایگرت، یەعقوبیش داوای بەرەکەتی بۆ فیرعەون کرد. فیرعەون بە یاقوبی گوت: چەند ساڵە تەمەنت؟ یەعقوب بە فیرعەونی گوت: ڕۆژانی ساڵانی ژیانم کە تێیاندا نیشتەجێ بووم، سەد و سی ساڵە. کەم و خراپ بوونەتەوە ڕۆژانی ساڵانی ژیانم، نەگەیشتوونەتە ڕۆژانی ساڵانی ژیانی باوکانم، ئەو ڕۆژانەی کە تێیاندا نیشتەجێ بوون. و یاقوب فیرعەونی بەرەکەتدا، پاشان لەلای ئەو دەرچوو.

یوسف باوکی و براکانی نیشتەجێکرد و موڵکداریی لە خاکی میسر پێدان، لە باشترین خاک، لە خاکی ڕەمسێس، وەک فیرعەون فەرمانی دابوو. یوسف دانەوێڵەی بۆ باوکی و براکانی و هەموو ماڵی باوکی دابەش دەکرد، بەپێی ژمارەی کەسەکان.

دانەوێڵە لە هەموو زەویدا نەبوو، چونکە برسییەتی زۆر بەهێز بوو، زەوی میسر و زەوی کەنعان لە برسییەتی شکستیان هێنا. یوسف هەموو ئەو زیوەی کۆکردەوە کە لە خاکی میسر و لە خاکی کەنعان دۆزرایەوە، لە بەرامبەر ئەو دانەوێڵەیەی کە دەیانکڕی، و پێوانەی دانەوێڵەی بۆ ئەوان کرد، و یوسف هەموو ئەو زیوەی هێنایە ناو ماڵی فیرعەون. زیو لە خاکی میسر و خاکی کەنعان تەواو بوو، جا هەموو میسرییەکان هاتنە لای یوسف و گوتیان: نانمان بدە، بۆچی لەبەردەمت بمرین؟ زیوەکەمان تەواو بووە. یوسف پێی گوتن: ئاژەڵەکانتان بهێنن، و من نانتان پێدەدەم لە جیاتی ئاژەڵەکانتان، ئەگەر زیوەکەتان تەواو بووبێت. ئەوان ئاژەڵەکانی خۆیان بۆ لای یوسف هێنان، و یوسف نانی پێدان لە جیاتی ئەسپەکان، و لە جیاتی مەڕەکان، و لە جیاتی گایەکان، و لە جیاتی گوێدرێژەکان، و لەو ساڵەدا بە نان پەروەردەی کردن لە جیاتی هەموو ئاژەڵەکانیان. ئەو ساڵە تێپەڕی، و لە ساڵی دووەمدا هاتنە لای ئەو و پێیان گوت: نەوەک لەبەردەم گەورەمان لەناوبچین؛ چونکە زیوەکەمان تەواوبووە، و موڵک و ئاژەڵەکانمان بۆ تۆ گەورەمان چوون، و هیچ شتێکمان نەماوەتەوە لەبەردەم گەورەمان، تەنها جەستە و زەوییەکەمان. بۆیە کە ئێمە لەبەردەم تۆ نەمرین و زەوییەکە چۆڵ نەبێت، ئێمە و زەوییەکەمان بەدەستبهێنە لەجیاتی نان، و ئێمە و زەوییەکەمان دەبینە خزمەتکاری فیرعەون. تۆو بمان بدە بۆیە کە بیچێنین و بژین و نەمرین، و زەوییەکە چۆڵ نەبێت. و یوسف هەموو زەوی میسرییەکانی بۆ فیرعەون بەدەستهێنا، چونکە میسرییەکان زەوییەکانی خۆیان بە فیرعەونیان فرۆشت، چونکە قاتوقڕی بەسەریاندا زاڵبوو، و زەوییەکە بووە هی فیرعەون. و گەلی کۆیلەی کرد بۆ ئەو بۆ خزمەتکاران، لە دوورترین سنوورەکانی میسرەوە هەتا دوورترینەکان. بێجگە لە زەوی کاهینەکان تەنها، یوسف ئەمەی بەدەست نەهێنا، چونکە فیرعەون دیاری دایە کاهینەکان، و ئەوان ئەو دیارییەیان دەخوارد کە فیرعەون پێیدابوون، لەبەر ئەمە زەوییەکەی خۆیان نەفرۆشتن. یوسف بە هەموو میسرییەکانی گوت: ئەوەتا من ئێوە و زەوییەکەتانم ئەمڕۆ بۆ فیرعەون کەڵک کردووە، تۆو بۆ خۆتان وەربگرن و لە زەوییەکە بیچێنن. و بەرهەمەکانی دەبێت، و پێنجەمین بەشی دەدەنە فیرعەون، بەڵام چوار بەشەکە دەبێتە هی ئێوە خۆتان بۆ تۆوی زەوی، و بۆ خواردنی ئێوە، و بۆ هەموو ئەوانەی لە ماڵەکانتاندان. و گوتیان: ڕزگارت کردووین ئێمە، دۆزیینەوە چاکە لەبەردەم گەورەی ئێمە، و دەبین خزمەتکاران بۆ فیرعەون. و یوسف ئەمەی دایە فەرمان بۆ ئەوان تا ئەم ڕۆژە، لەسەر زەوی میسر بۆ فیرعەون جیاکردنەوە، بێجگە لە زەوی کاهینەکان تەنها، کە هی فیرعەون نەبوو.

نیشتەجێ بوو ئیسرائیل لە خاکی میسر لەسەر زەوی گۆشەن، میراتیان برد لەسەری، گەشەیان کرد و زۆر زیادیان بوون. یاقوب حەڤدە ساڵ لە خاکی میسر ژیا، و ڕۆژەکانی ژیانی یاقوب سەد و چل و حەڤت ساڵ بوون. ڕۆژەکانی ئیسرائیل بۆ مردن نزیک بوونەوە، و بانگی کوڕەکەی یوسفی کرد، و پێی گوت: ئەگەر چاکەم لەبەردەمت دۆزیوەتەوە، دەستت لەژێر ڕانم دابنێ، و بەزەیی و ڕاستیم لەگەڵدا بکە، بۆ ئەوەی لە میسر مەمنێژیت. بەڵام من لەگەڵ باوکانم دەخەوم، و تۆ من لە میسر دەربهێنیت و لە گۆڕی ئەوان دەمنێژیت. ئەویش وتی: من بەپێی قسەکەت دەکەم. گوتی و: سوێند بۆ من بخۆ، و سوێندی بۆ ئەو خوارد، و ئیسرائیل کڕنۆشی برد لەسەر سەری گۆچانەکەی خۆی.

### 48

ڕوویدا دوای ئەم قسانە، و ڕاگەیەنرا بە یوسف کە باوکت نەخۆشە، و دوو کوڕەکەی، مەنەسا و ئەفرایم، هەڵگرت و هات بۆ لای یاقوب. ڕاپۆرت کرایە یەعقوب و گوترا، ئەوەتا کوڕەکەت یوسف دێت بۆ لای تۆ، و ئیسرائیل بەهێز بوو و لەسەر جێگاکە دانیشت. یاقوب بە یوسفی گوت: خودای من لە لوزا لە خاکی کەنعان بۆم دەرکەوت و بەرەکەتداری کردم. و پێی گوتم: ئەوەتا من زیادت دەکەم و زۆرت دەکەم، و تۆ دەکەم بە کۆبوونەوەکانی نەتەوەکان، و ئەم زەوییە دەدەمە تۆ و بە وەچەکەت لەدوای تۆ، بۆ دەستکەوتنێکی هەتاهەتایی. ئێستا کەواتە ئەو دوو کوڕەی تۆ، ئەوانەی لە خاکی میسر لەدایک بوون بۆ تۆ پێش ئەوەی من بێمە لات بۆ میسر، هی منن، ئەفرایم و مەنەشە، وەک ڕەئوبێن و شیمۆن دەبنە هی من. بەڵام ئەو وەچەکانەی کە تۆ دوای ئەمانە لەدایک دەبێنیت، لەسەر ناوی براکانیان دەبن و بە میراتی ئەوان بانگ دەکرێن. من بەڵام کاتێک لە میزۆپۆتامیای سوریاوە دەهاتم، ڕاحێلی دایکت لە خاکی کەنعان مرد، لە کاتی نزیک بوونەوەم بە هیپۆدرۆمی خەبراسای خاکەکە بۆ گەیشتن بە ئەفراسا، و منیش لە ڕێگای هیپۆدرۆمەکە ناشتم، ئەمەش بێت‌لەحمە.

بەڵام کاتێک ئیسرائیل کوڕەکانی یوسفی بینی، وتی، ئەمانە کێن بۆ تۆ؟ یوسف بە باوکی خۆی گوت: کوڕەکانی من ئەوانەن کە خودا لێرە پێیداوم. یاقوبیش گوت: بیانهێنە بۆ لام، بۆ ئەوەی بەرەکەتداریان بکەم. چاوەکانی ئیسرائیل لە پیریەوە گران بوون و نەیدەتوانی ببینێت، جا نزیکی کردنەوە بۆ لای خۆی و ماچی کردن و باوەشی گرتن. ئیسرائیل بە یوسفی گوت: ئەوەتا لە ڕووی تۆ بێبەش نەبووم، و ئەوەتا خودا تۆوی تۆشی پیشان دام. و یوسف ئەوانی لە ئەمانە ئۆچکەکانی دەرهێنا، و بە ڕووی خۆیانەوە لەسەر زەوی کڕنۆشیان بۆ برد. یوسف دوو کوڕەکەی خۆی گرت، ئەفرایمی لە دەستی ڕاستیدا، لە لای چەپی ئیسرائیلەوە، و مەنەشەی لە لای چەپیدا، لە لای ڕاستی ئیسرائیلەوە، ئەوانی نزیک کردەوە بۆی. ئیسرائیل دەستی ڕاستی درێژکردەوە و لەسەر سەری ئەفرایم داینا، ئەمەش گەنجتر بوو، و دەستی چەپی لەسەر سەری مەنەسا، دەستەکانی بە شێوەیەکی خاچی.

و بەرەکەتداری کردن و گوتی: ئەو خودایەی کە باوکانم لەبەردەمی دڵخۆش کرد، ئیبراهیم و ئیسحاق، ئەو خودایەی کە منی بەخێو کردووە لە گەنجیێتیمەوە هەتا ئەم ڕۆژە، ئەو فریشتەیەی کە منی ڕزگار دەکات لە هەموو خراپەکان، بەرەکەت بدات بەم منداڵانە، و ناوی من و ناوی باوکانم ئیبراهیم و ئیسحاق لەسەریان بانگ بکرێت، و با لەسەر زەوی زۆر زیاد بن و ببنە کۆمەڵێکی گەورە. کاتێک یوسف بینی کە باوکی دەستی ڕاستی لەسەر سەری ئەفرایم داناوە، ئەمە بۆی قورس دەرکەوت، و یوسف دەستی باوکی گرت بۆ ئەوەی لە سەری ئەفرایمەوە بیباتەوە و لەسەر سەری مەنەسا دایبنێت. یوسف بە باوکی خۆی گوت: نەک ئاوا باوک، چونکە ئەمە نۆبەرەیە، دەستی ڕاستت لەسەر سەری ئەو دابنێ. و نەیویست، بەڵام وتی: دەزانم، منداڵ، دەزانم، و ئەمیش دەبێتە گەل، و ئەمیش بەرز دەکرێتەوە، بەڵام براکەی کە گەنجترە لەو گەورەتر دەبێت، و تۆوەکەی دەبێتە زۆری نەتەوەکان. و لەو ڕۆژەدا بەرەکەتداری کردن و گوتی: لە ئێوەدا ئیسرائیل بەرەکەتدار دەکرێت و دەڵێن: خودا وات لێ بکات وەک ئەفرایم و وەک مەنەسا. و ئەفرایمی لەپێش مەنەسا دانا. ئیسرائیل بە یوسفی گوت: ببینە، من دەمرم، و خودا لەگەڵ ئێوە دەبێت، و ئێوە دەگەڕێنێتەوە بۆ خاکی باوکانتان. من شەخەمت پێدەدەم، تایبەت لە براکانت، ئەوەی لە دەستی ئەمۆرییەکان وەرمگرت بە شمشێر و کەوانی من.

### 49

یەعقوب بانگی کوڕەکانی کرد و پێی گوتن: کۆببنەوە، بۆ ئەوەی پێتان ڕابگەیەنم چی لە ڕۆژانی کۆتاییدا ڕوودەدات بۆ ئێوە. کۆببنەوە و گوێ لە من بگرن، ئەی کوڕانی یاقوب، گوێ بگرن ئەی ئیسرائیل، گوێ لە باوکتان بگرن. ڕەئوبێن، یەکەمین کوڕی من، تۆ هێزی منی، و سەرەتای منداڵەکانی من، ڕەقی هەڵگرتن، و ڕەقی خۆسەر. تۆ بە لووتبەرزییەوە هەڵساتت کردووە وەک ئاو، مەکوڵێنەوە، چونکە سەرکەوتیت بۆ سەر نوێنی باوکت، ئەوسا گڵاوت کرد ئەو جێگایەی کە سەرکەوتیت. سیمۆن و لێڤی براکان ناداد هەڵبژاردنی خۆیان تەواو کرد. بۆ ڕاوێژی ئەوان گیانم نەیەت، و لەسەر دامەزراندنی ئەوان جەرگەکانم شەڕ نەکەن، چونکە لە تووڕەیی خۆیاندا مرۆڤیان کوشت، و لە ئارەزووی خۆیاندا دەماری گایان بڕی. نەفرەت لێکراوە تووڕەیی ئەوان، چونکە کەللەڕەقن، و هەروەها تووڕەییان، چونکە ڕەق بووە. دابەشیان دەکەم لە یاقوب و پەرتیان دەکەم لە ئیسرائیل. یەهودا، براکانت ستایشت دەکەن، دەستەکانت لەسەر پشتی دوژمنەکانت دەبن، کوڕەکانی باوکت کڕنۆشت بۆ دەبەن. بەچکەی شێری یەهودا، لە لقەکەوە، کوڕی من، تۆ سەرکەوتیت، پاڵکەوتیت و نوستیت وەک شێرێک و وەک بەچکەیەک، کێ هەڵیدەستێنێتەوە؟ فەرمانڕەوا لە یەهودا نەبڕێت، و ڕابەر لە نێوان ڕانەکانی، هەتا ئەو کاتەی ئەوەی بۆی شاراوەتەوە بێت، و خۆی چاوەڕوانی نەتەوەکان دەبێت. جوانەگاکەی خۆی بە دار مێوەوە دەبەستێتەوە، و جوانەگای گوێدرێژەکەی خۆی بە لقی پێچراوەوە، جلەکەی خۆی لە شەرابدا دەشوات، و پۆشاکەکەی خۆی لە خوێنی ترێدا. چاوەکانی چرۆکن لە شەراب، و ددانەکانی سپین لە شیر. زەبولون لە کەناری دەریا نیشتەجێ دەبێت و ئەو لە تەنیشت لەنگەرگای کەشتیەکان دەبێت، و درێژ دەبێتەوە هەتا سەیدا. ئیساخار ئارەزووی چاکەی کرد، کە لە نێوان بەشەکان پشوودەدایەوە. و کاتێک ئاسوودەیی بینی کە جوانە، و زەوی کە بەپیتە، شانی خۆی دانا بۆ کارکردن، و بووە پیاوێکی جوتیار. دان حوکم بە گەلەکەی خۆی دەدات، وەک یەکێک لە هۆزەکانی ئیسرائیل. و با دان ببێتە ماری لەسەر ڕێگا، کە لە ڕێڕەودا بۆسە دەدات، پاژنەی ئەسپ دەگەزێت، و سوارەکە بۆ دواوە دەکەوێت. چاوەڕوانی ڕزگاریی یەزدان دەکات. گاد، کۆمەڵی پەلاماردەران پەلاماری دەدەن، بەڵام ئەو پەلاماریان دەداتەوە لە پاشەوە. ئاشێر، نانی ئەو قەڵەوە، و ئەو چێژ دەداتە فەرمانڕەواکان. نەفتالی دار-تەنەیەکی بڵاوبووەوەیە، جوانی زیاد دەکات لە بەرهەمدا. کوڕی گەورەبووی یوسف، کوڕی گەورەبوو و بەرچاوی من، کوڕی هەرە گەنجی من، بۆ لای من بگەڕێوە. بۆ ئەوەی کە دەریارەیان لەسەر دەکرد جنێویان پێکرد و کینەیان لێی هەڵگرت، گەورەکانی تیرەکان. کەوانەکانیان بە هێز شکێنران، و دەمارەکانی باڵەکانی دەستیان ماندوو بوون لە ڕێگەی دەستی فەرمانڕەوای یاقوبەوە، لەوێوە ئەوەی بەهێز بوو، ئیسرائیل، لە خودای باوکتەوە. و خودای من یارمەتی تۆی دا، و بەرەکەتداری کردیت بە بەرەکەتی ئاسمان لە سەرەوە، و بەرەکەتی زەوی کە هەموو شتی هەیە، لەبەر بەرەکەتی مەمک و منداڵدان. بەرەکەتەکانی باوکت و دایکت زاڵبوون بەسەر بەرەکەتەکانی چیا هەمیشەییەکان، و لەسەر بەرەکەتەکانی گردە جاوەدانەکان، دەبنە بەسەر سەری یوسف و لەسەر لووتکەی ئەوەی کە پێشەوایەتی براکانی کرد. بنیامین گورگێکی چاوچنۆکە، لە بەیانیدا هێشتا دەخوات، و لە ئێوارەدا خۆراک دەدات. هەموو ئەمانە دوازدە کوڕەکەی یەعقوبن، و ئەمانە ئەو قسانەن کە باوکیان پێی قسەکردن، و بەرەکەتداری کردن، هەریەکەیانی بەپێی بەرەکەتی خۆی بەرەکەتدار کرد. و پێی گوتن، من دەچمە پاڵ گەلەکەی خۆم، بمنێژن لەگەڵ باوباپیرانم لەو ئەشکەوتەی کە لە کێڵگەی ئەفرۆنی حیتی هەیە، لە ئەشکەوتە دووانەکە، کە بەرامبەر مەمرێیە، لە خاکی کەنعان، کە ئیبراهیم ئەشکەوتەکەی لە ئەفرۆنی حیتی بەدەستهێنا وەک موڵکی گۆڕستان. لەوێ ئیبراهیم و سارای ژنی نێژراون، لەوێ ئیسحاق و ڕڤێکای ژنی نێژراون، لەوێ لێئا نێژراوە. لە دەستکەوتنی ئەو کێڵگە و ئەو ئەشکەوتەی کە تێیدایە، لە کوڕانی حێت. یەعقوب لە فەرماندان بە کوڕەکانی وەستا، و پێیەکانی لەسەر جێگاکە هەڵبڕی، گیانی سپارد و چووە پاڵ گەلەکەی.

### 50

و یوسف کەوتە سەر ڕووی باوکی، بۆی گریا و ماچی کرد. و یوسف فەرمانی دا بە خزمەتکارەکانی، ئەوانەی کە ناشتنی ئەنجام دەدەن، بۆ ناشتنی باوکی، و ئەوانەی کە ناشتنی ئەنجام دەدەن یسرائیلیان ناشت. و چل ڕۆژیان بۆ تەواو کرد، چونکە ئاوا ڕۆژانی نێژراو ژمێردراون، و میسر حەفتا ڕۆژ بۆی شیوەنی گێڕا. لەبەر ئەوەی ڕۆژانی شیوەنگێڕان تێپەڕین، یوسف قسەی لەگەڵ فەرمانڕەوایانی فیرعەون کرد و گوتی، ئەگەر لەبەرچاوی ئێوە ڕەزامەندی دۆزیمەوە، لەبارەی منەوە لەگوێی فیرعەوندا قسە بکەن و بڵێن، باوکم سوێندی پێ کردم و گوتی، لە گۆڕەکەدا کە هەڵمکەند بۆ خۆم لە خاکی کەنعان، لەوێ من دەمنێژیت. ئێستا کەواتە، سەرکەوتوو دەنێژم باوکەکەم و دەگەڕێمەوە. فیرعەون بە یوسفی گوت: سەربکەوە و باوکت بنێژە، هەروەک چۆن سوێندی پێداویت. و یوسف چووە سەرەوە بۆ نێژکردنی باوکی، و هەموو خزمەتکارەکانی فیرعەون و پیرانی ماڵەکەی و هەموو پیرانی خاکی میسر لەگەڵی چوونە سەرەوە. هەموو ماڵی تەواوی یوسف و براکانی و هەموو ماڵی باوکی و خزمایەتی، مەڕەکان و گایەکانیان لە خاکی گۆشەن جێهێشت. و لەگەڵ ئەودا گالیسکەکان و سوارەکان هاتنە سەرەوە، و ئۆردووگاکە زۆر گەورە بوو. ئەوان هاتن بۆ جۆخینی ئاتاد، کە لەوبەری ڕووباری ئوردونە، و شیوەنێکی گەورە و زۆر بەهێزیان بۆ ئەو گێڕا، و حەوت ڕۆژ شیوەنی بۆ باوکی کرد. دانیشتووانی خاکی کەنعان شیوەنەکەیان لەسەر جۆخینی ئاتاد بینی و گوتیان: ئەمە شیوەنێکی گەورەیە بۆ میسرییەکان. لەبەر ئەمە ناوی ئەو شوێنەیان نا شیوەنی میسر، کە لەوبەری ڕووباری ئوردونە. و کوڕەکانی ئاواییان بۆ کرد. کوڕەکانی بردیانەوە بۆ خاکی کەنعان و لە ئەشکەوتە دووانەکە نێژیان، ئەو ئەشکەوتەی کە ئیبراهیم بە موڵکی گۆڕستان لە ئەفرۆنی حیتی کڕیبووی، بەرامبەر بە مەمرێ. یوسف گەڕایەوە بۆ میسر، خۆی و براکانی، و ئەوانەی پێکەوە سەرکەوتبوون بۆ نێژکردنی باوکی.

براکانی یوسف کاتێک بینییان کە باوکیان مردووە، گوتیان: نەوەک یوسف کینەمان لێ بگرێتەوە و تۆڵەی هەموو ئەو خراپانە لێمان بستێنێتەوە کە کردوومانە لە دژی. و کاتێک هاتن بۆ لای یوسف، گوتیان: باوکت سوێندی دا پێش ئەوەی بمرێت و گوتی، بەم شێوەیە بڵێن یوسف، لێخۆشبە بۆیان ئەو ناڕەوایی و ئەو گوناهی ئەوان، چونکە خراپەیان بۆ تۆ نیشاندا، و ئێستا وەربگرە ئەو ناڕەواییەی خزمەتکارانی خودای باوکت، و یوسف گریا کاتێک ئەوان قسەیان لەگەڵی دەکرد. و کاتێک هاتنە لای ئەو، گوتیان: ئێمە دەزانین کە خزمەتکارانی تۆین. یوسف پێی گوتن: مەترسن، چونکە من لەلای خودام. ئێوە پلانتان دانا دژی من بۆ خراپە، بەڵام خودا پلانی دانا دەربارەی من بۆ چاکە، بۆ ئەوەی ڕوودەدات وەک ئەمڕۆ و گەلێکی زۆر بژێودرێت. ئەو پێی گوتن: مەترسن، من بژێوی دەگرم ئێوە و ماڵەکانتان. ئینجا دڵنەواییی کردن و بە دڵسۆزییەوە قسەی لەگەڵیان کرد. و یوسف لە میسر نیشتەجێبوو، خۆی و براکانی و هەموو ماڵی باوکی، و یوسف سەد و دە ساڵ ژیا. و یوسف منداڵەکانی ئەفرایمی بینی هەتا نەوەی سێیەم، هەروەها کوڕەکانی ماخیری کوڕی مەنەسا لەسەر ڕانی یوسف لەدایکبوون. یوسف بە براکانی خۆی گوت: من دەمرم، بەڵام خودا بە دڵنیاییەوە سەردانتان دەکات و ئێوە لەم زەوییە دەباتە ئەو زەوییەی کە خودا سوێندی بۆ باوکانمان خوارد، ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب. یوسف سوێندی پێ دا کوڕەکانی ئیسرائیل و گوتی: لە کاتی ئەو سەردانەی کە خودا سەردانتان دەکات، ئێسقانەکانی منیش لەگەڵ خۆتان لێرەوە هەڵدەبەن. یوسف لە تەمەنی سەد و دە ساڵیدا مرد، و ئەویان نێژراند و لە تابووتێک لە میسر دایاننا.

## ئینجیلی مەتا

### 1

کتێبی لەدایکبوونی عیسای مەسیح، کوڕی داود، کوڕی ئیبراهیم. ئیبراهیم بووە باوکی ئیسحاق، ئیسحاق بووە باوکی یەعقوب، یەعقوب بووە باوکی یەهودا و براکانی. یەهودا بووە باوکی فارس و زارا لە تامارەوە، فارسیش بووە باوکی حەسرۆن، حەسرۆنیش بووە باوکی ئارام، ئارام ئەمیناداب لەدایکبوو، ئەمیناداب ناحشۆن لەدایکبوو، ناحشۆن سەلمۆن لەدایکبوو. سەلمۆن بۆعەزی لە ڕاحابەوە بوو، بۆعەز عوبێدی لە ڕووتەوە بوو، عوبێد یەسای بوو، یەسا داودی پاشای لەدایکبوو. داودی پاشا سلێمانی لە ژنی ئوریا لەدایکبوو، سلێمان بوویە باوکی ڕەحەڤەعام، ڕەحەڤەعام بوویە باوکی ئەبیا، ئەبیا بوویە باوکی ئاسا. ئاسا باوکی یەهۆشافات بوو، یەهۆشافات باوکی یۆرام بوو، یۆرام باوکی عوزیاس بوو، عوزیاس بووە باوکی یۆتام، یۆتام بووە باوکی ئاحاز، ئاحاز بووە باوکی حەزقیا، حەزقیا باوکی مەنەسا بوو، مەنەسا باوکی ئامۆن بوو، ئامۆن باوکی یۆشیا بوو. یۆشیا یەکۆنیا و براکانی لە کاتی ڕاپێچکردنەکەی بۆ بابل لەدایکبوو.

دوای ڕاپێچکردنی بابل، یەخۆنیاس بوو بە باوکی شەئەلتیێل، شەئەلتیێل ئەویش بوو بە باوکی زەروبابل، زرووبابل بووە باوکی ئەبیهود، ئەبیهود بووە باوکی ئەلیاقیم، ئەلیاقیم بووە باوکی ئازور، ئازۆر بووە باوکی سادۆک، سادۆک بووە باوکی ئاخیم، ئاخیم بووە باوکی ئەلیود، ئەلیود بووە باوکی ئەلعازار، ئەلعازار بووە باوکی مەتان، مەتان بووە باوکی یەعقوب. یاقوب بوو بە باوکی یوسف، پیاوی مریەم، کە لێی عیسای پێگوترا مەسیح لەدایکبوو. کەواتە هەموو نەوەکان لە ئیبراهیمەوە هەتا داود چواردە نەوەن، و لە داودەوە هەتا ڕاپێچکردنەکەی بابل چواردە نەوەن، و لە ڕاپێچکردنەکەی بابلەوە هەتا مەسیح چواردە نەوەن.

لەدایکبوونی عیسای مەسیح ئاوا بوو: چونکە مەریەمی دایکی ئەو نامزەکرابوو بە یوسف، پێش ئەوەی پێکەوە بگەن، دۆزرایەوە کە لە سکدایە لە ڕۆحی پیرۆزەوە. یوسف کە پیاوی ئەو بوو، ڕاستودروست بوو و نەیدەویست بە ئاشکرا شەرمەزاری بکات، بڕیاری دا بە نهێنی جیای لێ بکاتەوە. کاتێک ئەو لەمانە دەیبیریەوە، ئەوەتا فریشتەیەکی یەزدان لە خەودا بۆی دەرکەوت و گوتی: یوسفی کوڕی داود، مەترسە لە وەرگرتنی مریەمی ژنت، چونکە ئەوەی لە ناوی لەدایکبووە لە ڕۆحی پیرۆزەوەیە. کوڕێک دەبێتەوە، و ناوی لێدەنێیت عیسا، چونکە ئەو گەلەکەی خۆی ڕزگار دەکات لە گوناهەکانیان. بەڵام ئەمە هەمووی ڕوویدا بۆ ئەوەی ئەوە جێبەجێ بکرێت کە لەلایەن یەزدانەوە لەڕێگەی پێغەمبەرەکە گوتراوە، کە دەفەرموێت بڕوانە، کچە پاک لە سکی دا دەبێت و کوڕێک لەدایک دەبێت، و ناوی ئەو ئیممانوئێل دەنێن، کە واتای وەرگێڕاوە خودا لەگەڵ ئێمەیە.

یوسف لە خەوەکەی هەستا و ئەوەی کرد کە نێردراوی یەزدان فەرمانی پێ‌دابوو، ژنەکەی خۆی برد و نەیدەناسی هەتا کوڕەکەی، کە یەکەم لەدایکبووی بوو، ئەو بوو زایی، و ناوی لێنا عیسا.

### 2

کاتێک عیسا لە بێت‌لەحمی یەهودیا لە سەردەمی هێرۆدسی پاشادا لەدایکبوو، ئەوەتا مەجوسان لە ڕۆژهەڵاتەوە هاتنە ئۆرشەلیم. دەڵێن: کوێیە ئەو پاشایەی لەدایکبووە، پاشای جولەکەکان؟ چونکە ئەستێرەکەی ئەوی لە ڕۆژهەڵات بینی و هاتووین بۆ ئەوەی کڕنۆشی بۆ ببەین. بەڵام کاتێک هێرۆدسی پاشا ئەمەی بیست، پەشێوا بوو و هەموو ئۆرشەلیمیش لەگەڵی و کۆکردنەوەی هەموو کاهینە گەورەکان و نووسەرانی گەل، پرسیاری لێکردن کە مەسیح لە کوێ لەدایکدەبێت. ئەوان بەڵام پێیان گوت: لە بێت‌لەحمی یەهودیا، چونکە بەم شێوەیە لە ڕێگەی پێغەمبەرەوە نووسراوە، و تۆ بێت‌لەحەم، زەوی یەهودا، بە هیچ شێوەیەک کەمترین نیت لەنێو ڕابەرانی یەهودا، چونکە لە تۆوە دەرچوو ڕابەرێک، کە دەشوانێنێت گەلەکەی من، ئیسرائیل.

ئەوسا هێرۆدس بە نهێنی بانگهێشتی مۆغەکانی کرد و بە وردی لە ئەوان زانی کاتی دەرکەوتنی ئەستێرەکە. و ئەوانی نارد بۆ بێت‌لەحم و وتی: بڕۆن و بە وردی لێکۆڵینەوە بکەن دەربارەی منداڵەکە، کاتێک دۆزیتانەوە، پێم ڕابگەیەنن، بۆ ئەوەی منیش بچم و کڕنۆشی بۆ ببەم. ئەوان پاش گوێگرتن لە پاشا ڕۆیشتن، و ئەوەتا ئەو ئەستێرەی کە لە ڕۆژهەڵاتدا بینیبوویان پێشڕەوییان دەکرد، هەتا هات و لەسەر ئەو شوێنەی کە منداڵەکە تێیدا بوو وەستا. کاتێک ئەستێرەکەیان بینی، بە خۆشییەکی زۆر گەورە خۆشحاڵ بوون. و کاتێک هاتنە ناو ماڵەکە، منداڵەکەیان بینی لەگەڵ مریەمی دایکی. کڕنۆشیان بۆ برد و گەنجینەکانی خۆیان کردەوە و دیاریان پێشکەش کرد: زێڕ و بخوور و موڕ. و لە خەودا ئاگادارکرابوونەوە کە نەگەڕێنەوە بۆ لای هێرۆدس، بۆیە لە ڕێگایەکی دیکەوە گەڕانەوە بۆ خاکەکەی خۆیان.

کاتێک ئەوان کشانەوە، ئەوەتا فریشتەیەکی یەزدان لە خەوندا بۆ یوسف دەرکەوت و گوتی: هەستە و منداڵەکە و دایکی بگرە و بۆ میسر ڕابکە، و لەوێ بمێنەرەوە هەتا پێت دەڵێم، چونکە هێرۆدس دەیەوێت منداڵەکە بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی لەناوی بەرێت. ئەو بەڵام هەستا و منداڵەکە و دایکی لە شەودا برد و کشایەوە بۆ میسر و لەوێ بوو تا مردنی هێرۆدس، بۆ ئەوەی ئەو قسەیە بێتە دی کە لەلایەن یەزدانەوە لە ڕێگەی پێغەمبەرەکەوە گوتراوە: لە میسرەوە کوڕەکەی خۆمم بانگهێشت کرد.

ئەوکات هێرۆدس بینی کە گاڵتەی پێکرا لەلایەن ئەو مەجوسییانە، زۆر تووڕە بوو، و ناردی و کوشتی هەموو ئەو منداڵانەی لە بێت‌لەحم و لە هەموو سنوورەکانی ئەو لە دوو ساڵان و خوارەوە، بەپێی ئەو کاتەی کە بە وردی زانی لە ئەو مەجوسییانە. ئەوسا ئەوەی لەلایەن یەرمیای پێغەمبەر گوترابوو پڕ کرایەوە، کە دەیفەرموو: دەنگێک لە ڕامە بیسترا، شیوەن و گریان و لاواندنەوەیەکی زۆر، ڕاحێل گریا بەسەر منداڵەکانیدا، و نەیویست دڵنەوایی بکرێت، چونکە ئیتر نەمابوون.

دوای مردنی هێرۆدەس، ئەوەتا نێردراوێکی یەزدان لە خەوندا بۆ یوسف لە میسر دەرکەوت گوتنی، هەستاوبوو بگرە ئەو منداڵە و دایکی و بڕۆ بۆ خاکی ئیسرائیل، چونکە ئەوانەی گەڕاون بەدوای گیانی ئەو منداڵە مردوون. بەڵام ئەو هەستا و منداڵەکە و دایکی برد و هاتە ناو خاکی ئیسرائیل.

بیستنی کە ئەرخێلاوس پاشایەتی دەکات لەسەر یەهودیا لە جیاتی هێرۆدەسی باوکی، ترسا بڕوات بۆ ئەوێ، بەڵام کاتێک لە خەوندا ئاگادارکرایەوە، کشایەوە بۆ ناوچەکانی جەلیل. و هات و نیشتەجێ بوو لە شارێک کە ناسرە پێ دەگوترا، بۆ ئەوەی ئەوە تەواو بکرێت کە لە ڕێگەی پێغەمبەرانەوە گوترابوو، کە پێی دەگوترێت ناسرانی.

### 3

لە ئەو ڕۆژانەدا، یەحیای لەئاوهەڵکێش دێت و لە چۆڵەوانی یەهودیا ڕاگەیاندنی دەکات. و دەڵێت، توبە بکەن، چونکە پاشایەتی ئاسمانەکان نزیک بووەتەوە. ئەمە چونکە ئەوەیە کە لەلایەن ئیشایای پێغەمبەرەوە گوتراوە کە دەڵێت: دەنگی هاواربەدەرێک لە چۆڵەوانیدا، ڕێگای یەزدان ئامادە بکەن، ڕێڕەوەکانی ڕاست بکەن

خۆی بەڵام ئەو یەحیا جلوبەرگەکەی لە مووی وشتر بوو و کەمەربەندێکی چەرمی لە دەوری کەمەری بوو، خۆراکەکەی بەڵام پێکوڵە و هەنگوینی کێوی بوو. ئەوسا ئۆرشەلیم و هەموو یەهودیا و هەموو ناوچە دەوروبەری ڕووباری ئوردون بۆ لای ئەو دەچوونە دەرەوە. و لە ڕووباری ئوردون لەلایەن ئەوەوە ئامادەی لەمەڕکردن دەبوون، کە دانیان بە گوناهەکانیان دەنا.

بەڵام کاتێک زۆر لە فەریسییەکان و سەدوقییەکان بینی کە بۆ غوسڵی ئەو دەهاتن، پێی فەرموون: ئەی بەرهەمی ماران، کێ پیشانی ئێوەی دا کە لە تووڕەیی داهاتوو هەڵبێن؟ کەواتە بەرهەمی شایستەی تۆبەکردنەوە بهێنن، و مەبیرن کە بڵێن لە خۆتاندا، ئێمە ئیبراهیم وەک باوکمان هەیە. چونکە پێتان دەڵێم کە خودا دەتوانێت لەم بەردانەوە منداڵان بۆ ئیبراهیم هەڵبستێنێت. پێشتر تەور لەسەر ڕەگی دارەکان دانراوە، کەواتە هەر دارێک کە بەرهەمی باش بەرهەم نەهێنێت دەبڕدرێتەوە و فڕێدەدرێتە ناو ئاگرەوە.

من بەڕاستی ئێوە لە ئاو بۆ تۆبەکردن لەمەدەنێم، بەڵام ئەوەی دوای من دێت لە من بەهێزترە، کە من شایانی هەڵگرتنی پێلاوەکانی نیم، ئەو خۆی ئێوە لە ڕۆحی پیرۆز و ئاگر لەمەدەنێت. شووشەی دانەوێژ لە دەستیدایە و جۆخانەکەی بە تەواوی پاک دەکاتەوە، دانەوێڵەکەی کۆدەکاتەوە بۆ ناو ئەمبارەکەی، بەڵام کا بە ئاگری ناکوژاوە دەیسووتێنێت.

ئەوسا عیسا لە جەلیلەوە دێت بۆ لای ئوردون، بۆ لای یەحیا، تاکو لەلایەن ئەوەوە باپتیزە بکرێت. بەڵام یۆحەنا پێشگیری لێی دەکرد و دەیگوت: من پێویستە لەلایەن تۆوە باپتیزە بکرێم، ئایا تۆ بۆ لای من دێیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: ئێستا بهێڵە، چونکە ئاوا گونجاوە بۆ ئێمە کە هەموو ڕاستودروستییەک بەجێبهێنین. ئینجا ڕێگەی پێدا. عیسا کە لەمەڕۆکرا، یەکسەر لە ئاوەکە سەرکەوت، و ئەوەتا ئاسمانەکان بۆی کرانەوە، و ڕۆحی خودای بینی کە وەک کۆترێک دادەبەزێت و دێتە سەری. و ئەوەتا دەنگێک لە ئاسمانەکانەوە دەڵێت: ئەمە کوڕی خۆشەویستی منە، کە پێی ڕازیم.

### 4

ئەوسا عیسا لەلایەن ڕۆحەوە بەرەو چۆڵەوانی بەرزکرایەوە، بۆ ئەوەی لەلایەن شەیتانەوە تاقی بکرێتەوە. و دوای ڕۆژوو گرتن بۆ چل ڕۆژ و چل شەو، دواتر برسی بوو. و تاقیکەرەوە نزیکی بووەوە و پێی گوت، ئەگەر تۆ کوڕی خودای، بڵێ کە ئەم بەردانە ببنە نان. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی: نووسراوە، مرۆڤ تەنها بە نان ژیان ناکات، بەڵکو بە هەموو وشەیەک کە لە دەمی خوداوە دەردەچێت. پاشان شەیتان ئەوی دەباتە شاری پیرۆز، و لەسەر لێواری پەرستگاکە ڕایدەگرێت. و پێی دەڵێت، ئەگەر تۆ کوڕی خودایت، خۆت بفڕێنە خوارەوە، چونکە نووسراوە کە فەرمان بە نێردراوەکانی خۆی دەدات دەربارەی تۆ، و لەسەر دەستەکانیان هەڵتدەگرن، نەوەک پێت بکەوێتە بەردێک.

عیسا پێی گوت، دیسانەوە نووسراوە، تاقی پەروەردگاری خودای خۆتت ناکەیتەوە.

دیسان شەیتان ئەوی لەگەڵ خۆی بۆ چیایەکی زۆر بەرز برد، و هەموو شانشینەکانی جیهان و شکۆمەندییان پیشانی دا. و پێی دەڵێت: ئەم هەموو شتانە دەدەمە تۆ، ئەگەر کڕنۆشم بۆ ببەیت. ئەوسا عیسا پێی دەڵێت: بڕۆ دوای من، ئەی شەیتان، چونکە نووسراوە: کڕنۆش بۆ یەزدانی خودای خۆت دەبەیت و تەنها خزمەتی ئەو دەکەیت. ئەوسا شەیتان ڕێگەی پێدا، و ببینە نێردراوان هاتن و خزمەتیان پێکرد.

عیسا کاتێک بیستی کە یەحیا درابووەوە، کشایەوە بۆ جەلیل. و ناسرەتی بەجێهێشت، هات و لە کەفەرناحومی کەناری دەریا نیشتەجێ بوو، لە سنوورەکانی زەبولون و نەفتالیم بۆ ئەوەی جێبەجێ بکرێت ئەوەی لە ڕێگەی ئیشایای پێغەمبەرەوە گوتراوە، کە دەڵێت، زەوی زەبولون و زەوی نەفتالیم، ڕێگای دەریا، ئەوبەری ڕووباری ئوردون، جەلیلی نەتەوەکان، ئەو گەلەی لە تاریکیدا دانیشتبوو، ڕووناکییەکی گەورەی بینی، و بۆ ئەوانەی لە خاکی سێبەری مەرگدا دانیشتبوون، ڕووناکی هەڵهاتە بۆیان.

لەو کاتەوە عیسا دەستی کرد بە ڕاگەیاندن و گوتنی: توبە بکەن، چونکە پاشایەتی ئاسمانەکان نزیک بووەتەوە.

کاتێک لە کەناری دەریای جەلیل دەڕۆیشت، دوو برای بینی، شیمۆن کە پێی دەگوترا پەترۆس و ئەندراوسی برای، کە تۆڕیان دەخستە ناو دەریاکە، چونکە ماسیگر بوون. و پێیان دەڵێت: وەرن دوای من و دەتانکەم بە ماسیگرانی مرۆڤان. ئەوانیش دەستبەجێ تۆڕەکانیان بەجێهێشت و شوێنی کەوتن. و کاتێک لەوێوە پێشەوە ڕۆیشت، دوو براکەی تری بینی، یاقوبی کوڕی زەبەدی و یۆحەنای براکەی، لە کەشتییەکەدا لەگەڵ زەبەدی باوکیان تۆڕەکانیان چاککردەوە، و بانگی کردن. ئەوان بەڵام یەکسەر کەشتییەکە و باوکیان بەجێهێشت و شوێنی کەوتن.

و عیسا بە هەموو جەلیلدا دەگەڕایەوە، فێری دەکرد لە کۆبوونەوەکانیاندا و مژدەی پاشایەتی ڕادەگەیاند و هەموو نەخۆشی و هەموو دەردێک لەناو گەلدا چاکدەکردەوە. و بیستنی ئەو چووە هەموو سووریا، و هەموو ئەوانەیان هێنایە لای کە بە خراپی نەخۆش بوون بە جۆراوجۆر نەخۆشی و ئازار گیرکرابوون، و ئەوانەی شەیتانیان گرتبوو و فێدارەکان و ئیفلیجەکان، و چاکیکردنەوەی. کۆمەڵێکی زۆر لە جەلیل و دێکاپۆلیس و ئۆرشەلیم و یەهودیا و لەوبەری ڕووباری ئوردونەوە شوێنی کەوتن.

### 5

بینینی ئەو کۆمەڵانە، چووە سەرەوە بۆ شاخەکە، و کاتێک دانیشت، قوتابییەکانی هاتنە لای. و کاتێک دەمی کردەوە، فێری ئەوانی دەکرد و دەیفەرموو خۆشحاڵن ئەوانەی کە لە ڕۆحدا هەژارن، چونکە پاشایەتی ئاسمان هی ئەوانە. خۆشحاڵن ئەوانەی شیوەن دەگێڕن، چونکە ئەوان دڵنەوایی پێ دەکرێن. خۆشحاڵن ئەوانەی نەرمونیان، چونکە ئەوان زەوی میراتگر دەبن. خۆشحاڵن ئەوانەی برسی و تینووی ڕاستودروستین، چونکە ئەوان تێر دەکرێن. خۆشحاڵن ئەوانەی بەزەییدارن، چونکە بەزەییان پێ دەکرێت. خۆشحاڵن ئەوانەی دڵیان پاکە، چونکە ئەوان خودا دەبینن. خۆشحاڵن ئاشتیدروستکەران، چونکە پێیان دەگوترێت کوڕانی خودا. خۆشحاڵن ئەوانەی لەبەر دادپەروەری چەوسێنراون، چونکە پاشایەتی ئاسمانەکان هی ئەوانە. خۆشحاڵن ئێوە کاتێک سەرزەنشتتان دەکەن و دەتانچەوسێننەوە و هەموو قسەیەکی خراپ لەسەر ئێوە بە درۆ دەڵێن لەبەر من. شادمان بن و دڵخۆش بن، چونکە پاداشتی ئێوە زۆرە لە ئاسمانەکاندا، بەم شێوەیە چونکە ڕاوناون پێغەمبەرەکانیان، ئەوانەی پێش ئێوە بوون.

ئێوە خوێی زەوین، بەڵام ئەگەر خوێ بێتامی خۆی لەدەستبدات، بە چی خوێدار دەکرێتەوە؟ ئیتر بۆ هیچ شتێک بەکەڵک نایەت، تەنها بۆ ئەوەی فڕێبدرێتە دەرەوە و مرۆڤان پێی بنێن. ئێوە ڕووناکی جیهانن. شارێک کە لەسەر چیا دانراوە ناتوانێت بشاردرێتەوە، نە چرایەک دادەگیرسێنن و دایدەنێن لەژێر سەبەتە، بەڵکو لەسەر چرادان، و دەدرەوشێتەوە بۆ هەموو ئەوانەی لە ماڵەکەدان. ئاوا با ڕووناکی ئێوە بدرەوشێتەوە لەبەردەم مرۆڤان، بۆ ئەوەی کارە باشەکانی ئێوە ببینن و شکۆدار بکەن باوکی ئێوە کە لە ئاسمانەکانە.

وا مەزانن کە هاتووم بۆ لەناوبردنی یاسا یان پێغەمبەران، نەهاتووم بۆ لەناوبردن، بەڵکو بۆ تەواوکردن. ڕاستی بۆ دەڵێم ئێوە، هەتا ئاسمان و زەوی تێپەڕێت، یۆتایەک یان سەرفێک لە یاسا تێناپەڕێت، هەتا هەموو شت جێبەجێ بکرێت. کێ ئەگەر کەواتە یەکێک لە کەمترین فەرمانەکانی ئەمانە بشکێنێت و بەم شێوەیە خەڵکەکان فێر بکات، کەمترین بانگ دەکرێت لە پاشایەتی ئاسمانەکان، بەڵام کێ جێبەجێی بکات و فێری بکات، ئەمە مەزن بانگ دەکرێت لە پاشایەتی ئاسمانەکان. من پێتان دەڵێم کە ئەگەر ڕاستودروستی ئێوە لە ڕاستودروستی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان زیاتر نەبێت، هەرگیز نەچنە ناو پاشایەتی ئاسمانەکانەوە. ئێوە بیستتان کە بە کۆنەکان گوترا: مەکوژە. ئەوەی بکوژێت، تاوانبار دەبێت لەبەردەم دادگا. بەڵام من پێتان دەڵێم کە هەرکەسێک بێ هۆ لە براکەی تووڕە بێت، تاوانبار دەبێت لە حوکمدا، ئەوەی بە براکەی بڵێت ڕاکا، تاوانبار دەبێت لە ئەنجومەندا، ئەوەی بڵێت گێل، تاوانبار دەبێت بۆ جەهەننەمی ئاگر. ئەگەر کەواتە دیاریەکەت لەسەر قوربانگاکە پێشکەش دەکەیت و لەوێ بیرت دەکەوێتەوە کە براکەت شتێکی دژی تۆ هەیە دیاریەکەت لەوێ لەبەردەم قوربانگاکە بهێڵە، و یەکەم جار بڕۆ لەگەڵ براکەت ئاشتبەرەوە، و پاشان وەرە و دیاریەکەت پێشکەش بکە. دڵسۆز بە بۆ دژبەرەکەت خێرا، تا کاتێک لە ڕێگادا لەگەڵیدا، نەوەک دژبەرەکە تۆ بداتە دەست دادوەر و دادوەر تۆ بداتە دەست یاریدەدەر، و فڕێبدرێیتە زیندان ئامین، پێت دەڵێم، هەرگیز لەوێوە دەرناچیت هەتا دوایین قەپیکەکە دەدەیتەوە.

ئێوە بیستتان کە بۆ پێشینایان گوترا، داوێنپیسی مەکە. من بەڵام پێتان دەڵێم کە هەرکەسێک سەیری ژنێک بکات بۆ ئەوەی ئارەزووی بکات، پێشتر لە دڵی خۆیدا داوێنپیسی لەگەڵی کردووە. ئەگەر بەڵام چاوی ڕاستت دەبێتە هۆی گوناهکردنت، دەریبهێنە و فڕێیبدە، چونکە سوودمەندترە بۆت کە یەکێک لە ئەندامەکانت لەناوبچێت و نەک هەموو جەستەت فڕێبدرێتە ناو جەهەننەم. ئەگەر دەستی ڕاستی تۆ وات لێدەکات گوناه بکەیت، بیبڕەوە و فڕێیبدە لە خۆت، چونکە سوودمەندترە بۆ تۆ کە یەکێک لە ئەندامەکانی تۆ لەناوبچێت و نەک هەموو جەستەی تۆ فڕێبدرێتە ناو دۆزەخەوە.

گوترا، ئەوەی تاڵاقی ژنەکەی خۆی بدات، با بەڵگەنامەی جیابوونەوەی پێبدات. من بەڵام پێتان دەڵێم کە هەرکەسێک ژنەکەی تەڵاق بدات جگە لە هۆکاری داوێنپیسی، وا دەکات ئەو داوێنپیسی بکات، و هەرکەسێک ژنێکی تەڵاقدراو بهێنێت، داوێنپیسی دەکات.

دیسان گوێتان لێبوو کە پێ گوترا بۆ کۆنەکان: نابێت سوێندی درۆ بخۆیت، بەڵام سوێندەکانت بۆ یەزدان بهێنیتەدی. من بەڵام پێتان دەڵێم سوێند مەخۆن بە تەواوی، نە بە ئاسمان، چونکە تەختی خودایە، نە سوێند بە زەوی بخۆن، چونکە تەختەپێیە بۆ پێیەکانی ئەو، نە بە ئۆرشەلیم، چونکە شاری پاشا گەورەیە، نە بە سەری خۆت سوێند بخۆیت، چونکە ناتوانیت یەک تاڵی مووت سپی یان ڕەش بکەیت. با قسەی ئێوە بێت بەڵێ بەڵێ، نەخێر نەخێر، بەڵام ئەوەی زیادە لەمانە لە خراپەوەیە.

ئێوە بیستتان کە گوترا، چاوێک لە جیاتی چاوێک و ددانێک لە جیاتی ددانێک. من دەڵێم بۆ ئێوە بەرەنگاری خراپە مەبنەوە، بەڵکو ئەوەی لە گۆنای ڕاستت دەدات، گۆنای ترت بۆی بسوڕێنەوە. و بۆ ئەوەی دەیەوێت لەگەڵت دادگایی بکرێت و کراسەکەت بگرێت، کەواکەشی بۆ بهێڵە. و ئەوەی تۆ ناچار دەکات بۆ میلێک، لەگەڵی بڕۆ بۆ دوو میل بۆ ئەوەی داوات لێ دەکات بدە، و ئەوەی دەیەوێت لە تۆ قەرز بکات ڕووت لێ وەرمەگێڕە.

ئێوە بیستتان کە گوترا: خۆشەویستی دراوسێکەت دەکەیت و ڕقت لە دوژمنەکەت دەبێتەوە. بەڵام من پێتان دەڵێم، دوژمنەکانتان خۆشبوێن، ئەوانەی نەفرەتتان لێدەکەن بەرەکەتداریان بکەن، چاکە بکەن لەگەڵ ئەوانەی ڕقیان لێتانە، و نوێژ بکەن بۆ ئەوانەی ئازارتان دەدەن و ڕاوتان دەنێن. بۆ ئەوەی ببنە کوڕانی باوکتان کە لە ئاسمانەکانە، چونکە خۆری خۆی هەڵدێت لەسەر خراپەکان و چاکەکان، و باران دەبارێنێت لەسەر ڕاستودروستەکان و ناڕاستودروستەکان. ئەگەر ئێوە خۆشتان بوێت ئەوانەی خۆشتان دەوێن، چ پاداشتێکتان هەیە؟ ئایا باجگرەکانیش هەمان شت ناکەن؟ و ئەگەر تەنها سڵاو لە هاوڕێیانی خۆتان بکەن، چی زیادەتان کردووە؟ ئایا باجگرەکانیش ئاوا ناکەن؟ کەواتە ئێوە تەواو دەبن، وەک چۆن باوکتان کە لە ئاسمانەکانە تەواوە.

### 6

ئاگاداربن کە خێراتەکانتان لەبەردەم خەڵکی نەکەن بۆ ئەوەی لەلایانەوە بینرێن، ئەگەر نا، پاداشتێکتان لەلای باوکتان کە لە ئاسمانەکانە نابێت. کاتێک خێرخواستن دەکەیت، زوڕنا لەبەردەم خۆتدا لێ مەدە، وەک دووڕووان دەکەن لە کۆبوونەوەکان و لە شەقامەکاندا، بۆ ئەوەی لەلایەن خەڵکەوە شکۆمەند بکرێن، بەڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوان پاداشتی خۆیان وەرگرتووە. بەڵام کاتێک تۆ خێرخواستن دەکەیت، با دەستی چەپت نەزانێت دەستی ڕاستت چی دەکات بۆ ئەوەی خێرخواهیت لە نهێنیدا بێت، و باوکت کە لە نهێنیدا دەبینێت پاداشتت دەداتەوە لە ئاشکرادا.

و کاتێک نوێژ دەکەیت، وەک ئەو دووڕووانە مەبە، چونکە ئەوان خۆشیان دەوێت لە کۆبوونەوەکان و لە گۆشەکانی شەقامەکاندا ڕاوەستاو نوێژ بکەن، بۆ ئەوەی بۆ خەڵکی دەرکەون. ڕاستی پێتان دەڵێم کە پاداشتی خۆیان وەرگرتووە. بەڵام تۆ کاتێک نوێژ دەکەیت، بچۆرە ناو ژووری ناوەوەی خۆت، و دوای داخستنی دەرگاکەت نوێژ بکە بۆ باوکت کە لە نهێنییە، و باوکت کە لە نهێنی دەتبینێت، لە ئاشکرا پاداشتت دەداتەوە.

لە کاتی نوێژکردندا قسەی بێ واتا مەکەن وەک ئەو نەتەوانە، چونکە پێیان وایە کە بە زۆر قسەکردنیان گوێیان لێ دەگیرێت. کەواتە وەک ئەوان مەبن، چونکە باوکتان دەزانێت پێویستیتان بە چی هەیە پێش ئەوەی داوای لێ بکەن. بۆیە ئێوە ئاوا نوێژ بکەن: باوکی ئێمە کە لە ئاسمانەکاندایت، با ناوی تۆ پیرۆز بکرێت، با پاشایەتی تۆ بێت، با ویستی تۆ بێت، وەک لە ئاسمان، هەروەها لەسەر زەوی. نانی ڕۆژانەی ئێمە ئەمڕۆ بدەرێ و لێخۆشبوون بۆ ئێمە بکە لە قەرزەکانمان، وەک ئێمەش لێخۆشبوون بۆ قەرزارەکانمان دەکەین، و ئێمە مەبە بۆ ناو تاقیکردنەوە، بەڵام دەربازمان بکە لە خراپە. چونکە پاشایەتی و هێز و شکۆمەندی هی تۆیە بۆ هەتاهەتایە، ئامین.

ئەگەر ئێوە لێخۆشبوون بکەن بۆ مرۆڤەکان لە گوناهەکانیان، باوکی ئاسمانیتانیش لێتان خۆش دەبێت. ئەگەر بەڵام لێخۆشبوون نەکەن بۆ خەڵکەکان لە گوناهەکانیان، باوکی ئێوەش لێخۆشبوون ناکات لە گوناهەکانتان.

کاتێک ڕۆژوو دەگرن، وەک دووڕووانی خەمۆک مەبن، چونکە ئەوان ڕووخساری خۆیان لەناودەبەن تاکو لەبەرچاوی خەڵکدا وەک ڕۆژووگر دەربکەون. بەڕاستی پێتان دەڵێم کە ئەوان پاداشتی خۆیان وەرگرتووە. بەڵام تۆ کاتێک ڕۆژوو دەگریت، سەرت چەور بکە و ڕووخساری خۆت بشۆ بۆ ئەوەی بۆ خەڵکەکان دەرنەکەویت کە ڕۆژوو دەگریت، بەڵکو بۆ باوکت کە لە نهێنییە، و باوکت کە لە نهێنی دەبینێت، پاداشتت دەداتەوە لە ئاشکرا.

گەنجینە بۆ خۆتان لەسەر زەوی کۆمەکەنەوە، لەوێ کە مۆر و ژەنگ لەناویدەبات، و لەوێ کە دزەکان دەبڕنەوە و دەدزن گەنجینە کۆبکەنەوە بەڵام بۆ خۆتان لە ئاسمان، لەوێ کە نە مۆرانە و نە ژان لەناویدەبات، و لەوێ کە دزەکان کون ناکەن و نادزن، لەکوێ گەنجینەکەتان هەیە، لەوێش دڵتان دەبێت.

چرای جەستە چاوە، ئەگەر کەواتە چاوی تۆ پاک بێت، هەموو جەستەی تۆ ڕووناک دەبێت. ئەگەر بەڵام چاوت خراپ بێت، هەموو جەستەت تاریک دەبێت. ئەگەر کەواتە ئەو ڕووناکییەی لە ناوتدایە تاریکی بێت، ئەو تاریکییە چەندە مەزنە؟

هیچ کەس ناتوانێت خزمەت لە دوو گەورە بکات، چونکە یان ڕقی لە یەکێکیان دەبێتەوە و ئەوی دیکە خۆشدەوێت، یان دەست بە یەکێکیانەوە دەگرێت و سووکایەتی بە ئەوی دیکە دەکات. ئێوە ناتوانن خزمەت لە خودا و سامان بکەن.

لەبەر ئەمە پێتان دەڵێم، نیگەران مەبن بۆ گیانتان چی بخۆن و چی بخۆنەوە، و نە بۆ لەشتان چی لەبەر بکەن. ئایا گیان لە خواردن گرنگتر نییە و لەش لە جلوبەرگ؟ تەماشای باڵندەکانی ئاسمان بکەن، چونکە نە دەچێنن و نە دروێنە دەکەن و نە کۆیان دەکەنەوە لە ئەمبارەکان، و باوکی ئاسمانی ئێوە بەخێویان دەکات. ئایا ئێوە لە ئەوان نرخی زیاترتان نییە؟ کێ لە ئێوە بە نیگەرانی دەتوانێت یەک باڵ زیاد بکات لەسەر تەمەنی خۆی؟ و دەربارەی جلوبەرگ بۆچی نیگەران دەبن؟ بیر لە گوڵە سەوسەنەکانی کێڵگە بکەنەوە کە چۆن دەگەشێن، نە کار دەکەن و نە دەنوێنن، من پێتان دەڵێم کە تەنانەت سلێمان لە هەموو شکۆمەندی خۆیدا ئاوا پۆشراو نەبوو وەک یەکێک لە ئەمانە. ئەگەر خودا گیای کێڵگەکە کە ئەمڕۆ هەیە و سبەینێ فڕێدەدرێتە ناو تەنوور، ئاوا جل دەپۆشێنێت، ئایا زۆر زیاتر ئێوە ناپۆشێت، ئەی کەمباوەڕان؟ کەواتە نیگەران مەبن و مەڵێن: چی بخۆین یان چی بخۆینەوە یان چی لەبەر بکەین؟ هەموو ئەمانە نەتەوەکان دەیانگەڕێن، چونکە باوکی ئاسمانیتان دەزانێت کە پێویستتان بەم هەموویانە. بەڵام یەکەم بگەڕێن بۆ پاشایەتی خودا و ڕاستودروستی ئەو، و ئەم شتانە هەموویان پێتان زیاد دەکرێت. کەواتە نیگەران مەبن بۆ سبەینێ، چونکە سبەینێ نیگەرانی خۆی دەبێت. بەسە بۆ ڕۆژێک خراپەکەی خۆی.

### 7

دادوەری مەکەن، بۆ ئەوەی دادوەری نەکرێن. لەو حوکمەدا کە ئێوە حوکم دەدەن، حوکم دەدرێت لەسەر ئێوە، و لەو پێوانەیەدا کە ئێوە پێوانە دەکەن، پێوانە دەکرێت بۆ ئێوە. بۆچی پشکۆکە دەبینیت کە لە چاوی براکەتدایە، بەڵام دار نابینیت کە لە چاوی خۆتدایە؟ یان چۆن دەڵێیت بۆ براکەت: ڕێگە بدە پارچەکە لە چاوەکەت دەربهێنم، و ئەوەتا کاریتە لە چاوی خۆتدایە؟ ئەی دووڕوو، یەکەم جار تیرەکە لە چاوی خۆت دەربکە، و ئەوسا بە ڕوونی دەبینیت بۆ دەرکردنی پارچەکە لە چاوی براکەت.

پیرۆزەکان مەدەنە سەگەکان و مرواریەکانی خۆتان مەفڕێنە بەردەم بەرازەکان، نەوەک بە پێیەکانیان پێشێلیان بکەن و پاشان هەڵبگەڕێنەوە و پارچەپارچەتان بکەن.

داوا بکەن و پێتان دەدرێت، بگەڕێن و دەیدۆزنەوە، لێ بدەن و بۆتان دەکرێتەوە. چونکە هەموو ئەوەی داوا دەکات وەردەگرێت، و ئەوەی دەگەڕێت دەدۆزێتەوە، و بۆ ئەوەی لە دەرگا دەدات کرانەوە دەبێت. یان کێ هەیە لە ئێوە پیاوێک، کە ئەگەر کوڕەکەی داوای نانی لێبکات، بەردی پێبدات؟ و ئەگەر داوای ماسی بکات، ئایا ماری پێدەدات؟ ئەگەر کەواتە ئێوە، لەگەڵ ئەوەی خراپن، دەزانن دیاریە چاکەکان بە منداڵەکانتان بدەن، چەند زیاتر باوکتان کە لە ئاسمانەکانە چاکەکان دەداتە ئەوانەی داوای لێ دەکەن؟

هەموو شتێک کەواتە کە دەتانەوێت خەڵکەکە بۆتان بیکەن، ئاواش ئێوەش بۆیان بکەن، چونکە ئەمە یاسا و پێغەمبەرەکانە.

بچنە ڕێگەی لە دەرگای تەسکدا، چونکە دەرگاکە فراوانە و ڕێگاکە پانە کە دەباتە لەناوچوون، و زۆرن ئەوانەی کە دەچنە ڕێگەی لە ئەودا. چی تەنگە دەروازەکە و تەنگە ڕێگاکە کە دەبات بۆ ژیان، و کەمن ئەوانەی دەیدۆزنەوە

ئاگاداربن لە پێغەمبەرە درۆیینەکان، ئەوانەی بە جلوبەرگی مەڕ دێنە لاتان، بەڵام لە ناوەوەدا گورگی دڕندەن. لە میوەکانیان دەیانناسنەوە. ئایا لە دڕک ترێ کۆدەکەنەوە، یان لە چقڵ هەنجیر؟ بەم شێوەیە هەموو دارێکی باش میوەی جوان بەرهەم دەهێنێت، بەڵام دارە گەندەڵەکە میوەی خراپ بەرهەم دەهێنێت. دارێکی باش ناتوانێت بەرەکانی خراپ بەرهەم بهێنێت، هەروەها دارێکی گەندەڵیش ناتوانێت بەرەکانی باش بەرهەم بهێنێت. هەموو دارێک کە بەرهەمی باش نەهێنێت دەبڕدرێتەوە و فڕێدەدرێتە ناو ئاگرەوە. کەواتە لە میوەکانیان ئێوە دەیانناسنەوە.

نەک هەموو ئەوەی پێم دەڵێت گەورە، گەورە، دەچێتە ناو پاشایەتی ئاسمانەکان، بەڵکو ئەوەی ئیرادەی باوکم جێبەجێ دەکات کە لە ئاسمانەکانە. زۆر کەس لەو ڕۆژەدا پێم دەڵێن: گەورەم، گەورەم، ئایا بە ناوی تۆ پێشبینیمان نەکرد، و بە ناوی تۆ ڕۆحی پیسمان دەرنەکرد، و بە ناوی تۆ کارە پەرجووەکانی زۆرمان نەکرد؟ و پاشان دان پێدا دەنێم بۆ ئەوان کە هەرگیز نەمناسین ئێوە، دوور بکەونەوە لە من ئەی ئەوانەی کاری یاخیبوون دەکەن.

هەموو کەسێک کە گوێ لە وشەکانی من دەگرێت و کاری پێ دەکات، دەیچوێنم بە پیاوێکی دانا کە ماڵەکەی لەسەر بەرد بنیاد ناوە باران باری و ڕووبارەکان هاتن و بایەکان فووکردن و لە ئەو خانووە دان، بەڵام نەکەوت، چونکە لەسەر بەرد دامەزرابوو. و هەموو ئەوەی گوێ لە وشەکانی من دەگرێت و کاری پێ ناکات، دەچێتە هاوشێوەی پیاوێکی گێل کە ماڵەکەی لەسەر لم بنیاد ناوە باران باری و ڕووبارەکان هاتن و بایەکان هەڵیان کرد و لە ماڵەکەیان دا، ئیتر کەوت، و کەوتنەکەی گەورە بوو.

و ڕوویدا کاتێک عیسا ئەم وشانەی تەواوکرد، خەڵکەکان لە فێرکردنەکەی سەرسام بوون، چونکە فێریان دەکرد وەک ئەوەی دەسەڵاتی هەبێت، نەک وەک مامۆستایانی تەورات.

### 8

کاتێک لە شاخەکەوە هاتە خوارەوە، کۆمەڵانی زۆر دوای کەوتن. و ببینە، گولاوییەک هات و کڕنۆشی بۆ برد و گوتی: گەورەم، ئەگەر بتەوێت، دەتوانیت منت پاک بکەیتەوە. و عیسا دەستی درێژکرد و دەستی پێیدا و گوتی: دەمەوێت، پاکبەرەوە. یەکسەر گۆڕەکەی پاکبووەوە. عیسا پێی دەڵێت: ببینە بۆ کەس نەڵێیت، بەڵام بڕۆ خۆت نیشان بدە بە کاهینەکە و ئەو دیارییە پێشکەش بکە کە موسا فەرمانی داوە، بۆ شایەتی بۆیان.

کاتێک هاتە ژوورەوە بۆ ناو کەفەرناحوم، سەدان‌سەرکردەیەک نزیکی بووەوە و داوای لێدەکرد و دەیگوت گەورەم، خزمەتکارەکەم لە ماڵەکەدا کەوتووە، ئیفلیجە و بە توندی ئازاری دەچێژێت. و عیسا پێی دەڵێت: من دێم و چاکی دەکەمەوە. و وەڵامدانەوە، ئەو سەدان سەرکردە گوتی: گەورەم، من شایستە نیم تاکو بچیتە ژوورەوە ژێر بانی من، بەڵام تەنها بە وشەیەک بڵێ و خزمەتکارەکەم چاک دەبێتەوە. چونکە من پیاوێکم لەژێر دەسەڵاتدا و سەربازانم لەژێر دەستمدایە، دەڵێم بۆ ئەمە: بڕۆ، ئەویش دەڕوات، و بۆ یەکێکی تر: وەرە، ئەویش دێت، و بۆ کۆیلەکەم: ئەمە بکە، ئەویش دەیکات. کاتێک عیسا ئەمەی بیست سەرسام بوو و بە ئەوانەی شوێنی دەکەوتن گوت، ڕاستیتان پێ دەڵێم، تەنانەت لە ئیسرائیلیشدا باوەڕێکی ئەوەندە نەدۆزیوەتەوە. بەڵام من پێتان دەڵێم کە زۆر کەس لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا دێن و لەگەڵ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب لە پاشایەتی ئاسمانەکاندا دادەنیشن. بەڵام کوڕانی پاشایەتییەکە فڕێدەدرێنە ناو تاریکی دەرەوە، لەوێ گریان و جیڕەجیڕی ددان دەبێت. و عیسا بە سەرلەشکرەکەی گوت: بڕۆ، و وەک باوەڕت هێناوە با بۆت ببێتەوە. و خزمەتکارەکەی لە هەمان کاتدا چاک بووەوە.

و کاتێک عیسا هاتە ماڵی پەترۆس، خەسووی ئەوی بینی کە ڕاکشابوو و تایی هەبوو. و دەستی لێدا، تاوەکە جێی هێشت، هەڵسا و خزمەتی کرد. کاتێک ئێوارە بوو، زۆر کەسی ڕۆح لێدراویان بۆ هێنا، و ئەو ڕۆحەکانی بە وشە دەرکرد و هەموو ئەوانەی نەخۆش بوون چاککردەوە بۆ ئەوەی پڕ بکرێتەوە ئەوەی لە ڕێگەی ئیشایای پێغەمبەرەوە گوتراوە، کە دەفەرموێ: خۆی لاوازییەکانی ئێمەی گرت و نەخۆشییەکانی هەڵگرت.

عیسا کە خەڵکێکی زۆری لە دەوروبەری خۆی بینی، فەرمانی دا بڕۆن بۆ ئەوبەر. و کاتێک یەک مامۆستای تەورات نزیک بووەوە، پێی گوت: مامۆستا، شوێنت دەکەوم بۆ هەرکوێیەک کە دەڕۆیت. عیسا پێی دەڵێت: ڕێوییەکان لانەیان هەیە و باڵندەکانی ئاسمان هێلانەیان هەیە، بەڵام کوڕی مرۆڤ شوێنی نییە کە سەری بنوێنێت. یەکێکی تر لە قوتابییەکانی گوتی پێی: گەورەم، ڕێگەم بدە یەکەم جار بڕۆم و باوکم بنێژم. بەڵام عیسا پێی گوت: دوام بکەوە، و بهێڵە مردووان مردووەکانی خۆیان بنێژن.

و کاتێک ئەو سواری کەشتییەکە بوو، قوتابییەکانی شوێنی کەوتن. و ئەوەتا زریانێکی گەورە لە دەریادا ڕوویدا، بۆ ئەوەی کەشتییەکە لەژێر شەپۆلەکاندا داپۆشرێت، بەڵام ئەو خەوتبوو. و قوتابییەکانی نزیک بوونەوە و هەڵیانستاند و گوتیان: گەورە، ڕزگارمان بکە، لەناودەچین. و پێیان دەڵێت: بۆچی ترسنۆکن، ئەی کەمباوەڕەکان؟ پاشان هەستا و سەرزەنشتی باکان و دەریاکەی کرد، و ئارامییەکی گەورە دروست بوو. بەڵام خەڵکەکە سەرسام بوون و دەیانگوت: ئەمە چ جۆرە کەسێکە، کە تەنانەت بایەکان و دەریاش گوێڕایەڵی دەبن؟

کاتێک ئەو هاتە ئەوبەری بۆ خاکی گەرگەسینییەکان، دوو شەیتان گیراو لە گۆڕەکانەوە دەرچوون و ڕووبەڕووی بوونەوە، زۆر سەخت بوون، بۆیە کەس نەیدەتوانی لەو ڕێگایەدا تێپەڕێت. و ئەوەتا هاواریان کرد و گوتیان: چیمان هەیە لەگەڵ تۆ، عیسای کوڕی خودا؟ ئایا هاتوویت بۆ ئێرە پێش کات بۆ ئەوەی ئازارمان بدەیت؟ بەڵام ڕانەیەکی بەرازی زۆر لە دوورییەوە لە ئەوان دەلەوەڕا. بەڵام دێوەکان لێیان دەپاڕایەوە و دەیانگوت، ئەگەر دەرمان دەکەیت، ڕێگەمان بدە بچینە ناو مێگەلی بەرازەکان. و پێی گوتن: بڕۆن. ئەوانیش دەرچوون و چوونە ناو مێگەلی بەرازەکان، و ئەوەتا هەموو مێگەلی بەرازەکان بە لێژاییەکەدا ڕایکردنە ناو دەریاکە و لەناو ئاوەکان مردن. ئەوانەی کە دەیانلەوەڕاند ڕایانکرد، و ڕۆیشتن بۆ ناو شارەکە و هەموو شتێک و ئەوەی بۆ پیاوانی ڕۆح گیراوان ڕوویدا ڕاگەیاند. و ببینە، هەموو شارەکە بۆ دیداری عیسا چووە دەرەوە، و کاتێک ئەویان بینی، داوایان لێکرد کە لە سنوورەکانیان بڕوات.

### 9

و سواربووە کەشتییەک و پەڕییەوە و هاتە شاری خۆی. و ئەوەتا ئەوان کەسێکی ئیفلیجکراویان بۆ دەهێنا کە لەسەر جێگای خەوتن فڕێدرابوو، و کاتێک عیسا باوەڕی ئەوانی بینی، بە ئیفلیجکراوەکەی فەرموو: ورەبگرە منداڵ، گوناهەکانت لێخۆشبوون. و ببینە، هەندێک لە مامۆستایانی تەورات لە دڵی خۆیاندا گوتیان: ئەمە کفر دەکات. و عیسا بیرکردنەوەکانی ئەوانی بینی و گوتی: بۆچی ئێوە لە دڵەکانتاندا بە خراپە بیردەکەنەوە؟ چی ئاسانترە، بڵێیت گوناهەکانت لێخۆشبوون، یان بڵێیت هەستە و بڕۆ؟ بەڵام بۆ ئەوەی بزانن کە کوڕی مرۆڤ دەسەڵاتی هەیە لەسەر زەوی گوناهەکان ببەخشێت، ئەوسا بە شەلکراوەکەی فەرموو: هەستە، نوێنەکەت هەڵبگرە و بڕۆ بۆ ماڵەکەت. و هەستا و گەڕایەوە بۆ ماڵەکەی خۆی بەڵام کاتێک کۆمەڵەکان ئەمەیان بینی، سەرسام بوون و ستایشی خوایان کرد کە دەسەڵاتی وای بە مرۆڤەکان داوە.

عیسا لە تێپەڕینیدا لەوێوە، پیاوێکی بینی کە لەسەر باجگە دانیشتبوو، ناوی مەتا بوو. پێی فەرموو: شوێنم بکەوە. ئەویش هەستا و شوێنی کەوت. و ڕوویدا کە ئەو لە ماڵەکە پاڵکەوتبوو، و وا زۆر باجگر و گوناهبار هاتن و لەگەڵ عیسا و قوتابییەکانی پاڵیان کەوت. و کاتێک فەریسییەکان بینییان، بە قوتابییەکانی ئەویان گوت: بۆچی مامۆستاکەتان لەگەڵ باجگران و گوناهباران نان دەخوات؟ بەڵام عیسا کە بیستی، پێی فەرموون: ئەوانەی بەهێز نین پێویستیان بە پزیشک نییە، بەڵکو ئەوانەی نەخۆشن. بەڵام بڕۆن و فێربن کە چی یە: بەزەیی دەمەوێت و نەک قوربانی. چونکە نەهاتووم بۆ بانگهێشتکردنی ڕاستودروستان، بەڵکو گوناهباران بۆ تۆبەکردن.

ئەوسا قوتابییەکانی یەحیا هاتنە لای و گوتیان: بۆچی ئێمە و فەریسییەکان زۆر ڕۆژوو دەگرین، بەڵام قوتابییەکانی تۆ ڕۆژوو ناگرن؟ عیسا پێی فەرموون: ئایا کوڕانی ژووری زەماوەند دەتوانن شیوەن بگێڕن لە کاتێکدا زاوا لەگەڵیاندایە؟ بەڵام ڕۆژان دێن کە زاوا لێیان دەبردرێتەوە، ئەوسا ڕۆژوو دەگرن. کەس پەچەیەکی پارچە جلی نەچووراو لەسەر جلێکی کۆن دانانێت، چونکە پڕییەکەی لە جلەکە هەڵیدەکەنێت و دڕاوییەکی خراپتر دروست دەبێت. نە شەرابی نوێ دەخەنە ناو مەشکەی کۆن، ئەگەر نا، مەشکەکان دەدڕێن و شەرابەکە دەڕژێت و مەشکەکان لەناودەچن، بەڵام شەرابی نوێ دەخەنە ناو مەشکەی نوێ، و هەردووکیان پارێزراون.

ئەمانەی ئەو قسەکردن بۆیان، وا فەرمانڕەوایەک هاتە نزیک و کڕنۆشی بۆ برد و گوتی: کچەکەم هەر ئێستا مرد، بەڵام وەرە و دەستت لەسەری دابنێ و دەژی. و عیسا هەستا و دوای کەوت، هەروەها قوتابییەکانیشی دوای کەوتن. و ئەوەتا ژنێک کە دوازدە ساڵ خوێنڕێژی هەبوو، لە دواوە هاتە پێشەوە و دەستی لە قەراوی جلەکەی ئەو دا. ئەوە لە دڵی خۆیدا دەیگوت: ئەگەر تەنها دەست لە جلەکەی بدەم، ڕزگار دەبم. بەڵام عیسا هاتەوە و بینی، پێی وت: ورەبگرە کچم، باوەڕەکەت ڕزگاری کردیت. ئەو ژنەش لەو کاتەوە چاک بووەوە. و کاتێک عیسا هاتە ماڵی سەرۆکەکە و شمشاڵ‌ژەنان و خەڵکی دەنگ‌وباسکراوی بینی، پێی فەرموون، دووربکەونەوە، چونکە ئەو کچە نەمردووە، بەڵکو دەنوێت. ئەوانیش گاڵتەیان پێدەکرد. کاتێک کۆمەڵەکە دەرکرا، هاتە ژوورەوە و دەستی ئەوی گرت، و کچەکە هەستایەوە. و ئەم هەواڵە چووە دەرەوە بۆ ناو هەموو ئەو زەوییە.

و کاتێک عیسا لەوێ تێدەپەڕی، دوو کەسی نابینا بە هاوارکردن شوێنی کەوتن و دەیانگوت: ئەی کوڕی داود، بەزەییمان پێ بکە. کاتێک هاتە ناو ماڵەکەوە، نابیناکان هاتنە لای، و عیسا پێی فەرموون: باوەڕتان هەیە کە دەتوانم ئەمە بکەم؟ ئەوانیش وەڵامیان دایەوە: بەڵێ، گەورەم. ئینجا دەستی لە چاوەکانی ئەوان دا و گوتی: بەپێی باوەڕی ئێوە با بۆ ئێوە ببێت. و چاوەکانیان کرانەوە، و عیسا بە توندی ئاگاداری کردنەوە و پێی گوتن: ببینن با کەس نەزانێت. بەڵام ئەوان کە دەرچوون، هەواڵی ئەویان لە هەموو ئەو خاکەدا بڵاو کردەوە.

کاتێک ئەوان دەچوونە دەرەوە، ببینە، مرۆڤێکی لاڵی دێو گیراویان بۆ هێنا و کاتێک دێوەکە دەرکرا، لاڵەکە قسەی کرد، و خەڵکەکان سەرسام بوون و دەیانگوت کە هەرگیز شتی وا لە ئیسرائیلدا نەبینراوە. بەڵام فەریسییەکان دەیانگوت: بە فەرمانڕەوای ڕێژەکان، ڕێژەکان دەردەکات.

و عیسا سەیری هەموو شارەکان و گوندەکانی دەکرد، فێری دەکرد لە کۆبوونەوەکانیان و مژدەی پاشایەتی ڕادەگەیاند و هەموو نەخۆشی و هەموو دەردێکی لە گەل چارەسەر دەکرد.

کاتێک کۆمەڵەکانی بینی، بەزەییەوە هات بۆیان، چونکە ماندوو و پەرتەوازە بوون وەک مەڕێک کە شوانیان نەبوو. ئەوسا بە قوتابییەکانی دەڵێت: دروێنەکە بێگومان زۆرە، بەڵام کرێکاران کەمن. بۆیە لە گەورەی دروێنە بپاڕێنەوە، بۆ ئەوەی کرێکاران بنێرێت بۆ دروێنەکەی ئەو.

### 10

و کاتێک دوازدە قوتابییەکانی خۆی بانگکرد، دەسەڵاتی پێدان بەسەر ڕۆحە گڵاوەکان، بۆ ئەوەی دەریانبکەن و هەموو نەخۆشییەک و هەموو دەردێک چاک بکەنەوە. ناوەکانی دوازدە نێردراوەکە ئەمانەن: یەکەم شیمۆن کە پێی دەگوترا پەترۆس، و ئەندراوسی براکەی، یاقوبی کوڕی زەبەدی، و یۆحەنای براکەی، فیلیپۆس و بەرتۆلۆمای، تۆماس و مەتای باجگر، یاقوبی کوڕی ئەلفایۆس و لەبایی ناوبراو بە تادای، شیمۆنی کەنعانی و یەهودای ئیسقەریۆتی کە ئەویش ڕادەستی کرد.

ئەم دوازدەیە عیسا ناردی، فەرمانی پێدان و گوتی: بۆ ڕێگای نەتەوەکان مەڕۆن و بۆ شاری سامیرییەکان مەچنە ژوورەوە. بەڵکو زیاتر بڕۆن بۆ لای مەڕە ونبووەکانی ماڵی ئیسرائیل. لە کاتی ڕۆیشتندا ڕایبگەیەنن و بڵێن کە پاشایەتی ئاسمانەکان نزیک بووەتەوە. نەخۆشان چارەسەر بکەن، گولاوان پاک بکەنەوە، مردووان هەڵبستێننەوە، ڕۆحە پیسەکان دەربکەن. بە خۆڕایی وەرتانگرت، بە خۆڕایی بدەن. نە زێڕ و نە زیو و نە بڕۆنز بۆ ناو کەمەربەندەکانتان بەدەستمەهێنن. نە جانتایەک بۆ ڕێگا، نە دوو کراس، نە پێڵاو، نە گۆچان، چونکە کرێکار شایستەی خۆراکی خۆیەتی. بۆ هەر شار یان گوندێک کە دەچنە ژوورەوە، پرسیار بکەن کێ لەوێ شایستەیە، و لەوێ بمێننەوە تاوەکو دەرچوونتان. کاتێک دەچنە ناو ماڵەکەوە، سڵاوی لێبکەن و بڵێن: ئاشتی بۆ ئەم ماڵە. و ئەگەر ئەو ماڵە بێگومان شایستە بێت، ئاشتی ئێوە با بێتە سەری، بەڵام ئەگەر شایستە نەبێت، ئاشتی ئێوە با بگەڕێتەوە بۆ لای ئێوە. و ئەو کەسەی کە وەرناگرێتەوە ئێوە و گوێ ناگرێت لە وشەکانی ئێوە، کاتێک دەرچوون لە دەرەوەی ئەو ماڵە یان ئەو شارە، خۆڵی پێیەکانی ئێوە بتەکێنن. ئامین، دەڵێم بۆ ئێوە، باشتر دەبێت بۆ زەوی سەدۆم و عەمۆرا لە ڕۆژی دادوەری وەک لە ئەو شارە.

ببینە، من ئێوە وەک مەڕ دەنێرم بۆ ناوەڕاستی گورگەکان، کەواتە ژیر بن وەک ماران و بێگەرد بن وەک کۆترەکان. ئاگاداربن بەڵام لە مرۆڤەکان، چونکە دەستبەسەرتاندەدەن بۆناو ئەنجومەنەکان و لە کۆبوونەوەکانیاندا قامچیتاندەدەن. و لەبەردەم سەرکردەکان و پاشایان دەبرێنەوە لەبەر من، بۆ شایەتی بۆ ئەوان و نەتەوەکان. کاتێک ئەوان ئێوە دەدەنەوە، دڵنیا مەبن چۆن یان چی قسە بکەن، چونکە لەو کاتژمێرەدا پێتان دەدرێت چی قسە بکەن. نا، چونکە ئێوە ئەوانە نین کە قسە دەکەن، بەڵکو ڕۆحی باوکتانە کە لە ئێوەدا قسە دەکات. براکە براکەکەی دەدات بۆ مردن و باوک منداڵەکەی، و منداڵان هەڵدەستن لەسەر دایک و باوکان و دەیانکوژن. ئێوە ڕقتان لێدەکرێت لەلایەن هەموو کەسێکەوە لەبەر ناوی من، بەڵام ئەوەی تا کۆتایی بەرگە بگرێت، ئەو ڕزگار دەکرێت. کاتێک ڕاوتان دەنێن لەم شارەدا، هەڵبێن بۆ شارێکی تر. ڕاستی پێتان دەڵێم، تەواو ناکەن شارەکانی ئیسرائیل تا کوڕی مرۆڤ بێت. قوتابی لە مامۆستاکەی بەرزتر نییە و نە کۆیلە لە گەورەکەی بەرزتر نییە. بەسە بۆ قوتابی کە ببێتە وەک مامۆستاکەی، و بۆ کۆیلە وەک گەورەکەی. ئەگەر خاوەن ماڵەکەیان بێعەلزەبوول ناو بردووە، چەند زیاتر ئەندامانی ماڵەکەی؟ کەواتە مەترسن لە ئەوان، چونکە هیچ شتێکی داپۆشراو نییە کە ئاشکرا ناکرێتەوە و هیچ شاراوەیەک نییە کە نازانرێت. ئەوەی من لە تاریکیدا پێتان دەڵێم، لە ڕووناکیدا بیڵێن، و ئەوەی بە گوێ دەیبیستن، لەسەر بانەکان ڕایبگەیەنن. و مەترسن لە ئەوانەی جەستە دەکوژن، بەڵام ناتوانن گیان بکوژن، بەڵکو زیاتر بترسن لەو کەسەی دەتوانێ هەم گیان و هەم جەستە لە دۆزەخدا لەناو ببات. ئایا دوو چۆلەکە بە ئاساریۆنێک نافرۆشرێن؟ و یەکێک لە ئەوان لەسەر زەوی ناکەوێت بێ ئیرادەی باوکتان. بەڵام تەنانەت هەموو مووەکانی سەرتانیش ژمێردراون. کەواتە مەترسن، ئێوە لە زۆر چۆلەکە بەنرخترن.

هەموو کەسێک کە دان بەوەدا دەنێت لە من لەبەردەم مرۆڤەکان، منیش دان بەوەدا دەنێم لە ئەو لەبەردەم باوکی من ئەوەی لە ئاسمانەکانە. ئەوەی کە ئینکاری لە من بکات لەبەردەم مرۆڤەکان، منیش ئینکاری لێ دەکەم لەبەردەم باوکی من کە لە ئاسمانەکانە.

وا مەزانن کە هاتووم بۆ ئەوەی ئاشتی بخەمە سەر زەوی، نەهاتووم بۆ ئەوەی ئاشتی بخەم، بەڵکو شمشێر. هاتم چونکە جیاکردنەوەی مرۆڤ لە باوکی خۆی و کچ لە دایکی خۆی و بووک لە خەسووی خۆی. و دوژمنانی مرۆڤ خانەوادەکەی خۆیەتی.

ئەوەی باوک یان دایکی لە من زیاتر خۆشدەوێت شایستەی من نییە، و ئەوەی کوڕ یان کچی لە من زیاتر خۆشدەوێت شایستەی من نییە. و ئەو کەسەی خاچەکەی خۆی هەڵناگرێت و شوێنم ناکەوێت، شایانی من نییە. ئەوەی گیانی خۆی بدۆزێتەوە، لەدەستی دەدات، و ئەوەی گیانی خۆی لەدەست بدات لەبەر من، دەیدۆزێتەوە.

ئەوەی ئێوە وەردەگرێت، من وەردەگرێت، و ئەوەی من وەردەگرێت، ئەوە وەردەگرێت کە منی ناردووە. ئەوەی پێغەمبەرێک وەردەگرێت بە ناوی پێغەمبەر، پاداشتی پێغەمبەر وەردەگرێت، و ئەوەی کەسێکی ڕاستودروست وەردەگرێت بە ناوی ڕاستودروست، پاداشتی ڕاستودروست وەردەگرێت. ئەو کەسەی کە جامێکی ئاوی سارد بە یەکێک لەم بچووکانە بدات تەنها بە ناوی قوتابی، ئامین پێتان دەڵێم، پاداشتی خۆی لەدەست نادات.

### 11

و ڕوویدا کاتێک عیسا تەواوی کرد لە ڕێنماییکردنی دوازدە قوتابییەکەی، لەوێوە ڕۆیشت بۆ فێرکردن و ڕاگەیاندن لە شارەکانیان.

بەڵام یۆحەنا لە زیندانەکە کاتێک کارەکانی مەسیحی بیست، دوو لە قوتابییەکانی خۆی نارد پێی وت، ئایا تۆ ئەوەی کە دێت یان چاوەڕێی یەکێکی دیکە بکەین؟ و عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: بڕۆن و ئەوەی دەیبیستن و دەیبینن بە یەحیا ڕاپۆرت بکەن. کوێران دیسان دەبینن و شەلان دەڕۆن، گۆڕاوان پاک دەکرێنەوە و کەڕان دەبیستن، مردووان هەڵدەستێنرێنەوە و هەژاران مژدە پێدەدرێت. و خۆشحاڵە ئەوەی کە لە من ڕەنجێندراو نابێت.

کاتێک ئەمانە دەڕۆیشتن، عیسا دەستی کرد بە قسەکردن لەگەڵ خەڵکەکە دەربارەی یەحیا: بۆ چی چوونە دەرەوە بۆ چۆڵەوانی تاکو ببینن؟ قامیشێک کە لەلایەن بایەوە دەشەقێت؟ بەڵام بۆ بینینی چی هاتنە دەرەوە؟ پیاوێک کە بە جلوبەرگی نەرم پۆشراوە؟ ببینن، ئەوانەی جلوبەرگی نەرم لەبەر دەکەن لە کۆشکەکانی پاشایان. بەڵام بۆ بینینی چی دەرچوون؟ پێغەمبەرێک؟ بەڵێ، پێتان دەڵێم، زیاتر لە پێغەمبەرێک. ئەمە ئەوەیە کە دەربارەی نووسراوە، ببینە من نێردراوەکەی خۆم دەنێرم پێش ڕووی تۆ، کە ڕێگاکەت ئامادە دەکات لەپێشت.

ئامین، دەڵێم بۆ ئێوە، لە لەدایکبووانی ژنان کەسێک گەورەتر لە یۆحەننای باپتیست هەڵنەستاوەتەوە، بەڵام بچووکترین کەس لە شانشینی ئاسمانەکان گەورەترە لە ئەو. لە ڕۆژانی یەحیای لەئاوهەڵکێشەوە تا ئێستا، پاشایەتی ئاسمانەکان بە زۆر دەگیرێت و زۆردارەکان ئەو دەڕفێنن. چونکە هەموو پێغەمبەران و یاسا هەتا یەحیا پێشبینییان کرد. و ئەگەر ئێوە دەتانەوێت وەریبگرن، ئەو خودی ئەلیاسە کە دەبوو بێت. ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با گوێ بگرێت.

بەڵام بە چی ئەم نەوەیە بەراورد بکەم؟ لە منداڵان دەچێت کە لە بازاڕەکاندا دانیشتوون، کە بانگی هاوەڵەکانیان دەکەن و دەڵێن، ئێمە زمرمان بۆ ئێوە لێدا و ئێوە سەماتان نەکرد، ئێمە شینمان بۆ ئێوە گێڕا و ئێوە شینتان نەگێڕا. چونکە یەحیا هات، نە دەخوارد و نە دەخواردەوە، و دەڵێن ڕۆحی پیسی هەیە. کوڕی مرۆڤ هات و دەیخوارد و دەیخواردەوە، و دەڵێن: ئەوەتا پیاوێکی زۆرخۆر و شەرابخۆرەوە، هاوڕێی باجگران و گوناهباران. بەڵام دانایی لە ڕێگەی منداڵەکانی خۆیەوە ڕاستودروست دەرکەوت.

ئەوسا دەستیکرد بە سەرزەنشتکردنی ئەو شارانەی کە لەناویاندا زۆرترین پەرجووەکانی ئەو ئەنجام درابوون، چونکە تۆبەیان نەکرد. قوڕبەسەر تۆ، خۆرازین! قوڕبەسەر تۆ، بێت‌سەیدا! چونکە ئەگەر لە سوور و سەیدا ئەو هێزانە ڕوویان دابایە کە لە ئێوەدا ڕوویاندا، لە زەمانێکی زۆر پێشوودا بە جلی گوش و خۆڵەمێش دانیشتوو تۆبەیان دەکرد. بەڵام پێتان دەڵێم، بۆ سور و سەیدا لە ڕۆژی دادوەری بەرگرتووتر دەبێت لە بۆ ئێوە. و تۆ کەپەرناحوم، ئەوەی تا ئاسمان بەرزکرایتەوە، تا جەهەننەم دادەبەزێنرێیتەوە، چونکە ئەگەر لە سەدۆم ئەو هێزانە ڕوویدابان کە لە تۆدا ڕوویدان، ماونەتەوە دەبوون تا ئەمڕۆ. بەڵام پێتان دەڵێم کە زەوی سەدۆم لە ڕۆژی دادوەریدا بەرگەگرتووتر دەبێت لە تۆ.

لەو کاتەدا عیسا وەڵامی دایەوە و فەرمووی: ستایشت دەکەم ئەی باوک، گەورەی ئاسمان و زەوی، چونکە ئەم شتانەت لە دانایان و تێگەیشتووان شاردەوە، و بۆ منداڵانت ئاشکرا کردن. بەڵێ باوک، چونکە ئاوا ڕەزامەندی لەبەردەم تۆدا بوو. هەموو شتێک لەلایەن باوکمەوە پێم درا، و کەس کوڕەکە ناناسێت جگە لە باوکەکە، و نە کەسێک باوکەکە دەناسێت جگە لە کوڕەکە و ئەوەی کوڕەکە بیەوێت بۆی ئاشکرا بکات. وەرن بۆ لای من، ئەی هەموو ئەوانەی ماندوون و بارگرانن، و من پشووتان دەدەمەوە. نیرەکەم لەسەر خۆتان هەڵبگرن و لە من فێربن، چونکە من نەرم و بێفیزم لە دڵدا، ئیتر ئاسوودەیی بۆ گیانەکانتان دەدۆزنەوە. چونکە نیرەکەی من باشە و بارەکەی من سووکە.

### 12

لەو کاتەدا عیسا لە ڕۆژی شەممەدا بە ناو کێڵگە دانەوێڵەکاندا تێپەڕی، قوتابییەکانی برسی بوون و دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی گوڵەی دانەوێڵە و خواردنیان. بەڵام فەریسییەکان کە بینییان، پێیان گوت: ببینە، قوتابییەکانی تۆ ئەوە دەکەن کە لە ڕۆژی شەممەدا کردنی دروست نییە. بەڵام ئەو پێی گوتن: ئایا نەتانخوێندووەتەوە کە داود چی کرد کاتێک برسی بوو، خۆی و ئەوانەی لەگەڵی بوون؟ چۆن چووە ژوورەوە بۆ ماڵی خودا و نانەکانی پێشکەشکردنی خوارد، کە گونجاو نەبوو بۆ ئەو بیخوات و نە بۆ ئەوانەی لەگەڵی بوون، تەنها بۆ کاهینەکان؟ یان نەتان خوێندووەتەوە لە یاساکەدا کە لە ڕۆژانی شەممەدا کاهینەکان لە پەرستگاکەدا شەممە پیس دەکەن و بێتاوانن؟ من پێتان دەڵێم کە لێرە شتێک لە پەرستگا گەورەتر هەیە. ئەگەر ئێوە زانیبایەتان بەزەیی دەمەوێت و نەک قوربانی چی مانایە، حوکمتان نەدەدا لەسەر بێتاوانەکان. چونکە کوڕی مرۆڤ گەورەی شەممەیە.

و لەوێوە ڕۆیشت و هاتە ناو کۆبوونەوەکەیان. و ببینە، پیاوێک لەوێ بوو کە دەستێکی وشکی هەبوو، و پرسیاریان لێکرد و گوتیان: ئایا لە ڕۆژانی شەممە دروستە چاککردنەوە؟ بۆ ئەوەی تۆمەتباری بکەن. بەڵام ئەو پێی گوتن: کێ لە ئێوە دەبێت کە پیاوێک بێت و مەڕێکی هەبێت، ئەگەر ئەو مەڕە لە ڕۆژی شەممەدا بکەوێتە ناو چاڵێک، ئایا نایگرێت و هەڵیناستێنێتەوە؟ کەواتە مرۆڤ چەندە لە مەڕ جیاوازە؟ بۆیە ڕێگەپێدراوە لە ڕۆژانی شەممەدا کاری چاک بکرێت. ئەوسا بە پیاوەکەی فەرموو: دەستەکەت درێژ بکە. ئەویش درێژی کرد و دەستەکەی تەندروست بووەوە وەک ئەوی تر. فەریسییەکان دەرچوون و ڕاوێژیان کرد دژی ئەو، بۆ ئەوەی لەناوی بەبەن. بەڵام عیسا کە زانی، لەوێ کشایەوە، و کۆمەڵانی زۆر شوێنی کەوتن، و هەموویانی چاککردەوە. و سەرزەنشتی کردن بۆ ئەوان تاکو ئەوی ئاشکرا نەکەن بۆ ئەوەی ئەوە تەواو بکرێت کە لە ڕێگەی ئیشایای پێغەمبەرەوە گوترابوو، کە دەفەرموو: ببینە خزمەتکارەکەی من، کە هەڵمبژارد، خۆشەویستەکەی من، کە گیانم پێی ڕازی بوو، ڕۆحی خۆم دەخەمە سەر ئەو، و دادوەری بۆ نەتەوەکان ڕادەگەیەنێت. شەڕ ناکات و هاوار ناکات، کەسیش لە شەقامەکان دەنگی ئەو نابیستێت. قامیشێکی شکاو ناشکێنێت و کەتانێکی دووکەڵاو ناکوژێنێتەوە، هەتا ئەو کاتەی دادوەری بۆ سەرکەوتن دەربهێنێت. و نەتەوەکان هیوایان بە ناوی ئەو دەبێت.

پاشان کەسێکی شەیتان گیراو کە نابینا و لاڵ بوو هێنرایە لای، و ئەوی چاککردەوە، بۆیە ئەو نابینا و لاڵە توانی قسە بکات و ببینێت. و هەموو کۆمەڵەکان سەرسام بوون و دەیانگوت: ئایا ئەمە مەسیحە، کوڕی داود؟ بەڵام فەریسییەکان کە بیستیان، وتیان: ئەمە ڕۆحە پیسەکان دەرناکات، جگە بە بەعلزبول، فەرمانڕەوای ڕۆحە پیسەکان. عیسا کە بیرکردنەوەکانی ئەوانی دەزانی، پێی فەرموون: هەر پاشایەتییەک لە دژی خۆی دابەش بێت، وێران دەبێت، و هەر شارێک یان ماڵێک لە دژی خۆی دابەش بێت، نامێنێت. و ئەگەر شەیتان، شەیتان دەردەکات، لەسەر خۆی دابەش کراوە، کەواتە چۆن پاشایەتییەکەی ڕادەوەستێت؟ و ئەگەر من لە بەعلزەبول ڕۆحە پیسەکان دەردەکەم، کوڕەکانی ئێوە لە چی دەریاندەکەن؟ لەبەر ئەوە ئەوان دادوەرانی ئێوە دەبن. ئەگەر بەڵام من بە ڕۆحی خودا ڕۆحە پیسەکان دەردەکەم، کەواتە پاشایەتی خودا گەیشتووەتە لای ئێوە. یان چۆن دەتوانێ کەسێک بچێتە ناو ماڵی پیاوێکی بەهێز و کەلوپەلەکانی بڕفێنێت، ئەگەر سەرەتا پیاوە بەهێزەکە نەبەستێتەوە؟ و پاشان ماڵەکەی تاڵان دەکات. ئەوەی لەگەڵ من نییە دژی منە، و ئەوەی لەگەڵ من کۆناکاتەوە پەرتەوازە دەکات.

لەبەر ئەمە پێتان دەڵێم، هەموو گوناهێک و کفر لێخۆشبوون دەدرێت بە خەڵکی، بەڵام کفر لە دژی ڕۆحی پیرۆز لێخۆشبوون نادرێت بە خەڵکی. و ئەوەی ئەگەر قسەیەک دژی کوڕی مرۆڤ بکات، لێی خۆشدەبێت، بەڵام ئەوەی دژی ڕۆحی پیرۆز قسە بکات، لێی ناخۆشدرێت، نە لەم سەردەمەدا و نە لە سەردەمی داهاتوودا.

یان دارەکە چاک بکەن و میوەکەی چاک، یان دارەکە گەندەڵ بکەن و میوەکەی گەندەڵ، چونکە لە میوەکەوە دارەکە دەناسرێتەوە. بەرهەمی ماران، چۆن دەتوانن باسی شتە باشەکان بکەن لەکاتێکدا خراپن؟ چونکە لە زۆری دڵەوە دەم قسە دەکات. مرۆڤی چاک لە گەنجینەی چاکی شتی چاک دەردەهێنێت، و مرۆڤی خراپ لە گەنجینەی خراپی شتی خراپ دەردەهێنێت. من پێتان دەڵێم کە هەموو وشەیەکی بێکار کە خەڵکی بیڵێن، لە ڕۆژی حوکمدا حیسابی ئەو وشەیە دەدەنەوە چونکە لە وشەکانی خۆت ڕاستودروست دەکرێیت، و لە وشەکانی خۆت مەحکووم دەکرێیت.

ئەوسا هەندێک لە مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان وەڵامیان دایەوە و گوتیان: مامۆستا، دەمانەوێت نیشانەیەک لە تۆ ببینین. ئەو بەڵام وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: نەوەیەکی خراپ و داوێنپیس داوای نیشانە دەکات، بەڵام هیچ نیشانەیەکی پێ نادرێت جگە لە نیشانەی یۆنای پێغەمبەر. وەک چۆن یونسی پێغەمبەر لە سکی ماسی گەورەکە سێ ڕۆژ و سێ شەو بوو، ئاواش کوڕی مرۆڤ لە دڵی زەویدا سێ ڕۆژ و سێ شەو دەبێت. پیاوانی نینەوا لە دادوەریدا هەڵدەستنەوە لەگەڵ ئەم نەوەیە و تاوانباری دەکەن، چونکە بە پەیامی یونس تۆبەیان کرد، و ببینە زیاتر لە یونس لێرەیە. شاژنی باشوور هەڵدەستێتەوە لە دادگاییدا لەگەڵ ئەم نەوەیە و تاوانباری دەکات، چونکە لە کۆتاییەکانی زەوییەوە هات بۆ گوێگرتن لە دانایی سلێمان، و ئەوەتا زیاتر لە سلێمان لێرەیە.

کاتێک ڕۆحی پاک نەبوو لە مرۆڤ دەرچوو، بە شوێنە ئاوسزەکاندا دەپەڕێتەوە و بەدوای حەسانەوەدا دەگەڕێت، بەڵام نایدۆزێتەوە. ئەوسا دەڵێت: بۆ ماڵەکەی خۆم دەگەڕێمەوە کە لێی دەرچووم، و کاتێک دێتەوە دەیدۆزێتەوە بەتاڵ و ماڵدراو و ڕازاوە. ئینجا دەڕوات و حەوت ڕۆحی تری خراپتر لە خۆی لەگەڵ خۆی دەبات، و دوای ئەوەی دەچنە ژوورەوە لەوێ نیشتەجێ دەبن، و دواڕۆژی ئەو مرۆڤە خراپتر دەبێت لە سەرەتاکەی. ئاوا دەبێت بۆ ئەم نەوە خراپەش.

کاتێک هێشتا ئەو قسەی بۆ کۆمەڵەکان دەکرد، وا، دایکی و براکانی ئەو لە دەرەوە وەستابوون و دەیانویست قسەی لەگەڵ بکەن. کەسێک پێی گوت، ببینە دایکت و براکانت لە دەرەوە وەستاون و دەیانەوێت تۆ ببینن. بەڵام ئەو وەڵامی دایەوە و بە ئەوەی گوتی کە قسەی بۆ دەکرد: کێ دایکی منە و کامان براکانی منن؟ و دەستی درێژکردەوە بۆ سەر قوتابییەکانی و گوتی، ئەوەتا دایکم و براکانم، چونکە هەرکەسێک ئەنجامی ویستی باوکەکەی من بدات کە لە ئاسمانەکاندایە، ئەو خۆی برا و خوشک و دایکی منە.

### 13

لە ئەو ڕۆژەدا، عیسا لە ماڵەکە دەرچووبوو و لەلای دەریاکە دانیشتبوو. کۆمەڵانێکی زۆر بۆ لای ئەو کۆبوونەوە، بۆ ئەوەی ئەو چووە ناو کەشتییەک و دانیشت، و هەموو ئەو کۆمەڵە لەسەر کەناراوەکە ڕاوەستابوون. ئەو قسەی زۆری بۆ ئەوان کرد لە نموونەکاندا و گوتی، ببینە، چێنەرەکە دەرچوو بۆ چاندن. و لە کاتی چاندنی ئەو، هەندێکیان کەوتنە سەر کەناری ڕێگا، و باڵندەکان هاتن و خواردیانن، بەڵام هەندێکی دیکە کەوتە سەر شوێنە بەردەڵانەکان، کە لەوێ خۆڵی زۆری نەبوو، و یەکسەر هەڵیهاتە سەرەوە لەبەر ئەوەی قووڵایی خۆڵی نەبوو، بەڵام کاتێک خۆر هەڵات سووتێنرا، و لەبەر ئەوەی ڕەگی نەبوو وشک بووەوە بەڵام کەوتنە سەر دڕکەکان، و دڕکەکان هەستان و خنکاندیانن. بەڵام هەندێک کەوتنە سەر زەوی باشەکە و بەرهەمیان دا، یەکێکیان سەد، یەکێکیان شەست، یەکێکیان سی. ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با گوێ بگرێت.

و قوتابییەکان نزیک بوونەوە و پێیان گوت، بۆچی بە نموونە قسەیان بۆ دەکەیت؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: بۆ ئێوە دراوە کە نهێنییەکانی پاشایەتی ئاسمان بزانن، بەڵام بۆ ئەوان نەدراوە. ئەوەی کە هەیەتی، پێی دەدرێت و زۆر دەبێت، بەڵام ئەوەی کە هەیەتی نییە، تەنانەت ئەوەی هەیەتی لێی دەسەندرێتەوە. لەبەر ئەمە بە نموونە بۆیان قسە دەکەم، تاکو سەیر بکەن بەڵام نەبینن، و گوێ بگرن بەڵام نەبیستن و تێنەگەن. نەوەک ئەوان بگەڕێنەوە، و پاشان پێشبینییەکەی ئەشەعیا کە دەڵێت بۆیان جێبەجێ دەبێت: بە بیستن دەبیستن و تێناگەن، و بە بینین دەبینن و نابینن. دڵی ئەم گەڵە ئەستوور بووە، بە گوێیان بە قورسی گوێیان گرت، چاوەکانیان داخستن، نەوەک بە چاوەکانیان ببینن و بە گوێیان ببیستن و بە دڵیان تێبگەن و بگەڕێنەوە، منیش چاکیان بکەمەوە.

بەڵام چاوەکانی ئێوە خۆزگەخواستوون، چونکە دەبینن، و گوێچکەکانی ئێوە، چونکە دەبیستن. ڕاستی پێتان دەڵێم کە زۆر پێغەمبەر و کەسی ڕاستودروست ئارەزوویان کردووە ئەوە ببینن کە ئێوە دەیبینن، بەڵام نەیانبینی، و ئەوە ببیستن کە ئێوە دەیبیستن، بەڵام نەیانبیست.

ئێوە کەواتە گوێ لە چیرۆکی چێنەر بگرن. هەموو کەسێک کە وشەی شانشینی دەبیستێت و تێی ناگات، خراپەکە دێت و ئەوەی لە دڵیدا چێنراوە هەڵیدەگرێت، ئەمە ئەوەیە کە لەسەر کەناری ڕێگاکە چێنراوە. ئەوەی لەسەر شوێنە بەردەڵاخەکان چاندراوە، ئەمە ئەوەیە کە وشەکە دەبیستێت و دەستبەجێ بە خۆشییەوە وەریدەگرێت، ڕەگی لە خۆیدا نییە، بەڵام کاتییە. کاتێک تەنگانە یان چەوسانەوە لەبەر وشەکە ڕوودەدات، دەستبەجێ دەکەوێتە ساتمە. ئەوەی کە لەناو دڕکەکان چێنراوە، ئەمە ئەو کەسەیە کە وشەکە دەبیستێت، و خەمی ئەم سەردەمە و فێڵی دەوڵەمەندی وشەکە دەخنکێنن و بێ‌بەر دەبێت. ئەو بەڵام کە لەسەر ئەو زەوییە باشە چاندراوە، ئەمە ئەوەیە کە وشەکە دەبیستێت و تێدەگات، کە بێگومان بەرهەم دەدات و دروست دەکات، یەکێک سەد، یەکێک شەست، یەکێک سی.

نموونەیەکی تر خستییە پێشیان و وتی: پاشایەتی ئاسمانەکان چواسێنراوەتەوە بە پیاوێک کە تۆوی باشی لە کێڵگەکەی خۆیدا چاندووە. لە کاتی خەوتنی خەڵکەکە، دوژمنەکەی هات و گیاکانی کەوڵی لەنێو دانەوێڵەکە چاند و ڕۆیشت. بەڵام کاتێک گیا ڕوایی و میوەی دا، ئەوسا گیای کۆڵەکانیش دەرکەوتن. کۆیلەکانی خاوەنماڵەکە نزیک بوونەوە و پێیان گوت، گەورەم، ئایا تۆ تۆوی باشت لە کێڵگەکەتدا نەچاند؟ کەواتە لەکوێوە ئەم گیاکانی کۆڵە هەیە؟ ئەو پێی گوتن: پیاوێکی دوژمن ئەمەی کردووە. کۆیلەکان پێیان گوت: ئایا دەتەوێت بڕۆین و کۆیان بکەینەوە؟ ئەو گوتی: نەخێر، نەوەک لە کاتی کۆکردنەوەی گیاکانی کێوی، لەگەڵ ئەواندا دانەوێڵەکەش ڕیشەکێش بکەن. ڕێگا بدەن هەردووکیان پێکەوە گەشە بکەن تا کاتی دروێنە، و لە کاتی دروێنەدا دەڵێم بە دروێنەکاران: یەکەم جار گیاکان کۆبکەنەوە و ببەستنەوە بە گوڵە بۆ سووتاندنیان، بەڵام دانەوێڵەکە کۆبکەنەوە بۆ ناو ئەمباری من.

نموونەیەکی تر خستییە پێشیان و وتی: پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوەیە بە دەنکێکی خەردەل، کە مرۆڤێک وەریگرت و لە کێڵگەکەی خۆیدا چاندی. ئەو بچووکترین لە هەموو تۆوەکانە، بەڵام کاتێک دەگەورەێت، گەورەترین لە هەموو سبزیجاتەکان دەبێت و دەبێتە دار، بۆ ئەوەی باڵندەکانی ئاسمان بێن و لە لقەکانیدا هێلانە.

نموونەیەکی تر بۆیان گوت، پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوەیە بە هەویرترش، کە ئافرەتێک وەریگرت و لە سێ پێوانە ئارد شاردییەوە، هەتا هەمووی هەویری کرا.

ئەم هەموو شتانە عیسا بە نموونە بۆ کۆمەڵەکان گوتی، و بەبێ نموونە هیچی بۆیان نەدەگوت، بۆ ئەوەی ئەوەی لە ڕێگەی پێغەمبەرەوە گوترا پڕ بکرێتەوە، کە دەڵێت: دەمی خۆم بە نموونەکان دەکەمەوە، شتە شاراوەکان لە دامەزراندنی جیهانەوە دەردەدەبڕم.

ئەوسا خەڵکانەی بەجێهێشت و هاتە ناو ماڵەکەی. قوتابییەکانی هاتنە لای و گوتیان: نموونەی گیاکانی کێڵگەکە بۆ ئێمە ڕوون بکەرەوە. ئەو بەڵام وەڵامی دانەوە و پێی گوتن، ئەوەی تۆوی باش دەچێنێت کوڕی مرۆڤە، ئەو کێڵگەیە جیهانە، ئەو تۆوە باشەش ئەمانە کوڕانی پاشایەتین، بەڵام ئەو گیایانە کوڕانی خراپەن، دوژمنەکە کە ئەوانی چاندووە شەیتانە، دروێنەکەش کۆتایی سەردەمە، دروێنەکەرانیش نێردراوانن. وەک چۆن گیا گەڵاوەکان کۆدەکرێنەوە و بە ئاگر دەسووتێنرێن، ئاواش دەبێت لە کۆتایی ئەم سەردەمەدا. کوڕی مرۆڤ نێردراوەکانی خۆی دەنێرێت، و ئەوان لە پاشایەتییەکەی هەموو کۆسپەکان و ئەوانەی یاخیبوون دەکەن کۆدەکەنەوە، و فڕێیان دەدەن بۆ ناو تەنوورەکەی ئاگر، لەوێ گریان و جیڕەی ددان دەبێت. ئەوکات ڕاستودروستان وەک خۆر دەدرەوشێنەوە لە پاشایەتی باوکیان. ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با گوێ بگرێت.

دیسان پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوەیە بە گەنجینەیەکی شاراوە لە کێڵگەیەکدا، کە مرۆڤێک دۆزییەوە و شاردییەوە، و لە خۆشی خۆیەوە دەڕوات و هەموو ئەوەی هەیەتی دەفرۆشێت و ئەو کێڵگەیە دەکڕێت.

دیسان شانشینی ئاسمانەکان هاوشێوەیە بە مرۆڤێکی بازرگان کە بەدوای مرواریە جوانەکاندا دەگەڕێت، ئەوەی کە یەک مرواریی بەنرخی دۆزیوەتەوە، ڕۆیشتووە و هەموو ئەوەی هەیبووی فرۆشتووە و ئەو مرواریەی کڕیوە

دیسان پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوەیە بە تۆڕێک کە فڕێدراوەتە ناو دەریاوە و لە هەموو جۆرێک کۆیکردووەتەوە، بوو، کاتێک پڕکرا، هێنایانە سەرەوە لەسەر کەناری دەریا و دانیشتن و کۆیانکردەوە ئەوانەی باش بۆ ناو دەفرەکان، بەڵام ئەوانەی گەندەڵ فڕێیاندایە دەرەوە. ئاوا دەبێت لە کۆتایی ئەو سەردەمەدا. نێردراوان دەرچوون و خراپەکان لە ناوەڕاستی ڕاستودروستان جیا دەکەنەوە. و فڕێیان دەدەن بۆ ناو تەنوورەکەی ئاگر، لەوێ گریان و جیڕەی ددان دەبێت. عیسا پێیان دەڵێت: ئایا لە هەموو ئەمانە تێگەیشتن؟ پێیان دەڵێن: بەڵێ، گەورەم. ئەو بەڵام پێی گوتن: لەبەر ئەمە هەموو مامۆستای تەوراتێک کە فێرکراوە بۆ شانشینی ئاسمانەکان، هاوشێوەیە بە پیاوێکی گەورەی ماڵ، کە لە گەنجینەکەی خۆیەوە شتی نوێ و کۆن دەردەهێنێت.

وە ڕوویدا کاتێک عیسا ئەم نموونانەی تەواوکرد، لەوێوە ڕۆشت. و هاتە نیشتمانی خۆی و فێری ئەوانی دەکرد لە کۆمەڵەکەیاندا، بۆیە ئەوان سەرسام بوون و گوتیان، ئەم دانایی و ئەم هێزانە لە کوێوە بۆ ئەمە؟ ئایا ئەمە کوڕی دارتاش نییە؟ ئایا دایکی ئەو ناوی مەریەم نییە و براکانی یاقوب و یوسێس و شیمۆن و یەهودان؟ و خوشکەکانی ئەو، ئایا هەموویان لەلای ئێمە نین؟ کەواتە ئەمە هەموو ئەمانەی لە کوێوە بەدەستهێناوە؟ و ڕقیان لێی بووەوە. بەڵام عیسا پێی فەرموون: پێغەمبەر بێ ڕێز نییە، مەگەر لە نیشتمانی خۆی و لە ماڵی خۆی. و لەوێ کارە پڵەوپێزەکانی زۆر نەکرد لەبەر بێباوەڕی ئەوان.

### 14

لە ئەو کاتەدا هێرۆدسی چوار حوکمڕان هەواڵی عیسای بیست و بە خزمەتکارەکانی گوت، ئەمە یەحیای باپتیزەرە، ئەو لە مردووان هەستاوەتەوە، و لەبەر ئەمە هێزەکان لە ئەودا کاردەکەن. چونکە هێرۆدس یەحیای گرت و بەستی و لە زیندان داینا لەبەر هێرۆدیاس، ژنی فیلیپۆسی برای خۆی. یەحیا پێی دەگوت: دروست نییە بۆ تۆ کە ئەو هەبێت. و ویستی ئەوی بکوژێت، بەڵام لە خەڵکەکە ترسا، چونکە وەک پێغەمبەریان دەزانی. لە جەژنی لەدایکبوونی هێرۆدس کە بەڕێوە دەبرا، کچی هێرۆدیاس لە ناوەڕاستدا سەمای کرد و هێرۆدسی پەسەند کرد. لەبەر ئەوە بە سوێندخواردن بەڵێنی پێدا کە هەرچی داوای بکات پێی دەدات. ئەو کچە، کە لەلایەن دایکیەوە هاندرابوو، گوتی: لێرە لەسەر تەشتێک سەری یەحیای لەئاوهەڵکێشم پێبدە. و پاشا خەمبار بوو، بەڵام لەبەر سوێندەکان و ئەوانەی لەگەڵی دانیشتبوون، فەرمانی دا کە بدرێت. و ناردنی و سەری بڕی یۆحەنای لە زیندان. و سەرەکەی لەسەر تەشتێک هێنرا و درایە کچەکە، و ئەویش بردی بۆ دایکی. قوتابییەکانی نزیک بوونەوە و جەستەکەیان هەڵگرت و ناشتیان، و هاتن و بە عیسایان ڕاگەیاند.

عیسا کە بیستی، لەوێوە بە کەشتی کشایەوە بۆ شوێنێکی چۆڵ بە تەنها، و خەڵکەکە کە بیستیان، پیایە لە شارەکانەوە شوێنی کەوتن. و کاتێک عیسا دەرچوو، خەڵکێکی زۆری بینی، و بەزەیی بۆ ئەوان هاتەوە و نەخۆشەکانی ئەوانی چاککردەوە. کاتێک ئێوارە بوو، قوتابییەکانی هاتنە لای و گوتیان: ئەم شوێنە چۆڵە و کاتژمێرەکە پێشتر تێپەڕیوە، خەڵکەکە بەڕێبکە، بۆ ئەوەی بڕۆن بۆ گوندەکان و خواردن بۆ خۆیان بکڕن. بەڵام عیسا پێی فەرموون: پێویست ناکات بڕۆن، ئێوە خواردنیان پێبدەن. بەڵام ئەوان پێیان دەڵێت: ئێمە لێرە هیچمان نییە جگە لە پێنج نان و دوو ماسی. ئەو بەڵام وتی، ئەوان بۆ من بهێننە ئێرە. و فەرمانی دا بە کۆمەڵەکان کە لەسەر گیاکان دابنیشن، پێنج نان و دوو ماسییەکەی گرت، سەیری ئاسمانی کرد و بەرەکەتی دا، پاشان شکاندی و دایە قوتابییەکان، قوتابییەکانیش دایانە کۆمەڵەکان. و هەموویان خواردیان و تێر بوون، و ئەوەی لە پارچەکان مابوویەوە هەڵیانگرت: دوازدە سەبەتەی پڕ. ئەوانەی کە خواردنیان دەخوارد پیاوان بوون، نزیکەی پێنج هەزار، جگە لە ژنان و منداڵان.

و یەکسەر عیسا قوتابییەکانی ناچارکرد کە سوار بن بۆ ناو کەشتییەکە و پێش ئەو بڕۆن بۆ ئەوبەر، هەتا ئەو خەڵکەکە بەڕێبکات. و دوای بەڕێکردنی کۆمەڵەکان، چووە سەرەوە بۆ شاخەکە بە تەنها بۆ نوێژکردن. کاتێک ئێوارە بوو، بە تەنها لەوێ بوو. ئەو کەشتییە پێشتر لە ناوەڕاستی دەریادا بوو، کە لەلایەن شەپۆلەکانەوە ئازاری دەدرا، چونکە باکە پێچەوانە بوو. لە پاسەوانی چوارەمی شەودا، عیسا بەسەر دەریادا ڕۆیشتوو بۆ لایان چوو. قوتابییەکان کە ئەویان بینی لەسەر دەریا دەڕۆیشت، ترسان و گوتیان کە خەیاڵێکە، و لە ترسەوە هاواریان کرد. یەکسەر عیسا قسەی بۆ کردن و فەرمووی: ورەبگرن، من هەم، مەترسن. پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: گەورەم، ئەگەر تۆیت، فەرمانم بکە کە لەسەر ئاوەکان بۆ لای تۆ بێم. ئەو بەڵام وتی: وەرە. پەترۆس لە کەشتییەکە دابەزی و لەسەر ئاوەکان ڕۆیشت بۆ ئەوەی بچێتە لای عیسا. بەڵام کاتێک بای بەهێز بینی ترسا، و کە دەستی کرد بە نوقمبوون، هاواری کرد و گوتی: گەورەم، ڕزگارم بکە. یەکسەر بەڵام عیسا دەستی درێژکرد و دەستی ئەوی گرت و پێی گوت: ئەی کەم باوەڕ، بۆچی گومانت کرد؟ کاتێک سواری کەشتییەکە بوون، بایەکە وەستا ئەوانەی لە کەشتییەکە هاتوون، کڕنۆشیان بۆ برد و گوتیان: بەڕاستی تۆ کوڕی خودایت.

و کاتێک پەڕینەوە، هاتن بۆ خاکی گەنێسارێت. و کاتێک پیاوەکانی ئەو شوێنە ئەویان ناسییەوە، نارد بۆ هەموو ناوچە دەوروبەرەکەی ئەو، و هەموو نەخۆشەکانیان هێنایە لای ئەو. و داوایان لێ دەکرد کە تەنانەت تەنها دەستیان لە قاچی جلەکەی بدات، و هەرچەندێک دەستیان دا، ڕزگاریان بوون.

### 15

ئەوسا مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان لە ئۆرشەلیمەوە نزیک دەبنەوە بۆ عیسا و دەڵێن بۆچی قوتابییەکانی تۆ پێشێلی نەریتی پیران دەکەن؟ چونکە دەستەکانیان ناشۆن کاتێک نان دەخۆن. ئەو بەڵام وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: بۆچی ئێوەش سەرپێچی فرمانەکەی خودا دەکەن لەبەر نەریتەکانتان؟ چونکە خودا فەرمانی دا و فەرمووی: ڕێز لە باوک و دایکت بگرە، و ئەوەی قسەی خراپە لە باوک یان دایک بکات، با بە مردن بمرێت. ئێوە بەڵام دەڵێن، ئەوەی بڵێت بۆ باوک یان دایک، ئەو دیارییەی کە لە من سوودت لێ دەبینیت، و ئیتر ڕێز لە باوکی یان دایکی ناگرێت و ئێوە فەرمانی خودای هەڵوەشاندەوە لە ڕێگەی نەریتەکەتانەوە. ئەی ڕیاکاران، ئیشایا باش پێشبینی کردی دەربارەی ئێوە کە گوتی، ئەم گەلە بە دەمی خۆیان نزیک دەبنەوە لە من و بە لێوەکانیان ڕێزم دەگرن، بەڵام دڵیان زۆر دوورە لە من، بەڵام بێ سوود ڕێزم لێ دەگرن، کاتێک فێرکردنەکانی فەرمانەکانی مرۆڤان فێر دەکەن.

و کاتێک کۆمەڵەکەی بانگهێشت کرد، پێی وتن: گوێ بگرن و تێبگەن. ئەوەی دەچێتە ناو دەم، مرۆڤ گڵاو ناکات، بەڵکو ئەوەی لە دەمەوە دێتە دەرەوە، ئەوە مرۆڤ گڵاو دەکات. پاشان قوتابییەکانی نزیک بوونەوە و پێیان گوت، ئایا دەزانیت کە فەریسییەکان ناڕەزا بوون کاتێک ئەو وشەیەیان بیست؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی، هەموو ڕووەکێک کە باوکی ئاسمانیم نەیچاندووە، ڕیشەکێش دەکرێت. بیانهێڵن ئەوان، ڕێبەرەکانی کوێران کوێرن، کوێر و کوێر ئەگەر ڕێبەری بکات، هەردووکیان دەکەونە ناو چاڵ. پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەم نموونەیە بۆ ئێمە ڕوون بکەرەوە. بەڵام عیسا وتی: ئایا هێشتا ئێوەش تێناگەن؟ هێشتا تێناگەن کە هەموو ئەوەی دەچێتە ناو دەم، دەچێتە ناو سکی و دەردەچێتە ناو دەستشۆردن؟ بەڵام ئەوانەی لە دەمەوە دەردەچن، لە دڵەوە دێنە دەرەوە، و ئەوانە مرۆڤ گڵاو دەکەن. چونکە لە دڵەوە بیرکردنەوە خراپەکان، کوشتنەکان، زیناکان، لەشفرۆشییەکان، دزییەکان، شایەتی درۆیینەکان و کفرەکان دەردەچن. ئەمانە ئەو شتانەن کە مرۆڤ گڵاو دەکەن، بەڵام خواردن بە دەستی نەشوراو مرۆڤ گڵاو ناکات.

و عیسا لەوێوە دەرچوو و کشایەوە بۆ ناوچەکانی سور و سەیدا. و ئەوەتا، ژنێکی کەنعانی لە سنوورەکانی ئەوان هاتووەتە دەرەوە، هاواری بۆ کرد و گوتی: بەزەیی بەم بکە، گەورەم، کوڕی داود! کچەکەم بە خراپی شەیتان گرتووە. ئەو بەڵام هیچ وشەیەکی پێ وەڵام نەدایەوە. قوتابییەکانی هاتنە پێشەوە و لێیان پرسی و گوتیان، بەڕێی بکە، چونکە لە دوامانەوە هاوار دەکات. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی: من تەنها بۆ مەڕە ونبووەکانی ماڵی ئیسرائیل نێردراوم. بەڵام ئەو هات و کڕنۆشی بۆ برد و گوتی، گەورەم، یارمەتیم بدە. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی: جوان نییە نانی منداڵان وەربگیرێت و بۆ سەگە بچووکان فڕێبدرێت. ئەو بەڵام وتی، بەڵێ گەورەم، چونکە سەگە بچووکەکان دەخۆن لە پارووپچەکانی کەوتوو لە سەر مێزی گەورەکانیان. ئەوسا عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: ئەی ژن، باوەڕەکەت گەورەیە، با بۆت ببێت وەک دەتەوێت. و کچەکەی لەو کاتژمێرەوە چاکبوویەوە.

و عیسا لەوێوە گواستەوە و هاتە لای دەریای جەلیل، و چووە سەر چیاکە و لەوێ دانیشت. کۆمەڵێکی زۆر هاتنە لای ئەو، کە لەگەڵ خۆیان شەل و کوێر و کەڕ و سەختیان هەبوو، هەروەها زۆری تریش، و ئەوانیان لەلای پێیەکانی عیسا دانا، و ئەویش چاکی کردنەوە. بۆیە ئەو خەڵکانە سەرسام بوون کە بینییان کەڕەکان گوێیان دەبیست، لاڵەکان قسەیان دەکرد، شلەکان تەندروست بوون، گۆجەکان ڕۆیشتن و کوێرەکان بینیان، و شکۆداری خودای ئیسرائیلیان کرد.

ئەو بەڵام عیسا بانگی قوتابییەکانی کرد و گوتی: بەزەییم لەسەر ئەو کۆمەڵە دێت، چونکە پێشتر سێ ڕۆژە لەگەڵ مندا مانەوەتەوە و هیچیان نییە بیخۆن، و نامەوێ بە برسیێتی بەڕێیان بکەم، نەوەک لە ڕێگادا ماندوو بن. و قوتابییەکانی پێیان دەڵێت: لە کوێوە لەم چۆڵەوانیدا ئەوەندە نانمان بۆ دەبێت تاکو ئەم هەموو خەڵکە تێر بکەین؟ عیسا پێی گوتن: چەند نانتان هەیە؟ ئەوانیش گوتیان: حەوت، و چەند ماسی بچووکیش. و فەرمانی دا بە کۆمەڵەکان کە لەسەر زەوی دابنیشن. و ئەو حەوت نانەکە و ماسییەکانی گرت، سوپاسی کرد و شکاندنی و دایە قوتابییەکانی، قوتابییەکانیش دایانە خەڵکەکە. و هەموویان خواردیان و تێر بوون، و ئەوەی لە پارچەکان مابووەوە هەڵیانگرت، حەوت سەبەتەی پڕ. ئەوانەی خواردیان چوار هەزار پیاو بوون، جگە لە ژنان و منداڵان. و دوای ڕەتکردنەوەی کۆمەڵەکان، چووە ناو کەشتییەکە و هاتە ناو سنوورەکانی مەگدەلا.

### 16

و فەریسییەکان و سەدوقییەکان نزیک بوونەوە، کاتێک تاقییان دەکردەوە، داوایان لێکرد کە نیشانەیەک لە ئاسمانەوە پیشانیان بدات. ئەو بەڵام لە وەڵامدا پێی گوتن: کاتێک ئێوارە دەبێت دەڵێن کەشی جوان دەبێت، چونکە ئاسمان سوورە. لە بەیانیدا دەڵێن: ئەمڕۆ زریان دێت، چونکە ئاسمان سوورە و تاریکە. ئەی دووڕووان، ئێوە دەتوانن دیمەنی ئاسمان لێک جیا بکەنەوە، بەڵام ناتوانن نیشانەکانی سەردەم بزانن؟ نەوەیەکی خراپ و داوێنپیس بەدوای نیشانەدا دەگەڕێت، و هیچ نیشانەیەک نادرێتە ئەم نەوەیە، جگە لە نیشانەی یونانی پێغەمبەر. ئینجا ئەوانی بەجێهێشت و ڕۆیشت.

و کاتێک قوتابییەکانی ئەو هاتن بۆ ئەوبەر، بیریان چووبوو نان ببەن. بەڵام عیسا پێی فەرموون: ئاگاداربن و وریابن لە هەویرترشی فەریسییەکان و سەدوقییەکان. ئەوان بەڵام لە خۆیاندا گفتوگۆیان دەکرد و دەیانگوت: ئێمە نانەکانمان وەرنەگرتووە. زانی بەڵام عیسا، وتی بۆیان: بۆچی لە خۆتاندا دەیر دەکەنەوە، ئەی کەمباوەڕان، کە نانەکانتان وەرنەگرت؟ هێشتا تێناگەن، نە یادتان دێت پێنج نانەکانی پێنج هەزارەکان و چەند سەبەتەیەک وەرگرتن؟ نە حەوت نانەکانی چوار هەزارەکە و چەند سەبەتەتان وەرگرت؟ چۆن تێناگەن کە دەربارەی نان نەبوو کە پێم گوتن ئاگاداربن لە هەویرترشی فەریسییەکان و سەدوقییەکان؟ ئەوسا تێگەیشتن کە نەیگوت ئاگاداربن لە هەویرترشی نان، بەڵکو لە فێرکردنی فەریسییەکان و سەدوقییەکان.

کاتێک عیسا هاتە ناوچەکانی قەیسەریای فیلیپۆس، پرسیاری لە قوتابییەکانی کرد و گوتی: خەڵکەکە دەڵێن من کێم، کوڕی مرۆڤ؟ ئەوان گوتیان: هەندێکیان یەحیای تەعمیدکار، هەندێکانی تریش ئەلیاس، هەندێکانی تریش یەرمیا یان یەکێک لە پێغەمبەران. ئەڵێت بۆیان، بەڵام ئێوە دەڵێن من کێم؟ شیمۆن پەترۆس وەڵامی دایەوە و گوتی، تۆ مەسیحی، کوڕی خودای زیندووی. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: خۆزگە دەخوازرێت بۆت، شیمۆنی کوڕی یۆنا، چونکە گۆشت و خوێن ئەمەیان بۆ تۆ ئاشکرا نەکردووە، بەڵکو باوکی من کە لە ئاسمانەکانە. من بۆ تۆ دەڵێم کە تۆ پەترۆسی، و لەسەر ئەم بەردە کڵێساکەی خۆم دروست دەکەم، و دەروازەکانی جەهەننەم بەسەریدا زاڵ نابن. و من کلیلەکانی پاشایەتی ئاسمانەکان دەدەمە تۆ، و ئەوەی لەسەر زەوی دەیبەستیت لە ئاسمانەکان بەستراو دەبێت، و ئەوەی لەسەر زەوی دەیکەیتەوە لە ئاسمانەکان کراوەتەوە دەبێت. ئەوسا فەرمانی دا بە قوتابییەکانی کە بە هیچ کەسێک نەڵێن کە ئەو عیسای مەسیحە.

لەو کاتەوە عیسا دەستی کرد بە پیشاندان بە قوتابییەکانی کە پێویستە بڕوات بۆ ئۆرشەلیم و زۆر ئازار بچێژێت لە پیرانەکان و سەرۆک کاهینەکان و مامۆستایانی تەورات، و بکوژرێت، و لە ڕۆژی سێیەم هەڵبستێنرێتەوە. پەترۆس ئەوی لەلایەک گرت و دەستی کرد بە سەرزەنشتکردنی و گوتی: خودا لێت بپارێزێت، گەورەم! ئەمە هەرگیز بۆ تۆ ڕوونادات. ئەو بەڵام گەڕایەوە و بە پەترۆسی گوت، بڕۆ دوای من، ئەی شەیتان، تۆ کۆسپی منیت، چونکە بیر لە شتەکانی خودا ناکەیتەوە، بەڵکو لە شتەکانی مرۆڤەکان.

ئەوا عیسا بە قوتابییەکانی خۆی فەرموو: ئەگەر یەکێک دەیەوێت شوێنم بکەوێت، با نکۆڵی لە خۆی بکات و خاچەکەی خۆی هەڵبگرێت و شوێنم بکەوێت. چونکە ئەوەی بیەوێت گیانی خۆی ڕزگار بکات، لەدەستی دەدات، بەڵام ئەوەی گیانی خۆی لەبەر من لەدەست بدات، دەیدۆزێتەوە. چی سوودی هەیە بۆ مرۆڤ ئەگەر هەموو جیهان بەدەستبهێنێت، بەڵام گیانی خۆی لەدەستبدات؟ یان چی دەدات مرۆڤ لە ئاڵوگۆڕی گیانی خۆی؟ چونکە کوڕی مرۆڤ دێتەوە لە شکۆمەندی باوکی لەگەڵ فریشتەکانی، و ئەوکات پاداشتی هەریەکە دەداتەوە بەپێی کردەوەکەی. بەڕاستی پێتان دەڵێم، هەندێک لەوانەی لێرە وەستاون هەن کە تامی مردن ناکەن هەتا کوڕی مرۆڤ ببینن کە لە پاشایەتی خۆیدا دێت.

### 17

و دوای شەش ڕۆژ عیسا پەترۆس و یاقوب و یوحەنای برای ئەو دەبات و ئەوانی بۆ چیایەکی بەرز بە تەنها دەباتەوە و لەبەردەمیان گۆڕا، ڕوویشی وەک خۆر درەوشایەوە، جلەکانیشی وەک ڕووناکی سپی بوون. و ئەوەتا موسا و ئەلیاس بۆیان دەرکەوتن کە لەگەڵ ئەودا گفتوگۆیان دەکرد. پەترۆس وەڵامی دایەوە و بە عیسای گوت: گەورەم، باشە ئێمە لێرە بین. ئەگەر دەتەوێت، با لێرە سێ چادر دروست بکەین: یەکێک بۆ تۆ، یەکێک بۆ موسا و یەکێک بۆ ئەلیاس. هێشتا ئەو قسەی دەکرد، ببینە هەورێکی ڕووناک سێبەری کردنی ئەوان، و ببینە دەنگێک لە هەورەکەوە دەیگوت: ئەمە کوڕی من، ئەو خۆشەویستەیە کە من پێی ڕازیم، گوێ لە ئەو بگرن. قوتابییەکان کە بیستیان، لەسەر ڕوویان کەوتن و زۆر ترسان عیسا نزیک بووەوە و دەستی لێدان و گوتی: هەستن و مەترسن. کاتێک چاوەکانی خۆیان بەرزکردەوە، کەسیان نەبینی جگە لە عیسا بە تنها. و کاتێک ئەوان لە شاخەکە دادەبەزین، عیسا فەرمانی پێدان و فەرمووی: بە کەس مەڵێن ئەم دیمەنە، هەتا کوڕی مرۆڤ لە مردووان هەستێتەوە. و قوتابییەکانی پرسیاریان لێکرد و گوتیان: کەواتە بۆچی مامۆستایانی تەورات دەڵێن کە پێویستە ئەلیاس یەکەم بێت؟ بەڵام عیسا لە وەڵامدا پێی فەرموون: ئەلیاس بەڕاستی یەکەم جار دێت و هەموو شتێک دەگەڕێنێتەوە. من پێتان دەڵێم کە ئەلیاس پێشتر هات، و ئەوانیش نەیانناسی، بەڵکو ئەوەیان پێکرد کە ویستیان. بەم شێوەیە کوڕی مرۆڤیش خەریکە ئازار بچێژێت لەلایەن ئەوانەوە. ئەوسا قوتابییەکان تێگەیشتن کە دەربارەی یەحیای لەئاوهەڵکێش قسەی بۆ کردن.

و کاتێک ئەوان هاتن بۆ لای کۆمەڵەکە، پیاوێک نزیکی بووەوە و چۆکی دایە بەر و گوتی گەورەم، بەزەیی بە کوڕەکەم بێت، چونکە مانگ لێدەدات و بە خراپی ئازار دەچێت، زۆرجار دەکەوێتە ناو ئاگر و زۆرجار دەکەوێتە ناو ئاو. و ئەوم هێنا بۆ لای قوتابییەکانت، و نەیانتوانی چاکی بکەنەوە. عیسا وەڵامی دایەوە و فەرمووی: ئەی نەوەی بێباوەڕ و خوار، ھەتا کەی لەگەڵ ئێوە دەبم؟ ھەتا کەی بەرگەتان دەگرم؟ بیھێننە بۆ من ئێرە. و عیسا سەرزەنشتی کرد، و ڕۆحی پیسەکە لەو چووە دەرەوە، و خزمەتکارەکە لەو کاتژمێرەوە چاک بووەوە. پاشان قوتابییەکان بە تەنها نزیک بوونەوە بۆ عیسا و گوتیان، بۆچی ئێمە نەمانتوانی دەریبکەین؟ بەڵام عیسا پێی فەرموون: بەهۆی بێباوەڕی ئێوە. ڕاستیتان پێ دەڵێم، ئەگەر باوەڕێکتان هەبێت وەک دەنکێکی خەردەل، بە ئەم شاخە دەڵێن لێرەوە بۆ ئەوێ بگوازرێوە، ئەویش دەگوازرێتەوە، و هیچ شتێک بۆ ئێوە مەحاڵ نابێت. بەڵام ئەم جۆرە دەرناچێت، مەگەر بە نوێژ و ڕۆژوو.

کاتێک ئەوان بۆ گەلیل دەگەڕانەوە، عیسا پێی فەرموون: کوڕی مرۆڤ دەبێت ڕادەستی دەستی مرۆڤان بکرێت. و ئەو دەکوژن، و لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێتەوە. و زۆر خەمبار بوون.

کاتێک ئەوان هاتن بۆ کەفەرناحوم، ئەوانەی دوو دراخمە وەردەگرن نزیک بوونەوە لە پەترۆس و گوتیان، ئایا مامۆستاکەتان دوو دراخمە نادات؟ دەڵێت، بەڵێ. کاتێک چووە ژوورەوە بۆ ماڵەکە، عیسا پێشی گرت و پێی گوت: چیت پێ وادیارە، شیمۆن؟ پاشاکانی زەوی لە کێوە باج یان خەراج وەردەگرن؟ لە کوڕەکانی خۆیان یان لە بیانییەکان؟ پەترۆس پێی دەڵێت: لە بیانییەکان. عیسا پێی دەڵێت: کەواتە کوڕەکان ئازادن. بۆ ئەوەی بەڵام ئێمە ئەوان نەکەوێنین، بڕۆ بۆ ناو دەریا و قولاپێک بفڕێ، ئەو ماسییەی کە یەکەم جار دێتە سەرەوە هەڵیبگرە، و کاتێک دەمی ئەو دەکەیتەوە ستاتێرێک دەدۆزیتەوە، ئەوە ببە و بیدە بە ئەوان لە جیاتی من و تۆ.

### 18

لە ئەو کاتەدا قوتابییەکان هاتنە لای عیسا و گوتیان: کێ کەواتە گەورەترە لە پاشایەتی ئاسمانەکان؟ عیسا منداڵێکی بانگکرد و لە ناوەڕاستیاندا ڕایگرت و فەرمووی، ئامین، دەڵێم بە ئێوە، ئەگەر نەگەڕێنەوە و نەبنە وەک منداڵان، هەرگیز نەچنە ناو پاشایەتی ئاسمانەکان. هەرکەسێک کە خۆی نزم بکاتەوە وەک ئەم منداڵە، ئەوە گەورەترینە لە پاشایەتی ئاسمانەکان. و ئەو کەسەی منداڵێکی وەهای وەک ئەمە بە ناوی منەوە وەربگرێت، منی وەردەگرێت ئەوەی ببێتە هۆی ساتمەکردنی یەکێک لەم بچووکانەی کە باوەڕیان بە من هەیە، باشترە بۆی کە بەردی ئاسیای گوێدرێژێک بە ملییەوە هەڵبواسرێت و لەناو دەریادا خنکێنرێت. قوڕبەسەر بۆ جیهان لە کۆسپەکان، چونکە پێویستە کۆسپەکان بێن، بەڵام قوڕبەسەر بۆ ئەو مرۆڤە کە لە ڕێگەیەوە کۆسپەکە دێت. ئەگەر دەستت یان پێت گوناهت پێ بکات، ببڕەیان و فڕێیان بدە، چونکە باشترە بە شەلی یان سەختی بچیتە ناو ژیان، لەوەی کە دوو دەست یان دوو پێت هەبێت و فڕێبدرێیتە ناو ئاگری هەتاهەتایی. ئەگەر چاوت دەبێتە هۆی گوناهکاریت، دەریبهێنە و فڕێیبدە، باشترە بە یەک چاو بچیتە ژوورەوە بۆ ژیان، لەوەی کە بە دوو چاو فڕێبدرێیتە ناو جەهەننەمی ئاگرەوە. ئاگاداربن سووکایەتی بە یەکێک لەم بچووکانە مەکەن، چونکە پێتان دەڵێم کە فریشتەکانیان لە ئاسمانەکاندا بەردەوام ڕووی باوکی من دەبینن کە لە ئاسمانەکاندایە. چونکە کوڕی مرۆڤ هات بۆ ڕزگارکردنی ونبووەکان.

چی پێتان وایە؟ ئەگەر پیاوێک سەد مەڕی هەبێت و یەکێک لەوان بەڕەڵا بچێت، ئایا ئەو نەوەد و نۆیەکەی تر لەسەر چیاکان بەجێناهێڵێت و بڕوات و بەدوای ئەوەی بەڕەڵاچوودا بگەڕێت؟ و ئەگەر بتوانێت بیدۆزێتەوە، ئامین پێتان دەڵێم کە دڵخۆشتر دەبێت بەو لە نەوەد و نۆیەکە کە گومڕا نەبوون. ئاوا ویستی باوکتان کە لە ئاسمانەکانە ئەوە نییە کە یەکێک لەم بچووکانە لەناو بچێت.

ئەگەر براکەت گوناهێکی دەرهەق بە تۆ کرد، بڕۆ و سەرزەنشتی بکە لە نێوان خۆت و ئەودا تەنها. ئەگەر گوێی لێت گرت، براکەتت قازانج کردووە. ئەگەر بەڵام گوێی نەگرت، یەک یان دوو کەس لەگەڵ خۆت ببە، بۆ ئەوەی لەسەر دەمی دوو یان سێ شایەت هەموو وشەیەک دابمەزرێت. ئەگەر بەڵام گوێی پێ نەدان، بیڵێ بە کۆمەڵەکە. ئەگەر هەروەها گوێی پێی کۆمەڵەکەش نەدا، با بۆ تۆ وەک نەتەوەیی و باجگر بێت. بەڕاستی پێتان دەڵێم، هەرچی لەسەر زەوی ببەستنەوە، لە ئاسمان بەستراو دەبێت، و هەرچی لەسەر زەوی بکەنەوە، لە ئاسمان کراوە دەبێت. دیسان بەڕاستی پێتان دەڵێم، ئەگەر دووتان لە ئێوە لەسەر زەوی ڕێک بکەون دەربارەی هەر شتێک کە داوای دەکەن، دەبێتە ڕاستی بۆیان لەلایەن باوکمەوە کە لە ئاسمانەکانە. چونکە لەوێدا کە دوو یان سێ کەس بە ناوی منەوە کۆدەبنەوە، من لەوێ لە ناوەڕاستیاندام.

ئەوکات پەترۆس نزیکی بووەوە و پێی وت: گەورەم، چەند جار براکەم گوناه دەکات دژی من و من دەبێت لێی خۆشبم؟ هەتا حەوت جار؟ عیسا پێی دەڵێت: نا، پێت ناڵێم هەتا حەوت جار، بەڵکو هەتا حەفتا جار حەوت.

لەبەر ئەمە پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوە کرا بە پیاوێکی پاشا، کە ویستی حیسابی لەگەڵ کۆیلەکانی خۆی بکاتەوە. کاتێک دەستی کرد بە ژمێریاری، قەرزارێک بۆی هێنرا کە بێشومار تالەنتی لەسەر بوو. کاتێک ئەو نەیدەتوانی بیگەڕێنێتەوە، گەورەکەی فەرمانی دا کە ئەو بفرۆشرێتەوە و ژنەکەی و منداڵەکانی و هەموو ئەوەی هەیبوو، بۆ ئەوەی قەرزەکە بگەڕێندرێتەوە. کەوتنی جا، ئەو کۆیلە دەیپەرست و دەیگوت: گەورەم، لەسەر من بزر بە و هەموو شتێک بۆت دەدەمەوە. بەڵام گەورەکەی ئەو کۆیلەیە بەزەیی پێیدا هات، ئازادی کرد و قەرزەکەی لێ خۆش کرد. چوونە دەرەوە بەڵام ئەو کۆیلە، دۆزییەوە یەکێک لە هاوکۆیلەکانی، کە سەد دیناری قەرزاری بوو. گرتی و خنکاندی، گوتی: ئەوەی قەرزارمیت بدەرەوە. کەواتە هاوبەندەکەی کەوتە سەر پێیەکانی ئەو و لێی دەپاڕایەوە و دەیگوت: لەسەر من ئارام بە و دەتدەمەوە بە تۆ. ئەو بەڵام نەیدەویست، بەڵکو ڕۆیشت و فڕێیدایە ناو زیندان هەتا قەرزەکە بداتەوە.

کاتێک خزمەتکارە هاوپیشەکانی ئەو ئەو ڕوودراوانەیان بینی، زۆر خەمبار بوون، و هاتن و هەموو ڕوودراوەکانیان بە ڕوونی بۆ گەورەی خۆیان باس کرد. ئەوسا گەورەکەی بانگی کرد و پێی گوت: ئەی کۆیلەی خراپ، هەموو ئەو قەرزەم لێت خۆش بوو، چونکە تۆ لێم پاڕایەوە. ئایا پێویست نەبوو تۆش بەزەیی بەو هاوکۆیلەکەت بێتەوە، وەک من بەزەییم پێت هاتەوە؟ و گەورەی ئەو کە تووڕە بوو، ئەوی ڕادەستی ئەشکەنجەدەران کرد تا هەموو ئەو قەرزاوەی بۆ ئەو بداتەوە. بەم شێوەیە باوکی ئاسمانیشم ئاوا دەکات بەسەرتاندا، ئەگەر هەریەکێکتان لە دڵەوە لە تاوانەکانی براکەی خۆشنەبێت.

### 19

کاتێک عیسا ئەم وشانەی تەواوکرد، لە جەلیلەوە ڕۆیشت و هاتە ناو سنوورەکانی یەهودیا لەوبەری ڕووباری ئوردون. و کۆمەڵێکی زۆر شوێنی کەوتن، و لەوێ ئەوانی چاککردەوە و فەریسییەکان هاتنە لای ئەو بۆ تاقیکردنەوەی و پێیان گوت: ئایا ڕێگەپێدراوە کە پیاوێک ژنەکەی بەڕێڵا بکات بەپێی هەر هۆکارێک؟ بەڵام ئەو لە وەڵامدا پێی گوتن: ئایا نەتانخوێندووەتەوە کە ئەوەی لە سەرەتاوە دروستی کردوون، نێر و مێی دروستکردن و فەرمووی، لەبەر ئەمە پیاو باوک و دایکی خۆی جێدەهێڵێت و بە ژنەکەی خۆیەوە دەنووسێتەوە، و ئەو دووانە دەبنە یەک گۆشت بۆیە ئیتر دوو نین، بەڵکو گۆشتێکی یەکن. ئەوەی کە خودا پێکەوەی بەستووە، با مرۆڤ جیای نەکاتەوە. ئەوان پێیان دەڵێت: کەواتە بۆچی موسا فەرمانی دا کە نامەی تەڵاق بدرێت و ژنەکە بەربدرێتەوە؟ دەڵێت بۆیان: موسا لەبەر ڕەقی دڵی ئێوە ڕێگەی پێدان کە ژنەکانتان بەربدەنەوە، بەڵام لە سەرەتاوە ئاوا نەبووە. من دەڵێم بەڵام بۆ ئێوە کە ئەوەی جیا دەکاتەوە لە ژنەکەی نەک لەسەر لەشفرۆشی و دەبێتە مێرد ئەوی دیکە، داوێنپیسی دەکات، و ئەوەی ژنێکی جیاکراوە دەخوازێت، داوێنپیسی دەکات. قوتابییەکانی پێی دەڵێن، ئەگەر هۆکاری پیاو لەگەڵ ژن ئاوایە، سوودی تێدا نییە هاوسەرگیری بکرێت. بەڵام ئەو پێی وتن: هەموو کەس ئەم وشەیە وەرناگرن، بەڵام تەنها ئەوانەی پێیان دراوە. هەن چونکە خەسییەکان کە لە سکی دایکەوە لەدایکبوون ئاوا. و هەن خەسییەکان کە لەلایەن مرۆڤەکانەوە خەسییکران، و هەن خەسییەکان کە خۆیان خەسییکردووە لەبەر پاشایەتی ئاسمانەکان. ئەوەی دەتوانێت وەریبگرێت، با وەریبگرێت.

پاشان منداڵانی بۆ هێنرا، بۆ ئەوەی دەستەکانی لەسەریان دابنێت و نوێژ بکات، بەڵام قوتابییەکان سەرزەنشتیان کردن. عیسا فەرمووی: منداڵەکان بهێڵن و ڕێگریان مەکەن لە هاتن بۆ لام، چونکە پاشایەتی ئاسمان هی ئەو جۆرە کەسانەیە. و دەستی لەسەر ئەوان دانا و لەوێوە ڕۆیشت.

و ئەوەتا یەکێک نزیک بووەوە و پێی گوت: ئەی مامۆستای چاک، چی چاکە بکەم بۆ ئەوەی ژیانی هەتاهەتایی هەبێت؟ ئەو پێی وت: بۆچی من باش دەناوێنیت؟ کەس باش نییە جگە لە یەک خودا. ئەگەر دەتەوێت بچیتە ناو ژیان، فەرمانەکان بپارێزە. پێی دەڵێت: چ جۆرە؟ بەڵام عیسا فەرمووی: ئەوەی نابێت بکوژیت، نابێت داوێنپیسی بکەیت، نابێت بدزیت، نابێت شایەتی درۆ بدەیت، ڕێزی باوک و دایکت بگرە، و دراوسێکەت خۆشبوێت وەک خۆت. گەنجەکە پێی دەڵێت، هەموو ئەمانە لە گەنجیێتیمەوە پاراستوومە، چی هێشتا کەمم هەیە؟ عیسا پێی گوت، ئەگەر دەتەوێت تەواو بیت، بڕۆ موڵکەکانت بفرۆشە و بیدە بە هەژاران، و گەنجینەت لە ئاسماندا دەبێت، و وەرە شوێنم بکەوە. بەڵام گەنجەکە کە وشەکەی بیست، بە خەمبارییەوە ڕۆیشت، چونکە موڵکی زۆری هەبوو. عیسا بە قوتابییەکانی فەرموو: ڕاستیتان پێ دەڵێم کە دەوڵەمەند بە سەختی دەچێتە ناو پاشایەتی ئاسمانەکان. دیسان بەڵام پێتان دەڵێم، ئاسانترە وشتر لە کونی دەرزیدا تێپەڕێت لەوەی دەوڵەمەند بچێتە ناو شانشینی خوداوە. بەڵام قوتابییەکانی ئەو کە بیستیان، زۆر سەرسام بوون و دەیانگوت: کەواتە کێ دەتوانێت ڕزگار بێت؟ عیسا تەماشای کردن و پێی فەرموون: لەلای مرۆڤ ئەمە مەحاڵە، بەڵام لەلای خودا هەموو شتێک دەکرێت. ئەوا پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت، ببینە ئێمە هەموو شتمان بەجێهێشت و شوێنت کەوتووین، کەواتە چی دەبێتە بەشی ئێمە؟ بەڵام عیسا پێی فەرموون: ڕاستیتان پێ دەڵێم کە ئێوە ئەوانەی شوێنم کەوتوون، لە نوێبوونەوەدا، کاتێک کوڕی مرۆڤ لەسەر تەختی شکۆمەندی خۆی دادەنیشێت، ئێوەش لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن و دادوەری دوازدە هۆزەکەی ئیسرائیل دەکەن. هەموو کەسێک کە خانووەکان یان براکان یان خوشکەکان یان باوک یان دایک یان ژن یان منداڵەکان یان کێڵگەکان بەجێهێشت لەبەر ناوی من، سەد ئەوەندە وەردەگرێت و ژیانی هەتاهەتایی میرات دەبات. زۆر کەس کە یەکەمن دەبنە دواتر، و ئەوانەی دواترن دەبنە یەکەم.

### 20

هاوشێوەیە چونکە پاشایەتی ئاسمانەکان بە پیاوێکی گەورەی ماڵ، کە بەیانییان دەرچوو بۆ بەکرێگرتنی کرێکاران بۆ ڕەزەمێوەکەی. و لەگەڵ کرێکاران بۆ دیناریەک لە ڕۆژێکدا ڕێککەوت و ئەوانی نارد بۆ ناو ڕەزەمێوەکەی. و کاتێک دەرچوو نزیکەی کاتژمێری سێیەم، خەڵکانێکی دیکەی بینی کە لە بازاڕدا بە بێکاری وەستابوون ئەوانەش پێی گوتن: بڕۆن ئێوەش بۆ ناو ڕەزەمێو، و ئەوەی ڕاستە دەیدەمە ئێوە. ئەوانیش ڕۆیشتن. دیسان دەرچوو لە نزیکەی کاتژمێری شەشەم و نۆیەم، هەمان شتی کرد. دەربارەی کاتژمێر یازدەیەم دەرچوو و کەسانی تری بێکار بینییەوە کە وەستابوون، و پێی دەڵێن: بۆچی لێرە وەستاون بە درێژایی تەواوی ڕۆژەکە بێکار؟ ئەوان پێیان دەڵێت: کەس ئێمەی بەکرێ نەگرتووە. پێیان دەڵێت: ئێوەش بڕۆن بۆ ڕەزەمێوەکە، و ئەوەی دادپەروەرانە بێت وەریدەگرن. کاتێک ئێوارە بوو، خاوەنی ڕەزەمێو بە سەرپەرشتیارەکەی گوت، کرێکاران بانگهێنە و مووچەیان پێبدەرەوە، دەستپێبکە لە دواییەکان هەتا یەکەمەکان. و ئەوانەی لە نزیکەی کاتژمێری یازدەیەمدا هاتن، هەریەکەیان دیناریەکیان وەرگرت. کاتێک ئەوانەی یەکەم هاتن، بیریان کردەوە کە زیاتر وەردەگرن، بەڵام ئەوانیش هەریەکەیان یەک دیناریان وەرگرت. بەڵام کاتێک وەریانگرت، بوودەنگیان لە دژی خاوەنی ماڵەکە کرد دەڵێن کە ئەم دواییانە تەنها یەک کاتژمێر کاریان کرد، و تۆ ئەوانت وەک ئێمە کردووە، ئێمەی کە بارگرانی ڕۆژەکە و گەرمایەکەمان هەڵگرتووە. بەڵام ئەو وەڵامی دایەوە و بە یەکێک لەوان گوت: هاوڕێ، من ستەمت لێ ناکەم، ئایا بە دیناریەک ڕێککەوتیت لەگەڵم نەکرد؟ هەڵبگرە ئەوەی هی تۆیە و بڕۆ، بەڵام دەمەوێت بەم کۆتاییە بدەم وەک چۆن بە تۆم دا یان یاسایی نییە بۆ من ئەوە بکەم کە دەمەوێت لە شتەکانی خۆم؟ ئایا چاوت خراپە لەبەر ئەوەی من باشم؟ بەم شێوەیە دواییەکان دەبنە یەکەمەکان و یەکەمەکان دەبنە دواییەکان، چونکە زۆر بانگهێشتکراون، بەڵام کەم هەڵبژێردراون.

و کاتێک عیسا بۆ ئۆرشەلیم دەچووە سەرەوە، دوازدە قوتابییەکانی بە تەنها لە ڕێگادا برد و پێی گوتن ببینە، ئێمە سەردەکەوین بۆ ئۆرشەلیم، و کوڕی مرۆڤ دەدرێتەوە بۆ کاهینە گەورەکان و مامۆستایانی تەورات، و حوکمی مردنیان لەسەر دەدەن. و دەیدەنە دەست نەتەوەکان بۆ گاڵتەجاڕکردن و قامچیلێدان و خاچکردن، و لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێتەوە.

ئەوسا دایکی کوڕەکانی زەبەدی لەگەڵ کوڕەکانی خۆی هاتە لای، کڕنۆش‌ی بۆ برد و داوای شتێکی لێ کرد. ئەو بەڵام پێی گوت: چیت دەوێت؟ ئەویش پێی گوت: بڵێ تاکو ئەم دوو کوڕەکەم دابنیشن، یەکێکیان لە ڕاستی تۆ و یەکێکیان لە چەپی تۆ لە پاشایەتییەکەتدا. عیسا وەڵامی دایەوە و فەرمووی: ئێوە نازانن چی داوا دەکەن. ئایا دەتوانن ئەو جامە بخۆنەوە کە من دەبێت بیخۆمەوە، یان ئەو لەئاوهەڵکێشانە وەربگرن کە من پێی لەئاوهەڵدەکێشرێم؟ ئەوان پێیان وت: دەتوانین. و پێیان دەڵێت: ئەو جامەی من بەڵام دەیخۆنەوە، و ئەو لەئاوهەڵکێشانەی کە من پێی لەئاوهەڵدەکێشرێم پێی لەئاوهەڵدەکێشرێن، بەڵام دانیشتن لە ڕاستی من و لە چەپی من هی من نییە بۆ دانی، بەڵکو بۆ ئەوانەیە کە لەلایەن باوکمەوە ئامادەکراوە. و کاتێک دەیان بیستیان، تووڕە بوون لەسەر دوو براکە. عیسا بانگی کردن و پێی فەرموون: ئێوە دەزانن کە فەرمانڕەواکانی نەتەوەکان دەسەڵاتداری دەکەن بەسەریان و گەورەکان دەسەڵات بەکاردێنن بەسەریان. ئاوا نابێت لەنێو ئێوەدا، بەڵکو ئەوەی دەیەوێت لەنێو ئێوەدا گەورە بێت، دەبێتە خزمەتکاری ئێوە و ئەوەی کە دەیەوێت لەنێو ئێوەدا یەکەم بێت، دەبێتە کۆیلەی ئێوە. وەک چۆن کوڕی مرۆڤ نەهات بۆ ئەوەی خزمەتی بۆ بکرێت، بەڵکو بۆ خزمەتکردن و بۆ دانی گیانی خۆی وەک کڕینەوە لە جێی زۆران.

و کاتێک لە ئەریحاوە دەچوونە دەرەوە، قەبارەیەکی زۆر شوێنی کەوت. و ئەوەتا دوو نابینا لە تەنیشت ڕێگا دانیشتبوون، کاتێک بیستیان کە عیسا تێدەپەڕێت، هاواریان کرد و گوتیان: گەورەم، کوڕی داود، بەزەیی بەمان بێتەوە. ئەو کۆمەڵە بەڵام سەرزەنشتی ئەوانی کرد بۆ ئەوەی بێدەنگ بن، بەڵام ئەوان زیاتر هاواریان کرد و دەیانگوت، گەورە، کوڕی داود، بەزەیی بەسەرماندا بێتەوە. و عیسا ڕاوەستا و بانگی کردن و گوتی: چیتان دەوێت بۆتان بکەم؟ ئەوان پێی دەڵێن: گەورەم، بۆ ئەوەی چاوەکانمان بکرێنەوە. بەزەییەوە بوو عیسا و دەستی لە چاوەکانیان دا، و یەکسەر چاوەکانیان بینایان، و شوێنیان کەوت.

### 21

کاتێک نزیک بوونەوە لە ئۆرشەلیم و گەیشتن بە بێت‌فاگێ لەلای کێوی زەیتوونەکان، ئەوسا عیسا دوو قوتابی نارد. گوتنی بۆیان: بڕۆن بۆ ناو ئەو گوندەی بەرامبەرتانە، و یەکسەر گوێدرێژێکی بەستراو و جاشێک لەگەڵیدا دەدۆزنەوە، کردنەوەی بیهێننەوە بۆ من. ئەگەر کەسێک شتێکتان پێ بڵێت، دەڵێن کە گەورە پێویستی پێیانە، بەڵام دەستبەجێ دەیاننێرێتەوە. ئەمە بەڵام بە تەواوی ڕوویدا بۆ ئەوەی جێبەجێ بکرێت ئەوەی لە ڕێگەی پێغەمبەرەوە گوتراوە کە دەفەرموێت، بە کچی سییۆن بڵێن: ببینە، پاشاکەت بە بێفیزییەوە دێتە لات، سواری گوێدرێژێک و جوانووێکی کوڕی ئاژەڵی بارهەڵگر بووە.

قوتابییەکان چوون و ئەوەیان کرد کە عیسا فەرمانی پێدابوون. ئەوان کەرەکە و جوانووەکەیان هێنا، و جلەکانی خۆیان لەسەریان دانا، و ئەو لەسەریان دانیشت. بەڵام زۆرترین خەڵک جلەکانی خۆیان لە ڕێگاکە ڕاخستن، هەندێکی تریش لقەکانیان لە دارەکان دەبڕییەوە و لە ڕێگاکە ڕایاندەخستن. بەڵام ئەو کۆمەڵانەی کە پێشەوە دەچوون و ئەوانەی کە شوێنیان دەکەوتن، هاواریان دەکرد و دەیانگوت: هۆسەنا بۆ کوڕی داود! بەرەکەتدارە ئەوەی کە بە ناوی یەزدانەوە دێت! هۆسەنا لە بەرزاییەکان!

و کاتێک ئەو چووە ژوورەوە بۆ ئۆرشەلیم، هەموو شارەکە هەژێنرا و دەیگوت: ئەمە کێیە؟ بەڵام کۆمەڵەکان دەیانگوت: ئەمە عیسایە، ئەو پێغەمبەرە لە نازەرەتی جەلیل.

عیسا چووە ژوورەوە بۆ ناو پەرستگای خودا، هەموو ئەوانەی لە پەرستگا دەفرۆشتن و دەکڕین دەریکردن، مێزەکانی گۆڕەرانی پارەی وێرانکرد و کورسییەکانی فرۆشیارانی کۆترەکانی. و پێیان دەڵێت: نووسراوە، ماڵی من ماڵی نوێژ پێ دەگوترێت، بەڵام ئێوە ئەوتان کردووە بە ئەشکەوتی دزان.

شەل و کوێرەکان لە پەرستگادا هاتنە لای ئەو، ئەویش چاکیکردنەوە. بەڵام کاهینانی باڵا و نووسەران، کە بینییان ئەو پەشێوییانەی کە کردی و منداڵەکان کە لە پەرستگا هاواریان دەکرد و دەیانگوت هۆشەعنا بۆ کوڕی داود، تووڕە بوون و گوتیان پێی: دەبیستیت ئەمانە چی دەڵێن؟ بەڵام عیسا پێی گوتن: بەڵێ، ئایا هەرگیز نەتانخوێندووەتەوە کە لە دەمی منداڵان و شیرخۆران ستایشم ئامادە کردووە؟ و بەجێهێشتنی ئەوان، چووە دەرەوەی شارەکە بۆ بێت‌عەنیا و لەوێ مایەوە.

بەیانییان لە کاتی گەڕانەوە بۆ شار، برسی بوو و بینینی دارێکی هەنجیر لەسەر ڕێگا، هاتە لای، و هیچی تێدا نەدۆزییەوە جگە لە گەڵا تەنها. و پێی گوت: لە ئێستاوە بۆ هەتاهەتایە میوەت لێ نەبێت. و دەستبەجێ دارەکەی هەنجیر وشک بووەوە. و کاتێک قوتابییەکان بینییان، سەرسام بوون و گوتیان: چۆن دارە هەنجیرەکە یەکسەر وشک بوو؟ وەڵامی دایەوە و عیسا فەرمووی بۆیان: ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەگەر باوەڕتان هەبێت و دوودڵی نەکەن، نەک تەنها ئەوەی دار هەنجیر دەکەن، بەڵکو تەنانەت ئەگەر بۆ ئەم کێوە بڵێن، هەڵبڕدرێ و فڕێبدرێ نێو دەریا، دەبێت. و هەموو ئەوانەی بە باوەڕەوە لە نوێژدا داوای دەکەن، وەریدەگرن.

و کاتێک ئەو هاتە ناو پەرستگای پیرۆز، کاهینە گەورەکان و پیرەکانی گەل هاتنە لای ئەو کە خوێندنەوەی دەکرد و گوتیان: بە چ دەسەڵاتێک ئەم شتانە دەکەیت، و کێ ئەم دەسەڵاتەی پێداویت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموون: منیش پرسیارێکتان لێ دەکەم، ئەگەر وەڵامی منتان دایەوە، منیش پێتان دەڵێم بە چ دەسەڵاتێک ئەم شتانە دەکەم. نوێنکردنەوەی یەحیا لە کوێوە بوو، لە ئاسمانەوە یان لە مرۆڤانەوە؟ بەڵام ئەوان لەنێو خۆیاندا بیریان دەکردەوە و دەیانگوت: ئەگەر بڵێین لە ئاسمانەوە، دەڵێتە ئێمە، کەواتە بۆچی باوەڕتان پێی نەکرد؟ ئەگەر بڵێین لە مرۆڤانەوە، دەترسین لە خەڵکەکە، چونکە هەموویان یەحیایان وەک پێغەمبەر دەزانن. و لە وەڵامدا بە عیسا گوتیان: ئێمە نازانین. ئەویش پێی فەرموون: منیش پێتان ناڵێم بە چ دەسەڵاتێک ئەم شتانە دەکەم.

چی پێتان وایە؟ پیاوێک دوو منداڵی هەبوو، و چووە لای یەکەمیان و پێی وت، کوڕم، بڕۆ ئەمڕۆ لە ڕەزەمێوەکەم کاربکە. ئەو وەڵامی دایەوە و گوتی: نامەوێ، بەڵام دواتر پەشیمان بووەوە و ڕۆیشت. و نزیکبووەوە بۆ دووەمیان و هەروەها پێی وت. بەڵام ئەو وەڵامی دایەوە و گوتی: من دەچم گەورەم، و نەچوو. کێ لە ئەو دووانە ویستی باوکی جێبەجێ کرد؟ پێیان دەڵێت، یەکەمیان. عیسا پێیان دەڵێت، ئامین پێتان دەڵێم کە باجگرەکان و لەشفرۆشەکان لە پێش ئێوە دەچنە ناو شانشینی خودا. چونکە یەحیا هات بۆ ئێوە لە ڕێگای ڕاستودروستی، و باوەڕتان پێ نەکرد، بەڵام باج وەرگرەکان و لەشفرۆشەکان باوەڕیان پێ کرد. ئێوە بەڵام بینیتان، تۆبەتان نەکرد دواتر بۆ باوەڕپێکردنی.

نموونەیەکی تر گوێبگرن. پیاوێک کەسێک بوو خاوەنی ماڵ، کە ڕەزێکی چاند و پەرژینێکی بۆ دەوری دا و گوشەرێکی شەرابی تێدا هەڵکەند و برجێکی بنیاد نا، و ئەوی بە جووتیاران کرێ دا و ڕۆیشت. بەڵام کاتێک کاتی بەرەکان نزیک بووەوە، کۆیلەکانی خۆی نارد بۆ لای جوتیارەکان بۆ وەرگرتنی بەرەکانی خۆی. جوتیاران کۆیلەکانی ئەوی گرت، یەکێکیان لێدا، یەکێکیان کوشت، و یەکێکیشیان بەردبارانی کرد. دیسان کۆیلەی تری زیاتر لە یەکەمەکان نارد، و هەروەها هەمان شتیان پێکردن. دواتر بەڵام کوڕەکەی خۆی بۆ لایان نارد و گوتی، ڕێز لە کوڕەکەم دەگرن. بەڵام جوتیارەکان کە کوڕەکەیان بینی، لەنێو خۆیاندا گوتیان: ئەمە میراتگرەکەیە، وەرن با بیکوژین و میراتەکەی دەست بەسەر بگرین. و ئەویان گرت و لە باخی ترێیەکە دەریانکرد و کوشتیان. کاتێک خاوەنی ڕەزەمێوەکە دێت، چی دەکات بەو جوتیارانە؟ دەڵێنە پێی: خراپەکاران بە خراپی لەناویان دەبات، و ڕەزەکە بە کشتوکاڵیکارانی تر دەدات، ئەوانەی بەرەکان لە کاتی خۆیاندا دەداتەوە پێی. عیسا پێی دەڵێن: ئایا هەرگیز لە نووسراوە پیرۆزەکاندا نەتانخوێندووەتەوە، ئەو بەردەی کە بیناسازەکان ڕەتیان کردەوە، ئەمە بووە بەردی سەرەکی گۆشە، ئەمە لەلایەن یەزدانەوە بوو، و لە چاوەکانماندا سەرسوڕهێنەرە؟

لەبەر ئەمە پێتان دەڵێم کە پاشایەتی خودا لە ئێوە دەبردرێتەوە و دەدرێتە نەتەوەیەک کە بەرەکانی ئەو بەرهەم دەهێنێت. و ئەوەی لەسەر ئەم بەردە دەکەوێت دەشکێنرێت، بەڵام ئەوەی ئەم بەردە لەسەری دەکەوێت، وردوخاشی دەکات. کاتێک سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکان نموونەکانی ئەویان بیست، زانییان کە دەربارەی ئەوان دەڵێت و گەڕانیان بۆ گرتنی ئەو، ترسان لە خەڵکەکان، چونکە وەک پێغەمبەرێک ئەویان هەبوو.

### 22

و عیسا دیسانەوە وەڵامی دایەوە و بە نموونە قسەی بۆ کردن، پاشایەتی ئاسمانەکان هاوشێوە کرا بە پیاوێکی پاشا، کە زەماوەندی بۆ کوڕەکەی کرد. و کۆیلەکانی خۆی نارد بۆ بانگهێشتکردنی ئەوانەی کە بانگهێشت کرابوون بۆ زەماوەندەکە، بەڵام نەیانویست بێن. دیسان کۆیلەکانی تری نارد و گوتی، بە بانگهێشتکراوان بڵێن، ئەوەتا باشترین خواردنم ئامادەکردووە، گایەکانم و ئاژەڵە قەڵەوکراوەکان سەربڕاون، و هەموو شت ئامادەیە، وەرن بۆ زەماوەندەکە. بەڵام ئەوان پشتگوێخستن و ڕۆیشتن، یەکێکیان بۆ کێڵگەکەی خۆی، ئەوی دیکەیان بۆ بازرگانییەکەی خۆی، بەڵام ئەوانی ماوە دەستیان بەسەر کۆیلەکانی ئەودا گرت، سووکایەتییان پێکردن و کوشتیانن. کاتێک ئەو پاشایە بیستی توڕە بوو، و سوپاکانی خۆی نارد و ئەو بکوژانەی وێران کرد و شارەکەیانی سووتاند. ئەوسا بە کۆیلەکانی دەڵێت: بێگومان زەماوەندەکە ئامادەیە، بەڵام ئەوانەی بانگهێشتکراون شایستە نەبوون. کەواتە بڕۆن بۆ سەر لقەکانی ڕێگاکان، و هەرچەندێک بیاندۆزنەوە بانگهێشتیان بکەن بۆ زەماوەندەکە. و ئەو کۆیلانە دەرچوون بۆ ناو ڕێگاکان و هەموو ئەوانەی دۆزییانەوە کۆکردنەوە، خراپان و چاکان، و زەماوەندەکە پڕبوو لە دانیشتووان. بەڵام پاشا چووە ژوورەوە بۆ سەیرکردنی ئەوانەی دانیشتوو بوون، لەوێ پیاوێکی بینی کە جلی هاوسەرگیری نەپۆشیبوو. و پێی دەڵێت: هاوەڵ، چۆن هاتوویتە ئێرە بەبێ ئەوەی جلی زەماوەندت هەبێت؟ بەڵام ئەو بێدەنگ بوو. ئەوسا پاشا بە خزمەتکارەکانی گوت: پێ و دەستەکانی ببەستن و هەڵیبڕن و فڕێیبدەنە ناو تاریکی دەرەوە، لەوێ گریان و جیڕەی ددان دەبێت. زۆر کەس بانگهێشتکراون، بەڵام کەمێک هەڵبژێردراون.

ئینجا فەریسییەکان ڕۆیشتن و ڕاوێژیان کرد بۆ ئەوەی لە قسەدا تەڵەیان بۆ بنێنەوە. و قوتابییەکانی خۆیان لەگەڵ هێرۆدیانەکان بۆ لای ئەو دەنێرن و دەڵێن: مامۆستا، دەزانین کە تۆ ڕاستگۆیت و ڕێگای خودا بە ڕاستی فێردەکەیت، و گرنگی بە هیچ کەس نادەیت، چونکە سەیری ڕووخساری مرۆڤەکان ناکەیت. کەواتە پێمان بڵێ، ڕات چییە؟ ئایا ڕێگەپێدراوە باج بدرێت بە قەیسەر یان نا؟ بەڵام عیسا خراپەکاریان زانی و فەرمووی: بۆچی تاقیم دەکەنەوە، ئەی دووڕووان؟ پیشانی بدەنە من دراوەکەی باج. ئەوانیش دینارێکیان بۆ هێنا. و پێیان دەڵێت، ئەم وێنەیە و ئەم نووسراوە هی کێیە؟ دەڵێن پێی، هی قەیسەرە. ئەوسا دەڵێت پێیان، کەواتە ئەوەی هی قەیسەرە بدەنەوە بە قەیسەر، و ئەوەی هی خوایە بدەنەوە بە خوا. و کاتێک بیستیان سەرسام بوون، و جێیان هێشت و ڕۆیشتن.

لەو ڕۆژەدا سەدوقییەکان هاتنە لای، ئەوانەی دەڵێن هەستانەوە نییە، و پرسیاریان لێکرد. گوتن، مامۆستا، موسا گوت، ئەگەر کەسێک بمرێت و منداڵی نەبێت، برای ئەو دەبێت ژنەکەی بهێنێت و نەوەیەک بۆ براکەی دابمەزرێنێت. لەلای ئێمە حەوت برا هەبوون، و یەکەمیان هاوسەرگیری کرد و مرد، و چونکە منداڵی نەبوو، ژنەکەی بۆ براکەی بەجێهێشت هەروەها دووەم و سێیەم، هەتا حەوتەکە. دواتر لە هەموویان، ئافرەتەکەش مرد. لە هەستانەوەی مردووان، کەواتە ئەو ژنە دەبێتە ژنی کامیان لە حەوتەکە؟ چونکە هەموویان ئەوی هەبوو. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموون: ئێوە هەڵە دەکەن، چونکە نە نووسراوە پیرۆزەکان دەزانن و نە هێزی خودا. لە هەستانەوەدا بۆیە نە هاوسەرگیری دەکەن و نە دەدرێنە هاوسەرگیری، بەڵکو وەک نێردراوانی خودا لە ئاسماندان. بەڵام دەربارەی هەستانەوەی مردووان، ئایا ئەوەی لەلایەن خوداوە پێتان گوتراوە نەخوێندووەتەوە، کە دەفەرموێت، من خودای ئیبراهیم و خودای ئیسحاق و خودای یاقوبم؛ خودا خودای مردووان نییە، بەڵکو خودای زیندووانە. و کاتێک ئەو کۆمەڵانە گوێیان لێبوو، سەرسام دەبوون لە فێرکردنەکەی ئەو.

فەریسییەکان بیستیان کە ئەو سەدوقییەکانی بێدەنگ کردبوو، بۆیە پێکەوە کۆبوونەوە. یەکێک لە ئەوان کە یاسازان بوو، پرسیاری لێکرد بۆ تاقیکردنەوەی و گوتی، مامۆستا، کام فەرمان گەورەیە لە یاساکەدا؟ بەڵام عیسا پێی فەرموو: خۆشدەوێ پەروەردگاری خودات لە هەموو دڵتدا و لە هەموو گیانتدا و لە هەموو مێشکتدا. ئەمە یەکەمین و گەورەترین فەرمانە. دووەمیان هاوشێوەی ئەمەیە، دراوسێکەت خۆشدەوێت وەک خۆت. لە ئەم دوو فەرمانەدا، تەواوی یاسا و پێغەمبەران هەڵواسراون.

کاتێک فەریسییەکان کۆبوونەوە، عیسا پرسیاری لێکردن. گوتنی، چی پێتان دەردەکەوێت دەربارەی مەسیح؟ کوڕی کێیە؟ گوتیان پێی، کوڕی داودە. پێیان دەڵێت: کەواتە چۆن داود لە ڕۆحدا پێی دەڵێت گەورە، کە دەفەرمووێت، یەزدان بە یەزدانی منی فەرموو: لە دەستی ڕاستم دابنیشە، هەتا دوژمنانەکانت دەکەمە تەختەپێ بۆ پێیەکانت.

ئەگەر کەواتە داود پێی دەڵێت گەورە، چۆن کوڕی ئەوە؟

و هیچ‌کەس نەیتوانی وەڵامی ئەو بداتەوە، و لە ئەو ڕۆژەوە کەس هاوسەنگی نەکرد پرسیاری ئەو بکات.

### 23

ئەوسا عیسا لەگەڵ کۆمەڵەکان و قوتابییەکانی خۆی قسەی کرد. دەڵێت، مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان لەسەر کورسی مووسا دانیشتن. کەواتە هەموو ئەوەی پێتان دەڵێن بیپارێزن، بیپارێزن و جێبەجێی بکەن، بەڵام بەپێی کردارەکانیان مەکەن، چونکە قسە دەکەن و جێبەجێی ناکەن. ئەوان بارێکی قورس و سەخت بۆ هەڵگرتن دەبەستن و لەسەر شانەکانی خەڵکی دایاندەنێن، بەڵام بە پەنجەی خۆیان نایانەوێت بیانجوڵێنن. هەموو کارەکانیان دەکەن بۆ ئەوەی لەلایەن خەڵکەوە بینرێن. چونکە تاویزەکانیان فراوان دەکەن و پەراوێزەکانی جلەکانیان گەورە دەکەن، بەڵام ئەوان خۆشیان دەوێت شوێنی ڕێز لە خوانەکان و کورسییە سەرەکییەکان لە کۆبوونەوەکان. و سڵاوکردنەکان لە بازاڕەکان و بانگکردنیان بە ڕابی ڕابی لەلایەن خەڵکەوە. ئێوە بەڵام مەبانگکرێن بە ڕابی، چونکە یەکێک مامۆستاتان هەیە، ئەو مەسیحە، بەڵام هەموو ئێوە براکانن. و باوکتان مەکەن بە باوک لەسەر زەوی، چونکە یەک باوکتان هەیە، ئەوەی لە ئاسمانەکاندایە. نە ناوبردن ببن بە ڕابەرەکان، چونکە تەنها یەک ڕابەرتان هەیە، ئەویش مەسیحە. ئەوەی لە ئێوە گەورەترە، دەبێتە خزمەتکاری ئێوە. ئەوەی خۆی بەرز دەکاتەوە نزم دەکرێتەوە، و ئەوەی خۆی نزم دەکاتەوە بەرز دەکرێتەوە.

قوڕبەسەر بەڵام ئێوە، نووسەران و فەریسییەکان دووڕووان، چونکە ماڵەکانی ژنە بێوەژنەکان دەخۆن و بە بیانوو نوێژی درێژ دەکەن، لەبەر ئەمە حوکمێکی زیاتر وەردەدەگرن. قوڕبەسەر ئێوە، مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکانی دووڕوو، چونکە پاشایەتی ئاسمانەکان لەبەردەم مرۆڤەکان دادەخەن. ئێوە خۆتان ناچنە ژوورەوە و ڕێگا بە ئەوانەش نادەن کە دەیانەوێت بچنە ژوورەوە. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکانی دووڕوو، چونکە دەریا و وشکانی دەگێڕنەوە بۆ ئەوەی یەک کەسی نوێهات دروست بکەن، و کاتێک دەبێتە نوێهات، دەیکەنەوە بە کوڕی دۆزەخ دوو ئەوەندەی خۆتان. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی ڕێبەرانی نابینا، ئەوانەی دەڵێن: ئەوەی سوێند بخوات لە پەرستگا، هیچ نییە، بەڵام ئەوەی سوێند بخوات بە زێڕی پەرستگا، پێویستە. گێلەکان و کوێرەکان، کێ گەورەترە، زێڕەکە یان پەرستگاکە کە زێڕەکە پیرۆز دەکات؟ هەروەها، ئەوەی سوێند دەخوات بە قوربانگاکە، هیچ نییە، بەڵام ئەوەی سوێند دەخوات بە دیارییەکە کە لەسەری ئەوەیە، پابەندە. ئەی گێلەکان و کوێرەکان، چی گەورەترە، دیارییەکە یان ئەو قوربانگایەی کە دیارییەکە پیرۆز دەکات؟ ئەوەی کە سوێند خواردووە بە قوربانگاکە، سوێند دەخوات بەو و بە هەموو ئەوانەی لەسەری و ئەوەی کە سوێندی خواردووە لە پەرستگا، سوێند دەخوات بە خودی پەرستگا و بەوەی کە تێیدا نیشتەجێیە، ئەوەی سوێند بە ئاسمان دەخوات، سوێند بە تەختی خودا و بەوەی لەسەری دانیشتووە دەخوات. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکانی دووڕوو، چونکە دەیەکی پونە و شوید و زیرە دەدەن، بەڵام بەرگرانترەکانی یاساتان پشتگوێ خستووە: دادوەری و بەزەیی و باوەڕ. پێویست بوو ئەمانە بکرێن و لەگەڵیشیدا ئەوانەش وازیان لێ نەهێنرێت. ڕێبەرانی نابینا، ئەوانەی مێشوولەکە پاڵاودەدەن، بەڵام وشترەکە هەڵدەقورتێنن. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکانی دووڕوو، چونکە دەرەوەی جام و قاپ پاک دەکەنەوە، بەڵام لە ناوەوە پڕن لە تاڵانکردن و ناداد. ئەی فەریسی نابینا، یەکەم جار ناوەوەی جام و دەفرەکە پاک بکەرەوە، بۆ ئەوەی دەرەوەی ئەوانیش پاک ببێت. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکانی دووڕوو، چونکە ئێوە لە گۆڕە سپی کراوەکان دەچن کە لە دەرەوە جوان دەردەکەون، بەڵام لە ناوەوە پڕن لە ئێسقانی مردووان و هەموو جۆرێک لە گڵاوی. بەم شێوەیە ئێوەش لە دەرەوە بۆ خەڵک ڕاستودروست دەردەکەون، بەڵام لە ناوەوە پڕن لە دووڕوویی و یاخیبوون. قوڕبەسەر ئێوە، ئەی مامۆستایانی تەورات و فەریسییە دووڕووان، چونکە ئێوە گۆڕەکانی پێغەمبەران بنیاد دەنێن و گۆڕستانەکانی ڕاستودروستان ڕادەڕازێننەوە، و دەڵێن، ئەگەر ئێمە لە ڕۆژانی باوباپیرانمان بووینایە، هاوبەشی ئەوان لە خوێنی پێغەمبەران نەدەبووین. بۆیە شایەتی بۆ خۆتان دەدەن کە کوڕانی ئەوانە هستن کە پێغەمبەرەکانیان کوشتووە. و ئێوە پێوانەی باوکانتان پڕ بکەنەوە. ئەی مارەکان، بەرهەمی ماری ژەهراوییەکان، چۆن هەڵدێن لە دادوەری دۆزەخ؟ لەبەر ئەمە ئەوەتا من دەنێرم بۆ ئێوە پێغەمبەران و دانایان و مامۆستایانی تەورات، و لە ئەوان دەیانکوژن و لە خاچیان دەدەن، و لە ئەوان قامچییان دەدەن لە کۆڕەکانی ئێوەدا و ڕاویان دەنێن لە شارێکەوە بۆ شارێک. بۆ ئەوەی هەموو خوێنێکی ڕاستودروست کە لەسەر زەوی ڕژاوە بێتە سەر ئێوە، لە خوێنی هابیلی ڕاستودروست هەتا خوێنی زەکەریای کوڕی بەرەخیا، ئەوەی کە ئێوە لە نێوان پەرستگا و قوربانگا کوشتتان. بەڕاستی پێتان دەڵێم کە هەموو ئەمانە بەسەر ئەم نەوەیەدا دێن. ئۆرشەلیم، ئۆرشەلیم، ئەوەی پێغەمبەران دەکوژێت و ئەوانە بەردباران دەکات کە نێردراون بۆی، چەند جار ویستم منداڵەکانی تۆ کۆبکەمەوە بەو شێوەیەی کە مریشک بێچووەکانی خۆی لەژێر باڵەکانی کۆدەکاتەوە، بەڵام ئێوە نەتانویست. ببینە، ماڵەکەتان بە چۆڵی بۆ جێدەهێڵدرێت. من پێتان دەڵێم، لە ئێستاوە منتان نابینێت تا ئەو کاتەی بڵێن، بەرەکەتدار بێت ئەوەی بە ناوی یەزدانەوە دێت.

### 24

عیسا لە پەرستگاکە چووە دەرەوە، و قوتابییەکانی هاتنە لای بۆ ئەوەی بیناکانی پەرستگاکەی پیشان بدەن. بەڵام عیسا پێی فەرموون: ئایا ئەم هەموو شتانە نابینن؟ بەڕاستی پێتان دەڵێم، لێرە بەردێک لەسەر بەردێک نامێنێتەوە کە تێکنەدرێت. کاتێک لەسەر چیای زەیتوون دانیشتبوو، قوتابییەکان بە تەنها هاتنە لای و گوتیان: پێمان بڵێ کەی ئەم شتانە ڕوودەدەن، و چی نیشانەی هاتنەکەت و تەواوبوونی سەردەمەکەیە؟ عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: ئاگاداربن نەوەک کەسێک ئێوە گومڕا بکات. زۆر کەس دێن بە ناوی منەوە و دەڵێن: من مەسیحم، و زۆر کەس فریو دەدەن. ئێوە دەبنە دەربارەی بیستنی جەنگەکان و هەواڵی جەنگەکان، ببینن دڵەڕاوکێ نەبن، چونکە پێویستە هەموو ڕووبدەن، بەڵام ئەوە هێشتا کۆتایی نییە. هەڵدەستێتەوە چونکە نەتەوە لەسەر نەتەوە و پاشایەتی لەسەر پاشایەتی، و دەبن برسییەتی و دەرد و بومەلەرزە لە شوێنەکاندا. بەڵام هەموو ئەمانە دەستپێکی ژانەکانە. ئەوسا ئەوان ئێوە دەدەنە دەست بۆ تەنگانە و دەتانکوژن، و ئێوە ڕقتان لێدەکرێت لەلایەن هەموو نەتەوەکان لەبەر ناوی من. و پاشان زۆر کەس گومڕا دەبن و یەکتریان دەدەن و ڕقیان لە یەکتری دەبێتەوە. و زۆر پێغەمبەری درۆزن هەڵدەستێن و زۆر کەس فریودەدەن. و لەبەر زیادبوونی یاخیبوون، خۆشەویستی زۆران سارد دەبێتەوە. ئەو کەسەی کە تاکو کۆتایی چێشتووە، ئەو ڕزگار دەکرێت. ئەم مژدەی پاشایەتی لە هەموو جیهانی نیشتەجێبوو ڕاگەیەنرێت بۆ شایەتی بۆ هەموو نەتەوەکان، و ئەوسا کۆتایی دێت. کاتێک کەواتە ئەو قێزەونی وێرانکردنە ببینن کە لەڕێگەی دانیالی پێغەمبەرەوە گوتراوە ڕاوەستاوە لە شوێنێکی پیرۆز، ئەوەی دەیخوێنێتەوە با تێبگات. ئەوسا ئەوانەی لە یەهودیان، با بڕۆن بۆ چیاکان. ئەوەی لەسەر بان بێت، با نەیەتە خوارەوە بۆ هەڵگرتنی شتەکانی لە ماڵەکەی خۆی ئەوەی لە کێڵگەدایە، نابێت بگەڕێتەوە بۆ هەڵگرتنی جلەکانی. قوڕبەسەر ئەو ئافرەتانەی کە سکی دایکیان هەیە و ئەوانەی شیردەدەن لە ئەو ڕۆژانەدا. نوێژ بکەن بۆ ئەوەی هەڵاتنتان لە زستاندا یان لە ڕۆژی شەممەدا نەبێت. چونکە ئەوکات تەنگانەیەکی گەورە دەبێت، کە وەک ئەو نەبووە لە سەرەتای جیهانەوە هەتا ئێستا و هەرگیز نابێت. و ئەگەر ئەو ڕۆژانە کورت نەکرانەوە، هیچ گۆشتێک ڕزگار نەدەبوو، بەڵام لەبەر هەڵبژێردراوان ئەو ڕۆژانە کورت دەکرێنەوە. ئەوا ئەگەر کەسێک پێتان بڵێت، وا لێرە مەسیحە یان لێرە، باوەڕ مەکەن. هەڵدەستێنرێن چونکە مەسیحە درۆزنەکان و پێغەمبەرە درۆزنەکان، و دەدەن نیشانە گەورەکان و پەلکەوتنەکان، بۆ ئەوەی فریودەن، ئەگەر گونجاو بێت، تەنانەت هەڵبژێردراوەکانیش. ببینن، من پێشتر بە ئێوەم گوتووە. ئەگەر کەواتە بە ئێوە بڵێن، وا لە چۆڵەوانیدایە، مەڕۆنە دەرەوە، وا لە ژوورە ناوەوەکاندایە، باوەڕ مەکەن، وەک چۆن بروسکە لە ڕۆژهەڵاتەوە دەردەچێت و هەتا ڕۆژئاوا دەردەکەوێت، ئاواش هاتنی کوڕی مرۆڤ دەبێت چونکە لە هەر شوێنێک کەشی کەوتوو بێت، لەوێ هەڵۆکان کۆدەبنەوە.

یەکسەر دوای تەنگانەی ئەو ڕۆژانە، خۆر تاریک دەبێتەوە و مانگ ڕووناکی خۆی نادات، ئەستێرەکان لە ئاسمان دەکەون و هێزەکانی ئاسمانەکان دەهەژێندرێن.

و پاشان نیشانەی کوڕی مرۆڤ لە ئاسماندا دەردەکەوێت، و پاشان هەموو هۆزەکانی زەوی شیوەن دەگێڕن و کوڕی مرۆڤ دەبینن کە لەسەر هەورەکانی ئاسمان بە هێز و شکۆمەندییەکی زۆرەوە دێت. و ئەو فریشتەکانی خۆی دەنێرێت لەگەڵ دەنگی کەڕەنایەکی گەورە، و ئەوان هەڵبژێردراوەکانی ئەو کۆدەکەنەوە لە چوار بایەکان، لە لایەنەکانی ئاسمانەکانەوە هەتا لایەنەکانی ئەوان. لە دار هەنجیرەکەوە فێری پەندەکە ببن. کاتێک لقەکەی نەرم دەبێتەوە و گەڵاکانی دەردەکەون، دەزانن کە هاوین نزیکە. ئاوا ئێوەش کاتێک هەموو ئەمانە دەبینن، بزانن کە لەسەر دەرگاکانە. ڕاستی دەڵێم بۆ ئێوە، ئەم نەوەیە هەرگیز تێناپەڕێت تاوەکو هەموو ئەمانە دەبێت. ئاسمان و زەوی دەپەڕنەوە، بەڵام وشەکانی من هەرگیز نابەزن. دەربارەی ئەو ڕۆژە و کاتە کەس نازانێت، نە نێردراوەکانی ئاسمانەکان، تەنها باوکی من. وەک چۆن ڕۆژەکانی نوح بوون، ئاواش ئامادەبوونی کوڕی مرۆڤ دەبێت. وەک چۆن بوون لە ڕۆژەکانی پێش لافاو، دەیانخوارد و دەیانخواردەوە، شوویان دەکرد و شوویان دەدا، هەتا ئەو ڕۆژەی کە نوح چووە ژوورەوە بۆ ناو کەشتییەکە، و نەیانزانی هەتا لافاوەکە هات و هەمووی برد، ئاوا دەبێت ئامادەبوونی کوڕی مرۆڤیش. ئەوسا دوو کەس لە کێڵگەکەدا دەبن، یەکێکیان دەبردرێت و ئەوی دیکە جێدەهێڵدرێت دوو ژنی هاڕێکەر لە ئاسیاودا دەبن، یەکێکیان دەگیرێت و یەکێکیان بەجێدەهێڵدرێت. ئاگاداربن کەواتە، چونکە نازانن لە چ کاتژمێرێکدا یەزدانی ئێوە دێت. ئەوە بزانن کە ئەگەر خاوەنماڵەکە زانیبایە دزەکە لە کام کاتی شەودا دێت، ئەوا چاودێری دەکرد و ڕێگا نەدەدا ماڵەکەی شکێنرێتەوە. لەبەر ئەمەش ئێوە ئامادە بن، چونکە لەو کاتژمێرەدا کە پێتان وانییە کوڕی مرۆڤ دێت.

کێ کەواتە ئەو کۆیلە دڵسۆز و ژیرەیە، کە گەورەکەی لەسەر خزمەتەکەی دایناوە بۆ ئەوەی خۆراک بە کات بداتە ئەوان؟ خۆشحاڵە ئەو کۆیلەیە کە گەورەکەی کاتێک دێت، دەیدۆزێتەوە بەم شێوەیە کاری دەکات. بەڕاستی پێتان دەڵێم کە لەسەر هەموو موڵکەکانی دایدەنێت. ئەگەر بەڵام ئەو خزمەتکارە خراپە لە دڵی خۆیدا بڵێت، گەورەکەم دوا دەکەوێتەوە لە هاتن، و دەست پێ دەکات بە لێدانی هاوکۆیلەکانی خۆی، دەخوات و دەخواتەوە لەگەڵ سەرخۆشەکان گەورەی ئەو کۆیلە دێت لە ڕۆژێکدا کە چاوەڕێی ناکات و لە کاتژمێرێکدا کە نایزانێت و دوو بەشی دەکات، بەشەکەی لەگەڵ دووڕووان دادەنێت، لەوێ گریان و جیڕەی ددان دەبێت.

### 25

ئەوسا پاشایەتی ئاسمانەکان دەچێتە خواردنەوە بە دە پاکیزە، کە چراکانی خۆیان گرت و چوونە دەرەوە بۆ پێشوازیکردن لە زاواکە. پێنج لەوان دانا بوون و پێنجەکەی تر گێل بوون. ئەوانەی کە گێل بوون، کاتێک مەشخەڵەکانی خۆیان وەرگرت، ڕۆنیان لەگەڵ خۆیان نەبرد. ئەوانەی دانا ڕۆنیان لە دەفرەکانی خۆیاندا وەرگرت لەگەڵ چراکانی خۆیان. کاتێک زاواکە دواکەوت، هەموویان خەوێکی سووک بوون و خەوتن. لە ناوەڕاستی شەودا هاوارێک بەرزبووەوە: ئەوەتا زاوا دێت، دەرچن بۆ پێشوازیکردنی ئەو. ئەوسا هەموو ئەو کچە پاکانە هەستان و مەشخەڵەکانی خۆیان ڕازاندەوە. ئەوانەی گێل بە ئەوانەی ژیر گوتیان، ڕۆنێک لە ڕۆنەکەتان بدەنێ، چونکە مەشخەڵەکانمان دەکوژێنەوە. ژیرەکان وەڵامیان دایەوە و گوتیان: نەوەک بەسمان نەبێت بۆ ئێمە و ئێوە، بەڵکو بڕۆن بۆ لای فرۆشیارەکان و بۆ خۆتان بکڕن. کاتێک ئەوان ڕۆیشتن بۆ کڕین، زاواکە هات و ئەوانەی ئامادە بوون لەگەڵی چوونە ژوورەوە بۆ ناو ئاهەنگی زەماوەندەکە، و دەرگاکە دایخرا. دواتر بەڵام کچە پاکەکانی ماوە دێن و دەڵێن: گەورەم، گەورەم، بۆمان بکەرەوە. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی: ڕاستی پێتان دەڵێم، من ئێوە ناناسم. چاودێری بکەن بۆیە، چونکە ئێوە نازانن ئەو ڕۆژە و نە ئەو کاتە کە کوڕی مرۆڤ تێیدا دێت.

وەک چۆن پیاوێک کە دوور لە ماڵەوە دەبێت، بانگی کۆیلە تایبەتەکانی خۆی کرد و موڵکەکانی خۆی ڕادەستی ئەوانی کرد و بۆ یەکێکیان پێنج تالەنتی دا، بۆ یەکێکیان دووی دا، و بۆ یەکێکیشیان یەکی دا، هەریەکەیان بەپێی توانای تایبەتی خۆی، و دواتر یەکسەر ڕۆیشت. ئەوەی پێنج تالەنتەکەی وەرگرتبوو چوو و لەگەڵیاندا کاری کرد و پێنج تالەنتی دیکەی دروستکرد هەروەها ئەوەی کە دووەکەی بەدەستهێنا، خۆشی دوو دانەی دیکەی بەدەستهێنا. بەڵام ئەوەی کە یەکی وەرگرت، ڕۆیشت و لە زەویدا هەڵیکەند و زیوی گەورەکەی خۆی شاردەوە. دوای کاتێکی زۆر، گەورەی ئەو کۆیلانە دێت و لەگەڵیان حیساب دەکاتەوە. و ئەوەی پێنج تالەنتەکانی وەرگرتبوو نزیک بووەوە و پێنج تالەنتی دیکەی پێشکەش کرد و گوتی: گەورەم، پێنج تالەنتت بۆ من سپارد، ببینە پێنج تالەنتی دیکەم لەسەریان قازانج کردووە. گەورەکەی پێی گوت: باش، ئەی کۆیلەی باش و دڵسۆز، لەسەر کەم دڵسۆز بوویت، لەسەر زۆر دات دەنێم، بچۆرە ناو خۆشی گەورەکەت. نزیک بووەوە و هەروەها ئەوەی دوو تالەنتەکەی وەرگرتبوو، گوتی: گەورەم، دوو تالەنتت بۆ من سپاردووە، ببینە، دوو تالەنتی دیکەم لەسەریان قازانج کردووە. گەورەکەی پێی گوت: باش، ئەی کۆیلەی باش و دڵسۆز، لەسەر کەم دڵسۆز بوویت، لەسەر زۆر دات دەنێم، بچۆرە ناو خۆشی گەورەکەت. نزیکبووەوە بەڵام ئەوەی کە یەک تالەنتی وەرگرتبوو گوتی: گەورەم، زانیم تۆ کە پیاوێکی ڕەقیت، دروێنە دەکەیت لەو شوێنەی کە نەتچاندووە و کۆدەکەیتەوە لەو شوێنەی کە نەتپەرتەواوکردووە. و لە ترسدا چووم و تالەنتەکەی تۆم لە زەویدا شاردەوە، ببینە، ئەوەی تۆیەت هەیە. بەڵام گەورەکەی وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەی کۆیلەی خراپ و تەمبەڵ، تۆ دەتزانی کە من دروێنە دەکەم لەو شوێنەی تێیدا نەمچاندووە، و کۆدەکەمەوە لەو شوێنەوەی تێیدا نەمپەرتەواندووە پێویست بوو کەواتە تۆ زیوەکەی منت بدەیتە بانکەکان، و کاتێک دەهاتمەوە، من ئەوەی خۆمم لەگەڵ سوو وەردەگرتەوە. کەواتە تالنتەکە لەو بسەننەوە و بیدەنە ئەوەی دە تالنتەکەی هەیە. بۆ هەموو کەسێک کە هەیەتی، دەدرێتێ و زیادە دەکرێت، بەڵام لەوەی کە نییەتی، تەنانەت ئەوەی هەیەتی دەبرێتەوە لێی. و ئەو کۆیلە بێ‌سوودە دەربهێنن بۆ ئەو تاریکیە دەرەوە، لەوێ گریان و جیڕەی ددان دەبێت.

کاتێک کوڕی مرۆڤ لە شکۆمەندی خۆیدا دێت و هەموو نێردراوە پیرۆزەکان لەگەڵیدا بن، ئەوسا لەسەر تەختی شکۆمەندی خۆی دادەنیشێت، هەموو نەتەوەکان لەبەردەمی ئەو کۆدەکرێنەوە، و ئەوان لە یەکتر جیا دەکاتەوە، وەک چۆن شوان مەڕەکان لە بزنە کاوڵەکان جیا دەکاتەوە. و مەڕەکان لە دەستی ڕاستی خۆی دادەنێت، بەڵام بزنەکان لە دەستی چەپی. ئەوسا پاشا بە ئەوانەی لە دەستی ڕاستی ئەودان دەڵێت: وەرن ئەی بەرەکەتدارەکانی باوکم، میراتی ئەو شانشینە ببەن کە لە دامەزراندنی جیهانەوە بۆ ئێوە ئامادە کراوە. برسی بووم، چونکە ئێوە خواردنتان دام، تینوو بووم، و ئاوتان پێدام، نامۆ بووم، و پێشوازیتان لێ کردم، ڕووت بووم و پۆشیتانم، نەخۆش بووم و سەردانی منتان کرد، لە زیندان بووم و هاتنە لای من. ئەوسا ڕاستودروستان وەڵامی دەدەنەوە و پێی دەڵێن: گەورەم، کەی تۆمان بینی برسی و خواردمان پێدا، یان تینوو و ئاومان پێدا؟ کەی ئێمە تۆمان بینی وەک بیانییەک و پێشوازیمان لێکردیت، یان ڕووت بوویت و جلمان پۆشاندیت؟ کەی ئێمە تۆمان بینی نەخۆش یان لە زیندان، و هاتین بۆ لای تۆ؟ وە پاشا وەڵام دەداتەوە و پێیان دەڵێت: ڕاستی پێتان دەڵێم، هەرچی بۆ یەکێک لەم براکانەی من کە کەمترینن کردتان، بۆ من کردتان. ئینجا دەڵێت بۆ ئەوانەی لە لای چەپەوەن: بڕۆن لە من، ئەی نەفرەت لێکراوان، بۆ ناو ئاگرە هەتاهەتاییەکە کە بۆ شەیتان و نێردراوەکانی ئامادە کراوە. برسی بووم، چونکە نەتاندام بە من بۆ خواردن، تینوو بووم، و نەتاندام خواردنەوەم. نامۆ بووم و کۆتان نەکردمەوە، ڕووت بووم و جلتان لەبەر نەکردم، لاواز بووم و لە زیندان بووم و سەردانتان نەکردم. ئەوسا وەڵامی دەدەنەوە و خۆیان دەڵێن: گەورەم، کەی تۆمان بینی برسی یان تینوو یان نامۆ یان ڕووت یان لاواز یان لە زیندان، و خزمەتمان نەکردیت؟ ئەوکات وەڵامیان دەداتەوە و دەفەرموێت: ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەندەی بۆ یەکێک لەم کەمترینانە نەتان کرد، بۆ منیش نەتان کرد. و ئەمانە دەڕۆن بۆ سزادانی هەتاهەتایی، بەڵام ڕاستودروستان بۆ ژیانی هەتاهەتایی.

### 26

و ڕوویدا کاتێک عیسا هەموو ئەم وشانەی تەواوکرد، بە قوتابییەکانی گوت ئێوە دەزانن کە دوای دوو ڕۆژ جەژنی پەسخا دێت، و کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست بۆ ئەوەی لە خاچ بدرێت. ئەوسا سەرۆک کاهینەکان و مامۆستایانی تەورات و پیرانی گەل لە حەوشەی سەرۆک کاهینێک کە پێی دەگوترا قایافا کۆبوونەوە. و ئەوان ڕاوێژیان کرد بۆ ئەوەی عیسا بە فێڵ بگرن و بیکوژن. ئەوان دەیانگوت: نەک لە جەژندا، بۆ ئەوەی ئاژاوە لەنێو گەلدا دروست نەبێت.

بەڵام کاتێک عیسا لە بێت‌عەنیا لە ماڵی شیمۆنی گولاوی بوو، ژنێک نزیکی بۆی کرد کە شووشەیەکی بۆنخۆشی زۆر بەنرخی هەبوو، و ڕشتی لەسەر سەری ئەو کە پاڵکەوتبوو. بەڵام کاتێک قوتابییەکانی ئەویان بینی، تووڕە بوون و گوتیان: بۆچی ئەم لەناوچوونە؟ دەتوانرا ئەم بۆنخۆشە بە نرخێکی زۆر بفرۆشرێت و بدرێت بە هەژاران. بەڵام عیسا زانی و پێی وتن: بۆچی ئەم ژنە ئازار دەدەن؟ چونکە کارێکی چاکی بۆ من کردووە. هەژارەکان چونکە هەمیشە لەگەڵ خۆتان هەیە، بەڵام من هەمیشە لەگەڵتان نیم. ئەم ژنە ئەم بۆنخۆشییەی لەسەر لەشی من ڕشت، بۆ ئامادەکردنی من بۆ نێژکردن ئەمەی کرد. بە ڕاستی پێتان دەڵێم، لە هەر شوێنێک کە ئەم مژدەیە لە هەموو جیهاندا ڕاگەیەنرێت، ئەوەش کە ئەمە کردی بۆ یادگاری ئەو قسە دەکرێت.

پاشان یەکێک لە دوازدەکە، کە پێی دەگوترا یەهودا ئیسخەریۆتی، چوو بۆ لای کاهینە گەورەکان و گوتی چی دەتانەوێت بە من بدەن، و من ئەو بۆتان دەدەمەوە؟ ئەوانیش سی پارەی زیویان بۆ دانا. و لەو کاتەوە دەرفەتی گەڕا بۆ ئەوەی خیانەتی پێبکات.

لە یەکەمی جەژنی نانی فەتیرە، قوتابییەکان هاتنە لای عیسا و پێیان گوت: دەتەوێت لە کوێ ئامادەت بۆ بکەین بۆ خواردنی جەژنی پەسخا؟ ئەو گوتی: بڕۆن بۆ ناو شارەکە بۆ لای ئەو کەسە و پێی بڵێن، مامۆستا دەڵێت: کاتم نزیکە، جەژنی پەسخا لەلای تۆ لەگەڵ قوتابییەکانم دەگێڕم. و قوتابییەکان وەک عیسا فەرمانی پێ کردبوون کردیان، و جەژنی پەسخایان ئامادە کرد. کاتێک ئێوارە بوو، ئەو لەگەڵ دوازدە قوتابییەکە خۆی ڕاکشاند. و لە کاتی خواردنیان، فەرمووی: ڕاستیتان پێ دەڵێم کە یەکێک لە ئێوە منی دەدات. و زۆر خەمبار بوون، هەریەکەیان دەستی کرد بە گوتن بۆی: نەک من ئەم، گەورەم؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و گوتی: ئەوەی دەستی لەگەڵ من لە قاپەکە نوقم کردووە، ئەو منی دەدات. کوڕی مرۆڤ دەڕوات وەک نووسراوە دەربارەی ئەو، بەڵام قوڕبەسەر لەو مرۆڤە کە کوڕی مرۆڤ لە ڕێگەی ئەوەوە دەدرێتەدەست، باشتر بوو بۆی ئەگەر ئەو مرۆڤە لەدایک نەبووایە. وەڵامی دایەوە بەڵام یەهودا، ئەوەی ئەیدایە دەست، گوتی: ڕابی، نەک من ئەبم؟ پێی گوت: تۆ گوتت. لە کاتی خواردنیاندا، عیسا نانی برد و سوپاسی کرد، شکاندی و دایە قوتابییەکان و گوتی: وەریبگرن، بیخۆن، ئەمە جەستەی منە. و کاتێک جامەکەی وەرگرت و سوپاسی کرد، دایە ئەوان و گوتی: هەمووتان لەمە بخۆنەوە. ئەمە بۆیە خوێنی منە، خوێنی پەیمانی نوێ، کە بۆ زۆر کەس دەڕژێندرێت بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان. من پێتان دەڵێم کە لە ئێستاوە ئەم بەرهەمەی مێو ناخۆمەوە، هەتا ئەو ڕۆژەی کە لەگەڵ ئێوە لە پاشایەتی باوکمدا بە شێوەیەکی نوێ دەیخۆمەوە.

و کاتێک سروودێکیان گوت، چوونە دەرەوە بۆ کێوی زەیتوون. ئینجا عیسا پێی فەرموون، هەموو ئێوە لەم شەوەدا لە من دوودڵی دەکەون، چونکە نووسراوە: لێدەدەم شوانەکە، و مەڕەکانی مێگەلەکە پەرتەوازە دەبن.

بەڵام لەدوای هەستانەوەم، پێشەنگیتان دەکەم بۆ جەلیل. پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەگەر هەموو کەس ساتمە بن لە تۆ، بەڵام من هەرگیز ساتمە نابم. عیسا پێی گوت: ڕاستی پێت دەڵێم کە لەم شەوەدا، پێش ئەوەی کەڵەشێر بانگ بکات، سێ جار نکۆڵی لە من دەکەیت. پەترۆس پێی دەڵێت: تەنانەت ئەگەر پێویست بێت من لەگەڵ تۆدا بمرم، هەرگیز نکۆڵیت لێ ناکەم. هەروەها هەموو قوتابییەکانیش هەمان شتیان وت.

پاشان عیسا لەگەڵ ئەوان دێتە شوێنێک کە پێی دەگوترێت گەتسیمانی، و بە قوتابییەکانی دەڵێت: لێرە دانیشن تا من بڕۆم و لەوێ نوێژ بکەم. و کاتێک پەترۆس و دوو کوڕەکەی زەبەدی لەگەڵ خۆی برد، دەستی کرد بە خەمبارکردن و پەرێشانبوون. ئەوسا عیسا پێیان دەڵێت: گیانم زۆر خەمبارە تا ئاستی مردن، لێرە بمێننەوە و لەگەڵ من ئاگادار بن. و پێشکەوتوو کەمێک، کەوتە سەر ڕوویەوە و نوێژی دەکرد و دەیگوت: باوکی من، ئەگەر گونجاو بێت، با ئەم جامە لە من بڕۆێتەوە، بەڵام نەک بەپێی ویستی من، بەڵکو بەپێی ویستی تۆ. و دێتە لای قوتابییەکان و دەیاندۆزێتەوە کە خەوتوون، و بە پەترۆس دەڵێت: ئاوا نەتانتوانی یەک کاتژمێر لەگەڵ من بەئاگابن؟ ئاگادار بن و نوێژ بکەن، بۆ ئەوەی نەچنە ناو تاقیکردنەوە، ڕۆح بەڵام ئامادەیە، جەستە بەڵام لاوازە. دیسان بۆ جاری دووەم ڕۆیشت و نوێژی کرد و گوتی: باوکی من، ئەگەر ئەم جامە ناتوانێ لە من تێپەڕێت ئەگەر نا ئەوە بخۆمەوە، با ئیرادەی تۆ بێتە دی. و کاتێک هات، دیسان ئەوانی دۆزییەوە کە خەوتوون، چونکە چاوەکانیان قورس کرابوون. و جێی هێشتن و دوور کەوتنەوە، دیسان بۆ جاری سێیەم نوێژی کرد و هەمان وشەکانی گوت. ئەوسا دێتە لای قوتابییەکانی و پێیان دەڵێت، ئایا دەنوون لەمەودوا و پشوو دەدەن؟ ئەوەتا کاتژمێرەکە نزیک بووەتەوە و کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست گوناهباران. هەستن، با بڕۆین، ئەوەتا نزیک بووەتەوە ئەوەی دەمدات.

و کاتێک هێشتا ئەو قسەی دەکرد، ئەوەتا یەهودا، یەکێک لە دوازدە، هات، و لەگەڵیدا کۆمەڵێکی گەورە بوو لەگەڵ شمشێر و دار، لەلایەن کاهینە گەورەکان و پیرانی گەلەوە. ئەوەی کە ئەوی ڕادەست دەکرد، نیشانەیەکی دایە ئەوان و گوتی: ئەوەی ماچی دەکەم، ئەو خۆیەتی، بیگرن. و یەکسەر نزیک بووەوە بۆ عیسا و وتی: سڵاو ڕابی، و ماچی کرد. بەڵام عیسا پێی وت: هاوڕێ، بۆ ئەوەی هاتوویت بیکە. پاشان نزیک بوونەوە و دەستیان دایە سەر عیسا و گرتیان. و ئەوەتا، یەکێک لەوانەی لەگەڵ عیسا بوون دەستی درێژکرد و شمشێرەکەی خۆی ڕاکێشا، و لێیدا کۆیلەکەی سەرۆکی کاهینان و گوێی ئەوی بڕییەوە. ئەوسا عیسا پێی دەڵێت: شمشێرەکەت بگەڕێنەوە بۆ شوێنەکەی، چونکە هەموو ئەوانەی شمشێر دەگرن بە شمشێر دەمرن. یان پێت وایە کە ناتوانم ئێستا داوا لە باوکم بکەم، و ئەو زیاتر لە دوازدە لەشکری نێردراو دابین دەکات بۆ من؟ کەواتە چۆن ئەو نووسراوانە پڕدەبنەوە کە پێویستە ئاوا ڕوودەدات؟ لەو کاتەدا عیسا بە کۆمەڵەکانی گوت: وەک بۆ دزێک بە شمشێر و دار هاتوونەتە دەرەوە بۆ گرتنی من. هەموو ڕۆژێک لەنێوتاندا دانیشتبووم و لە پەرستگا فێرم دەکردن، بەڵام گرتتان نەم. ئەمە و هەموو بووە تاکو جێبەجێ بکرێن نووسراوەکانی پێغەمبەران. دواتر هەموو قوتابییەکان جێیان هێشت و هەڵاتن.

ئەوانەی کە عیسایان گرت، بردیانە لای قایافای سەرۆکی کاهینان، کە لەوێ مامۆستایانی تەورات و پیرانی گەل کۆببوونەوە. بەڵام پەترۆس لە دوورەوە دوای ئەو کەوت هەتا حەوزی سەرۆکی کاهینان، و چووە ژوورەوە و لەگەڵ یاریدەدەرەکان دانیشت بۆ ئەوەی کۆتاییەکە ببینێت. بەڵام کاهینە گەورەکان و پیرەکان و هەموو ئەنجومەنەکە بەدوای شایەتی درۆدا دەگەڕان لە دژی عیسا، بۆ ئەوەی بیکوژن. و دۆزییانەوە نەیان، و زۆر شایەتی درۆزن هاتنە پێشەوە، دۆزییانەوە نەیان. بەڵام دواتر دوو شایەتی درۆزن هاتنە پێشەوە. من گوتم، ئەم گوتی، من دەتوانم پەرستگای خودا ڕووبخەم و لە ماوەی سێ ڕۆژدا دووبارە بنیاتی بنێمەوە. و کاهینی گەورە هەستا و پێی وت: هیچ وەڵام نادەیتەوە؟ ئەمانە چی لە دژی تۆ شایەتی دەدەن؟ بەڵام عیسا بێدەنگ بوو. سەرۆکی کاهینان وەڵامی دایەوە و پێی گوت: سوێندت دەدەم بە خودای زیندوو تاکو پێمان بڵێیت ئایا تۆ مەسیحی کوڕی خودایت. عیسا پێی دەڵێت: تۆ گوتت، بەڵام پێتان دەڵێم، لە ئێستاوە کوڕی مرۆڤ دەبینن کە لە دەستی ڕاستی هێز دانیشتووە و لەسەر هەورەکانی ئاسمان دێت. ئەوسا سەرۆک کاهینەکە جلەکانی خۆی دڕاند و گوتی کە کفری گوت، چی پێویستمان بە شایەتان هەیە ئیتر؟ ببینن، ئێستا گوێتان لە کفرەکەی بوو. چی پێتان دەچێت؟ ئەوانیش وەڵامیان دایەوە و گوتیان: تاوانبارە بۆ مردن. ئەوسا تفیان کردە ناو ڕوویەوە و لێیان دا، هەندێکیش لەبەریان دا. دەیانگوت، پێشبینی بکە بۆ ئێمە، ئەی مەسیح، کێیە ئەوەی لێیدایت؟

ئەو بەڵام پەترۆس لە دەرەوە لە حەوشەکەدا دانیشتبوو، و کەنیزەیەک نزیکی بووەوە و دەیگوت، تۆش لەگەڵ عیسای جەلیلی بوویت. ئەو بەڵام لەبەردەم هەموویان نکۆڵی کرد و گوتی: نازانم چی دەڵێیت. کاتێک چووە دەرەوە بۆ لای دەرگاکە، کچێکی دیکە بینی و بە ئەوانەی لەوێ بوون گوت: ئەمەش لەگەڵ عیسای ناسرەیی بوو. و دیسان بە سوێند نکۆڵی کردەوە کە ئەو پیاوە ناناسم. دوای کەمێک کاتێک، ئەوانەی لەوێ ڕاوەستابوون نزیک بوونەوە و بە پەترۆسیان گوت: بەڕاستی تۆش لە ئەوانیت، چونکە قسەکردنەکەت تۆ ئاشکرا دەکات. ئەوسا دەستی کرد بە نەفرەت کردن و سوێند خواردن کە ئەو پیاوە ناناسم. یەکسەر کەڵەشێر بانگی کرد. و پەترۆس یادی قسەی عیسا کردەوە کە پێی گوتبوو: پێش ئەوەی کەڵەشێر بانگ بکات، سێ جار نکۆڵی لە من دەکەیت. ئینجا چووە دەرەوە و بە تاڵی گریا.

### 27

کاتێک بەیانی بوو، هەموو سەرۆک کاهینەکان و پیرەکانی گەل ڕاوێژیان گرت دژی عیسا بۆ ئەوەی بیکوژن. و دوای بەستنیان ئەویان برد و ڕادەستیان کرد بە پۆنتیۆس پیلاتۆس، سەرۆکەکە.

ئەوسا کاتێک یەهودا کە ئەوی ڕادەستی کردبوو، بینی کە حوکمی لێدرا، پەشیمان بووەوە و سی پارچە زیوەکەی گەڕاندەوە بۆ کاهینە گەورەکان و پیرەکان. گوتی: گوناهم کرد، خوێنی بێتاوانم دەستبەسەرداوە. بەڵام ئەوان گوتیان: ئەوە چی پەیوەندی بە ئێمەوە هەیە؟ تۆ خۆت دەبینیت. و ئەو زیوانەی فڕێدایە ناو پەرستگاکە و کشایەوە، و ڕۆیشت و خۆی هەڵواسی. کاهینە گەورەکان پارچە زیوەکانیان وەرگرت و گوتیان: ڕێگەپێدراو نییە ئەمانە بخرێنە ناو گەنجینەکەوە، چونکە نرخی خوێنە. بەڵام دوای ڕاوێژکردن، لە ئەو پارەیە زەوییەکەی گۆزەکەریان کڕی بۆ نێژراوی بیانییەکان بۆیە ئەو کێڵگەیە ناونرا بە کێڵگەی خوێن هەتا ئەمڕۆ. ئەوسا ئەوەی لە ڕێگەی یەرمیای پێغەمبەرەوە گوترابوو هاتە دی، کە دەیفەرموو: ئەوان ئەو سی پارە زیوەیان برد، کە نرخی ئەو کەسە بوو کە لەلایەن کوڕانی ئیسرائیلەوە نرخی دانرابوو، و دایانن بۆ کێڵگەی گۆزەکەر، وەک یەزدان فەرمانی پێکردم.

ئەو بەڵام عیسا لەبەردەم سەرۆکەکە ڕاوەستا، و سەرۆکەکە پرسیاری لێکرد و گوتی، ئایا تۆ پاشای جولەکەکانیت؟ عیسا بەڵام پێی گوت، تۆ دەیڵێیت. و لە کاتی تۆمەتبارکردنی ئەو لەلایەن سەرۆک کاهینان و پیرانەوە، هیچ وەڵامی نەدایەوە. ئەوسا پیلاتۆس پێی دەڵێت، ئایا نابیستیت چەند شایەتی دژی تۆ دەدەن؟ و وەڵامی نەدایەوە بۆ ئەو، تەنانەت بە یەک وشەش نا، بۆیە سەرۆکەکە زۆر سەرسام بوو. بەپێی جەژنەکە، سەرۆک خوو بوو کە یەک زیندانی بۆ خەڵکەکە ئازاد بکات، ئەوەی کە ئەوان دەیانویست. ئەوان لەو کاتەدا دیلێکی ناودارییان هەبوو کە پێی دەگوترا باراباس. کاتێک کۆبوونەوە، پیلاتۆس پێی وتن: کامتان دەوێت بۆتان بەربدەمەوە؟ باراباس یان عیسای پێگوتراو مەسیح؟ ئەو دەیزانی کە لەبەر چاوتێچوون ڕادەستیان کرد. کاتێک لەسەر تەختی دادوەری دانیشتبوو، ژنەکەی پەیامێکی بۆ نارد و گوتی: هیچ کارێک مەکە لەگەڵ ئەو پیاوە ڕاستودروستە، چونکە ئەمڕۆ لە خەوندا زۆر ئازارم چێژت بەهۆی ئەوەوە. کاهینانی باڵا و پیران خەڵکەکانیان قەیراند بۆ ئەوەی داوای باراباس بکەن، بەڵام عیسا لەناوببەن. وەڵامی دایەوە و سەرۆکەکە پێی گوتن: کامتان دەوێت لەو دووانە ئازادتان بۆ بکەم؟ ئەوانیش گوتیان: باراباس. پیلاتۆس پێیان دەڵێت: ئەوا چی بکەم بە عیسا کە پێی دەگوترێت مەسیح؟ هەموویان پێیان دەڵێت: با لێبدرێتە خاچ. بەڵام فەرمانڕەوا گوتی: چی خراپەی کردووە؟ بەڵام ئەوان زۆر هاواریان دەکرد و دەیانگوت: با لە خاچ بدرێت. کاتێک پیلاتۆس بینی کە هیچ سوودێک ناکات، بەڵکو زیاتر ئاژاوە دروست دەبێت، ئاوی وەرگرت و دەستەکانی شووشت لەبەرامبەر خەڵکەکە و گوتی، من بێتاوانم لە خوێنی ئەم کەسە ڕاستودروستە، ئێوە دەیبینن. وەڵامی دایەوە و هەموو گەلەکە وتی: خوێنەکەی لەسەر ئێمە و لەسەر منداڵەکانمان. ئەوسا بارابباسی بۆیان ئازادکرد، بەڵام عیسای شەقامکرد و دایەوە بۆ ئەوەی لەخاچدرابێت.

ئەوسا سەربازەکانی سەرکردەکە عیسایان بردە ناو پرایتۆریۆمەکە و تەواوی کۆمەڵەکەیان لەسەر کۆکردەوە. و کاتێک ڕووتیان کردەوە، کەوایەکی سووری ئاڵیان لەبەر کرد و تاجێکیان لە دڕک چنی و لەسەر سەری ئەو دایان، و قامیشێکیان لە دەستی ڕاستی ئەودا دانا. چۆکیان لەبەردەمی دادا و گاڵتەیان پێکرد و دەیانگوت: سڵاو لەسەر تۆ، ئەی پاشای جولەکەکان! و تفکردنیان لە ئەو، قامیشەکەیان گرت و لێیاندەدان لە سەری ئەو کاتێک گاڵتەیان پێکرد، کەواکەیان لەبەری داکەند و جلەکانی خۆیان لەبەر کردەوە، پاشان بردیانەوە بۆ ئەوەی لە خاچی بدەن.

کاتێک دەچوونە دەرەوە، پیاوێکی قوڕێنییان دۆزییەوە کە ناوی شیمۆن بوو، ئەمەیان ناچار کرد بۆ ئەوەی خاچەکەی هەڵبگرێت. و کاتێک هاتن بۆ شوێنێک کە پێی دەگوترێت گۆلگۆسا، کە واتای شوێنی کەللەسەرە. ئەوان سرکەیەکی تێکەڵ بە زراوەیان پێدا بۆ ئەوەی بیخواتەوە، و کاتێک تامی کرد نەیویست بیخواتەوە. لەخاچدانیان و ئەو، دابەشیان کرد جلەکانی ئەو بە ئاوێتنی تیروپشک. و دانیشتوو بوون و چاودێریان دەکرد لەوێ. و لەسەر سەری ئەو تۆمەتی نووسراوی ئەویان دانا: ئەمە عیسایە، پاشای جولەکەکان. ئەوسا دوو دز لەگەڵ ئەودا لەخاچدەدرێن، یەکێک لە ڕاستیەوە و یەکێک لە چەپیەوە. ئەوانەی کە تێدەپەڕین، کفریان بە ئەو دەکرد و سەریان دەجوڵاند. و دەیانگوت، ئەی ڕووخێنەری پەرستگا و لە سێ ڕۆژدا بنیادنەرەوە، خۆت ڕزگار بکە! ئەگەر کوڕی خودای، لە خاچەکە وەرە خوارەوە. هەروەها کاهینە گەورەکان لەگەڵ نووسەرەکان و پیرەکان و فەریسییەکان گاڵتەجاڕییان دەکرد و دەیانگوت، کەسانی دیکەی ڕزگار کرد، بەڵام خۆی ناتوانێت ڕزگار بکات. ئەگەر پاشای ئیسرائیلە، با ئێستا لە خاچەکە بێتە خوارەوە و ئێمە باوەڕی پێ دەهێنین. پشتی بەستووە لەسەر خودا، با ئێستا ڕزگاری بکات، ئەگەر دەیەوێت. چونکە گوتی کە من کوڕی خودام. هەروەها دزەکانیش کە لەگەڵی خاچکرابوون، سەرزەنشتیان دەکرد.

لە کاتژمێری شەشەمەوە، تاریکی لەسەر هەموو زەوی دابەزی هەتا کاتژمێری نۆیەم. دەربارەی کاتژمێری نۆیەم، عیسا بە دەنگێکی گەورە هاواری کرد و گوتی: ئێلی ئێلی، لەما سەباختانی؟ ئەمە واتە: خودای من، خودای من، بۆچی منت وازلێهێنا؟ هەندێک لە ئەوانەی لەوێ وەستاوە بوون، کاتێک بیستیان، دەیانگوت: ئەمە بانگی ئێلیاس دەکات. یەکێک لە ئەوان دەستبەجێ ڕایکرد و ئیسفەنجێکی گرت و پڕی کردەوە لە سرکە و دایە دەوری قامیشێک، خواردنەوەی دەدایە ئەو. ئەوانی دیکەش دەیانگوت: بەجێی بهێڵە، با ببینین ئایا ئەلیاس دێت بۆ ڕزگارکردنی. بەڵام عیسا دیسان بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد و ڕۆحی بەجێهێشت. و ئەوەتا پەردەی پەرستگا لە سەرەوە هەتا خوارەوە بۆ دوو شەق درا، و زەوی هەژا و بەردەکان شەق بوون. و گۆڕەکان کرانەوە و زۆر لاشەی ئەو پیرۆزانەی خەوتوون هەڵسانەوە و دوای هاتنە دەرەوەیان لە گۆڕەکان، پاش هەستانەوەی ئەو، چوونە ناو شارە پیرۆزەکە و بۆ زۆر کەس دەرکەوتن. سەدانەکە و ئەوانەی لەگەڵی پاسەوانی عیسایان دەکرد، کاتێک بوومەلەرزەکە و ئەو ڕووداوانەیان بینی کە ڕوویاندا، زۆر ترسان و گوتیان: بەڕاستی ئەمە کوڕی خودا بوو. لەوێش ژنانێکی زۆر لە دوورەوە سەیریان دەکرد، کە لە جەلیلەوە دوای عیسایان کەوتبوو و خزمەتیان دەکرد. لەوانەدا مریەمی مەجدەلیە بوو، و مریەمی دایکی یاقوب و یوسی، و دایکی کوڕەکانی زەبدی.

کاتێک ئێوارە بوو، پیاوێکی دەوڵەمەند لە ئەریماسیاوە هات، ناوی یوسف بوو، کە خۆی قوتابی عیسا ببوو، ئەم کەسە نزیک بووەوە بۆ پیلاتۆس و داوای جەستەی عیسای کرد. ئەوسا پیلاتۆس فەرمانی دا کە جەستەکە پێبدرێتەوە. یوسف جەستەکەی وەرگرت و بە کەتانێکی پاکدا پێچایەوە. و دایناوە لە گۆڕە نوێیەکەی خۆیدا کە لە بەردەوە هەڵیکەندبوو، و دوای ئەوەی بەردێکی گەورەی گەڵاوە بۆ دەرگای گۆڕەکە، ڕۆیشت. لەوێ مریەمی مەجدەلیە و مریەمی دیکە دانیشتبوون، بەرامبەر گۆڕەکە.

لە ڕۆژی دواتر، کە دوای ڕۆژی ئامادەکارییە، کاهینە گەورەکان و فەریسییەکان لەلای پیلاتۆس کۆبوونەوە گەورەم، بیرمان کەوتەوە کە ئەو چەواشەکارە، کاتێک هێشتا زیندوو بوو، گوتی: دوای سێ ڕۆژ هەڵدەستمەوە. فەرمان بدە کەواتە ئەو گۆڕە پارێزراو بکرێت هەتا ڕۆژی سێیەم، نەوەک قوتابییەکانی بێن لە شەودا و بیدزنەوە و بە گەل بڵێن: لە مردووان هەڵسەنرایەوە، و دواین گومڕایی خراپتر دەبێت لە یەکەمیان. پیلاتۆس پێی گوتن: ئێوە پاسەوانتان هەیە، بڕۆن و پارێزراوی بکەن وەک دەزانن. ئەوانیش چووبوون و گۆڕەکەیان پارێزراو کرد بە مۆرکردنی بەردەکە لەگەڵ پاسەوانەکە.

### 28

دوای شەممەکان، لە بەیانی یەکەم ڕۆژی هەفتە، مریەمی مەجدەلی و مریەمی دیکە هاتن بۆ سەیری گۆڕەکە. و ببینە، بوومەلەرزەیەکی گەورە ڕوویدا، چونکە فریشتەیەکی یەزدان لە ئاسمانەوە دابەزیبوو و نزیک بووەوە و بەردەکەی لە دەرگاکە گلۆرکرد و لەسەری دانیشتبوو. شێوەی ئەو وەک بروسکە بوو و جلەکەی سپی وەک بەفر بوو. لە تۆقینی ئەو، پاسەوانەکان هەژێنران و وەک مردوو بوون. فریشتەکە وەڵامی دایەوە و بە ئافرەتەکانی گوت: ئێوە مەترسن، چونکە دەزانم بەدوای عیسای خاچکراودا دەگەڕێن. لێرە نییە، چونکە هەستایەوە وەک چۆن فەرمووی. وەرن ببینن ئەو شوێنەی کە گەورە تێیدا ڕاکشابوو. و بە خێرایی بڕۆن و بە قوتابییەکانی بڵێن کە لە مردووان هەستایەوە، و ئەوەتا پێشتان دەکەوێت بۆ جەلیل، لەوێ دەیبینن. ئەوەتا پێم گوتن. و بە خێرایی لە گۆڕەکە هاتنە دەرەوە لەگەڵ ترس و خۆشییەکی گەورە، ڕایانکرد بۆ ئەوەی بە قوتابییەکانی ئەو ڕابگەیەنن. کاتێک ئەوان دەڕۆیشتن بۆ ئەوەی ڕاپۆرت بکەن بە قوتابییەکانی، ئەوەتا عیسا ڕووبەڕوویان بووەوە و پێی فەرموون: شادمان بن. ئەوانیش هاتنە پێشەوە و پێیەکانیان گرت و کڕنۆشیان بۆ برد. ئەوسا عیسا پێیان دەڵێت: مەترسن، بڕۆن و بە براکانم ڕاگەیەنن کە بڕۆن بۆ جەلیل، و لەوێ منیان دەبینێت.

کاتێک ئەوان دەڕۆیشتن، ئەوەتا هەندێک لە پاسەوانەکان هاتنە ناو شارەکە و هەموو ئەو شتانەی ڕوویدابوویان بە کاهینە گەورەکان ڕاگەیاند. کاتێک لەگەڵ پیرانەکە کۆبوونەوە و ڕاوێژیان کرد، زیوی پێویستیان گرت و دایانە سەربازەکان و گوتیان بڵێن کە قوتابییەکانی ئەو لە شەودا هاتن و ئەویان دزی لە کاتێکدا کە ئێمە خەوتوو بووین. ئەگەر ئەمە لەلای سەرۆک بیسترایەوە، ئێمە ڕازی دەکەین و ئێوە بێ نیگەرانی دەکەینەوە. ئەوانیش کە پارچە زیوەکانیان وەرگرت، ئەوەیان کرد کە فێریان کرابوو. ئەم قسەیەش لەنێو جولەکەکاندا بڵاوبووەوە هەتا ئەمڕۆ.

یازدە قوتابییەکە چوونە گەلیل، بۆ ئەو چیایەی کە عیسا بۆیانی دیاریکردبوو. و کاتێک ئەویان بینی، پەرستیشیان کرد، بەڵام هەندێکیان گومانیان کرد. عیسا نزیک بووەوە و قسەی بۆیان کرد و گوتی: هەموو دەسەڵات لە ئاسمان و لەسەر زەوی درایە من. کاتێک دەڕۆن، هەموو نەتەوەکان بکەنە قوتابی، ئەوان لە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆز ئاوهەڵبکێشن، فێرکردنی ئەوان بۆ پاراستنی هەموو ئەوەی فەرمانم پێکردوون، و ئەوەتا من لەگەڵ ئێوەدام لە هەموو ڕۆژەکاندا تا تەواوبوونی سەردەم. ئامین.

## دەرچوون

### 1

ئەمانە ناوەکانی کوڕەکانی ئیسرائیلن کە لەگەڵ یەعقوبی باوکیان چوونە ناو میسر، هەریەکەیان لەگەڵ هەموو ماڵەکەی خۆی چووە ژوورەوە. ڕەئوبێن، سیمۆن، لێڤی، یەهودا، ئیساخار، زەبولون، بنیامین، دان، و نەفتالی، گاد، و ئاشێر. یوسف لە میسر بوو، و هەموو گیانەکان لە یاقوب حەفتا و پێنج بوون. یوسف مرد، و هەموو براکانی، و هەموو ئەو نەوەیە. بەڵام کوڕانی ئیسرائیل گەشەیان کرد و زۆریان بوون و گشتی بوون و زۆر زۆر بەهێزبوون، و زەوی ئەوانی زیاد کرد. پاشایەکی دیکە لە میسر هەستایەوە، کە یوسفی نەدەناسی. گوتی بە نەتەوەکەی، ئەوەتا ڕەگەزی کوڕانی ئیسرائیل کۆمەڵێکی گەورەیە، و لە ئێمە بەهێزترە. وەرن کەواتە با بە ژیرانە مامەڵەیان لەگەڵدا بکەین، نەوەک زیاد بکرێن، و کاتێک جەنگێک دێتە سەرمان، ئەوانیش بچنە پاڵ دوژمنانمان، و جەنگ لە دژمان بکەن، و لە خاکەکە بڕۆنە دەرەوە. و سەرپەرشتیارانی کارەکانی بەسەریاندا دانان، بۆ ئەوەی لە کارەکاندا ئازاریان بدەن. شارە قەڵابەندەکانیان بۆ فیرعەون بنیاد نا، واتە پەیسۆ و ڕامێسێس و ئۆن کە شاری خۆرە. بەڵام هەرچەندە ئەوانیان زەلیل دەکرد، ئەوەندە زیاتر دەبوون و توانادار دەبوون زۆر زۆر، و میسرییەکان ڕقیان دەبووەوە لە کوڕانی ئیسرائیل. میسرییەکان کوڕەکانی ئیسرائیلیان بە زۆرەملێ ستەم لێکردن. و ئازاردانی ژیانیان لە کارە سەختەکاندا، بە قوڕ و خشت دروستکردن، و هەموو کارەکانی دەشتەکاندا، بەپێی هەموو ئەو کارانەی کە بە زۆرداری کۆیلەیان دەکردن.

و پاشای میسرییەکان بە مامانەکانی عیبرانییەکان گوت، یەکێک لەوان ناوی شیفرا بوو، و ناوی دووەمەکە پوعا بوو، و گوتی: کاتێک مامانەیی دەکەن بۆ ئافرەتە عیبرانییەکان، و ئەوان لە کاتی منداڵبووندا بن، ئەگەر نێرینە بێت، بیکوژن، بەڵام ئەگەر مێینە بێت، بیپارێزن. مامانەکان لە خودا ترسان و ئەوەیان نەکرد کە پاشای میسر فەرمانی پێدان، و منداڵە نێرینەکانیان بە ژیانی هێشتەوە. بەڵام پاشای میسر مامانەکانی بانگکرد و پێی گوتن: بۆچی ئەم کارەتان کرد و منداڵە نێرینەکانتان بە زیندوویی هێشتەوە؟ مامانەکان بە فیرعەونیان گوت، ئافرەتە عیبرانییەکان وەک ئافرەتانی میسر نین، چونکە پێش ئەوەی مامانەکان بچنە لایان، منداڵەکانیان دەبێت. خودا چاکەی لەگەڵ مامانەکان کرد، و گەل زۆریان بوو و زۆر بەهێز بوون. لەبەر ئەوەی مامانەکان لە خودا دەترسان، ئەوان بۆ خۆیان ماڵەکانیان دروست کرد. فیرعەون فەرمانی دا بە هەموو گەلەکەی و گوتی: هەر کوڕێک کە لە عیبرانییەکان لەدایک بێت، فڕێیبدەنە ناو ڕووبارەکە، بەڵام هەر کچێک بە ژیانی بهێڵنەوە.

### 2

کەسێک لە هۆزی لێڤی هەبوو، کە یەکێک لە کچەکانی لێڤی هێنا. و لە سکیدا گرت و کوڕێکی لەدایک بوو، بەڵام کاتێک بینییان جوان بوو، شاردیانەوە بۆ ماوەی سێ مانگ. لەبەر ئەوەی نەیانتوانی ئیتر بیشارنەوە، دایکی سەبەتەیەکی بۆ وەرگرت و بە قیر و زفتی سواند، منداڵەکەی خستە ناوی و لە زۆنگاوەکە لەلای ڕووبارەکە داینا. و خوشکەکەی لە دوورەوە چاودێری دەکرد، بۆ ئەوەی بزانێت چی بەسەریدا دێت.

کچی فیرعەون دابەزی بۆ خۆشوشتن لەسەر ڕووبار، و کەنیزەکانی لەتەنیشت ڕووبار تێدەپەڕین. کاتێک سەبەتەکەی لە زۆنگاوەکە بینی، کەنیزەکەی نارد و هەڵیگرتەوە. کردنەوەی و منداڵێکی گریانی دەبینێت لە سەبەتەکە، و کچی فیرعەون دەریباز کرد، و گوتی، ئەمە لە منداڵەکانی عیبرانییەکانە. و خوشکەکەی ئەو بە کچەکەی فیرعەونی گوت: دەتەوێت بانگی ژنێکی شیردەری عیبرانی بۆ بکەم، تاکو ئەم منداڵەت بۆ شیر بدات؟ کچی فیرعەون گوتی: بڕۆ. کچە گەنجەکە هات و بانگی دایکی منداڵەکەی کرد. کچی فیرعەون پێی گوت: ئەم منداڵەم بۆ بپارێزە و شیری پێبدە، منیش کرێت پێدەدەم. ژنەکە منداڵەکەی وەرگرت و شیری پێدا. کاتێک منداڵەکە گەورە بوو، ئەوی هێنایە لای کچی فیرعەون، و بووە کوڕی ئەو، و ناوی لێنا موسا، و گوتی، لە ئاوەوە ئەوم هەڵگرتەوە.

ڕوویدا لەو ڕۆژانە زۆرەدا کە موسا گەورە بووبوو، چووە دەرەوە بۆ لای براکانی، کوڕانی ئیسرائیل. کاتێک تێگەیشت لە ماندووبوونیان، بینی پیاوێکی میسری لێدەدات هەندێک عیبرانی لە براکانی خۆی، کوڕانی ئیسرائیل. سەیری ئەم لاو ئەو لای کردبوو و کەسی نەدی، و لە دوای لێدانی میسرییەکە، لە لمەکە شاردییەوە. چوونە دەرەوە بەڵام لە ڕۆژی دووەم، دوو پیاوی عیبرانی دەبینێت کە شەڕیان دەکرد، و بە خراپەکارەکەی دەڵێت: بۆچی تۆ لێدانی دراوسێکەت دەدەیت؟ ئەو بەڵام وتی: کێ تۆی دانا وەک فەرمانڕەوا و دادوەر لەسەر ئێمە؟ ئایا دەتەوێت منیش بکوژیت، هەروەک چۆن دوێنێ ئەو میسرییەت کوشت؟ موسا ترسا و وتی: ئەگەر ئاوا بێت، ئەوا ئەم قسەیە ئاشکرا بووە. فیرعەون ئەم قسەیەی بیست، و گەڕا موسا بکوژێت. موسا لە ڕووی فیرعەون کشایەوە، و لە خاکی مەدیان نیشتەجێبوو، کاتێک هاتە خاکی مەدیان، لەسەر بیرەکە دانیشت. بۆ کاهینی میدیان حەوت کچ هەبوون، کە شوانایەتی مەڕەکانی باوکیان یەترۆیان دەکرد. هاتن و ئاویان دەکێشا، هەتا ئەمبارەکانی ئاویان پڕکردەوە بۆ ئاودانی مەڕەکانی باوکیان یەترۆ. کاتێک شوانەکان گەیشتن، دەریانکردن، بەڵام موسا هەستا و ڕزگاری کردن، ئاویشی بۆ کێشان و مەڕەکانیانی ئاودا. ئەوان هاتن بۆ لای ڕاگوێل، باوکیان، ئەویش پێی گوتن: بۆچی ئەمڕۆ زوو گەڕاونەتەوە؟ ئەوان بەڵام گوتیان: پیاوێکی میسری ڕزگاری کردین لە شوانەکان، ئاوی بۆ کێشا و مەڕەکانی ئێمەی ئاودا. ئەو بەڵام بە کچەکانی گوت: کوا ئەوە؟ بۆچی پیاوەکەتان جێهێشتووە؟ بانگی بکەن، بۆ ئەوەی نان بخوات. موسا لەلای پیاوەکە نیشتەجێ بوو، و ئەو سەپفۆرای کچی خۆی بە ژنی دایە موسا. لە سکدا وەرگرتن، ئافرەتەکە کوڕێکی بوو، و موسا ناوی لێنا گێرشۆم و گوتی: چونکە من نامۆم لە خاکێکی بێگانەدا. دوای ئەو ڕۆژانە زۆرە، پاشای میسر مرد و کوڕانی ئیسرائیل لە کارەکان ناڵاندن و هاواریان کرد، هاواری ئەوانیش لە کارەکانەوە بۆ لای خودا سەرکەوت. و خودا گوێی لە ناڵەی ئەوان گرت، و خودا پەیمانی خۆی یادی کردەوە کە لەگەڵ ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب بەستی بوو. و خودا سەیری کوڕانی ئیسرائیلی کرد، و خۆی بۆیان ناساند.

### 3

موسا شوانکاری مەڕەکانی یەترۆی خەزووری، کە کاهینی میدیان بوو، دەکرد، و مەڕەکانی بردە چۆڵەوانی، و گەیشتە کێوی حۆرێب. نێردراوێکی یەزدان لە گڕی ئاگرێکدا لەناو دەوەنەیەک بۆ ئەو دەرکەوت، و بینی کە دەوەنەکە دەسووتێت بە ئاگر، بەڵام دەوەنەکە نەدەسووتا. موسا گوتی، دەتێپەڕم تاکو ئەم بینینە گەورەیە ببینم، کە بۆچی ئەم دەوەنە ناسووتێت. کاتێک پەروەردگار بینی کە نزیک دەبێتەوە بۆ بینین، پەروەردگار لە دەوەنەکەوە بانگی کرد و گوتی: موسا، موسا. ئەویش گوتی: چییە؟ ئەو بەڵام گوتی: نزیک مەکەوە لێرە، پێڵاوەکەت لە پێیەکانت دابکەنە، چونکە ئەو شوێنەی تۆ لەسەری ڕاوەستاویت زەوییەکی پیرۆزە. و گوتی: من خودای باوکی تۆم، خودای ئیبراهیم و خودای ئیسحاق و خودای یەعقوب. بەڵام مووسا ڕووی خۆی وەرگێڕایەوە، چونکە دەیترسا ڕاستەوخۆ تەماشای خودا بکات. یەزدان بە موسای فەرموو: بینیومەتەوە ئازاری گەلەکەم کە لە میسرە، و گوێم لە هاواریان بووە لە دەست سەرکارەکان، چونکە ئازاری ئەوان دەزانم. و هاتمە خوارەوە بۆ ڕزگارکردنیان لە دەستی میسرییەکان، و دەرهێنانیان لەو زەوییە، و هێنانەژوورەوەیان بۆ زەوییەکی باش و فراوان، بۆ زەوییەک کە شیر و هەنگوین دەڕێژێت، بۆ شوێنی کەنعانییەکان و حیتییەکان و ئەمۆرییەکان و پریزییەکان و گرگاشییەکان و حیڤییەکان و یەبوسییەکان. و ئێستا ببینە، هاواری کوڕانی ئیسرائیل هاتووەتە لام، و منیش ئەو ستەمکارییەم بینیوە کە میسرییەکان ستەمیان لێدەکەن. و ئێستا وەرە، من تۆ دەنێرم بۆ لای فیرعەونی پاشای میسر، و تۆ گەلەکەی منی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسرەوە دەردەهێنیت.

موسا بە خودای گوت: من کێم کە بڕۆم بۆ لای فیرعەونی پاشای میسر و کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسر دەربهێنم؟ خودا بە موسای فەرموو و گوتی: من لەگەڵت دەبم، و ئەمە نیشانەکەتە کە من تۆ دەنێرم، کاتێک تۆ گەلەکەی منت لە میسرەوە دەرهێنا، ئێوە لەم شاخەدا خزمەتی خودا دەکەن. و موسا گوتی بۆ خودا: ئەوەتا من دەچمە دەرەوە بۆ لای کوڕەکانی ئیسرائیل و دەڵێم بۆ ئەوان: خودای باوکانی ئێمە منی ناردووە بۆ لای ئێوە. دەپرسنەوە لە من: چی ناوی ئەوە؟ چی بڵێم بۆ ئەوان؟ خودا بە موسای فەرموو و گوتی: من ئەوەم کە هەیە. هەروەها فەرمووی: ئاوا بە نەوەی ئیسرائیل دەڵێیت: ئەوەی هەیە منی ناردووە بۆ لاتان. و خودا دیسان بۆ موسا گوت، ئاوا بە کوڕانی ئیسرائیل دەڵێیت، یەزدان خودای باوکانمان، خودای ئیبراهیم، و خودای ئیسحاق، و خودای یەعقوب، منی بۆ ئێوە ناردووە، ئەمە ناوی منە بۆ هەتاهەتایە، و یادگارییە بۆ نەوەکان. هاتوو کەواتە ئەنجومەنی پیرانی کوڕانی ئیسرائیل کۆبکەرەوە، و دەڵێیت بۆ ئەوان: یەزدانی خودای باوکانمان بۆ من دەرکەوتووە، خودای ئیبراهیم و خودای ئیسحاق و خودای یەعقوب، دەفەرموێت: بە سەردانکردن سەردانم کردوون ئێوە، و هەموو ئەوەی ڕوویداوە بۆ ئێوە لە میسر. و گوتی، دەربهێنمەوە ئێوە لە ئازاری میسرییەکان، بۆ خاکی کەنعانییەکان و حیتییەکان و ئەمۆرییەکان و پریزییەکان و گرگاشییەکان و حیڤییەکان و یەبوسییەکان، بۆ خاکێک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت. ئەوان گوێ دەگرن بۆ دەنگت، و تۆ و ئەنجومەنی پیرانی ئیسرائیل دەچنە ژوورەوە بۆ لای فیرعەون، پاشای میسر، و پێی دەڵێیت: خودای عیبرانییەکان بانگی کردووین، کەواتە ڕێگای سێ ڕۆژ دەڕۆین بۆ ناو چۆڵەوانی، بۆ ئەوەی قوربانی بکەین بۆ خودامان. من بەڵام دەزانم کە فیرعەون، پاشای میسر، ڕێگا بە ئێوە نادات بۆ ڕۆیشتن، ئەگەر نەبێت بە دەستێکی بەهێز. و دەستم درێژ دەکەمەوە و لە میسرییەکان دەدەم بە هەموو کارە سەرسوڕهێنەرەکانم کە لەنێویاندا ئەنجامیان دەدەم، و لەدوای ئەمانە ئێوە دەنێرێتەوە. و من پێزانین دەدەمە ئەم گەلە لەبەردەم میسرییەکان، کاتێک ئێوە دەڕۆن، بە دەستی بەتاڵ ناڕۆنەوە. بەڵام ژن داوا دەکات لە دراوسێ و هاوژینەکەی قاپی زیو و زێڕ و جلوبەرگ، و دەیانخەنە سەر کوڕەکانتان و سەر کچەکانتان، و میسرییەکان تاڵان دەکەن.

### 4

موسا وەڵامی دایەوە و گوتی: ئەگەر باوەڕم پێ نەکەن و گوێ لە دەنگم نەگرن، چونکە دەڵێن خودا بۆ تۆ دەرنەکەوتووە، چی بڵێم بە ئەوان؟ یەزدان پێی گوت: ئەمە چییە لە دەستتدا؟ ئەویش گوتی: گۆچانە. و گوتی، فڕێیبدە لەسەر زەوی، و فڕێیدای لەسەر زەوی، و بووە مار، و موسا ڕایکرد لێی. و پەروەردگار بە موسای فەرموو: دەستت درێژ بکە و کلکەکەی بگرە. کەواتە دەستی درێژکرد و کلکەکەی گرت، و بووە گۆچکە لە دەستیدا. بۆ ئەوەی باوەڕ بە تۆ بکەن، کە خودای باوکانیان، خودای ئیبراهیم و خودای ئیسحاق و خودای یاقوب، بۆ تۆ دەرکەوتووە. یەزدان دیسان پێی گوت: دەستت بخەرە ناو باوەشت. ئەویش دەستی خستە ناو باوەشی، و کاتێک دەستی لە باوەشی دەرهێنا، دەستی وەک بەفر ببوو. و دیسان گوتی، دەستت بخەرە ناو باوەشت، و ئەویش دەستەکەی خستە ناو باوەشی، و دەریهێنا لە باوەشی، و دیسان گەڕایەوە بۆ ڕەنگی گۆشتەکەی. ئەگەر باوەڕیان پێت نەکرد و گوێیان لە دەنگی نیشانەی یەکەم نەگرت، ئەوا باوەڕت پێ دەکەن لە دەنگی نیشانەی دووەم. و دەبێت ئەگەر باوەڕیان پێت نەکەن بەم دوو نیشانەیە، و گوێ لە دەنگت نەگرن، ئاوێک لە ڕووبارەکە دەگریت و لەسەر وشکە دەیڕێژیت، و ئەو ئاوەی کە لە ڕووبارەکە دەیگریت دەبێتە خوێن لەسەر وشکەکە. موسا بە یەزدانی گوت: پاڕامەوە، ئەی یەزدان، من توانا نیم، نە پێش دوێنێ و نە پێش سێ ڕۆژ لەمەوپێش، نە لەو کاتەوە کە دەستت کرد بە قسەکردن لەگەڵ خزمەتکارەکەت، من لاوازدەنگ و خاوزمانم. یەزدان بە موسای فەرموو: کێ دەمی دایە مرۆڤ؟ کێ کەڕ و لاڵ و بینا و نابینای دروستکردووە؟ ئایا من نیم، خودا؟ و ئێستا بڕۆ، و من دەمی تۆ دەکەمەوە و فێرت دەکەم چی بڵێیت. و موسا گوتی، پاڵێوم پێت دەکەم، پەروەردگار، کەسێکی دیکە دیاری بکە کە توانای هەیە، ئەوەی تۆ دەینێریت. و یەزدان بە تووڕەیی لەسەر موسا تووڕە بوو و گوتی: ئایا هارونی برات کە لێڤییەکەیە نییە؟ دەزانم کە ئەو خۆی قسەت بۆ دەکات، و ئەوەتا ئەو دەرچوون دەکات بۆ چاوپێکەوتنت، و کاتێک تۆ دەبینێت لە دڵی خۆیدا دڵخۆش دەبێت. و تۆ قسە بۆ ئەو دەکەیت، و وشەکانی منت دەخەیتە ناو دەمی ئەو، و من دەمی تۆ و دەمی ئەوم دەکاتەوە، و فێری ئێوە دەکەم ئەوەی کە دەیکەن. ئەو بۆ تۆ لەگەڵ گەل قسە دەکات، و ئەو دەبێتە دەمی تۆ، بەڵام تۆ بۆ ئەو دەبیت لە شتەکانی پەیوەندیدار بە خودا. و ئەم گۆچانەی کە بووە بە مار، لە دەستی خۆتدا دەیگریت، کە پێی ئەو نیشانانە دەکەیت.

موسا چوو و گەڕایەوە بۆ لای یەترۆی خەزووری، و پێی گوت: دەچم و دەگەڕێمەوە بۆ لای براکانم ئەوانەی لە میسرن، و دەبینم ئایا هێشتا زیندوون. یەترۆش بە موسای گوت: بە سەلامەتی بڕۆ. دوای ئەو ڕۆژانە زۆرە، پاشای میسر مرد. پەروەردگار لە مەدیان بە موسای فەرموو، بڕۆ، بگەڕێوە بۆ میسر، چونکە هەموو ئەوانەی گەڕانیان بەدوای گیانت دەکرد مردوون. موسا ژن و منداڵەکانی هەڵگرتەوە، سواری ئاژەڵە بارهەڵگرەکانی کردن، و گەڕایەوە بۆ میسر. موسا گۆچانەکەی لە خوداوە وەرگرت و لە دەستی خۆیدا هەڵیگرت. یەزدان بە موسای فەرموو، کاتێک دەڕۆیت و دەگەڕێیتەوە بۆ میسر، ئاگاداربە لە هەموو ئەو پەرجووانەی کە خستوومەتە دەستت، ئەوانە لەبەردەم فیرعەون ئەنجام بدە، بەڵام من دڵی ئەو ڕەق دەکەمەوە، و ئەو گەلەکە بەڕێ ناکات. تۆ بەڵام بە فیرعەون دەڵێیت، یەزدان ئەمە دەفەرموێت: ئیسرائیل کوڕی نۆبەرەی منە. من پێم گوتیت، گەلەکەم بنێرە دەرەوە بۆ ئەوەی خزمەتم بکەن. ئەگەر ئێستا نایانەوێت بیاننێریتە دەرەوە، ئەوا ببینە، من کوڕە نۆبەرەکەت دەکوژم. ڕوویدا لە ڕێگا لە شوێنی نیشتەجێبوون، فریشتەی یەزدان ڕووبەڕووی بووەوە و هەوڵی دەدا بیکوژێت. سیپفۆرا بەردێکی بچووکی هەڵگرت و پێستی نووکی ئەندامی کوڕەکەی خەتەنە کرد، پاشان کەوتە بەر پێیەکانی ئەو و گوتی: خوێنی خەتەنەکردنی منداڵەکەم وەستا. و لێی دوورکەوتەوە، چونکە گوتی: خوێنی خەتەنەکردنی منداڵەکەم وەستاوە. پەروەردگار بە هارونی فەرموو: بڕۆ بۆ پێشوازی موسا لە چۆڵەوانی. ئەویش ڕۆیشت و لە کێوی خودا چاوی پێکەوت، و ماچیان کرد. موسا هەموو وشەکانی یەزدان کە ناردی و هەموو وشەکان کە فەرمانی پێدا بۆ ئارۆن ڕاگەیاند. موسا و هارون چوون و ئەنجومەنی پیرانی کوڕانی ئیسرائیلیان کۆکردەوە. و هارون هەموو ئەو وشانەی گوت کە خودا بە موسای فەرموو، و نیشانەکانی لەبەردەم گەل نواند. گەل باوەڕیان کرد و شادمان بوون، چونکە خودا سەردانی کوڕانی ئیسرائیلی کردبوو، و چونکە تەنگانەی ئەوانی بینیبوو. گەل چەماوەتەوە و کڕنۆشیان برد.

### 5

دوای ئەمانە موسا و هارون چوونە ژوورەوە بۆ لای فیرعەون و پێیان گوت: یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت: گەلەکەی من بنێرە دەرەوە تا لە چۆڵەوانی جەژنم بۆ بگێڕن. فیرعەون گوتی: ئەو کێیە کە من گوێ لە دەنگی ئەو بگرم، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل بنێرمە دەرەوە؟ من گەورە ناناسم، و ئیسرائیل ناردنە دەرەوە. و دەڵێن بۆ ئەو: خودای عیبرانییەکان بانگهێشتی کردووین. کەواتە دەڕۆین ڕێگای سێ ڕۆژ بۆ ناو چۆڵەوانی، بۆ ئەوەی قوربانی بکەین بۆ یەزدانی پەروەردگارمان، نەوەک مردن یان کوشتن ڕووبەڕوومان ببێتەوە. پاشای میسر پێی گوتن: بۆچی موسا و هارون گەلەکە لە کارەکانیان دەگێڕنەوە؟ هەریەکەتان بڕۆنە سەر کارەکانی خۆی. و فیرعەون گوتی، ئەوەتا ئێستا گەلەکە زۆر زیادی کردووە، کەواتە با ئەوان لە کارەکانیان وەستێنین. فیرعەون فەرمانی دا بە سەرکارگێڕانی گەل و بە نووسەرەکان و گوتی، ئیتر نامێنێت کە کا بدرێتە گەل بۆ خشت دروستکردن، وەک دوێنێ و سێ ڕۆژ پێش ئێستا، بەڵام با خۆیان بڕۆن و بۆ خۆیان کا کۆبکەنەوە. ڕێکخستنی خشت دروستکردنەکە کە خۆیان دەیکەن، بەپێی هەر ڕۆژێک دەیخەیتە سەریان، هیچ ناسڕیتەوە، چونکە بێکارن، لەبەر ئەمە هاواریان کردووە و دەڵێن: با هەستین و قوربانی بۆ خودامان بکەین. با کارەکانی ئەم پیاوانە قورس بێت، و با نیگەرانی ئەمانە بن، و با نیگەرانی قسە بەتاڵەکان نەبن.

سەرکارگێڕەکان و خامەکان بەپەلەیان دەکردن، و بە گەلیان دەگوت و دەیانگوت: فیرعەون ئەمە دەڵێت، چیتر کا ناداتە ئێوە. خۆتان ئێوە بڕۆن و بۆ خۆتان پووش کۆبکەنەوە، لە هەرکوێیەک کە بیدۆزنەوە، چونکە هیچ شتێک لە ڕێکخستنەکەتان لاناکرێت. و گەل لە هەموو خاکی میسر پەرتەوازە بوون بۆ کۆکردنەوەی پووش بۆ کا. سەرکارگێڕەکان پەلەیان پێدەکردن و دەیانگوت: کارە دیاریکراوەکانتان بەپێی ڕۆژ تەواو بکەن، هەروەک ئەو کاتەی کا دەدرایە ئێوە. خامەنووسەکانی ڕەگەزی کوڕانی ئیسرائیل کە لەسەر ئەوان دانرابوون، لەلایەن سەرپەرشتیارەکانی فیرعەونەوە لێدران و پێیان گوترا: بۆچی بەشەکانتانی خشت دروستکردن تەواو نەکرد، هەروەک دوێنێ و پارێز و ئەمڕۆ؟ نووسەرانی کوڕانی ئیسرائیل هاتنە ژوورەوە و هاواریان کرد بۆ لای فیرعەون و گوتیان: بۆچی تۆ ئاوا دەکەیت بە خزمەتکارانی خۆت؟ کا نادرێت بە خزمەتکارەکانی تۆ، و پێمان دەڵێن خشت دروست بکەین، و ئەوەتا خزمەتکارەکانی تۆ لێدراون، کەواتە ستەم بە گەلەکەی تۆ دەکەیت. و پێی گوتن: ئێوە بێکارن، بێکاران ئێوە. لەبەر ئەمەیە دەڵێن: با بڕۆین و قوربانی بۆ خودامان بکەین. ئێستا کەواتە بڕۆن و کاربکەن، چونکە پووش نادرێت بە ئێوە، و ڕێکخستنی خشت دروستکردن دەیدەنەوە. نووسەرانی کوڕانی ئیسرائیل خۆیان لە خراپەکاندا بینی، دەیانگوت: ئێوە جێناهێڵن لە خشت دروستکردنەکە بڕە دیاریکراوەکەی ڕۆژانە. موسا و هارون چاویان پێکەوت کە بۆ چاوپێکەوتنیان دەهاتن، کاتێک لە لای فیرعەون دەهاتنە دەرەوە. و گوتیان بۆیان، با خودا ئێوە ببینێت و دادوەری بکات، چونکە بۆنی ئێمەتان قێزەوەر کردووە لەبەردەم فیرعەون و لەبەردەم خزمەتکارەکانی، بۆ ئەوەی شمشێر بدەنە دەستی ئەو، تاکو ئێمە بکوژێت. موسا گەڕایەوە بۆ لای یەزدان و گوتی: دەپاڕێمەوە، ئەی یەزدان، بۆچی ئەم گەلەت چەوساندەوە؟ بۆچی منت ناردووە؟ و لە کاتێک چوومە لای فیرعەون بۆ قسەکردن بە ناوی تۆوە، ئەم گەلەی ئازار دا، و تۆ گەلەکەی خۆتت ڕزگار نەکرد.

### 6

و یەزدان بە موسای فەرموو: ئێستا دەبینیت ئەوەی من بە فیرعەون دەکەم، چونکە بە دەستێکی بەهێز دەیاننێرێتەوە، و بە باڵێکی بەرزەوە دەریاندەکات لە خاکەکەی. خودا قسەی لەگەڵ موسا کرد و پێی فەرموو: من یەزدانم. و بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب دەرکەوتم، خودای ئەوان بووم، و ناوی من کە یەزدانە بۆ ئەوانم ڕوون نەکردەوە. و پەیمانی خۆمم لەگەڵ ئەواندا دامەزراند، بۆ ئەوەی زەوی کەنعانییەکانیان پێبدەم، ئەو زەوییەی کە تێیدا نیشتەجێ بوون و لەسەری نیشتەجێ بوون. و من گوێم لە ناڵەی کوڕانی ئیسرائیل بوو، کە میسرییەکان کۆیلەیان دەکەن، و یادی پەیمانی ئێوەم کردەوە. بڕۆ، گوتم بە کوڕەکانی ئیسرائیل، بڵێ: من یەزدانم، و دەرتانهێنم لە دەسەڵاتی میسرییەکان، و ڕزگارتان دەکەم لە کۆیلایەتی، و دەتانکڕمەوە بە باڵێکی بەرز و حوکمێکی گەورە. و ئێوە وەک گەلێک بۆ خۆم دەگرمەوە، و دەبمە خودای ئێوە، و دەزانن کە من یەزدانم، خودای ئێوە، ئەوەی ئێوەی لە ستەمکاری میسرییەکان دەرهێناوە. و دەتانبەمە ناو ئەو زەوییە، کە دەستی خۆمم بۆ درێژکرد، بۆ ئەوەی بیدەمە ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب، و دەیدەمە ئێوە بە میرات، من یەزدان. موسا ئاوا قسەی کرد بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و گوێیان لە موسا نەگرت لەبەر دڵتەنگی و لەبەر کارە سەختەکان. پەروەردگار بە موسای فەرموو، بچۆرە ژوورەوە، قسە لەگەڵ فیرعەونی پاشای میسر بکە، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکەکەی بنێرێتە دەرەوە. موسا لەبەردەم یەزدان قسەی کرد و گوتی: ببینە، کوڕەکانی ئیسرائیل گوێیان لە من نەگرت، ئیتر چۆن فیرعەون گوێم لێ دەگرێت؟ من خۆشم کەسێکی بێڕاتیۆنالم. یەزدان بە موسا و هارونی فەرموو و فەرمانی پێدان سەبارەت بە فیرعەونی پاشای میسر، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسر بنێرێتە دەرەوە.

ئەمانە سەرۆکانی ماڵەکانی باوکانی ئەوان، کوڕانی ڕئوبێن نۆبەرەی ئیسرائیل: ئەنۆخ و فەڵو، ئەسرۆن و کارمی، ئەمە خزمایەتی ڕئوبێنە. و کوڕەکانی شیمۆن: یەمویێل و یامین و ئێهود و یاخین و زۆهار و شاول کە لە ژنە کەنعانییەکە بوو، ئەمانە خێڵەکانی کوڕەکانی شیمۆن بوون. ئەمانە ناوەکانی کوڕەکانی لێڤین بەپێی خزمایەتییان: گێرشۆن، قەهات و مەراری. ساڵانی ژیانی لێڤی سەد و سی و حەوت ساڵ بوو. ئەمانە کوڕەکانی گێرشۆنن: لیبنی و شیمعی، بەپێی خێزانەکانیان. و کوڕەکانی قاهات: عەمرام و یسهار و حەبرۆن و عوزیێل، و ساڵانی ژیانی قاهات سەد و سی و سێ ساڵ بوو. و کوڕەکانی مەراری، ماحلی و موشی. ئەمانە ماڵە باوکییەکانی لێڤین بەپێی خزمایەتییەکانیان. عەمران یۆخەبەدی گرت، کە کچی براکەی باوکی خۆی بوو، بە ژنی خۆی، و بۆی بوون هارون و موسا و مەریەمی خوشکیان. ساڵانی ژیانی عەمران سەد و سی و دوو ساڵ بوو. و کوڕەکانی ئیساخار: قۆرەح، نافەک و زەخری. و کوڕەکانی عوزیێل: میشائێل، ئەلیسافان و سەگرێی. هارون ئەلیزابێسی کچی ئەمیناداب، خوشکی ناحشۆنی، وەک ژنی گرت، و ئەویش ناداب و ئەبیود و ئەلعازار و ئیتاماری بۆ بوو. کوڕەکانی قۆرەح: ئاسیر و ئەلقانا و ئەبیاسار، ئەمانە نەوەکانی قۆرەحن. و ئەلیعازاری کوڕی ئەهارۆن یەکێک لە کچەکانی فوتیێلی وەرگرت بە ژنی، و ئەویش فینەحاسی بۆ بوو، ئەمانە سەرۆکە خێزانەکانی لێڤییەکانن بەپێی نەوەکانیان. ئەمە هارون و موسایە، کە خودا پێی فەرموون کوڕەکانی ئیسرائیل لە خاکی میسر دەربهێنن لەگەڵ هێزیان. ئەمانە ئەو کەسانەن کە لەگەڵ فیرعەونی پاشای میسر قسەیان کرد، و کوڕەکانی ئیسرائیلیان لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، خودی هارون و موسا. لەو ڕۆژەدا یەزدان لە خاکی میسر لەگەڵ مووسا قسەی کرد. یەزدان لەگەڵ موسادا قسەی کرد و فەرمووی: من یەزدانم، لەگەڵ فیرعەونی پاشای میسردا باس بکە لە هەموو ئەوەی من پێت دەڵێم. و موسا لەبەردەم یەزدان گوتی: ئەوەتا من لاوازدەنگم، و چۆن فیرعەون گوێم لێدەگرێت؟

### 7

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی: ببینە، من تۆم کردووە بە خودا بۆ فیرعەون، و هارونی برات دەبێتە پێغەمبەرت. تۆ بەڵام قسە دەکەیت بۆ ئەو، هەموو ئەوەی فەرمانت پێدەدەم، بەڵام هارونی برات قسە دەکات لەگەڵ فیرعەون، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکەکەی بنێرێتە دەرەوە. من دڵی فیرعەون ڕەق دەکەمەوە و نیشانەکانم و پەرجووەکانم لە خاکی میسر زۆر دەکەم. و فیرعەون گوێ لە ئێوە ناگرێت، و دەستی خۆم دەخەمە سەر میسر، و گەلی خۆم، کوڕانی ئیسرائیل، بە هێزی خۆم لە خاکی میسر دەردەهێنم لەگەڵ تۆڵەسەندنەوەیەکی گەورە. و هەموو میسرییەکان دەزانن کە من یەزدانم، کاتێک دەستم لەسەر میسر درێژ دەکەمەوە، و کوڕانی ئیسرائیل لەناوەڕاستیان دەردەهێنم. موسا و هارون کردیان وەک چۆن یەزدان فەرمانی پێدان، ئاوا کردیان. موسا هەشتا ساڵ بوو، و هارونی براکەی هەشتا و سێ ساڵ بوو، کاتێک لەگەڵ فیرعەون قسەیان کرد. پەروەردگار بە موسا و هارون فەرموو: ئەگەر فیرعەون قسەتان بۆ بکات و بڵێت، نیشانەیەک یان پەرجوویەک پێشکەشمان بکەن، ئەوا بە هارونی برات دەڵێیت، گۆچانەکە بگرە و لەبەردەم فیرعەون و لەبەردەم خزمەتکارەکانی بیفڕێتە سەر زەوی، ئەویش دەبێتە مار. موسا و هارون چوونە ژوورەوە بەردەم فیرعەون و خزمەتکارەکانی، و ئاوایان کرد وەک چۆن یەزدان فەرمانی پێکردبوون، و هارون گۆچانەکەی فڕێدا بەردەم فیرعەون و بەردەم خزمەتکارەکانی، و بووە مار. فیرعەون دانایانی میسر و جادووگەرەکانی بانگکرد، ئەفسوونگەرەکانی میسرییەکانیش بە جادووگەرییەکانی خۆیان بە هەمان شێوە کردیان. و هەریەکەیان گۆچانەکەی خۆیان فڕێدا، و بوون بە مار، و گۆچانەکەی هارون گۆچانەکانی ئەوانی قووتدا. و دڵی فیرعەون بەهێز بوو و گوێی لەوان نەگرت، هەروەک یەزدان فەرمانی پێدابوون.

یەزدان بە موسای فەرموو، دڵی فیرعەون سەختکراوە، بۆ ئەوەی گەلەکە دوور نەنێرێت. بڕۆ بۆ لای فیرعەون لە بەیانیدا، وا ئەو دەچێتە دەرەوە بۆ سەر ئاوەکە، و تۆ دەبێت ڕووبەڕووی ئەو ببیتەوە لەسەر کەناری ڕووبارەکە، و گۆچانەکە کە گۆڕاوە بۆ مار وەریبگرە لە دەستی خۆتدا. و تۆ دەڵێیت بۆ ئەو: یەزدان، خودای عیبرانییەکان، منی ناردووە بۆ لات و دەفەرموێت: گەلەکەی من بنێرە دەرەوە، بۆ ئەوەی لە چۆڵەوانیدا خزمەتم بکات، و ئەوەتا تۆ هەتا ئێستا گوێت نەگرتووە. ئەم شتانە یەزدان دەڵێت، لەمەدا دەزانیت کە من یەزدانم، ئەوەتا من لە گۆچانەکەی دەستم دەدەم لەسەر ئاوی ڕووبارەکە، و دەیگۆڕێت بۆ خوێن. و ئەو ماسییانەی لە ڕووبارەکەدان دەمرن، و ڕووبارەکە بۆن دەردەچێت، و میسرییەکان ناتوانن ئاو لە ڕووبارەکە بخۆنەوە. یەزدان بە موسای فەرموو: بە هارونی برات بڵێ، گۆچانەکەت بگرە بە دەستەوە و دەستت درێژبکە بەسەر ئاوەکانی میسر، بەسەر ڕووبارەکانیان، جۆگەکانیان، زۆنگاوەکانیان و هەموو ئاوە کۆکراوەکانیان، تاکو بگۆڕێت بۆ خوێن. ئیتر خوێن بوو لە هەموو خاکی میسر، لە دارەکان و لە بەردەکاندا. و ئەوان ئاوایان کرد، موسا و هارون، هەروەک یەزدان فەرمانی پێیان دابوو، و بە گۆچانەکەی خۆی بەرزی کردەوە و لە ئاوی ڕووبارەکەی دا لەبەردەم فیرعەون و لەبەردەم خزمەتکارەکانی، و هەموو ئاوی ڕووبارەکەی گۆڕی بۆ خوێن. و ئەو ماسییانەی لە ڕووبارەکەدا بوون مردن، و ڕووبارەکە بۆنی کردەوە، و میسرییەکان نەیانتوانی ئاو لە ڕووبارەکە بخۆنەوە، و خوێن لە هەموو زەوی میسر بوو. ئەوان کردیان بەڵام بە هەمان شێوە و جادووگەرانی میسرییەکانیش بە جادووگەرییەکانیان، و دڵی فیرعەون ڕەق بووەوە، و گوێی لە ئەوان نەگرت، هەروەک یەزدان فەرمووی. فیرعەون گەڕایەوە و چووە ناو ماڵەکەی خۆی، و گرنگی بەم شتە نەدا. هەموو میسرییەکان لە دەوروبەری ڕووبارەکە هەڵیانکۆڵی بۆ ئەوەی ئاو بخۆنەوە، چونکە نەیانتوانی لە ڕووبارەکە ئاو بخۆنەوە. و حەوت ڕۆژ تەواو بوون، دوای ئەوەی یەزدان لە ڕووبارەکەی دا.

یەزدان بە موسای فەرموو: بچۆ لای فیرعەون و پێی بڵێ، یەزدان ئەمە دەفەرموێت: گەلەکەی من بەڕێ بکە، تا خزمەتم بکەن. ئەگەر بەڵام تۆ نایەوێت بیاننێریت، ئەوەتا من لێدەدەم هەموو سنوورەکانت بە بۆقەکان. و ڕووبار بۆقەڵەمساوان دەڕشێنێتەوە، و سەرکەوتوو دەچنە ناو ماڵەکانی تۆ و ناو ژوورە ئەمبارەکانی ژوورە نوستنەکانی تۆ و لەسەر جێگاکانی تۆ و لەسەر ماڵەکانی خزمەتکارەکانی تۆ و گەلی تۆ و لە تەشتە هەویرکردنەکانی تۆ و لە تەنوورەکانی تۆ. و لەسەر تۆ و لەسەر خزمەتکارەکانت و لەسەر گەلەکەت، بۆقەکان دەسەرکەون.

### 8

یەزدان بە موسای فەرموو: بە هارونی برات بڵێ، دەستی خۆت لەگەڵ گۆچانەکەت درێژبکە بەسەر ڕووبارەکان و جۆگەکان و زۆنگاوەکاندا، و بۆقەکان دەربهێنە. هارون دەستی لەسەر ئاوەکانی میسر درێژکرد و بۆقەکانی هێنایە سەرەوە، بۆقەکان هاتنە سەرەوە و زەوی میسریان داپۆشی. جادووگەرەکانی میسریش بە هەمان شێوە بە جادووکارییەکانیان ئەمەیان کرد، و بۆقەکانیان هێنایە سەر زەوی میسر. فیرعەون بانگی موسا و هارونی کرد و گوتی، نوێژ بکەن بۆ من لای یەزدان، و با بۆقەکان لە من و لە گەلەکەم لابات، و من دەیاننێرم و قوربانی بۆ یەزدان بکەن. موسا بە فیرعەونی گوت: بۆ من دیاری بکە کەی نوێژ دەکەم دەربارەی تۆ و دەربارەی خزمەتکارەکانت و گەلەکەت، بۆ لەناوبردنی بۆقەکان لە تۆ و لە گەلەکەت و لە ماڵەکانتان، بەڵام لە ڕووبارەکە دەمێننەوە. ئەو بەڵام گوتی: بۆ سبەینێ. گوتی کەواتە: وەک تۆ گوتووتە، بۆ ئەوەی بزانیت کە هیچ یەکێکی تر نییە جگە لە یەزدان. بۆقەکان لە تۆ و لە ماڵەکانی ئێوە و لە حەوشەکان و لە خزمەتکارەکانی تۆ و لە گەلەکەی تۆ لابردرێن، بەڵام لە ڕووبارەکەدا دەمێننەوە. موسا و هارون لە لای فیرعەون چوونە دەرەوە، و موسا هاواری بۆ یەزدان کرد دەربارەی ڕێککەوتنی بۆقەکان، وەک ئەوەی فیرعەون دایڕشت. پەروەردگار ئەوەی کرد کە موسا گوتی، و بۆقەکان لە ماڵەکان و لە حەوشەکان و لە کێڵگەکان مردن. و کۆیان کردەوە بە کۆمەڵە کۆمەڵە، و زەوی بۆنی کرد. بەڵام کاتێک فیرعەون بینی کە ئاسوودەیی بووە، دڵی قورس بووەوە و گوێی لە ئەوان نەگرت، وەک چۆن یەزدان فەرمووی. یەزدان بە موسای فەرموو: بە هارون بڵێ، دەستت بە گۆچانەکەتەوە درێژبکە و لە خۆڵی زەوی بدە، تاکو مێشوولە بێتە ئاراوە لە خەڵکان و لە ئاژەڵە چوارپێیەکان و لە هەموو خاکی میسر. کەواتە هارون دەستی بە گۆچانەکە درێژکردەوە و لە گردەکەی زەوی دا، و مێشوولەکان لە خەڵکەکان و لە ئاژەڵە چوارپێیەکان بوون، و لە هەموو گردی زەوی مێشوولەکان بوون. جادووگەرانیش بە جادووەکانی خۆیان هەروەها کردیان، بۆ دەرهێنانی مێشوولانە، بەڵام نەیانتوانی، و مێشوولانە لەسەر خەڵک و لەسەر چوارپێیەکان بوون. جادووگەرەکان بە فیرعەونیان گوت: ئەمە پەنجەی خودایە. دڵی فیرعەون ڕەق بووەوە و گوێی لێیان نەگرتن، هەروەک چۆن یەزدان فەرمووی. یەزدان بە موسای فەرموو: بەیانی زوو هەستە و لەبەردەم فیرعەون ڕاوەستە، ئەوەتا خۆی بۆ لای ئاوەکە دەچێت، پێی بڵێ: یەزدان ئەمە دەفەرموێت: گەلەکەی من بەڕێبکە تا لە چۆڵەوانیدا خزمەتم بکەن. ئەگەر بەڵام نایەوێت گەلەکەی من بنێریتەوە، وا من دەنێرمەوە لەسەر تۆ و لەسەر خزمەتکارانت و لەسەر گەلەکەت و لەسەر ماڵەکانتان مێشی سەگ، و ماڵەکانی میسرییەکان پڕدەبنەوە لە مێشی سەگ، و هەروەها ئەو زەوییەی کە لەسەری هەیە. و لەو ڕۆژەدا کارە سەرسوڕهێنەرەکان دەکەم لە زەوی گەسەم، کە گەلەکەم لەسەری نیشتەجێیە، کە مێشی سەگ لەوێ نابێت، بۆ ئەوەی بزانیت کە من یەزدانم، خودای هەموو زەوی. و جیاوازی دادەنێم لە نێوان گەلی من و گەلی تۆ، بەڵام لە سبەینێ ئەمە لەسەر زەوی دەبێت. یەزدان ئاوای کرد، و کۆمەڵێکی زۆر لە مێشی سەگ هاتە ناو ماڵەکانی فیرعەون و ماڵەکانی خزمەتکارەکانی، و بۆ ناو هەموو خاکی میسر، و خاکەکە لە مێشی سەگەکە وێران کرا.

فیرعەون موسا و هارونی بانگکرد و گوتی: وەرن و قوربانی بۆ یەزدانی خودای خۆتان لەم خاکەدا بکەن. موسا گوتی: گونجاو نییە کە بەم شێوەیە بێت، چونکە ئێمە قێزەوەرەکانی میسرییەکان قوربانی دەکەین بۆ یەزدانی پەروەردگاری ئێمە، ئەگەر قێزەوەرەکانی میسرییەکان لەبەردەمیان قوربانی بکەین، بەردبارانمان دەکەن. ڕێگای سێ ڕۆژ دەڕۆین بۆ ناو چۆڵەوانی، و قوربانی دەکەین بۆ خودای ئێمە، وەک چۆن یەزدان پێی فەرموویین. فیرعەون گوتی: من ئێوە دەنێرم و قوربانی بۆ خودای خۆتان لە چۆڵەوانی بکەن، بەڵام زۆر دوور مەڕۆن، کەواتە دەربارەی من لای یەزدان نوێژ بکەن. موسا گوتی: بەڵام من لە لای تۆ دەچمە دەرەوە و نوێژ بۆ خودا دەکەم، و مێشی سەگ لە تۆ و لە خزمەتکارەکانت و لە گەلەکەت سبەینێ دەڕوات. فیرعەون، جارێکی تر فێڵ مەکە بۆ ئەوەی گەلەکە نەنێریت بۆ قوربانی کردن بۆ یەزدان. موسا لە لای فیرعەون چووە دەرەوە و نوێژی بۆ خودا کرد. یەزدان کردی وەک چۆن موسا گوتی، و مێشەکانی لابرد لە فیرعەون و لە خزمەتکارەکانی و لە گەلی، و هیچیان جێنەهێڵرا. فیرعەون لەم کاتەدا دڵی خۆی قورس کرد و نەیویست گەلەکە بەڕێ بکات.    

### 9

یەزدان بە موسای فەرموو: بچۆ بۆ لای فیرعەون و پێی بڵێ، یەزدانی خودای عیبرانییەکان ئەمە دەفەرموێت: گەلەکەی من بەڕێ بکە، تاکو خزمەتم بکەن. ئەگەر بەڕاستی ناتەوێت گەلەکەی من بنێریتەوە، بەڵام هێشتا دەسەڵاتت بەسەریانەوەیە، ببینە، دەستی یەزدان دەبێتە سەر ئاژەڵە ماڵییەکانت کە لە کێڵگەکاندان، لە ئەسپەکان و ئاژەڵە بارهەڵگرەکان و وشترەکان و گایەکان و مەڕەکان، مردنێکی زۆر گەورە. من لە کاتی ئەودا شکۆمەندی دەکەم لەنێوان ئاژەڵەکانی میسرییەکان و ئاژەڵەکانی کوڕانی ئیسرائیل، هیچ شتێک لە هەموو ئەوانەی کوڕانی ئیسرائیل نامرێت. و خودا سنوورێکی دا و گوتی: لە بەیانیدا یەزدان ئەم وشەیە لەسەر زەوی جێبەجێ دەکات. یەزدان ئەم وشەیەی لە ڕۆژی دواتر جێبەجێ کرد، و هەموو ئاژەڵەکانی میسرییەکان مردن، بەڵام لە ئاژەڵەکانی کوڕانی ئیسرائیل هیچیان نەمرد. کاتێک فیرعەون بینی کە هیچ یەک لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکانی کوڕانی ئیسرائیل نەمردبوو، دڵی فیرعەون قورس بوو و گەلەکەی نەنارد. یەزدان بە موسا و هارون فەرموو: ئێوە دەستتان پڕ بکەن لە دووکەڵی کوورە، و موسا با لەبەردەم فیرعەون و خزمەتکارەکانی بۆ ئاسمان بڵاوی بکاتەوە. و با تۆز بێت لەسەر هەموو زەوی میسر، و دەبێتە برین و تاولەی هەڵقوڵاو لەسەر پیاوان و لەسەر ئاژەڵە چوارپێیەکان، لە هەموو زەوی میسر. موسا دووکەڵی کوورەکەی لەبەردەم فیرعەون برد و بەرەو ئاسمان پەرشوبڵاوی کرد، جا برینەکان و تاوڵە هەڵقوڵاوەکان لە خەڵکان و لە ئاژەڵە چوارپێیەکاندا دەرکەوتن. و جادووگەران نەیانتوانی لەبەردەم موسا ڕابوەستن لەبەر ئەو برینانە، چونکە ئەو برینانە لەسەر جادووگەران بوون، و لە هەموو خاکی میسر. یەزدان دڵی فیرعەونی ڕەقکرد، و گوێی لێیان نەگرت، وەک چۆن یەزدان فەرمانی دابوو. یەزدان بە موسای فەرموو: بەیانی زوو هەستە و لەبەردەم فیرعەون ڕاوەستە، پێی بڵێ: یەزدانی خودای عیبرانییەکان ئەمە دەفەرموێت: گەلەکەم بەڕێبکە تاکو خزمەتم بکەن. لە کاتی ئێستادا من هەموو لێدانەکانم دەنێرم بۆ ناو دڵی تۆ و خزمەتکارانت و گەلەکەت، بۆ ئەوەی بزانیت کە وەک من کەسێکی تر لە هەموو زەویدا نییە. ئێستا، چونکە دەستم نارد، لێت دەدەم و گەلەکەت دەکوژم، و لە زەوی لەناودەبرێیت. و لەبەر ئەمە پارێزراویت، بۆ ئەوەی هێزی خۆم لە تۆدا نیشان بدەم، و بۆ ئەوەی ناوی من لە هەموو زەویدا ڕابگەیەنرێت. ئایا هێشتا تۆ ڕێگر دەبیت لە گەلەکەم، بۆ ئەوەی ئەوانت نەنێریت؟ ببینە، من سبەینێ لەم کاتەدا تەرزەیەکی زۆر زۆر دەبارێنم، کە وەهایەک لە میسر نەبووە، لەو ڕۆژەوە کە دروستکراوە هەتا ئەم ڕۆژە. ئێستا کەواتە پەلە بکە بۆ کۆکردنەوەی ئاژەڵە ماڵییەکانت و هەموو ئەوەی لە دەشتودەر هەتە، چونکە هەموو خەڵکەکان و ئاژەڵە ماڵییەکان، هەموو ئەوانەی لە دەشتودەر بن و نەچنە ناو ماڵەوە، کاتێک تەرزە لێیان دەدات، دەمرن. ئەوەی لە خزمەتکارانی فیرعەون کە لە وشەی یەزدان دەترسا، ئاژەڵەکانی خۆی کۆکردەوە و بردنی بۆ ناو ماڵەکان. ئەوەی بەڵام سەرنجی نەدا بە قسەی یەزدان، ئاژەڵە ماڵەکانی لە کێڵگەکان بەجێهێشت.

پەروەردگار بە موسای فەرموو: دەستت بۆ ئاسمان درێژبکە، و تەرزە لەسەر هەموو خاکی میسر دەبارێت، لەسەر خەڵک و ئاژەڵ و لەسەر هەموو ڕووەکێک کە لەسەر زەوییە. موسا دەستی بۆ ئاسمان درێژکردەوە، و یەزدان دەنگ و تەرزەی نارد، و ئاگر بەسەر زەویدا ڕایکرد، و یەزدان تەرزەی بەسەر هەموو خاکی میسردا باراند. تەرزە و ئاگری بڵێسەدار لەناو تەرزەکەدا بوو، و تەرزەکە زۆر زۆر مەزن بوو، کە وەهای لە میسر نەبووە، لەو ڕۆژەوە کە نەتەوە لەسەری دامەزراوە. تاوەکە لێیدا لە هەموو زەوی میسر، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، و هەموو گیایەک کە لە دەشتەکەدا بوو تاوەکە لێیدا، و هەموو دارەکانی دەشتەکان تاوەکە وردوخاشی کرد. تەنها لە زەوی گۆشەن، کە کوڕانی ئیسرائیل لەوێ بوون، تەرزە نەبارا. فیرعەون ناردنی و بانگی موسا و هارونی کرد، و پێی گوتن: ئێستا گوناهم کردووە، یەزدان ڕاستودروستە، بەڵام من و گەلەکەم بێ‌خوایین. نوێژ بکەن بۆیە بۆ من لەلای خاوەن، و با بوەستێت دەنگەکانی خودا و تەرزە و ئاگر، و دەرتاندەنێرم، و چیتر زیادناکرێن بۆ مانەوە. موسا پێی گوت: کاتێک لە شارەکە دەچمە دەرەوە، دەستەکانم بەرەو یەزدان بڵاودەکەمەوە، دەنگەکان دەوەستن، تەرزە و باران دیسان نابێت، بۆ ئەوەی بزانیت کە زەوی هی یەزدانە. و من دەزانم کە تۆ و خزمەتکارەکانت هێشتا لە یەزدان نەترساون. بەڵام کەتان و جۆ لێدران، چونکە جۆ ڕاوەستاو بوو و کەتان تۆوی هەبوو. بەڵام گەنمی دوو پوشک و هەڵخوردە لێ نەدران، چونکە دواکەوتوو بوون. موسا لە لای فیرعەون چووە دەرەوە بۆ دەرەوەی شارەکە، و دەستەکانی بەرەو یەزدان درێژکردەوە، دەنگەکان وەستان، تەرزە و باران ئیتر نەباری بەسەر زەوییەکەدا. کاتێک فیرعەون بینی کە باران و تەرزە و دەنگەکان وەستاون، زیادی لە گوناهکاری کرد، و دڵی خۆی قورس کرد، و خزمەتکارەکانی. و دڵی فیرعەون ڕەقکرایەوە، و کوڕانی ئیسرائیلی نەناردەوە، هەروەک یەزدان بە موسای فەرموو.

### 10

یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی: بچۆ بۆ لای فیرعەون، چونکە من دڵی ئەو و خزمەتکارەکانی ڕەقم کردووە، بۆ ئەوەی ئەم نیشانانە بەردەوام لەسەریان بێن. بۆ ئەوەی گێڕانەوە بکەن لە گوێچکەکانی منداڵەکانی ئێوە و بۆ منداڵەکانی منداڵەکانی ئێوە، هەرچەندە گاڵتەم پێکردووە بە میسرییەکان و نیشانەکانی من کە لە ئەوان کردم، و بزانن کە من یەزدانم. موسا و هارون چوونە ژوورەوە بۆ لای فیرعەون و پێیان گوت: یەزدانی پەروەردگاری عیبرانییەکان ئەمە دەفەرموێت: هەتا کەی نایەوێت شەرمەزار ببیت لەبەردەمم؟ گەلەکەم بەڕێ بکە تاکو خزمەتم بکەن. ئەگەر بەڵام تۆ نەتەوێت گەلەکەی من بنێریت، ئەوەتا من سبەینێ لەم کاتەدا کوللەی زۆر دەهێنمە سەر هەموو سنوورەکانت. و ڕوخساری زەوی دادەپۆشێت، و ناتوانیت زەوی ببینیت، و هەموو ئەوەی لە زەوی ماوەتەوە دەخوات، ئەوەی تەرزەکە بۆ ئێوە جێی هێشتووە، و هەموو دارێک دەخوات کە لەسەر زەوی بۆ ئێوە دەگەشێت. و ماڵەکانی تۆ پڕ دەبنەوە، و ماڵەکانی خزمەتکارانی تۆ، و هەموو ماڵەکان لە هەموو خاکی میسرییەکان، ئەوەی کە هەرگیز باوکانی تۆ نەیانبینیوە، نە باپیرە گەورەکانی ئەوان، لەو ڕۆژەوە کە لەسەر زەوی بوونەتە، هەتا ئەمڕۆ، و موسا لایدا و لە فیرعەون چووە دەرەوە. خزمەتکارەکانی فیرعەون پێیان گوت: هەتا کەی ئەمە دەبێتە تەڵە بۆ ئێمە؟ ئەو خەڵکانە بنێرە دەرەوە، بۆ ئەوەی خزمەت بە خودای خۆیان بکەن، یان دەتەوێت بزانیت کە میسر لەناوچووە؟ و موسا و هارون گەڕانەوە بۆ لای فیرعەون، و ئەو پێی گوتن: بڕۆن و خزمەت بە یەزدانی خودای خۆتان بکەن، بەڵام کامانە ئەوانەی دەڕۆن؟ موسا دەڵێت: لەگەڵ گەنجەکان و پیرەکان دەڕۆین، لەگەڵ کوڕەکان و کچەکانمان، و مەڕەکان و گایەکانمان، چونکە جەژنی یەزدانە. و گوتی بۆیان: با پەروەردگار بەم شێوەیە لەگەڵ ئێوەدا بێت، وەک ئەوەی من ئێوە دەنێرم، نەک کەلوپەلەکەشتان؟ ببینن کە خراپە بۆ ئێوە زیاد کراوە. نا ئاوا، بەڵام با پیاوەکان بڕۆن و خزمەت بە خودا بکەن، چونکە ئێوە خۆتان ئەمە داوا دەکەن. بەڵام ئەوانیان لە بەردەم فیرعەون دەرکردن. پەروەردگار بە موسای فەرموو: دەستت بۆ سەر زەوی میسر درێژبکە، با پێکوڵە بێتە سەر زەوییەکە و هەموو گیاکانی زەوی و هەموو میوەی دارەکان بخواتەوە کە تەرزە بەجێی هێشتبوون. و موسا گۆچانەکەی بەرزکردەوە بۆ ئاسمان، و یەزدان بای باشووری هێنایە سەر زەوی، بۆ هەموو ئەو ڕۆژە و هەموو ئەو شەوە. لە بەیانیدا، بای باشوور کوللەکانی هەڵگرت. و هێنایەوە ئەوی لەسەر هەموو زەوی میسر، و پشووی دا لەسەر هەموو سنوورەکانی میسر زۆر زۆر. پێشتر لە ئەوی نەبووە وا کوللە، و دوای ئەمانە نابێت وا. و دیمەنی زەوی داپۆشی، زەوی وێران کرا، هەموو گیای زەوی و هەموو میوەی دارەکانی خوارد کە لە تەرزەکە مابوونەوە. هیچ سەوزاییەک لە دارەکان و لە هەموو گیای دەشتودەر لە هەموو زەوی میسر نەمایەوە.

فیرعەون پەلەی کرد بۆ بانگکردنی موسا و هارون و گوتی: گوناهم کردووە لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە و دژی ئێوە. قبووڵ بکەن کەواتە گوناهەکەم هێشتا ئێستا، و نوێژ بکەن بۆ یەزدانی پەروەردگارتان، و با ئەم مردنە لە من لابات. موسا لە لای فیرعەون چووە دەرەوە و نوێژی بۆ خودا کرد. و یەزدان بایەکی بەهێزی لە دەریاوە گۆڕی، کوللەکانی هەڵگرت و فڕێیدانە ناو دەریای سوور، و تەنانەت یەک کوللەش لە هەموو خاکی میسر نەمایەوە. یەزدان دڵی فیرعەونی ڕەقکرد، و کوڕانی ئیسرائیلی نەناردەوە. یەزدان بە موسای فەرموو: دەستت بۆ ئاسمان درێژبکە، و با تاریکی بێتە سەر زەوی میسر، تاریکییەک کە دەست لێبدرێت. موسا دەستی بۆ ئاسمان درێژکردەوە، و تاریکی و تاریکی و ڕەشەبا بووە لەسەر هەموو زەوی میسر بۆ سێ ڕۆژ. و کەس برای خۆی نەبینی بۆ سێ ڕۆژ، و کەس لە جێگاکەی خۆی هەڵنەستا بۆ سێ ڕۆژ، بەڵام بۆ هەموو کوڕەکانی ئیسرائیل ڕووناکی هەبوو لە هەموو ئەو شوێنانەی کە تێیاندا نیشتەجێ بوون. فیرعەون موسا و هارونی بانگکرد و گوتی: بڕۆن و یەزدانی پەروەردگاری خۆتان بپەرستن، بەڵام مەڕ و گاکانتان بەجێبهێڵن، و کەلوپەلەکانتان لەگەڵتان بڕوات. موسا گوتی: بەڵام تۆش قوربانی سووتاندن و قوربانییەکانمان پێدەدەیت، کە بۆ یەزدانی پەروەردگارمان پێشکەش دەکەین. و ئاژەڵە ماڵییەکانمان لەگەڵمان دەڕۆن، و هیچ سمێک جێناهێڵین، چونکە لەوانەوە دەبەین بۆ پەرستنی یەزدانی پەروەردگارمان. بەڵام ئێمە نازانین چی دەپەرستین بۆ یەزدانی پەروەردگارمان، هەتا ئەوەی بگەینە ئەوێ. پەروەردگار دڵی فیرعەونی ڕەقکرد و نەیویست ئەوانی بەڕێبکات. و فیرعەون دەڵێت: لە من دوور بکەوە، ئاگاداری خۆت بە کە زیاتر ڕووی من نەبینیت، چونکە لە هەر ڕۆژێک بۆ من دەربکەویت، دەمریت. موسا دەڵێت: تۆ گوتت، ئیتر ڕوومەت پێ نادەرکەوم.

### 11

پەروەردگار بە موسای فەرموو: هێشتا یەک لێدانی دیکە دەهێنمە سەر فیرعەون و میسر، دوای ئەوە ئێوە لێرەوە دەنێرێتەوە. کاتێک بە تەواوی دەتاننێرێتەوە، بە تەواوی دەرتاندەکات. کەواتە بە نهێنی لەگەڵ گەلدا بدوێ، و با هەر یەکێک لە دراوسێکەی داوای کەلوپەلی زیو و زێڕ و جلوبەرگ بکات. یەزدان بەڵام لایەنی دا بە گەلەکەی لەبەردەم میسرییەکان، و قەرزیان دان بە ئەوان، و موسای پیاو زۆر گەورە بوو لەبەردەم میسرییەکان، و لەبەردەم فیرعەون، و لەبەردەم خزمەتکارەکانی. و موسا گوتی: پەروەردگار ئەمانە دەڵێت: لە نیوەی شەودا من دەچمە ناوەڕاستی میسرەوە. و هەموو نۆبەرەیەک لە خاکی میسر دەمرێت، لە نۆبەرەی فیرعەونەوە کە لەسەر تەختەکە دادەنیشێت، هەتا نۆبەرەی کەنیزەکە کە لەلای بەردی ئاسیاوەکەیە، و هەتا نۆبەرەی هەموو ئاژەڵێک. و هاوارێکی گەورە لە هەموو خاکی میسر دەبێت، کە وەک ئەوە ڕوونەداوە و وەک ئەوە چیتر ڕوونادات. و لە هەموو کوڕانی ئیسرائیلدا هیچ سەگێک بە زمانی خۆی نەگرمێنێت، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، بۆ ئەوەی بزانیت یەزدان چەندە جیاوازی دەکات لەنێوان میسرییەکان و ئیسرائیل. و هەموو خزمەتکارەکانی تۆ ئەمانە دێنە خوارەوە بۆ لام، و کڕنۆشم بۆ دەبەن و دەڵێن: دەرچۆ تۆ و هەموو گەلەکەت کە تۆ ڕابەریان دەکەیت، و لەدوای ئەمانە من دەرچووم. موسا لە لای فیرعەون بە تووڕەییەوە دەرچوو. یەزدان بە موسای فەرموو، فیرعەون گوێ لە ئێوە ناگرێت، بۆ ئەوەی نیشانە و پەرجووەکانم لە خاکی میسر زۆر بکەم. مووسا و هارون هەموو ئەو نیشانانە و پەرجووانەیان کرد لە خاکی میسر لەبەردەم فیرعەون، بەڵام یەزدان دڵی فیرعەونی ڕەقکرد، و گوێی نەگرت بۆ ناردنی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسرەوە.

### 12

یەزدان لە خاکی میسر بە موسا و هارون فەرمووی: ئەم مانگە بێگومان بۆ ئێوە سەرەتای مانگەکانە، یەکەمە بۆ ئێوە لە مانگەکانی ساڵدا. قسە بکە بۆ هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل، بڵێ: لە دەیەمی ئەم مانگە، با هەریەکە مەڕێک بگرێت بەپێی ماڵەکانی باوکان، هەریەکە مەڕێک بەپێی ماڵ. ئەگەر بەڵام کەم بن لە ماڵەکەدا، بۆ ئەوەی پێویست نەبن بۆ مەڕێک، دەیگرێت لەگەڵ خۆیدا دراوسێکەی نزیکی خۆی، بەپێی ژمارەی گیانەکان، هەریەکە بەشی پێویستی خۆی دەژمێردرێت بۆ مەڕەکە. مەڕێکی تەواو، نێر، یەک ساڵە دەبێت بۆ ئێوە، لە بەرخەکان و لە گیسکەکان وەریدەگرن. و دەبێت بۆ ئێوە پارێزراو تا چواردەیەمی ئەم مانگە، و هەموو کۆمەڵی کۆمەڵگای کوڕانی ئیسرائیل ئەویان سەردەبڕن بەرەو ئێوارە. و دەبێت بگرن لە خوێنەکە، و دەیانخەنە سەر دوو چوارچێوەی دەرگا و سەر سەردەرگا، لە ماڵەکاندا کە ئەوانیان تێدا بخۆن. و گۆشتەکە دەخۆن لەم شەوەدا، برژاوکراو بە ئاگر، و نانی فەتیرە لەگەڵ گیای تاڵ دەخۆن. نابێت لە ئەوان کاڵ بخۆن، نە کەوڵاو لە ئاو، بەڵکو بریان لە ئاگر، سەر لەگەڵ پێیەکان و هەناوییەکان. نابێت هیچی لێ بهێڵنەوە تا بەیانی، و ئێسقانێکی پێ ناشکێنن، بەڵام ئەوەی لێی دەمێنێتەوە تا بەیانی لە ئاگردا دەیسووتێنن. بەم شێوەیە دەبێت ئەوە بخۆن، کەمەرەکانتان بەستراو، پێڵاوەکانتان لە پێتاندا، گۆچانەکانتان لە دەستتاندا، و بە پەلە بیخۆن، ئەمە جەژنی پەسخایە بۆ یەزدان. و لەم شەوەدا تێدەپەڕم بە خاکی میسر، و هەموو نۆبەرەیەک لە خاکی میسر لێدەدەم، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، و لە هەموو خوداوەندەکانی میسرییەکان تۆڵە دەستێنم، من یەزدان. خوێنەکە دەبێتە نیشانەیەک بۆ ئێوە لەسەر ئەو ماڵانەی کە ئێوە تێیاندان، خوێنەکە دەبینم و دەتانپۆشم، و هیچ لێدانێکی لەناوبەر لەنێوتاندا نابێت کاتێک لە خاکی میسر دەدەم.

ئەم ڕۆژە بۆ ئێوە یادگار دەبێت، و ئەوە وەک جەژنێک بۆ یەزدان لە هەموو نەوەکانتاندا جەژن دەگێڕن، وەک یاسایەکی هەتاهەتایی جەژنی دەگێڕن. حەوت ڕۆژ نانی فەتیرە دەخۆن، لە ڕۆژی یەکەمەوە هەویرترش لە ماڵەکانتان دەردەکەن، هەر کەسێک هەویرترش بخوات، ئەو کەسە لە ئیسرائیلەوە دەبڕدرێتەوە، لە ڕۆژی یەکەمەوە هەتا ڕۆژی حەوتەم. ڕۆژی یەکەم پیرۆز ناودەبرێت، و ڕۆژی حەوتەم پیرۆز دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن لەو ڕۆژانەدا، بەڵام تەنها ئەوەی کە بۆ هەموو کەسێک دەکرێت، ئەمە تەنها دەکرێت بۆ ئێوە. ئێوە ئەم فەرمانە دەپارێزن، چونکە لەم ڕۆژەدا هێزی ئێوە لە زەوی میسرەوە دەردەهێنم، و ئێوە ئەم ڕۆژە بۆ نەوەکانتان دەکەنە یاسایەکی هەتاهەتایی. دەستپێدەکەن لە چواردەیەمی ڕۆژی مانگی یەکەم، لە ئێوارەوە دەبێت نانی فەتیرە بخۆن، هەتا ڕۆژی یەک و بیستەمی مانگ، هەتا ئێوارە. حەوت ڕۆژ هەویرترش نابێت لە ماڵەکانتاندا بدۆزرێتەوە، هەرکەسێک هەویرکراو بخوات، ئەو کەسە لە کۆمەڵی ئیسرائیلەوە لەناودەبرێت، لە نێوان بیانییەکان و خەڵکی ڕەسەنی خاکەکە. هەموو نانی هەویرترش مەخۆن، بەڵام لە هەموو شوێنی نیشتەجێبوونتاندا نانی فەتیرە بخۆن.

موسا هەموو ئەنجومەنی پیرانی کوڕانی ئیسرائیلی بانگکرد و پێی گوتن: بڕۆن و بەپێی خزمایەتییەکانتان مەڕێک بۆ خۆتان بگرن و جەژنی پەسخا سەرببڕن. ئێوە دەستەیەک زوفا وەردەگرن، و دوای هەڵکەندنی لە خوێنەکەی لەلای دەرگا، دایدەنێن لەسەر چوارچێوەی دەرگا و لەسەر هەردووک ستوونەکانی دەرگا، لەو خوێنەی کە لەلای دەرگایە. بەڵام ئێوە هیچ کەسێک لە دەرگای ماڵەکەی خۆی دەرناچێت هەتا بەیانی. و یەزدان تێدەپەڕێت بۆ لێدانی میسرییەکان، و خوێنەکە دەبینێت لەسەر چوارچێوەی دەرگاکە و لەسەر هەردوو لای چوارچێوەکانی دەرگا، و یەزدان لە دەرگاکە تێدەپەڕێت، و ڕێگە بە وێرانکەر ناداتێ کە بچێتە ژوورەوە بۆ ناو ماڵەکانتان بۆ لێدان. و ئەم یاسایە بپارێزن بۆ خۆت و بۆ کوڕەکانت هەتا هەتایە ئەگەر ئێوە بچنە ناو ئەو زەوییەی کە پەروەردگار پێتان دەدات، وەک چۆن قسەی کرد، ئەم خزمەتە بپارێزن. و دەبێت ئەگەر کوڕەکانتان پێتان بڵێن، ئەم خزمەتە چییە؟ و دەڵێن بە ئەوان: ئەمە قوربانی جەژنی پەسخەیە بۆ یەزدان، چونکە ئەو ماڵەکانی کوڕانی ئیسرائیلی لە میسر داپۆشی، کاتێک میسرییەکانی لێدا، بەڵام ماڵەکانی ئێمەی ڕزگار کرد. ئینجا گەل سەری نواند و کڕنۆشی برد. کوڕەکانی ئیسرائیل ڕۆیشتن و کردیانی، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا و هارون دابوو، بەم شێوەیە کردیان.

ڕوویدا لەناوەڕاستی شەودا، یەزدان لێیدا بە هەموو نۆبەرەیەک لە خاکی میسر، لە نۆبەرەی فیرعەونەوە کە لەسەر تەختەکە دانیشتبوو، هەتا نۆبەرەی ژنە دیلەکە کە لە چاڵەکەدا بوو، و هەتا نۆبەرەی هەموو ئاژەڵێک. و فیرعەون لە شەودا هەستا، خۆی و خزمەتکارەکانی و هەموو میسرییەکان، و هاوارێکی گەورە لە هەموو خاکی میسر بەرپابوو، چونکە هیچ ماڵێک نەبوو کە مردووی تێدا نەبێت. فیرعەون لە شەودا موسا و هارونی بانگکرد و پێی گوتن: هەستن و لە گەلەکەی من دەربچن، ئێوە و کوڕانی ئیسرائیل، بڕۆن و خزمەت بە یەزدانی پەروەردگارتان بکەن، وەک دەڵێن. مەڕەکان و گایەکانتان ببەنەوە و بڕۆن، منیش بەرەکەتدار بکەن. میسرییەکان بە پەلەوە فشاریان دەکرد بۆ دەرکردنی گەل لە زەوی، چونکە گوتیان: هەموومان دەمرین. گەل هەویرەکەی خۆیان هەڵگرت، پێش ئەوەی هەویر بکرێت، گرێدراو لە جلەکانیان لەسەر شانەکانیان. کوڕانی ئیسرائیل ئەوەیان کرد کە موسا فەرمانی پێکردن، و لە میسرییەکان داوای دەفری زیو و زێڕ و جلوبەرگیان کرد. یەزدان لەبەرچاوی میسرییەکان لەپێناوی گەلەکەی خۆی دا، قەرزیان پێدان، و میسرییەکانیان تاڵان کرد.

کوڕانی ئیسرائیل ڕۆیشتن لە ڕامێسێوە بۆ سۆکخۆس، شەش سەد هەزار پیادە، ئەو پیاوانە، جگە لە کەلوپەل. و کۆمەڵێکی تێکەڵی زۆر لەگەڵ ئەوان سەرکەوتن، و مەڕ و گا و ئاژەڵی زۆر زۆر. و نانیان برد لەو هەویرەی کە لە میسرەوە دەریان هێنابوو، نانی فەتیرەی لە خۆڵەمێشدا برا، چونکە هەویر نەکرابوو، لەبەر ئەوەی میسرییەکان دەریان کردبوون، و نەیانتوانی بمێننەوە، و ئازووقەشیان بۆ خۆیان بۆ ڕێگاکە ئامادە نەکردبوو. نیشتەجێبوونی کوڕانی ئیسرائیل کە لە خاکی میسر و لە خاکی کەنعان نیشتەجێبوون، چوار سەد و سی ساڵ بوو. و دوای چوار سەد و سی ساڵ، هەموو هێزی یەزدان لە شەودا لە خاکی میسر دەرچوون. پاسەوانییە بۆ یەزدان، بۆ ئەوەی دەریبباتەوە ئەوان لە خاکی میسر. ئەو شەوە ئەمە، پاسەوانییە بۆ یەزدان، بۆ ئەوەی هەموو کوڕانی ئیسرائیل بێت بۆ نەوەکانیان. یەزدان بە موسا و هارون فەرموو، ئەمە یاسای جەژنی پەسخایە، هیچ بیانییەک لێی ناخوات. و هەموو خزمەتکارێک یان کڕاوێک بە زیو، خەتەنەی دەکەیت، و پاشان لێی دەخوات. نیشتەجێیەکی کاتی یان کرێگرتەیەک ناخوات لە ئەو. لە یەک ماڵدا دەخورێت، و گۆشتەکان لە ماڵەکەوە نایەنە دەرەوە، و هیچ ئێسقانێکی لێ ناشکێنن. هەموو کۆبوونەوەی کوڕانی ئیسرائیل ئەمە دەکەن. ئەگەر بەڵام کەسێک بێتە لای ئێوە، نامۆیەک، بۆ ئەوەی جەژنی پەسخا بۆ یەزدان بکات، خەتەنەی هەموو نێرینەکانی بکە، و ئینجا دێتە نزیک بۆ ئەوەی ئەوە بکات، و دەبێتە وەک خەڵکی زگماکی ئەو زەوییە. هەر کەسێکی خەتەنە نەکراو ناخوات لەوە. یاسایەک دەبێت بۆ خۆماڵی و بۆ نامۆیەک کە هاتووەتە نێوتان وە کوڕەکانی ئیسرائیل ئاوایان کرد وەک یەزدان فەرمانی بە موسا و هارون دابوو بۆیان، ئاوایان کرد. و ڕوویدا لەو ڕۆژەدا، یەزدان کوڕانی ئیسرائیلی لە زەوی میسر دەرهێنا لەگەڵ هێزی ئەوان.

### 13

پەروەردگار بە موسای فەرموو: هەموو یەکەم لەدایکبووێک کە یەکەم بەرهەمی منداڵدانە لە نێو کوڕانی ئیسرائیلدا، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، بۆ من پیرۆز بکە، چونکە هی منە. موسا بە گەلی گوت، ئەم ڕۆژە بیر بکەنەوە کە تێیدا لە خاکی میسرەوە، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە هاتنە دەرەوە، چونکە یەزدان بە دەستێکی بەهێز ئێوەی لەوێوە دەرهێنا، و هەویرترش ناخورێت. لەبەر ئەوەی ئەمڕۆ ئێوە دەچنە دەرەوە لە مانگی نوێکاندا. و دەبێت کاتێک یەزدانی پەروەردگارت تۆ بهێنێتە ناو خاکی کەنعانییەکان و حیتییەکان و ئەمۆرییەکان و حیڤییەکان و یەبوسییەکان و گرگاشییەکان و پریزییەکان، کە سوێندی بۆ باوباپیرانت خوارد بیداتە تۆ، خاکێک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت، ئەوا ئەم خزمەتە لەم مانگەدا بەجێبهێنە. شەش ڕۆژ نانی فەتیرە دەخۆن، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم جەژنی یەزدانە. نانی فەتیرە دەخۆن بۆ حەوت ڕۆژ، نانی هەویرترش نابینرێت لەلای تۆ، هەروەها هەویرترش نابێت لەلای تۆ لە هەموو سنوورەکانتدا. و ڕاگەیەنیت بە کوڕەکەت لەو ڕۆژەدا و دەڵێیت، لەبەر ئەمە یەزدان خودا ئەمەی بۆ من کرد، کاتێک لە میسرەوە هاتمە دەرەوە. و دەبێتە نیشانەیەک بۆ تۆ لەسەر دەستت، و یادگاریەک لەبەردەم چاوەکانت، بۆ ئەوەی یاسای یەزدان لە دەمتدا بێت، چونکە بە دەستێکی بەهێز یەزدانی خودا تۆی لە میسرەوە دەرهێنا. و ئەم یاسایە بپارێزن بەپێی کات و وەرزەکان، لە ڕۆژێکەوە بۆ ڕۆژێک.

ئەو کاتە دەبێت، وەک کە یەزدانی خوداکەت تۆ بهێنێتە ژوورەوە بۆ ناو زەوی کەنعانییەکان، بەو شێوەیەی کە سوێندی خوارد بۆ باوکانت، ئەوا دەیداتە تۆ. و دەبێت هەموو کراوەیەکی مناڵدان جیا بکەیتەوە، نێرینەکان بۆ یەزدان، هەموو کراوەیەکی مناڵدان لە ڕانە مەڕووماڵاتەکان یان لە ئاژەڵە ماڵییەکانت، هەرچەندە ئەگەر دەبێت بۆ تۆ، نێرینەکان پیرۆز دەکەیت بۆ یەزدان. هەموو کراوەیەکی مناڵدانی گوێدرێژ، دەیگۆڕیت بە مەڕێک. ئەگەر بەڵام نەیگۆڕیت، دەبێت بیکڕیتەوە. هەموو نۆبەرەیەکی مرۆڤ لە کوڕەکانت دەبێت بیکڕیتەوە. ئەگەر بەڵام کوڕەکەت دوای ئەمانە پرسیارت لێبکات و بڵێت، ئەمە چییە؟ ئەوا پێی دەڵێیت، کە پەروەردگار بە دەستێکی بەهێز ئێمەی لە خاکی میسر دەرهێنا، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە. کاتێک فیرعەون سەختی کرد لە ناردنی ئێمە، هەموو نۆبەرەیەکی لە خاکی میسر کوشت، لە نۆبەرەی مرۆڤەکانەوە هەتا نۆبەرەی ئاژەڵەکان. لەبەر ئەمە من هەموو نێرینەیەک کە منداڵدان دەکاتەوە قوربانی بۆ یەزدان دەکەم، و هەموو نۆبەرەیەکی کوڕەکانم دەکڕمەوە. و دەبێت بە نیشانەیەک لەسەر دەستی تۆ، و نەهەژێنراو لەبەردەم چاوەکانی تۆ، چونکە بە دەستێکی بەهێز یەزدان تۆی دەرهێنا لە میسر.

کاتێک فیرعەون گەلی ناردە دەرەوە، خودا ئەوانی بە ڕێگای خاکی فەلەستینییەکان ڕێنمایی نەکرد، چونکە نزیک بوو، چونکە خودا فەرمووی، نەوەک گەل پەشیمان ببێتەوە کاتێک جەنگ دەبینێت و بگەڕێتەوە بۆ میسر. و خودا گەلی بە ڕێگای چۆڵەوانی دەوری دا، بۆ دەریای سوور، و لە نەوەی پێنجەمدا کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسرەوە سەرکەوتن. موسا ئێسقانەکانی یوسفی لەگەڵ خۆیدا برد، چونکە بە سوێند سوێندی دابوو کوڕانی ئیسرائیل و گوتی: یەزدان بە دڵنیاییەوە سەردانتان دەکات، و ئێسقانەکانی من لەم شوێنەوە لەگەڵ خۆتاندا دەبەن.

بەڵام کوڕانی ئیسرائیل لە سوکخۆسەوە هەڵساون و لە ئێسامدا چادریان هەڵدا، لەتەنیشت چۆڵەوانی. خودا پێشەنگی ئەوان دەکرد، بە ڕۆژ لە ستوونی هەوردا بۆ نیشاندانی ڕێگایان، بەڵام بە شەو لە ستوونی ئاگردا. کۆڵەکەی هەور لە ڕۆژدا و کۆڵەکەی ئاگر لە شەودا لەبەردەم هەموو گەل وازیان نەهێنا.

### 14

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و گەڕاونەتەوە با چادر هەڵبدەن بەرامبەر گوندەکە، لە نێوان ماگدۆلۆو و دەریادا، بەرامبەر بەعەلسەفۆن، لەبەردەمیان چادر هەڵدەیت لەسەر دەریاکە. و فیرعەون بە گەلەکەی دەڵێت: ئەم کوڕانی ئیسرائیل لە زەویدا سەرگەردانن، چونکە بیابانەکە ئەوانی گرتووەتەوە. من بەڵام دڵی فیرعەون ڕەق دەکەمەوە، و دوای ئەوان دەکەوێت، و لە فیرعەون شکۆمەندی دەکرێم و لە هەموو لەشکرەکەی، و هەموو میسرییەکان دەزانن کە من یەزدانم، و ئەوان وایان کرد. و ئاگادارکرایەوە بۆ پاشای میسرییەکان کە گەلەکە هەڵاتووە، و دڵی فیرعەون و دڵی خزمەتکارەکانی گۆڕایەوە لەسەر ئەو گەلە، و گوتیان: چی ئەمەمان کرد کە کوڕانی ئیسرائیلمان ناردەوە بۆ ئەوەی خزمەتمان نەکەن؟ فیرعەون کەواتە گالیسکەکانی خۆی بەست، و هەموو گەلەکەی خۆی لەگەڵ خۆیدا برد. و شەش سەد گالیسکەی هەڵبژێردراوی وەرگرت، و هەموو ئەسپەکانی میسرییەکان، و فەرماندەکانی لەسەر هەمووی. یەزدان دڵی فیرعەونی پاشای میسر و خزمەتکارانی ئەوی ڕەق کرد، و دوای کوڕانی ئیسرائیل ڕاویان نان، بەڵام کوڕانی ئیسرائیل بە دەستێکی بەرزەوە دەچوونە دەرێ. و میسرییەکان دوای ئەوان ڕاویان‌نان، و دۆزییانەوە کە لەلای دەریا چادریان هەڵداوە، و هەموو ئەسپ و گالیسکەکانی فیرعەون، و سوارەکان، و سوپاکەی لە بەرامبەر شوێنی نیشتەجێبوونەکە، بەرامبەر بەعل‌سفۆن بوون. فیرعەون نزیک دەبووەوە، کوڕانی ئیسرائیل چاویان هەڵبڕی و بینییان کە میسرییەکان لە دوایانەوە چادریان هەڵداوە، زۆر ترسان، و کوڕانی ئیسرائیل هاواریان بۆ یەزدان کرد. و گوتیان بۆ موسا: ئایا لەبەر ئەوەی گۆڕ لە خاکی میسر نەبوو، دەرتهێناین بۆ ئەوەی لە چۆڵەوانی بمرین؟ ئەم کارەت چی پێکردین کە دەرتهێنایین لە میسر؟ ئایا ئەمە ئەو وشەیە نەبوو کە ئێمە لە میسر پێمان گوتیت و گوتمان: بەجێمان بهێڵە تاکو خزمەتی میسرییەکان بکەین؟ چونکە باشتر بوو بۆ ئێمە کە خزمەتی میسرییەکان بکەین، لە ئەوەی لەم چۆڵەوانییەدا بمرین.

موسا بە گەلی گوت: ورەتان هەبێت، بوەستن و ڕزگاریی یەزدان ببینن کە ئەمڕۆ بۆمان دەیکات، چونکە بەو شێوەیەی کە ئەمڕۆ میسرییەکانتان بینیوە، ئیتر هەرگیز نابینیتانەوە بۆ هەتاهەتایە. یەزدان بۆ ئێوە دەجەنگێت، و ئێوە بێدەنگ دەبن. یەزدان بە موسای فەرموو: بۆچی هاوارم بۆ دەکەیت؟ لەگەڵ نەوەی ئیسرائیل بدوێ و با بەڕێبکەون. و تۆ گۆچانەکەت هەڵبگرە، و دەستت درێژبکە بۆ سەر دەریاکە و بیشکێنە، و با کوڕانی ئیسرائیل بچنە ناوەڕاستی دەریاکە بە وشکایی. و ئەوەتا من ڕەق دەکەمەوە دڵی فیرعەون و هەموو میسرییەکان، و دەچنە ژوورەوە دوای ئەوان، و شکۆمەندانە دەبم لە فیرعەون و لە هەموو سوپاکەی و لە گالیسکەکان و لە ئەسپەکانی. و هەموو میسرییەکان دەزانن کە من یەزدانم، کاتێک شکۆمەندم دەبم لە فیرعەون و لە گالیسکەکانی و ئەسپەکانی. فریشتەی خودا کە پێشەوای ئۆردوگای کوڕانی ئیسرائیل بوو، جێی گۆڕی و چووە دواوە، هەروەها ستوونی هەورەکە لە بەردەمیانەوە جێی گۆڕی و لە دوایان وەستا. و چووە ناوەڕاستی ئۆردوگای میسرییەکان و ناوەڕاستی ئۆردوگای ئیسرائیل، و ڕاوەستا، و تاریکی و تاریکی بوو، و شەوەکە تێپەڕی، و بە درێژایی هەموو شەوەکە یەکتر تێکەڵ نەبوون. موسا دەستی لەسەر دەریاکە درێژکردەوە، و یەزدان بە بای باشووری توند دەریاکەی بە درێژایی هەموو شەوەکە پاڵنا، و دەریاکەی کردە وشکانی، و ئاوەکە دابڕا. کوڕەکانی ئیسرائیل چوونە ناوەڕاستی دەریاکە بە وشکانی، ئاوەکەشی بووە شووراوە لە لای ڕاستیان و شووراوە لە لای چەپیان.

میسرییەکان ڕاویان نان و دوای ئەوان هاتنە ژوورەوە، هەموو ئەسپەکانی فیرعەون و گالیسکەکان و سوارەکان بۆ ناوەڕاستی دەریا. ڕوویدا لە پاسەوانی بەیانیدا، یەزدان لە ستوونی ئاگر و هەورەوە تەماشای ئۆردووگای میسرییەکانی کرد و ئۆردووگای میسرییەکانی تێکپەڕاند. و تەختەکانی ئەسپ گالیسکەکانی ئەوانی بەست، و بە زۆرەملێ ئەوانی برد، و میسرییەکان گوتیان: با لە ڕووی ئیسرائیل هەڵبێین، چونکە یەزدان بۆ ئەوان لە دژی میسرییەکان دەجەنگێت. یەزدان بە موسای فەرموو: دەستت بۆ سەر دەریاکە درێژبکە، با ئاوەکە بگەڕێتەوە و میسرییەکان بپۆشێتەوە، لەگەڵ گالیسکەکانیان و سوارەکانیان. موسا دەستی بۆ سەر دەریاکە درێژکردەوە، و ئاوەکە بە ڕۆژدا گەڕایەوە بۆ شوێنی خۆی، میسرییەکانیش لەژێر ئاوەکە هەڵاتن، و یەزدان میسرییەکانی لە ناوەڕاستی دەریاکەدا شۆڕکردەوە. و ئاوەکە گەڕایەوە و گالیسکەکان و سوارەکانی داپۆشی، و هەموو هێزی فیرعەون، ئەوانەی دوای ئەوان چووبوونە ناو دەریاکە، و تەنانەت یەکێکیش لە ئەوان نەمایەوە. کوڕانی ئیسرائیل بەناو وشکاییدا ڕۆیشتن لە ناوەڕاستی دەریاکەدا، ئاوەکەش بۆ ئەوان دیوار بوو لە لای ڕاستیان و دیوار لە لای چەپیان. یەزدان لەو ڕۆژەدا ئیسرائیلی لە دەستی میسرییەکان ڕزگار کرد، و ئیسرائیل میسرییە مردووەکانی لەلای کەناری دەریاکە بینی. ئیسرائیل دەستی گەورەی بینی کە یەزدان بۆ میسرییەکانی کرد، گەلەکە لە یەزدان ترسان، و باوەڕیان بە خوا هێنا و بە موسای خزمەتکاری ئەو.

### 15

پاشان موسا و کوڕەکانی ئیسرائیل ئەم گۆرانییان بۆ خودا گوت، و گوتیان: با بۆ یەزدان بگۆرین، چونکە بە شکۆمەندی شکۆمەند کراوە، ئەسپ و سوار فڕێدایە ناو دەریا. یارمەتیدەر و پارێزەر بووە بۆ ڕزگاریم، ئەمە خودای منە و شکۆداری دەکەم، خودای باوکمە و بەرزی دەکەمەوە. یەزدان جەنگەکان دەشکێنێتەوە، یەزدان ناوی ئەوە. گالیسکەکانی فیرعەون و هێزەکەی فڕێدایە ناو دەریا، سوارە هەڵبژێردراوەکان و ئەفسەرە پلەی سێیەمەکان لە دەریای سوور قووت درانەوە. دەریا داپۆشین، نوقمبوون بۆ ناو قووڵایی وەک بەرد. دەستی ڕاستی تۆ، ئەی پەروەردگار، لە هێزدا شکۆمەندکراوە، دەستی ڕاستی تۆ، ئەی پەروەردگار، دوژمنانی شکاندووە. و بە زۆری شکۆی خۆت دوژمنانت شکاند، تووڕەیی خۆتت نارد و وەک پووش ئەوانی خوارد. و لە ڕێگەی ڕۆحی هەڵچوونی تۆ ئاوەکە جیابوویەوە، ئاوەکان وەک شووراکان بەستەوە، شەپۆلەکان لە ناوەڕاستی دەریاکە بەستەوە. دوژمنەکە گوتی: دوای دەکەوم و دەیانگرم، دەستکەوتەکان دابەش دەکەم، گیانی خۆم تێر دەکەم، بە شمشێری خۆم لەناویان دەبەم، دەستی من فەرمانڕەوایی دەکات. تۆ ڕۆحی خۆتت نارد، دەریا دایپۆشین، وەک قورقوشم لە ئاوی بەهێز نوقم بوون. کێ هاوشێوەی تۆیە لەنێو خوداوەندەکان، ئەی گەورەم? کێ هاوشێوەی تۆیە? شکۆدار لەنێو پیرۆزەکان، سەرسوڕهێنەر لە شکۆمەندییەکان، کاری پەرجووەکان دەکەیت. تۆ دەستی ڕاستت درێژ کرد، زەوی ئەوانی قووت دا. تۆ بە ڕاستودروستی خۆت ئەم گەڵەی خۆتت ڕێنمایی کرد، ئەوەی کە ڕزگارت کرد، بە هێزی خۆت دڵنەواییت کرد بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی پیرۆزی خۆت. نەتەوەکان بیستیان و تووڕە بوون، ئازارەکان دانیشتووانی فەلەستینیان گرت. ئینجا ڕابەرانی ئەدۆم پەلەیان کرد و فەرمانڕەوایانی مۆئابییەکان، لەرزە گرتی ئەوانی، هەموو ئەوانەی لە کەنعان نیشتەجێبوون توانەوە. با بکەونە سەر ئەوان لەرزە و ترس، لە گەورەیی بازووی تۆ با ببنە بەرد، هەتا گەلەکەت دەپەڕێتەوە، ئەی یەزدان، هەتا ئەم گەلەی تۆ دەپەڕێتەوە، ئەوەی بەدەستت هێنا. کاتێک بیانباتە ژوورەوە، بیانچێنە لە کێوی میراتی تۆدا، لەو نشینگەیەی ئامادەکراو کە بۆ خۆت ئامادەت کردووە، ئەی یەزدان، لەو پیرۆزگایەی کە دەستەکانی تۆ ئامادەیان کردووە، ئەی یەزدان. یەزدان پاشایەتی دەکات بۆ هەتاهەتایە، و بۆ هەمیشە، و هێشتا. چونکە ئەسپی فیرعەون لەگەڵ گالیسکەکان و سوارەکان چوونە ناو دەریاوە، یەزدان ئاوی دەریاکەی بەسەریاندا هێنایەوە، بەڵام کوڕانی ئیسرائیل بە ناو وشکی لە ناوەڕاستی دەریاکەدا تێپەڕین.

مریەمی پێغەمبەر، خوشکی هارون، دەفێکی بە دەستەوە گرت، و هەموو ئافرەتەکان بە دەف و گۆرانییەوە بەدوایدا هاتنە دەرەوە. مریەم لە پێشیانەوە دەستی پێکرد و گوتی: با گۆرانی بۆ یەزدان بڵێین، چونکە بە شکۆمەندی شکۆمەند کراوە، ئەسپ و سوارەکەی فڕێدایە ناو دەریا. موسا کوڕانی ئیسرائیلی لە دەریای سوور دەرهێنا، و ئەوانی بۆ چۆڵەوانی شور برد، و سێ ڕۆژ لە چۆڵەوانیدا ڕۆیشتن، و ئاویان نەدۆزییەوە بۆ خواردنەوە. هاتن بۆ مەڕا، بەڵام نەیانتوانی ئاو بخۆنەوە لە مەڕا، چونکە تاڵ بوو، لەبەر ئەمە ناوی ئەو شوێنەی نا تاڵی. و گەل بۆڵەبوونەوە لەسەر موسا و دەیانگوت: چی بخۆینەوە؟ موسا هاواری بۆ لای یەزدان کرد، و یەزدان دارێکی پێ نیشان دا، و ئەویشی خستە ناو ئاوەکە، و ئاوەکە شیرین کرایەوە. لەوێ یاساکان و حوکمەکانی بۆ دانا، و لەوێ تاقی کردەوە. و گوتی، ئەگەر گوێگرتن گوێ بگریت لە دەنگی یەزدانی خودای خۆت، و شتە پەسەندەکان لەبەردەم ئەو بکەیت، و گوێ بدەیت بە فەرمانەکانی ئەو، و بپارێزیت هەموو فەرزەکانی ئەو، هەموو نەخۆشییەک کە هێنام بەسەر میسرییەکاندا، نایهێنم بەسەر تۆدا، چونکە من یەزدانم، خودای تۆ، ئەوەی چاککەرەوەت تۆ. و هاتن بۆ ئەلیم، و لەوێ دوازدە کانی ئاو هەبوو، و حەفتا داری خورما، چادریان هەڵدایە لەوێ لەلای ئاوەکان.

### 16

ڕۆیشتن لە ئەیلیم، و هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل هاتنە ناو چۆڵەوانی سین، کە لە نێوان ئەیلیم و سیناوە. لە ڕۆژی پازدەیەمی مانگی دووەم، دوای دەرچوونیان لە خاکی میسر، هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل لەسەر موسا و هارون گلەیییان کرد. و کوڕەکانی ئیسرائیل گوتیان بۆ ئەوان: خۆزگە مردبووماین لێدراو لەلایەن یەزدان لە خاکی میسر، کاتێک دانیشتبووین لەسەر مەنجەڵەکانی گۆشتەکان و نانەکانمان دەخوارد بۆ تێربوون، چونکە ئێوە ئێمەتان هێناوەتە دەرێ بۆ ئەم چۆڵەوانییە، بۆ کوشتنی هەموو ئەم کۆمەڵە لە برسیێتی. یەزدان بە موسای فەرموو: ئەوەتا من نان لە ئاسمانەوە بۆتان دەبارێنم، و گەل دەچێتە دەرەوە و ڕۆژانە بەشی ڕۆژەکەی خۆی کۆدەکاتەوە، بۆ ئەوەی تاقییان بکەمەوە کە ئایا بەپێی یاساکەی من دەڕۆن یان نا. لە ڕۆژی شەشەمدا دەبێت ئەوەی دەیهێننە ژوورەوە ئامادەی بکەن، ئەمەش دوو ئەوەندە دەبێت لەوەی ڕۆژانە کۆی دەکەنەوە. موسا و هارون بە هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیلیان گوت: ئێوارە دەزانن کە یەزدان ئێوەی لە خاکی میسرەوە دەرهێناوە. و لە بەیانیدا شکۆمەندی یەزدان دەبینن لە گوێگرتنی بۆ بۆڵەبۆڵەکانتان لەسەر خودا، بەڵام ئێمە چین کە دژی ئێمە بۆڵەبۆڵ دەکەن؟ موسا گوتی: کاتێک یەزدان ئێوارە گۆشتتان پێدەدات بۆ خواردن و بەیانی نانتان پێدەدات بۆ تێربوون، ئەمە لەبەر ئەوەیە کە یەزدان گوێی لە بۆڵەبۆڵەکانتان گرتووە، ئەو بۆڵەبۆڵانەی کە ئێوە دژی ئێمە دەیکەن. ئێمە چین؟ چونکە بۆڵەبۆڵەکانتان دژی ئێمە نییە، بەڵکو دژی خودایە.

موسا بە هارونی گوت، بە هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل بڵێ، نزیک ببنەوە لەبەردەم خودا، چونکە گلەیی ئێوەی بیستووەتەوە. کاتێک هارون قسەی لەگەڵ هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل دەکرد، ئەوان گەڕانەوە بۆ چۆڵەوانی، و شکۆمەندی یەزدان لە هەورێکدا دەرکەوت. و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، من گلەیی کوڕانی ئیسرائیلم بیستووەتەوە، قسە بۆ ئەوان بکە و بڵێ: لە ئێوارە گۆشت دەخۆن، و لە بەیانی لە نان تێر دەبنەوە، و دەزانن کە من یەزدانی پەروەردگاری ئێوەم. ڕوویدا لە ئێوارەدا، و باتریشک سەرکەوت و ئۆردووگاکەی داپۆشی، لە بەیانیدا کە شەونمەکە دەوروبەری ئۆردووگاکە وەستا. و ئەوەتا لەسەر ڕووی چۆڵەوانی شتێکی نازک وەک تۆوی گەشنیز سپی، وەک شەختە لەسەر زەوی. بینینی و ئەوە، کوڕانی ئیسرائیل گوتیان یەکێک بۆ یەکێکی تر: چی ئەوە؟ چونکە نەیانزانی چی بوو. موسا پێی گوتن: ئەوە ئەو نانەیە کە یەزدان بۆتانی داوە بۆ خواردن. ئەمە ئەو فەرمانەیە کە یەزدان فەرمانی پێدا، هەریەکە لە ئێوە بەپێی پێویست هۆمەرێک بۆ خۆی کۆبکاتەوە، بەپێی ژمارەی کەسەکانتان، هەریەکە لەگەڵ هاوچادرنشینەکانی خۆی کۆی بکاتەوە. کوڕەکانی ئیسرائیل ئاوایان کرد، و کۆیان کردەوە ئەوەی زۆر و ئەوەی کەم. و کاتێک بە گۆمەر پێوانەیان کرد، ئەوەی زۆری هەبوو زیادی نەکرد، و ئەوەی کەمی هەبوو کەم نەبووەوە، هەریەکەیان بەپێی پێویستی خۆی کۆیان کردەوە. موسا پێی گوتن: کەس نابێت هیچ لەوە بۆ بەیانی بەجێبهێڵێت.

و گوێیان لە موسا نەگرت، بەڵام هەندێکیان لەوە بۆ بەیانی جێیان هێشت، و کرمی تێدا پەیدا بوو و بۆگەنی دەرکرد، و موسا لەسەر ئەوان تووڕە بوو. و بەیانییان بەیانی کۆیدەکردەوە، هەریەکەیان بەپێی پێویستی خۆی، بەڵام کاتێک خۆر گەرمی دەکرد، دەیتوایەوە. لە ڕۆژی شەشەمدا ڕوویدا کە دوو ئەوەندەیان لە پێویستەکان کۆکردەوە، دوو هۆمەر بۆ هەر یەک کەسێک، ئینجا هەموو سەرۆکەکانی کۆمەڵ هاتنە ژوورەوە و بە موسایان ڕاگەیاند. موسا بە ئەوانی گوت، ئایا ئەمە ئەو وشەیە نییە کە یەزدان فەرمووی؟ شەممەکان پشوودانێکی پیرۆزە بۆ یەزدان. سبەینێ، هەرچی دەتانەوێت نان بکەن نانی بکەن، و هەرچی دەتانەوێت بکوڵێنن بیکوڵێنن، و هەموو ئەوەی زیادە دێت بۆ بەیانی لە کۆگا هەڵیبگرن. و جێیان هێشت لەو تا بەیانی، وەک موسا فەرمانی پێکردن، و بۆنی نەکرد و کرمیش تێدا نەبوو. موسا گوتی: ئەمڕۆ بیخۆن، چونکە ئەمڕۆ شەممەیە بۆ پەروەردگار، لە دەشتودەر نایدۆزرێتەوە. شەش ڕۆژ کۆی دەکەنەوە، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم شەممەیە، چونکە لەو ڕۆژەدا نابێت. ڕوویدا لە ڕۆژی حەوتەم هەندێک لە گەل هەوڵیاندا بۆ کۆکردنەوە، بەڵام نەیاندۆزییەوە. یەزدان بە موسای فەرمووت: هەتا کەی نایانەوێت گوێ بگرن لە فەرمانەکانم و یاساکەم؟ ببینن، چونکە یەزدان شەممەی ئەم ڕۆژەی پێدان، لەبەر ئەمە ئەو لە ڕۆژی شەشەم نانی دوو ڕۆژی پێدان، هەریەکەتان لە ماڵەکانی خۆتان دابنیشن، با هیچ کەسێک لە شوێنی خۆی دەرنەچێت لە ڕۆژی حەوتەم. و گەل لە ڕۆژی حەوتەم پشوویدا. و کوڕانی ئیسرائیل ناویان نا مەن، و وەک تۆوی گەشنیزی سپی بوو، و تامی ئەو وەک کێک بە هەنگوین بوو. موسا گوتی: ئەمە ئەو فەرمانەیە کە یەزدان فەرمانی پێکردین، هۆمەرێک لە مەن پڕبکەنەوە و بۆ نەوەکانی ئێوە هەڵیبگرن، بۆ ئەوەی ئەو نانە ببینن کە ئێوە لە چۆڵەوانیدا خواردتان، کاتێک یەزدان ئێوەی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا. موسا بە هارون گوت: گۆزەیەکی زێڕین بگرە و گۆمەرێک مەنی پڕی تێبکە، و لەبەردەم خودا دایبنێ بۆ پاراستنی بۆ نەوەکانتان. بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی دا بە مووسا، هارون لەبەردەم شایەتییەکە داینا بۆ پاراستن. کوڕانی ئیسرائیل چل ساڵ مەنیان خوارد، هەتا گەیشتنە خاکی نیشتەجێبوو. مەنیان خوارد هەتا گەیشتنە بەشێک لە فینیکیا. گۆمەر دەیەکی یەکی سێ پێوانە بوو.

### 17

وە هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل لە چۆڵەوانی سین ڕۆیشتن بەپێی کەمپەکانیان، بە فەرمایشتی یەزدان، وە لە ڕافیدین کەمپیان دامەزراند، بەڵام ئاوی بۆ گەل نەبوو بۆ خواردنەوە. و گەل بۆڵەبووی بەرامبەر موسا و گوتیان: ئاومان بدەرێ تا بیخۆینەوە. موسا پێی گوتن: بۆچی بۆڵەدەبوون لەگەڵم؟ بۆچی یەزدان تاقی دەکەنەوە؟ گەل لەوێ تینووی بوون بۆ ئاو، و گەل لەوێ بۆڵەبوویان کرد لە دژی موسا و گوتیان: بۆچی ئەمەت کرد؟ بۆچی ئێمەت لە میسرەوە هێنایە دەرەوە بۆ ئەوەی ئێمە و منداڵەکانمان و ئاژەڵەکانمان بە تینوویەتی بکوژیت؟ موسا هاواری کرد بۆ یەزدان و گوتی: چی بکەم بۆ ئەم گەلە؟ کەمێک دیکە و بەردبارانم دەکەن. و یەزدان بە موسای فەرموو: لەپێش ئەم گەلە بڕۆ، و لە پیرانی گەل بۆ خۆت ببە، و ئەو داردەستەیەی کە پێی لە ڕووبارەکەت دا لە دەستی خۆتدا بگرە و بڕۆ. ئەمە من لەوێ ڕاوەستاوم لەبەردەمت لەسەر بەردەکە لە حۆرێب، و تۆ لە بەردەکە دەدەیت، و ئاو لێی دەردەچێت، و گەلەکە دەیخۆنەوە. موسا ئاوای کرد لەبەرچاوی کوڕانی ئیسرائیل. و ناوی ئەو شوێنەی ئەوەی نا، تاقیکردنەوە و سەرزەنشت، لەبەر سەرزەنشتی کوڕانی ئیسرائیل و لەبەر تاقیکردنەوەی یەزدان، کە گوتیان، ئایا یەزدان لەنێوان ئێمەدایە یان نا؟

عەمالێق هات و لە ڕەفیدیم لە دژی ئیسرائیل جەنگا. موسا بە یەشوعی گوت، پیاوانی بەهێز بۆ خۆت هەڵبژێرە، و دەرچۆ و لە دژی عەمالێق سبەینێ بجەنگە، و ئەوەتا من لەسەر لووتکەی گردەکە ڕادەوەستم، و گۆچانی خودا لە دەستمدایە. و یەشوع ئەوەی کرد کە موسا پێی گوت، و دەرچوو و بۆ شەڕ لە دژی عەمالێق ڕێکخست، و موسا و هارون و هور سەرکەوتن بۆ سەر لووتکەی گردەکە. و ڕوویدا کاتێک موسا دەستەکانی بەرزکردەوە، ئیسرائیل زاڵبوو، بەڵام کاتێک دەستەکانی داهێنا، عەمالێق زاڵبوو. دەستەکانی موسا قورس بوون، و بەردێکیان هێنا و لەژێری دایاننا، و لەسەری دانیشت، و هارون و هور پشتگیری دەستەکانیان دەکرد، یەکێک لەم لاوە و یەکێک لەو لاوە، و دەستەکانی موسا جێگیر مانەوە هەتا ئاوابوونی خۆر. و یەشوع عەمالێقی شکاندەوە و هەموو گەلەکەی بە شمشێر کوشت. پەروەردگار بە موسای فەرموو: ئەمە وەک یادگاری لە کتێبێکدا بنووسە و لە گوێی یەشوعدا بیخە، چونکە بە تەواوی یادگاری عەمالێق لە ژێر ئاسمان دەسڕمەوە. و موسا قوربانگایەکی بۆ یەزدان بنیاد نا، و ناوی ئەوی ناو نا: یەزدان پەناگای منە. چونکە یەزدان بە دەستێکی نهێنی جەنگ دەکات لە دژی عەمالێق لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەک.

### 18

یەترۆ، کاهینی میدیان و خەزووری موسا، بیستی بە هەموو ئەوەی یەزدان بۆ ئیسرائیلی گەلی خۆی کردی، چونکە یەزدان ئیسرائیلی لە میسرەوە دەرهێنا. یەترۆی خەزووری موسا، سیپۆرای ژنی موسا وەرگرت لەدوای بەڕەڵاکردنی و دوو کوڕەکەی ئەو، ناوی یەکێکیان گێرشۆم بوو، کە دەیگوت، نامۆ بووم لە خاکێکی بیانی، ناوی کوڕی دووەم ئەلیعەزەر بوو، گوتی: چونکە خوای باوکم یارمەتیدەرم بوو و منی لە دەستی فیرعەون ڕزگار کرد. یەترۆ، خەزووری موسا، لەگەڵ کوڕەکان و ژنەکە چووە دەرەوە بۆ لای موسا لە چۆڵەوانی، لەو شوێنەی کە لەسەر شاخی خودا چادری هەڵداوە. ڕاپۆرت کرایە موسا و گوترا: ببینە، خەزوورەکەت یەترۆ دێتە لات، و ژنەکەت و دوو کوڕەکەت لەگەڵیدان. موسا چووە دەرەوە بۆ بینینی خەزووری، کڕنۆشی بۆ برد، ماچی کرد، سڵاویان لە یەکتری کرد، و ئەوانی هێنایە ناو چادرەکە. و موسا هەموو ئەوەی یەزدان بە فیرعەون و هەموو میسرییەکانی کرد لەبەر ئیسرائیل بۆ خەزووری گێڕایەوە، و هەموو ئەو ماندووبوونەی لە ڕێگادا بەسەریان هات، و چۆن یەزدان ئەوانی لە دەستی فیرعەون و لە دەستی میسرییەکان دەربازکرد. یەترۆ سەرسام بوو لە هەموو ئەو چاکانەی کە یەزدان بۆی کردن، چونکە ئەوانی لە دەستی میسرییەکان و لە دەستی فیرعەون ڕزگار کرد. و یەترۆ گوتی: بەرەکەتدار بێت یەزدان، چونکە ئەوانی لە دەستی میسرییەکان و لە دەستی فیرعەون ڕزگار کرد. ئێستا زانیم کە یەزدان لە هەموو خوداوەندەکان گەورەترە، لەبەر ئەوەی کە ئەوان هێرشیان کردە سەر ئەوان. یەترۆی خەزووری موسا قوربانی سووتاندن و قوربانییەکانی بۆ خودا پێشکەش کرد، و هارون و هەموو پیرانی ئیسرائیل هاتن بۆ ئەوەی لەگەڵ خەزووری موسا لەبەردەم خودا نان بخۆن.

و ڕوویدا دوای ڕۆژی دواتر موسا دانیشت بۆ دادوەری گەل، بەڵام هەموو گەل لەلای موسا ڕاوەستابوون لە بەیانییەوە هەتا ئێوارە. و کاتێک یەترۆ هەموو ئەوەی دید کە بۆ گەل دەیکات، گوتی: ئەمە چییە کە تۆ بۆ گەل دەیکەیت؟ بۆچی تۆ بە تەنها دادەنیشیت، بەڵام هەموو گەل لە بەیانییەوە هەتا ئێوارە لەلای تۆ ڕاوەستاون؟ موسا بە خەزووری دەڵێت: گەل دێنە لای من بۆ ئەوەی داوای دادوەری لە خودا بکەن. کاتێک ناکۆکییەک لەنێوانیاندا ڕوودەدات و دێنە لای من، حوکم لەسەر هەریەکەیان دەدەم و فەرمانەکانی خودا و یاساکەی ئەو پێیان دەناسێنم. خەسووری موسا پێی گوت، ئەوەی تۆ دەیکەیت ڕاست نییە. بە بێتاقەتی تەواو دەفەوتێیت هەروەها تۆ، و هەموو ئەم گەلەی کە لەگەڵ تۆیە، ئەم کارە بۆ تۆ قورسە، ناتوانیت بە تەنها ئەنجامی بدەیت. ئێستا کەواتە گوێم لێ بگرە، و ڕاوێژت پێ دەدەم، و خودا لەگەڵت دەبێت. تۆ ببە بۆ گەل لە بەرامبەر خودا، و قسەکانیان پێشکەش بە خودا بکە. و شایەتی دەدەیت بۆیان لەسەر فەرمانەکانی خوا و یاساکەی، و ڕێگاکانیان پیشان دەدەیت کە پێیاندا دەڕۆن، و ئەو کارانەیان کە دەیکەن. و تۆ بۆ خۆت لە هەموو گەل بیر بکەوە، پیاوانێکی بەهێز و خواپەرست، پیاوانێکی ڕاستودروست کە ڕقیان لە لووتبەرزی بێت، و دایاننێ بەسەر ئەواندا وەک فەرماندەی هەزاران و فەرماندەی سەدان و فەرماندەی پەنجاکان و فەرماندەی دەیەکان. و دادوەری دەکەن بۆ گەل لە هەموو کاتێکدا، بەڵام قسە قورسەکان دەیهێننەوە بۆ لای تۆ، بەڵام کێشە بچووکەکانی دادوەرییەکان خۆیان دادوەری دەکەن، و سووکی دەکەن لەسەر تۆ، و یارمەتیت دەدەن. ئەگەر ئەم کارە بکەیت، خودا بەهێزت دەکات، و دەتوانیت ڕابوەستیت، و هەموو ئەم گەلە بە ئاشتی بۆ شوێنی خۆی دەگەڕێتەوە. موسا گوێی لە دەنگی خەزووری گرت و هەموو ئەوەی پێی گوت جێبەجێی کرد. موسا پیاوانی بەهێز لە هەموو ئیسرائیلەوە هەڵبژارد، و ئەوانی کردە فەرماندەی هەزاران و فەرماندەی سەدان و فەرماندەی پەنجاکان و فەرماندەی دەیەکان. و دادوەرییان کرد بۆ گەل لە هەموو کاتێکدا، بەڵام هەموو کێشەیەکی قورسیان هێنایە بەردەم موسا، و هەموو کێشەیەکی سووکیان خۆیان دادوەری کرد. موسا خەزووری خۆی بەڕێکرد، ئەویش گەڕایەوە بۆ خاکەکەی خۆی.

### 19

لە مانگی سێیەمی دەرچوونی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسر، لەم ڕۆژەدا هاتنە چۆڵەوانی سینا. ئەوان لە ڕەفیدیم ڕۆیشتن و هاتنە چۆڵەوانی سینا، ئیسرائیلیش لەوێ بەرامبەر شاخەکە چادری هەڵدا. موسا چووە سەرەوە بۆ کێوی خودا، و خودا لە کێوەکەوە بانگی کرد و گوتی: ئەمانە بە ماڵی یەعقوب دەڵێیت و بە کوڕانی ئیسرائیل ڕایدەگەیەنیت. خۆتان بینیتان ئەوەی کە کردم بە میسرییەکان، و هەڵمگرتن ئێوە وەک لەسەر باڵی هەڵۆکان، و هێنامتان بۆ لای خۆم. و ئێستا ئەگەر بە باشی گوێ لە دەنگی من بگرن و پەیمانی منیان بپارێزن، دەبنە گەلێکی تایبەت بۆ من لە هەموو نەتەوەکان، چونکە هەموو زەوی هی منە. ئێوە بەڵام دەبنە پاشایەتییەکی کاهینیەتی و نەتەوەیەکی پیرۆز بۆ من، ئەم وشانە دەڵێیت بە کوڕانی ئیسرائیل. موسا هات و پیرانی گەلی بانگکرد، و هەموو ئەم وشانەی کە خودا فەرمانی پێ کردبوون لەبەردەمیان دانا. هەموو گەل بە یەکدڵی وەڵامیان دایەوە و گوتیان: هەموو ئەوەی خودا فەرمووی، دەیکەین و گوێی لێ دەگرین. موسا ئەم وشانەی بۆ خودا بردەوە. یەزدان بە موسای فەرموو: ئەوەتا من لە ستوونێکی هەوردا دێمە لات، بۆ ئەوەی گەل گوێ لە قسەکانم بگرێت کە لەگەڵ تۆدا دەیکەم، و بۆ هەتاهەتایە باوەڕت پێ بکەن. موساش وشەکانی گەلی بە یەزدان ڕاگەیاند. یەزدان بە موسای فەرموو: دابەزە و گەل ئاگادار بکەرەوە، ئەمڕۆ و سبەینێ پاکیان بکەرەوە، با جلەکانیان بشۆن. و ئامادە بن بۆ ڕۆژی سێیەم، چونکە لە ڕۆژی سێیەمدا یەزدان دادەبەزێتە سەر کێوی سینا، لەبەرچاوی هەموو گەل. و گەلەکە لە دەوروبەر جیا دەکەیتەوە و دەڵێیت: ئاگاداربن بۆ خۆتان لە سەرکەوتن بۆ چیاکە و دەستلێدانی هیچ شتێکی، هەموو ئەوەی دەستی لە چیاکە داوە، بە مردن دەمرێت. دەستی ئەو نالێتەوە، چونکە بە بەردەکان بەردباران دەکرێت، یان بە تیر دەدرێت. ئەگەر ئاژەڵ بێت و ئەگەر مرۆڤ بێت، ناژیێت. کاتێک دەنگەکان و کەڕەناکان و هەورەکە دوور دەکەوێتەوە لە کێوەکە، ئەوانە سەردەکەون بۆ سەر کێوەکە.

مووسا لە شاخەکەوە هاتە خوارەوە بۆ لای گەل، و ئەوانی پیرۆز کرد، و جلەکانیان شوشتن. و بە گەلی گوت، ئامادە بن، سێ ڕۆژ نزیک ژن مەکەونەوە. ڕوویدا لە ڕۆژی سێیەم کاتێک بەیانی بوو، دەنگەکان و بروسکەکان و هەورێکی تاریک لەسەر شاخی سینا دەرکەوتن، دەنگی زوڕنا بە بەرزی لێدا، و هەموو گەلەکە کە لە ئۆردووگاکەدا بوون ترسان. و موسا گەلی بەرەو دیداری خودا لە ئۆردوگاکەوە دەرهێنا، و لەلای چیاکە ڕاوەستان. کێوی سینا بە تەواوی دووکەڵی دەکرد، لەبەر ئەوەی خودا لە ئاگردا هاتبووە خوارەوە لەسەری، و دووکەڵەکە بەرزدەبووەوە وەک دووکەڵی کوورە، و هەموو گەل زۆر سەرسام بوون. دەنگەکانی کەڕەناکە بەردەوام بەهێزتر و بەهێزتر دەبوون. موسا قسەی کرد، و خودا بە دەنگ وەڵامی دایەوە. یەزدان هاتە خوارەوە بۆ سەر شاخی سینا، بۆ سەر لووتکەی شاخەکە، و یەزدان موسای بانگکرد بۆ سەر لووتکەی شاخەکە، و موسا چووە سەرەوە. خودا بە موسای فەرموو و گوتی: دابەزە و گەل ئاگادار بکەرەوە، نەوەک هەرگیز نزیک ببنەوە لە خودا بۆ تێگەیشتن، و ژمارەیەکی زۆر لەوان بکەون. و کاهینەکانی نزیکبوونەوە بۆ یەزدانی خودا با پیرۆز بکرێن، نەوەک یەزدان لەناویان ببات.

موسا بە خودای گوت: گەل ناتوانێ بۆ شاخی سینا سەربکەوێت، چونکە تۆ شایەتیت بۆ ئێمە داوە و گوتت: شاخەکە جیا بکەرەوە و پیرۆزی بکە. یەزدان پێی فەرموو: بڕۆ، دابەزە، و دواتر سەربکەوە تۆ و هارون لەگەڵت، بەڵام کاهینەکان و گەل نابێت زۆریان بکەن بۆ سەرکەوتن بۆ لای خودا، نەوەک یەزدان لەناویان ببات. موسا دابەزی بۆ لای گەل و پێی گوتن.

### 20

و پەروەردگار هەموو ئەم وشانە فەرموو و گوتی، من یەزدانم، خودای تۆ، کە تۆم لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە. خوداوەندانی دیکە نابن بۆ تۆ جگە لە من. نابێت بۆ خۆت وێنەی بت دروست بکەیت، و نە هاوشێوەی هیچ شتێک کە لە ئاسماندا لە سەرەوەیە، و ئەوەی لە زەویدا لە خوارەوەیە، و ئەوەی لە ئاوەکاندا لە ژێر زەوییە. نە کڕنۆشت بۆ ئەوان دەبەیت، نە خزمەتیان دەکەیت، چونکە من یەزدانی خودای تۆم، خودایەکی ئیرەیی، گوناهەکانی باوکان لەسەر منداڵان دەدەمەوە هەتا نەوەی سێیەم و چوارەم بۆ ئەوانەی ڕقیان لێم دەبێتەوە. و بەزەیی دەکات بۆ هەزاران ئەوانەی خۆشم دەوێن و فەرمانەکانی منیان دەپارێزن. ناوی یەزدانی خودای خۆت بە بێ‌سوودی مەگرە، چونکە یەزدانی خودای خۆت ئەوەی ناوی ئەوی بە بێ‌سوودی دەگرێت بێ‌تاوان ناکاتەوە. بیری ڕۆژی شەممە بکەوە بۆ پیرۆزکردنی. شەش ڕۆژ کار دەکەیت و هەموو کارەکانت دەکەیت. بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم، شەممەکان بۆ یەزدانی خودای تۆیە، نابێت لەو ڕۆژەدا هیچ کارێک بکەیت، نە تۆ و نە کوڕەکەت و نە کچەکەت، نە خزمەتکارەکەت و نە کەنیزەکەت، نە گاکەت و نە ئاژەڵە بارهەڵگرەکەت و نە هیچ ئاژەڵێکی تۆ، و نە نامۆیەی نیشتەجێبوو لەلات. لەبەر ئەوەی لە شەش ڕۆژدا یەزدان ئاسمان و زەوی و دەریا و هەموو ئەوانەی تێیاندایە دروستکرد، و لە ڕۆژی حەوتەمدا پشووی دا، لەبەر ئەمە یەزدان ڕۆژی حەوتەمی بەرەکەتدار کرد و پیرۆزی کرد. ڕێز لە باوک و دایکت بگرە، بۆ ئەوەی باشت بۆ بێت و تەمەن درێژت هەبێت لەسەر ئەو زەوییە باشەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەبەخشێت. داوێنپیسی مەکە. تۆ دزی ناکەیت. تۆ ناکوژیت. شایەتی درۆ لەسەر دراوسێکەت مەدە. ئارەزووی ژنی دراوسێکەت مەکە، ئارەزووی ماڵی دراوسێکەت مەکە، نە کێڵگەکەی، نە خزمەتکارەکەی، نە کەنیزەکەی، نە گاکەی، نە ئاژەڵی بارهەڵگرەکەی، نە هیچ ئاژەڵێکی، نە هەرچی هی دراوسێکەتە.

و هەموو گەلەکە دەنگەکەیان بینی، و مەشخەڵەکان، و دەنگی کەڕەناکە، و چیاکەی دووکەڵاوی، بەڵام هەموو گەلەکە ترسان و لە دوورەوە ڕاوەستان. و ئەوان بە موسایان گوت: تۆ لەگەڵ ئێمە قسە بکە، و مەهێڵە خودا لەگەڵ ئێمە قسە بکات، نەوەک بمرین. موسا پێی دەڵێن: ورەتان بەرز بێت، چونکە خودا بۆ تاقیکردنەوەی ئێوە هاتووە بۆ لاتان، تاکو ترسی ئەو لە دڵتاندا بێت، بۆ ئەوەی گوناه نەکەن. گەل لە دوورەوە ڕاوەستابوون، بەڵام مووسا چووە ژوورەوە بۆ ناو تاریکییەکە، کە خودا لەوێ بوو. پەروەردگار بە موسای فەرموو: ئەمانە بە ماڵی یەعقوب دەڵێیت و بە کوڕانی ئیسرائیل ڕایدەگەیەنیت، ئێوە بینیتان کە لە ئاسمانەوە قسەم لەگەڵتان کردووە. نابێت بۆ خۆتان خوداوەندی زیو دروست بکەن، و نابێت خوداوەندی زێڕ بۆ خۆتان دروست بکەن. قوربانگایەک لە زەوی بۆ من دروست دەکەن، و لەسەری قوربانییە سووتاوەکانتان و قوربانییە ڕزگاریییەکانتان و مەڕەکانتان و گوێرەکەکانتان قوربانی دەکەن لە هەموو شوێنێک کە ناوی خۆم لەوێ بانگەشە دەکەم، و دێمە لاتان و بەرەکەتدارتان دەکەم. ئەگەر قوربانگایەک لە بەردەکان بۆ من دروست بکەیت، ئەوان بە بەردی تاشراو بنیاد مەنێ، چونکە خەنجەرەکەت لەسەریان بەرزت کردووەتەوە و گڵاو کراون. سەر نەکەوە بە پێپلیکانەکانەوە بۆ سەر قوربانگاکەم، بۆ ئەوەی ڕووتیت لەسەری ئاشکرا نەکەیت.

### 21

و ئەمانە ئەو یاسایانەن کە لەبەردەمیان دایدەنێیت. ئەگەر خزمەتکارێکی عیبرانی بکڕیت، شەش ساڵ خزمەتت دەکات، بەڵام لە ساڵی حەوتەم بە ئازادی دەڕوات بەخۆڕایی. ئەگەر خۆی بە تەنها بچێتە ژوورەوە، بە تەنها دەچێتە دەرەوە، بەڵام ئەگەر ژنێک لەگەڵی بچێتە ژوورەوە، ئەو و ژنەکەی دەچنە دەرەوە. و ئەگەر گەورە ژنێکی پێبدات، و ئەویش کوڕان یان کچانی بۆ ببێت، ژنەکە و منداڵەکان بۆ گەورەکەی دەبن، بەڵام ئەو بە تەنها دەڕواتە دەرەوە. ئەگەر بەڵام لە وەڵامدا بڵێت ئەو خزمەتکارە: خۆشم ویستووە گەورەکەم، و ژنەکەم، و منداڵەکانم، ئازاد ناڕۆم. گەورەی ئەو دەیباتە بەردەم پێوەری خوا، و پاشان دەیباتە لای دەرگاکە لەسەر ئاستان، و گەورەی ئەو گوێی کون دەکات بە درێژە، و بۆ هەتاهەتایە خزمەتی دەکات.

ئەگەر کەسێک کچی خۆی وەک خزمەتکار بفرۆشێت، ئەوا دەرناچێت وەک چۆن کەنیزەکان ڕادەکەن. ئەگەر پەسەندی گەورەی خۆی نەکات، ئەوەی کە لەگەڵی ڕێککەوتبوو، ئەوا ئازادی دەکات. بەڵام مافی فرۆشتنی بۆ نەتەوەیەکی بیانی نییە، چونکە پەیمانی لەگەڵیدا شکاندووە. ئەگەر بەڵام بۆ کوڕەکەی نیشانی بکات، بەپێی مافی کچان دەبێت مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئەگەر بەڵام ژنێکی تر بۆ خۆی بهێنێت، شتە پێویستەکان و جلوبەرگ و پەیوەندی ئەو لێی ناسەندەوە. ئەگەر بەڵام ئەم سێ شتانە بۆی نەکات، ئەوا بەخۆڕایی دەرچوون دەکات بەبێ زیو. ئەگەر کەسێک لە کەسێکی دیکە بدات و بمرێت، دەبێت بکوژرێت. ئەوەی کە بە ویستی خۆی نەبوو، بەڵکو خودا ڕادەستی کردە دەستی ئەو، من شوێنێکت پێ دەدەم کە کوشتووەکە بۆ ئەوێ هەڵبێت. ئەگەر کەسێک بە فێڵ هێرش بکاتە سەر دراوسێکەی بۆ ئەوەی بیکوژێت و پەناگای بگرێت، دەبێت لە قوربانگاکەم بیگریت بۆ ئەوەی بکوژرێت. ئەوەی لێدەدات باوکی یان دایکی، با بە مردن بکوژرێت. ئەوەی قسەی خراپ لە دژی باوک یان دایکی خۆی بکات، دەبێت بمرێت. ئەوەی کەسێک یەکێک لە کوڕانی ئیسرائیل بدزێت و زۆرداری لەسەری بکات و بیفرۆشێت، ئەگەر لەلای ئەو بدۆزرێتەوە، دەبێت بکوژرێت. ئەگەر دوو پیاو جێناوبڕن و دراوسێیان بە بەرد یان مشت لێبدەن و نەمرێت، بەڵام لەسەر نوێنگەکە ڕابکشێت، ئەگەر پیاوەکە هەستاوبێت و لەسەر گۆچان بە دەرەوە بڕوات، ئەوا لێدەرەکە بێتاوان دەبێت، بەڵام قەرەبووی کاتی بێکاری و تێچووی چاککردنەوەی دەداتەوە. ئەگەر کەسێک خزمەتکارەکەی یان کەنیزەکەی بە گۆچان لێبدات، و لەژێر دەستەکانی بمرێت، بە دادپەروەری تۆڵەسەندرێتەوە. ئەگەر بەڵام یەک ڕۆژ یان دوو ڕۆژ ژیان بمێنێتەوە، نابێت سزا بدرێت، چونکە زیوەکە هی ئەوە. ئەگەر بەڵام دوو پیاو شەڕبکەن و لێبدەن بە ژنێک کە سکی هەیە، و منداڵەکەی ئەو دەرچێت نەشێوەکراو، سزادەدرێت بە زیان، وەک ئەوەی پیاوەکەی ژنەکە دایدەنێت، دەیدات لەگەڵ نرخاندن. ئەگەر بەڵام شێوەپێدراو بێت، دەدات گیان لە جیاتی گیان. چاو لە جیاتی چاو، ددان لە جیاتی ددان، دەست لە جیاتی دەست، پێ لە جیاتی پێ. سووتان لە جیاتی سووتان، برین لە جیاتی برین، شین لە جیاتی شین. ئەگەر کەسێک لە چاوی خزمەتکارەکەی یان کەنیزەکەی بدات و کوێری بکات، دەبێت بە ئازادی بیاننێرێتەوە لە جیاتی چاوەکەیان. ئەگەر بەڵام ددانی خزمەتکارەکەی، یان ددانی کەنیزەکەی دەربهێنێت، ئازادیان دەکات لەجیاتی ددانەکەیان. ئەگەر گایەک شاخ لە پیاوێک یان ژنێک دا و مرد، ئەو گایە بەردباران دەکرێت، و گۆشتەکەی ناخورێت، بەڵام خاوەنی گاکە بێتاوان دەبێت. ئەگەر گایەکە شاخدار بووبێت پێش دوێنێ و پێش سێیەم ڕۆژ، و شایەتییان بۆ خاوەنەکەی دابێت و ئەو لایبەرێت، بەڵام پیاوێک یان ژنێک بکوژێت، ئەوا گایەکە بەردباران دەکرێت و خاوەنەکەی دەکوژرێت. ئەگەر بەڵام قەرەبوویەک سەپێنرێت بۆی، ئەوا قەرەبووی گیانی خۆی دەدات، هەرچەندە کە سەپێنن بۆی. ئەگەر و کوڕێک یان کچێک شاخ لێبدات، بەپێی یاسای ئەم بکەن بۆی. ئەگەر بەڵام گایەک شاخ لێبدات بە خزمەتکارێک یان کەنیزەیەک، سی دیدراخمای زیو دەدات بە گەورەی ئەوان، و گاکە بەردباران دەکرێت. ئەگەر کەسێک چاڵێک بکاتەوە یان چاڵێک هەڵبکەنێت و دای نەپۆشێت، و گوێرەکەیەک یان گوێدرێژێک لەوێ بکەوێت، خاوەنی چاڵەکە قەرەبوو دەکاتەوە، زیو دەدات بە خاوەنەکەیان، بەڵام ئەوەی مردووە بۆ ئەو دەبێت. ئەگەر گای کەسێک شاخ لە گای دراوسێکەی بدات و بمرێت، ئەوا گا زیندووەکە دەفرۆشن و زیوەکەی دابەش دەکەن، هەروەها گا مردووەکەش دابەش دەکەن. ئەگەر بەڵام گایەکە زانراوە کە شاخدارە پێش دوێنێ و پێش ڕۆژی سێیەم، و شایەتییان داوە بۆ خاوەنەکەی، و ئەو لای نەبردووە، دەبێت گایەک لە جیاتی گایەکە بداتەوە، بەڵام گا مردووەکە بۆ ئەو دەبێت.

ئەگەر کەسێک گوێرەکەیەک یان مەڕێک بدزێت و سەری ببڕێت یان بیفرۆشێت، پێنج گوێرەکە دەداتەوە لە جیاتی ئەو گوێرەکەیە، و چوار مەڕ لە جیاتی ئەو مەڕە.

### 22

ئەگەر دزەکە لە کاتی کونکردنەکەدا دۆزرایەوە و لێدرا و مرد، ئەوە کوشتن نییە. ئەگەر خۆر هەڵبێت لەسەری، ئەوا تاوانبارە و دەبێت بکوژرێت، بەڵام ئەگەر هیچی نەبێت، با بفرۆشرێت لە جیاتی دزییەکە. ئەگەر بەڵام شتە دزراوەکە لە دەستیدا بدۆزرێتەوە، لە گوێدرێژەوە هەتا مەڕ، زیندوو، دەبێت دوو ئەوەندەی بداتەوە. ئەگەر کەسێک کێڵگەیەک یان ڕەزەمێوێک بلەوێرێنێت، و ئاژەڵەکەی بهێڵێت کێڵگەیەکی دیکە بلەوێرێنێت، قەرەبووی دەکاتەوە لە کێڵگەکەی خۆیەوە بەپێی بەرهەمەکەی. ئەگەر هەموو کێڵگەکە بلەوێرێنێت، باشترینی کێڵگەکەی خۆی و باشترینی ڕەزەمێوەکەی خۆی قەرەبووی دەکاتەوە. ئەگەر ئاگرێک دەرچوو و دڕکەکانی دۆزییەوە، و جۆخینەکان یان گوڵەی دانەوێڵە یان دەشتاییەکەی سووتاند، ئەوەی ئاگرەکەی داگیرساندووە دەبێت قەرەبووی بکاتەوە.

ئەگەر کەسێک زیو یان دەفرێک بداتە دراوسێیەکەی بۆ پاراستن، و لە ماڵی ئەو کەسە دزرابێت، ئەگەر دزەکە دۆزرایەوە، دەبێت دوو ئەوەندە بداتەوە. ئەگەر بەڵام دزەکە نەدۆزرایەوە، خاوەنی ماڵەکە نزیک دەبێتەوە لەبەردەم خودا، و سوێند دەخوات کە بەڕاستی ئەو خۆی خراپەی نەکردووە لەسەر هەموو شتە شانبەشتراوەکەی دراوسێیەکەی. بەپێی هەموو تاوانێکی ڕاگەیەنراو، دەربارەی گوێرەکە و ئاژەڵی بارهەڵگر و مەڕ و جلوبەرگ و هەموو لەدەستدانێکی داواکراو، هەرچی بێت، دادوەری هەردووکیان دێتە بەردەم خودا، و ئەوەی لەلایەن خودا تاوانبار دەکرێت، دووبارە دەداتەوە بە دراوسێکەی. ئەگەر کەسێک ئاژەڵێکی باری گران یان گوێرەکەیەک یان مەڕێک یان هەر ئاژەڵێک بدات بە دراوسێکەی بۆ پاراستن، و ئەو ئاژەڵە بشکێت یان بمرێت یان دیل بکرێت، و کەس نەزانێت سوێندێکی خودا لەنێوان هەردووکیان دەبێت، کە بەڕاستی ئەو کردارێکی خراپی نەکردووە لە شتە شوێنراوەکەی دراوسێکەی، و بەم شێوەیە گەورەکەی قبووڵی دەکات، و قەرەبووی ناکاتەوە. ئەگەر بەڵام لە ئەو دزرابێت، دەیداتەوە بە خاوەنەکەی. ئەگەر بەڵام لەلایەن دڕندە دڕندەگیراو بووبێت، دەیباتە سەر شکارەکە، و قەرەبووی ناداتەوە. ئەگەر کەسێک شتێک لە دراوسێکەی بداتێ و ئەو شتە بشکێت یان بمرێت یان بە دیل ببرێت، و خاوەنەکەی لەگەڵی نەبێت، دەبێت قەرەبووی بکاتەوە. ئەگەر بەڵام گەورەکە لەگەڵی بێت، قەرەبووی ناداتەوە، بەڵام ئەگەر کرێگیراو بێت، دەبێتە بەرامبەر کرێیەکەی.

ئەگەر کەسێک کچێکی پاکیزەی نەخوازراوی فریودا و لەگەڵیدا جووت بوو، دەبێت بە خواستە ئەو بکاتە ژنی خۆی. ئەگەر بەڵام ڕەتی بکاتەوە، و باوکی ئەو نەیەوێت ئەو بداتە ئەو وەک ژن، زیو دەداتەوە بە باوکەکە بەپێی ئەوەندەی خشتەنگی کچانە. جادووگەران مەهێڵن بە ژیان بمێننەوە. هەموو کەسێک کە لەگەڵ ئاژەڵ جووت دەبێت، بە مردن دەیانکوژن. ئەوەی قوربانی بۆ خوداوەندەکان دەکات بە مردن لەناودەبرێت، جگە بۆ یەزدان تەنها.

و نامۆیەک ئازار مەدەن و مەیچەوسێننەوە، چونکە ئێوە نامۆ بوون لە خاکی میسر. هەموو بێوەژنێک و هەتیوێک ئازار مەدەن. ئەگەر بەڵام بە خراپە خراپەتان پێکردن، و هاواریان کردووە و هاوار بکەن بۆ من، بە بیستن دەبیستم دەنگیان. و من بە تووڕەیی تووڕە دەبم و ئێوە بە شمشێر دەکوژم، و ژنەکانتان بێوەژن دەبن و منداڵەکانتان هەتیو دەبن. ئەگەر زیو قەرز بدەیتە براکەت کە هەژارە لەلات، پەلەی پێوە مەنێ و سوودی لێ مەستێنە. ئەگەر بەڵام جلوبەرگی دراوسێکەت بە بارمتە بگریت، پێش ڕۆژئاوای خۆر دەیگەڕێنیتەوە بۆی. ئەمە داپۆشینی ئەوە، تەنها ئەمە جلی ڕووتییەکەیەتی، لە چیدا دەنوێت؟ ئەگەر کەواتە هاواری بۆ من بکات، گوێی لێ دەگرم، چونکە من بەزەییم. خوداوەندەکان قسەی خراپ ناکەیت، و فەرمانڕەوای گەلەکەت بە خراپی ناڵێیت. یەکەمین بەرهەمەکانی جۆخینگەی گەنم و گوشەرەی شەرابی خۆت دوا مەخە، یەکەمین لەدایکبووەکانی کوڕەکانت بە من دەدەیت. بەم شێوەیە دەکەیت بە گوێرەکەی خۆت و مەڕی خۆت و ئاژەڵی بارهەڵگری خۆت، حەوت ڕۆژ دەبێت لەلای دایکەکەی، بەڵام لە ڕۆژی هەشتەمدا دەیدەیتەوە بۆ من. و ئێوە پیاوانی پیرۆز دەبن بۆ من، و گۆشتی کوژراو لەلایەن دڕندەکانەوە ناخۆن، بیفڕێبدەنە سەگ. 

### 23

شایەتی درۆ وەرمەگرە، ڕازی مەبە لەگەڵ ستەمکار بیت بە شایەتێکی ناداد. لەگەڵ زۆرینە مەبە لە خراپەدا، لەگەڵ کۆمەڵێک یەکگرتوو مەبە بۆ لایدان لەگەڵ زۆرینە، تاکو دادوەری خوار بکەیت. و بەزەیی بە کەسی هەژاردا نابەیت لە دادوەریدا. ئەگەر ڕووبەڕووی گای دوژمنەکەت ببیتەوە، یان ئاژەڵی بارهەڵگری ئەو کە سەرگەردانە، دەبێت بیگەڕێنیتەوە بۆ ئەو. ئەگەر ئاژەڵی بارهەڵگری دوژمنەکەت ببینیت کە لەژێر بارەکەیدا کەوتووە، تێپەڕ مەکە، بەڵکو یارمەتی بدە بۆ هەڵگرتنەوەی لەگەڵ خاوەنەکەی.

دادوەری هەژار لە دادگاییەکەیدا خوار ناکەیت. لە هەموو قسەیەکی ناڕەوا دوور بکەوەرەوە، بێتاوان و ڕاستودروست مەکوژە، و بەهۆی دیاریەکانەوە خوانەناسان ڕاستودروست دامەنێ. و بەخششت وەرمەگرە، چونکە بەخشش چاوی بینایان کوێر دەکات و قسە ڕاستەکان تێکدەدات. و نامۆیەک مەچەوسێننەوە، چونکە ئێوە گیانی نامۆ دەزانن، خۆشتان نامۆ بوون لە خاکی میسر. شەش ساڵ زەوییەکەت دەچێنیت و بەرهەمەکانی کۆدەکەیتەوە. بەڵام لە ساڵی حەوتەمدا بەربدانەوە دەکەیت و ئەوە دەبەریتەوە، هەژارەکانی نەتەوەکەت دەیخۆن، ئەوەی دەمێنێتەوە دڕندە کێوییەکان دەیخۆن. بەم شێوەیە دەیکەیت بۆ ڕەزەمێوەکەت و باخی زەیتوونەکەت. شەش ڕۆژ کارەکانی خۆت دەکەیت، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم پشوودانە، بۆ ئەوەی گاکەت بپسێتەوە و ئاژەڵە بارهەڵگرەکەت، و بۆ ئەوەی کوڕی کەنیزەکەت و نامۆکە هەناسەیەک بدەن. هەموو ئەوانەی کە پێم گوتوون بۆ ئێوە پارێزیان بکەن، و ناوی خوداوەندەکانی دیکە یادتان نەهێنێتەوە، و نابێت لە دەمی ئێوەوە بیسترێت.

سێ جار لە ساڵدا جەژن بۆ من بگێڕن جەژنی نانی نەهاویراو پارێزراو بکەن، حەوت ڕۆژ نانی نەهاویراو بخۆن، وەک چۆن فەرمانم پێکردن لە کاتی مانگی نوێدا، چونکە لەو کاتەدا لە میسرەوە دەرچوون، بەتاڵ دەست لەبەردەمم دەرنەکەون. و جەژنی دروێنەی یەکەم بەرهەمەکان دەکەیت لە کارەکانی خۆت، ئەوانەی کە دەیانچێنیت لە کێڵگەکەتدا، و جەژنی تەواوبوون لەسەر دەرچوونی ساڵ لە کۆبوونەوەی کارەکانی خۆت ئەوانەی لە کێڵگەکەت. سێ جار لە ساڵدا هەموو نێرینەکانت لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارت دەبینرێن. کاتێک چونکە من نەتەوەکان لە ڕووی تۆ دەردەکەم و سنوورەکانی تۆ فراوان دەکەم، قوربانی خوێنی بخووری من لەسەر هەویرترش ناکەیت، و پیوی جەژنەکەم هەتا بەیانی نامێنێتەوە. یەکەمین بەرهەمەکانی زەوی خۆت دەهێنیتە ناو ماڵی یەزدانی پەروەردگارت، بەرخ لە شیری دایکی خۆی مەکوڵێنە. و ببینە، من نێردراوەکەی خۆم دەنێرم لەپێش ڕووی تۆدا، بۆ ئەوەی لە ڕێگادا بتپارێزێت، تاکو تۆ بهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە بۆ تۆم ئامادە کردووە. ئاگاداربە بۆ خۆت، و گوێ بگرە بۆی، و یاخی مەبە بۆی، چونکە ئەو لێت خۆشنابێت، چونکە ناوی من لەسەر ئەوە. ئەگەر بە باشی گوێ لە دەنگی من بگرن و هەموو ئەوەی فەرمانت پێدەدەم بیکەیت و پەیمانی منیان بپارێزن، دەبنە گەلێکی تایبەت بۆ من لە نێو هەموو نەتەوەکان، چونکە هەموو زەوی هی منە. ئێوەش دەبنە شانشینێکی کاهینایەتی بۆ من و نەتەوەیەکی پیرۆز. ئەم وشانە بە کوڕانی ئیسرائیل دەڵێیت: ئەگەر بە باشی گوێ لە دەنگم بگرن و هەموو ئەوەی پێتان دەڵێم بیکەن، دوژمن دەبم بۆ دوژمنانتان و دژایەتی دەکەم بۆ دژبەرانتان. فریشتەکەم وەک پێشەنگت دەڕوات، چونکە تۆ دەباتە لای ئەمۆرییەکان و حیتییەکان و پریزییەکان و کەنعانییەکان و گرگاشییەکان و حیڤییەکان و یەبوسییەکان، و من لەناویان دەبەم. نە کڕنۆش بۆ خوداوەندەکانیان دەبەیت و نە خزمەتیان دەکەیت، نە بەپێی کردارەکانیان دەکەیت، بەڵکو بە تەواوی دەیانڕووخێنیت و ستوونە تەرخانکراوەکانیان تێکدەشکێنیت. و خزمەت دەکەیت بە یەزدانی خودای خۆت، و من بەرەکەتدار دەکەم نانی خۆت و شەرابی خۆت و ئاوی خۆت، و من نەخۆشی لە ئێوە دوور دەخەمەوە. نە نەزۆک دەبێت، نە نەزۆک لەسەر زەوی تۆ، ژمارەی ڕۆژەکانی تۆ پڕدەکەمەوە. ترسەکە وەک پێشەنگی تۆ دەنێرم، و هەموو ئەو نەتەوانە سەرسام دەکەم کە تۆ دەچیتە ناویان، و هەموو دوژمنەکانت دەکەمە هەڵاتوو. من هەڕەشانەی پێشووی تۆ دەنێرم، و تۆ ئەمۆرییەکان و حیڤییەکان و کەنعانییەکان و حیتییەکان لە خۆت دەردەکەیت. لە ساڵێکدا ئەوان دەرناکەم، بۆ ئەوەی زەوی چۆڵ نەبێت و دڕندەکانی زەوی لەسەرت زۆر نەبن. بەپێی کەم کەم دەریاندەبەم لە پێشت، هەتا زیاد بکەیت و ئەو زەوییە میراتببەیت. وە سنوورەکانی تۆ دادەنێم لە دەریای سوورەوە، هەتا دەریای فەلەستینییەکان، و لە چۆڵەوانییەوە، هەتا ڕووباری گەورەی فورات، و دانیشتووانی زەوییەکە دەدەمە دەست ئێوە، و دەریاندەکەم لە بەردەمتدا. تۆ ڕازی نابیت لەگەڵ ئەوان و لەگەڵ خوداوەندەکانیان پەیمان ببەستیت. و دانانیشن لە زەوی تۆدا، بۆ ئەوەی گوناهت نەکەن بەرامبەر بە من، چونکە ئەگەر خوداوەندەکانی ئەوان بپەرستیت، ئەمانە دەبنە کۆسپێک بۆ تۆ.

### 24

و بە موسای گوت: سەربکەوە بۆ لای یەزدان، تۆ و هارون و نادەب و ئەبیود و حەفتا کەس لە پیرانی ئیسرائیل، و لە دوورەوە کڕنۆش بۆ یەزدان ببەن. و موسا بە تەنها نزیک دەبێتەوە بۆ لای خودا، بەڵام ئەوان نزیک نابنەوە، و گەلیش لەگەڵیان بۆ سەرەوە ناچێت. موسا چووە ژوورەوە و هەموو وشەکانی خودا و یاساکانی بۆ گەل گێڕایەوە، هەموو گەل بە دەنگێکی یەکگرتوو وەڵامیان دایەوە و گوتیان، هەموو ئەو وشانەی کە یەزدان فەرمووی دەیانکەین و گوێیان لێ دەگرین. موسا هەموو وشەکانی یەزدانی نووسی، موسا بەیانی زوو هەستا و قوربانگایەکی لەژێر کێوەکە بنیاد نا، و دوازدە بەرد بۆ دوازدە هۆزەکانی ئیسرائیل. و گەنجەکانی کوڕانی ئیسرائیلی نارد، ئەوانیش قوربانییە سووتاوەکانیان پێشکەش کرد و گوێرەکەکانیان وەک قوربانی ڕزگاری بۆ خودا سەربڕی. موسا نیوەی خوێنەکەی وەرگرت و ڕشتی نێو قاپەکان، بەڵام نیوەی خوێنەکەی ڕشتی بۆ قوربانگاکە. و گرتنی پەڕتووکی پەیمان، خوێندییەوە بۆ گوێی گەل، و گوتیان: هەموو ئەوەی یەزدان فەرمووی، دەیکەین و گوێڕایەڵی دەبین. موسا خوێنەکەی گرت و بەسەر گەلەکەدا پرژاندی و گوتی: ئەوەتا خوێنی ئەو پەیمانەیە کە یەزدان لەگەڵ ئێوە بەست دەربارەی هەموو ئەم وشانە.

موسا و هارون و ناداب و ئەبیهو و حەفتا کەس لە ئەنجومەنی پیرانی ئیسرائیل چوونە سەرەوە. ئەوان ئەو شوێنەیان بینی کە خودای ئیسرائیل لەسەری وەستابوو، و ئەوەی لەژێر پێیەکانیدا بوو، وەک کاری خشتی یاقووتی شین بوو، و وەک شێوەی ئاسمان بوو لە پاکیدا. لە هەڵبژێردراوانی ئیسرائیلدا یەکێکیش لەناونەچوو، و لە شوێنی خودا دەرکەوتن، و خواردیان و خواردیانەوە. یەزدان بە موسای فەرموو: سەربکەوە بۆ لام بۆ ناو کێوەکە و لەوێ بمێنەوە، منیش تەختە بەردینەکان، یاسا و فەرمانەکانت پێدەدەم کە نووسیومن بۆ ئەوەی یاسایان بۆ دابنێم. و موسا هەستا و یەشوع کە لەلای ئەو ڕاوەستابوو، چوونە سەرەوە بۆ چیای خودا. و بە پیرەکانیان گوت: لێرە بێدەنگ بن، هەتا ئێمە بگەڕێینەوە بۆ لای ئێوە، و ئەوەتا هارون و هور لەگەڵ ئێوەن، ئەگەر بۆ کەسێک دادوەری ڕوویدا، با نزیک ببنەوە بۆ لایان. موسا و یەشوع چوونە سەر شاخەکە، و هەورەکە شاخەکەی داپۆشی. و شکۆمەندی خودا هاتە خوارەوە لەسەر کێوی سینا، و هەورەکە داپۆشی شەش ڕۆژ، و یەزدان لە ڕۆژی حەوتەم لە ناوەڕاستی هەورەکەوە بانگی مووسای کرد. ئەو شێوەیەی شکۆمەندیی یەزدان، وەک ئاگرێکی بڵێسەدار لەسەر لووتکەی چیاکە بوو، لەبەردەم کوڕانی ئیسرائیل. موسا چووە ناو هەورەکە و سەرکەوتە سەر شاخەکە، چل ڕۆژ و چل شەو لەوێ لە شاخەکە مایەوە.

### 25

و یەزدان بە موسای فەرموو: من بە کوڕانی ئیسرائیلم گوت: یەکەم بەرهەمەکان لە هەموو ئەوانە وەربگرن کە دڵیان ئامادەیە، و ئێوە یەکەم بەرهەمەکانی من وەردەگرن. و ئەمە ئەو یەکەم بەرهەمانەیە کە ئێوە لە ئەوان وەردەگرن: زێڕ و زیو و برۆنز. و هیاسینس و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی دووانە و کەتانی نازکی ڕستراو و مووی بزن، و چەرمی بەرانی ڕەنگکراو بە سوور، و چەرمی شین، و داری نەڕووخاو،  و بەردەکانی سەردیس، و بەردەکان بۆ نەخشکردن بۆ شانبەرگ و جلە درێژەکە. و پیرۆزگایەک بۆ من دروست دەکەیت، و لەنێو ئێوەدا دەردەکەوم. و بۆ من دروستی دەکەیت بەپێی هەموو ئەوەی لە کێوەکەدا پیشانت دەدەم، نموونەی چادرەکە و نموونەی هەموو کەلوپەلەکانی، ئاوا دروستی دەکەیت. و سندوقی شایەتی دروست دەکەیت لە دارەکانی نەڕووخاو، دوو باڵ و نیو درێژییەکەی، و باڵێک و نیو پانییەکەی، و باڵێک و نیو بەرزییەکەی. و دەیپۆشیتەوە بە زێڕی پاک، لە ناوەوە و لە دەرەوە دەیپۆشیتەوە، و بۆی دروست دەکەیت گوڵینەی زێڕینی تاوکراو لە دەوروبەری. و چوار بازنەی زێڕین بۆ ئەم دروست دەکەیت، و لەسەر ئەو چوار لایەنەکانی دایدەنێیت، دوو بازنە لەسەر یەک لایەن، و دوو بازنە لەسەر لایەنی دووەم. تۆ دارەکانی هەڵگر لە داری نەڕووخاو دروست دەکەیت، و بە زێڕ ڕووکەشیان دەکەیت. و دەبێت دارەکان بهێنیتە ناو ئەڵقەکانی کە لە لاکانی سندووقەکەن، بۆ هەڵگرتنی سندووقەکە پێیان. لە ئەڵقەکانی سندووقەکەدا، دارستانەکان نەجووڵاو دەبن. و دەخەیتە ناو سندووقەکە شایەتییەکان کە دەیاندەمە تۆ. و دروست دەکەیت پۆشینی گوناه لە زێڕی پاک، دوو باڵ و نیو درێژییەکەی، و باڵێک و نیو پانییەکەی. و دوو کەڕوبیم لە زێڕی کوتراو دروست دەکەیت، و ئەوانت لەسەر هەردوو لایەنی تەختی کەفارەت دادەنێیت. کەڕوبێک لە لایەکی ئەمەوە دروست دەکرێت، و کەڕوبێکی دیکە لە لایەکی دووەمی تەختی کەفارەتەوە، و تۆ دوو کەڕوبەکە لەسەر هەردوو لایەکە دروست دەکەیت. کەڕوبەکان دەبن بە درێژکەرەوەی باڵەکانیان لەسەرەوە، سێبەر دەکەن بە باڵەکانیان لەسەر تەختی کەفارەت، و ڕووخسارەکانیان بەرەو یەکتری دەبن، ڕووخسارەکانی کەڕوبەکان بەرەو تەختی کەفارەت دەبن. و شوێنی کەفارەت لەسەر سندوقەکە لە سەرەوە دادەنێیت، و شایەتییەکان کە پێت دەدرێن لەناو سندوقەکە دادەنێیت. من خۆم بە تۆ دەناسێنم لەوێوە، و لە سەرەوەی کورسی بەزەیی، لە نێوان دوو کەڕوبەکە کە لەسەر سندوقی شایەتین، قسەت لەگەڵ دەکەم، هەروەها هەموو ئەو فەرمانانەت پێ دەدەم کە دەبێت بە کوڕانی ئیسرائیل بیگەیەنیت. و مێزێکی زێڕین لە زێڕی پاک دروست دەکەیت، دوو باڵ درێژییەکەی، و باڵێک پانییەکەی، و باڵ و نیوێک بەرزییەکەی. و بۆ ئەم نەخشە تاوکراوە زێڕینەکان لە دەوروبەری دروست دەکەیت، و بۆ ئەم تاجێکی بە پانی دەستێک لە دەوروبەری دروست دەکەیت.

و نەخشینەیەکی تاوکراو بۆ تاجەکە لە دەوروبەری دروست دەکەیت. و چوار ئەڵقەی زێڕین دروست دەکەیت، و ئەو چوار ئەڵقەیە لەسەر چوار بەشی پێیەکانی دادەنێیت لە ژێر تاجەکە. و ئەو بازنەکان دەبنە شوێنی دارستوونەکان، بۆ ئەوەی مێزەکە پێیان هەڵبگیرێت. و دارەکان دروست دەکەیت لە دارە گەنمەناسووتاوەکان، و ڕووکەشیان دەکەیت بە زێڕی پاک، و مێزەکە پێیان هەڵدەگیرێت. و دروست دەکەیت قاپەکانی، بخووردانەکان، قاپە شەرابخستنەکان و جامەکان کە تێیاندا شەراب دەڕێژیت، لە زێڕی پاک دروستیان دەکەیت. و نانەکانی ئامادەیی لەسەر ئەو مێزە دادەنێیت لەبەردەمم بەردەوام.

و چرادانێک لە زێڕی پاک دروست دەکەیت، بە کوتان چرادانەکە دروست دەکەیت، داری ئەو، لقەکانی، جامەکانی، گۆمبوڵەکانی، و گوڵە نیلوفەرەکانی لە خۆی دەبن. شەش لق لە لایەکانەوە دەرچوون، سێ لقی چرادانەکە لە لایەکی یەکەمیەوە، و سێ لقی چرادانەکە لە لایەکی دووەمەوە. و سێ جام نەخشکراو بە شێوەی بادەم، لە یەک لق گۆیەک و گوڵێک، بەم شێوەیە بۆ شەش لقەکە کە دەرچوون لە چرادانەکە. و لە چرادانەکەدا چوار جامی نەخشێنراو بە شێوەی بادەم، لە یەک لقەکەدا گرێیەکان و گوڵە نیلوفەرەکانی. گرێیەک لەژێر دوو لقە لە خۆیەوە، و گرێیەک لەژێر چوار لقە لە خۆیەوە، بەم شێوەیە بۆ شەش لقەکان کە لە چرادانەکەوە دەردەچن، و لە چرادانەکەدا چوار جامی نەخشێنراو بە شێوەی بادەم. گرێیەکان و لقەکان لە خۆی بن، هەموویان کارێکی نەخشێنراو لە یەک زێڕی پاک. و حەوت چراکەکەی دروست دەکەیت، و چراکەکان دادەنێیت، و لە یەک ڕووەوە دەدرەوشێنەوە. و بخووردانەکەی و بنکەکانی لە زێڕی پاک دروست دەکەیت. هەموو ئەم دەفرانە یەک تالنت زێڕی پاکن. ببینە، بەپێی ئەو شێوەیە دروستی دەکەیت کە لە کێوەکەدا پیشانت دراوە.

### 26

و چادرەکە دروست دەکەیت لە دە پەردە، لە کەتانی ناسک تاودراو و شین و ئەرخەوانی و سووری ئاڵ تاودراو، بە نەخشی کەڕوبەکان، بە کاری چنراو دروست دەکەیتیان. درێژی پەردەی یەکەم هەشت و بیست باڵە، و پانی چوار باڵە. پێوانەی هەمان دەبێت بۆ هەموو پەردەکان. پێنج پەردە دەبن بە یەکەوە بەستراو، یەکێک بە ئەوی تر، و پێنج پەردەی تر دەبن بە یەکەوە بەستراو، یەکێک بە ئەوی تر. و ئەڵقەی شینت بۆیان دروست دەکەیت لەسەر لێواری پەردە یەکەکە، لە یەک لایەنەوە بۆ بەستنەوەکە، و بەم شێوەیە دروستی دەکەیت لەسەر لێواری پەردە دەرەوەکە بەرەو بەستنەوەی دووەم. پەنجا قولاپ دروست دەکەیت بۆ پەردە یەکەکە، و پەنجا قولاپ دروست دەکەیت لە بەشی پەردەکە بەپێی پێکەوەلکاندنی دووەمەکە، بەرامبەر بە یەکتر کەوتنەوە بۆ هەریەکە. و پەنجا ئەڵقەی زێڕین دروست دەکەیت، و پەردەکان بە ئەڵقەکان یەکێک بە یەکێکی تر دەبەستیتەوە، و چادرەکە دەبێتە یەک. و پێستە مووداران دروست دەکەیت بۆ پەناگە لەسەر چادرەکە، یازدە پێستەکە دروست دەکەیت. درێژی پەردەی یەکەم سی باڵە، و پانی پەردەی یەکەم چوار باڵە، هەمان پێوانە دەبێت بۆ هەر یازدە پەردەکە. و پێنج پۆستەکە پێکەوە دەبەستیتەوە، و شەش پۆستەکەش پێکەوە دەبەستیتەوە، و پۆستە شەشەمەکە دووبارە دەکەیتەوە لەبەردەم ڕووی چادرەکە. و پەنجا ئەڵقە لەسەر لێواری پەردەی یەکەم دروست دەکەیت، ئەوەی لە نێوانە بەپێی پێکەوەبەستراوەکە، و پەنجا ئەڵقە لەسەر لێواری پەردەی پێکەوەبەستراوی دووەم دروست دەکەیت.

و پەنجا ئەڵقەی برۆنز دروست دەکەیت، و ئەڵقەکان لە ئەڵقە گرێدراوەکانەوە یەکدەگریت، و چەرمەکان یەکدەگریت، و دەبێتە یەک. و دەبێت دابنێیت ئەوەی زیادە لە پەردەکانی چادرەکە، نیوەی پەردەکە کە ماوەتەوە دەیپۆشیتەوە بۆ ئەوەی زیادەیە لە پەردەکانی چادرەکە، دەیپۆشیتەوە لە دوای چادرەکە. باڵێک لەم لاوە و باڵێک لەو لاوە، لە زیادەی پەردەکان، لە درێژی پەردەکانی چادرەکە، دەبێتە داپۆشەر لەسەر لاتەنیشتەکانی چادرەکە لەم لاوە و لەو لاوە، تاکو دایبپۆشێت. و پۆشەرێک بۆ چادرەکە لە پێستی بەرانی ڕەنگکراوی سوور دروست دەکەیت، و پۆشەرەکانی پێستی شین لە سەرەوە.

و کۆڵەکەکانی چادرەکە لە دارێکی نەسڕاو دروست دەکەیت. دە باڵ دروست دەکەیت کۆڵەکە یەکەکە، و باڵێک و نیو پانی کۆڵەکە یەکەکە. دوو زمانەچکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک، بەرامبەر یەکتر، ئاوا دەیکەیت بۆ هەموو کۆڵەکەکانی چادرەکە. و بیست کۆڵەکە بۆ چادرەکە دروست دەکەیت لە لایەنی باکوور. و چل بنکەی زیو دروست دەکەیت بۆ بیست کۆڵەکەکان، دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک بۆ هەردوو لایەنەکانی، و دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک بۆ هەردوو لایەنەکانی. و لایەنی دووەم کە بەرەو باشوورە، بیست کۆڵەکە، و چل بنکەی زیوی ئەوان، دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک بۆ هەردوو لایەنی ئەو، و دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک بۆ هەردوو لایەنی ئەو. و لە دواوەی چادرەکە لە بەشی ڕووەو دەریا، شەش کۆڵەکە دروست دەکەیت و دوو کۆڵەکە دروست دەکەیت لەسەر گۆشەکانی چادرەکە لە لای دواوە. و دەبێت لە خوارەوە یەکسان بێت، بەپێی هەمان شێوە لە سەرەوە یەکسان دەبن بۆ کۆبوونەوەیەکی یەکگرتوو، ئاوا دەیکەیت بۆ هەردوو گۆشەکە، با یەکسان بن. و دەبنە هەشت کۆڵەکە، و بنکەکانیان زیو شازدە، دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک بۆ هەردوو لایەنەکەی، و دوو بنکە بۆ هەر کۆڵەکەیەک. و دەکەیت شەقامەکان لە دارەکانی نەڕووخاو، پێنج بۆ یەک کۆڵەکە لە یەک لایەنی چادرەکە، و پێنج شمشەکە بۆ کۆڵەکەی لایەنی یەکەمی چادرەکە، بۆ دووەم، و پێنج شمشەکە بۆ کۆڵەکەی لایەنی دواوەی چادرەکە کە بەرەو دەریایە. و شریتی ناوەڕاست کە لە نێوان ستوونەکانە، با لە لایەنێکەوە بۆ لایەنەکەی تر درێژ بێتەوە. و ئەو کۆڵەکەکان بە زێڕ داپۆشیت، و ئەو ئەڵقەکان زێڕین دروست دەکەیت، کە ئەو دارستانەکانی بۆ ناویان دەهێنیتەوە، و ئەو دارستانەکان بە زێڕ داپۆشیت. و چادرەکە هەڵدەستێنیت بەپێی ئەو شێوەیەی کە لە کێوەکەدا پیشانت دراوە.

و پەردەیەک دروست دەکەیت لە ڕیسی شین و ئەرخەوانی و سووری ڕەشەراوە و کەتانی نەخراو، بە کاری چنراو دروستی دەکەیت بە وێنەی کەڕوبیان. و دایدەنێیت ئەو لەسەر چوار ستوونی نەڕووخاو کە بە زێڕ ڕووکەشکراون، سەرەکانیان زێڕین و بنکەکانیان چوار زیوین. و پەردەکە لەسەر کۆڵەکەکان دادەنێیت، و لەوێ سندوقی شایەتییەکە دەهێنیتە ژوورەوە بۆ ناوەوەی پەردەکە، و پەردەکە بۆ ئێوە جیاکاری دەکات لە نێوان پیرۆزەکە و لە نێوان پیرۆزترین شوێن. و بە پەردەکە سندوقی شایەتی لە پیرۆزی پیرۆزەکان دادەپۆشیت. و مێزەکە لە دەرەوەی پەردەکە دادەنێیت، و چرادانەکە بەرامبەر بە مێزەکە لەسەر بەشی چادرەکە کە بەرەو باشوورە، و مێزەکە دادەنێیت لەسەر بەشی چادرەکە کە بەرەو باکوورە. و داپۆشراوێک دروست دەکەیت بۆ دەرگای چادرەکە لە شین و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی ڕستراو و کەتانی ناسکی ڕستراو، کاری نەخشێنراو. و پێنج کۆڵەکە بۆ پەردەکە دروست دەکەیت، و بە زێڕ ڕووکەشیان دەکەیت، و سەرەکانیان زێڕین دەبن، و پێنج بنکەی برۆنزیان بۆ دەتوێنیتەوە.

### 27

و قوربانگایەک لە دارەکانی نەڕووخاو دروست دەکەیت، پێنج باڵ درێژی و پێنج باڵ پانی، قوربانگاکە چوارگۆشە دەبێت، و بەرزییەکەی سێ باڵ دەبێت. و قۆچەکان لەسەر چوار گۆشەکان دروست دەکەیت، قۆچەکان لە خودی ئەو دەبن، و بە برۆنز دایاندەپۆشیت. و تاجێک بۆ قوربانگاکە دروست دەکەیت، هەروەها پۆشەرەکەی و جامەکانی و قولاپە گۆشتەکانی و بخووردانەکەی، هەموو کەلوپەلەکانی لە برۆنز دروست دەکەیت. و بۆ ئەو تۆڕێکی بڕۆنز بە کاری تۆڕی دروست دەکەیت، و بۆ تۆڕەکە چوار ئەڵقەی بڕۆنز لەژێر چوار لایەکە دروست دەکەیت. و دایاننێیت ئەوان لەژێر شەبەکەی قوربانگاکە لە خوارەوە، شەبەکەکەش دەبێت تا نیوەی قوربانگاکە. و داردەستەکان بۆ قوربانگاکە لە دارە نەسڕاوەکان دروست دەکەیت، و بە برۆنز دەیانپۆشیت. و تۆ دارستانەکان دەهێنیتە ناو ئەڵقانەکانەوە، و با دارستانەکان لە هەردوو لای قوربانگاکە بن بۆ هەڵگرتنی. کونگ بێ درز دروستی دەکەیت، بەپێی ئەوەی لە کێوەکەدا پیشانت درا، بەم شێوەیە دروستی دەکەیت. و حەوشەیەک بۆ چادرەکە دروست دەکەیت، بۆ ئەو لایەنەی بەرەو باشوورە، پەردەکانی حەوشەکە لە کەتانی ناسک ئاوێتە دروستکراو، درێژییەکەی سەد باڵ بۆ یەک لایەن. و کۆڵەکەکانیان بیست، و بنکەکانیان بیست برۆنزی، و ئەڵقەکانیان و گرتەکانیان زیوی. بەم شێوەیە بۆ لایەکە کە بەرەو ڕۆژهەڵاتە، پەردەکان سەد باڵ درێژی، کۆڵەکەکانیان بیست، بنکەکانیان بیست لە برۆنز، ئەڵقەکان و گیرەکانی کۆڵەکەکان، و بنکەکانیان ڕووکەش کراو بە زیو. بەڵام پانی حەوشەکە کە بەرەو دەریایە، پەردەکانی پەنجا باڵە، کۆڵەکەکانیان دەیانە و بنکەکانیان دەیانە. و پانی حەوشەکە کە بەرەو باشوورە، پەردەکان پەنجا باڵن، کۆڵەکەکانیان دەیە، و بنکەکانیان دەیە. و پازدە باڵ بەرزی پەردەکان بۆ لایەکە یەکەم، کۆڵەکەکانیان سێ و بنکەکانیان سێ. ئەو لایەنە دووەمیش پازدە باڵ لە پەردەکان بەرزییەکە، کۆڵەکەکانیان سێ، و بنکەکانیان سێ. بۆ دەروازەی حەوشەکە داپۆشراوێک هەبوو، بەرزییەکەی بیست باڵ بوو، لە شینی و ئەرخەوانی و سووری ڕستراو و کەتانی ناسک ڕستراو بە جۆراوجۆری نەخشێنەر، کۆڵەکەکانیان چوار بوون و بنکەکانیان چوار بوون. هەموو کۆڵەکەکانی حەوزەکە لە دەوروبەر بە زیو ڕووکەش کراون، سەرەکانیان زیوین و بنکەکانیان برۆنزن. درێژی حەوشەکە سەد لەسەر سەد، پانی پەنجا لەسەر پەنجا، و بەرزی پێنج باڵ لە کەتانی ناسک تاودراو، و بنکەکانیان بڕۆنز بوون. هەموو دروستکردنەکە و هەموو ئامێرەکان و مێخەکانی حەوشەکە لە برۆنز بوون.

و تۆ فەرمان بدە بە کوڕەکانی ئیسرائیل، و با ئەوان ڕۆنی زەیتوونی پاک و کوتراوی نەگوشراو بۆ تۆ بهێنن بۆ ڕووناکی، بۆ ئەوەی چرا بەردەوام بسووتێت. لە چادری شایەتیدا، لە دەرەوەی پەردەکە کە لەسەر پەیمانە، هارون و کوڕەکانی لە ئێوارەوە هەتا بەیانی دەیسووتێنن لەبەردەم یەزدان. ئەمە یاسایەکی هەتاهەتاییە بۆ نەوەکانتان لەنێو کوڕانی ئیسرائیلدا.

### 28

و تۆ نزیک بکە بۆ لای خۆت هارونی براکەت و کوڕەکانی ئەو لە نێو کوڕانی ئیسرائیل، بۆ ئەوەی کاهینیێتیم بۆ بکەن: هارون و نادەب و ئەبیود و ئەلعازار و ئیتامار، کوڕەکانی هارون. و جلوبەرگێکی پیرۆز بۆ هارونی برات دروست دەکەیت بۆ ڕێز و شکۆمەندی. و تۆ قسە بکە بۆ هەموو ئەوانەی دانا لە مێشکن، ئەوانەی من پڕم کردەوە لە ڕۆحی دانایی و تێگەیشتن، و ئەوان جلوبەرگە پیرۆزەکەی هارون دروست دەکەن بۆ پیرۆزگا، کە تێیدا کاهینیێتی بۆ من دەکات. ئەمانەش ئەو جلوبەرگانەن کە دروستیان دەکەن: سنگپێچە و شانپێچە و کەوای درێژ و کراسی چنراو و دەستاری سەر و کەمەربەند، دروستیان دەکەن جلوبەرگی پیرۆز بۆ هارون و کوڕەکانی بۆ ئەوەی کاهینیێتیم بۆ بکەن. و ئەوان دەبن ئەو زێڕە و شینی ئاسمانی و ئەرخەوانی و سووری گوڵاوی و کەتانی نازک. و ئەوان شانپارچەکە لە کەتانی نەرم تاوکراو دروست دەکەن، کاری چنراوی چنەر. دوو شانەکان بەستراو دەبن بۆی، یەکێک بە ئەوی تر، لەسەر هەردوو بەشەکان هاوتاکراو. و پارچەکەی شانەکان کە لەسەرە، بەپێی دروستکردنەکە لە هەمان شتەوە دەبێت، لە زێڕی پاک و شین و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی ڕستراو و کەتانی نازکی ڕستراو. و دەبێت ئەو دوو بەردە زمرووودەکە بگریت، و ناوەکانی کوڕانی ئیسرائیل لەسەریان هەڵبکەنیت. شەش ناو لەسەر بەردی یەکەم، و شەش ناوی ماوە لەسەر بەردی دووەم بەپێی نەوەکانیان. بە هونەری کارکردنی بەرد، وەک نەخشی مۆر، دوو بەردەکە بە ناوەکانی کوڕانی ئیسرائیل دەنەخشێنیت. و دوو بەردەکە لەسەر شانەکانی ئێفۆدەکە دادەنێیت، بەردەکانی یادگاری بۆ کوڕەکانی ئیسرائیلن، و هارون ناوەکانی کوڕەکانی ئیسرائیل لەبەردەم یەزدان لەسەر هەردوو شانەکەی هەڵدەگرێت، وەک یادگاری بۆ ئەوان. و پارچە شانەکان لە زێڕی پاک دروست دەکەیت. و دوو زنجیرەی پێچراوی لە زێڕی پاک دروست دەکەیت، تێکەڵکراو لە گوڵەکاندا، کاری چنین، و زنجیرە پێچراوەکان دادەنێیت لەسەر شانەکان، بەپێی شانەکانیان لە بەشی پێشەوە.

و سنگپێچی حوکمەکان دروستدەکەیت، کارێکی نەخشێنراو، بەپێی شێوەی ئێفۆدەکە دروستی دەکەیت لە زێڕ و شین و ئەرخەوانی و سووری ڕستراو و کەتانی ڕستراو. تۆ ئەوە چوارگۆشە دەکەیت، دووانە دەبێت، درێژییەکەی بستێک دەبێت و پانییەکەی بستێک. و قوماشێکی بە بەردنراو چوار ڕیزە دەچنیتە ناوی. ڕیزێک لە بەردەکان دەبێت: عقیقی سوور، یاقووتی زەرد و زومەرود، ئەمە یەکەم ڕیزە. و ڕیزی دووەم، خەڵووز و یاقووتی شین و یەشب. و ڕیزی سێیەم، لیگوریۆم، عەقیق و ئەمەسیست. و ڕیزەکەی چوارەم، زەبەرجەد و بێریل و عاشقبەند، بە زێڕ داپۆشراو و لە زێڕدا بەستراو، با بەپێی ڕیزەکەی خۆیان بن. و با بەردەکان لە ناوەکانی دوازدە کوڕی ئیسرائیل بن بەپێی ناوەکانیان، نەخشی مۆر، هەریەکەیان بەپێی ناوەکەی خۆی بۆ دوازدە هۆزەکان. و لەسەر پەیامەکە گوڵینگە چنراوەکان دروست دەکەیت، کارێکی زنجیرەوار لە زێڕی بێگەرد.       هارون ناوەکانی کوڕانی ئیسرائیل لەسەر سنگپێچی دادوەری لەسەر سنگی خۆی هەڵدەگرێت، کاتێک دەچێتە ژوورەوە بۆ شوێنی پیرۆز، وەک یادگارییەک لەبەردەم خودا. و تۆ ئاشکراکردن و ڕاستی دادەنێیت لەسەر سنگپێچی حوکم، و دەبێتە لەسەر سنگی هارون کاتێک دەچێتە ناو پیرۆزگا لەبەردەم یەزدان، و هارون حوکمەکانی کوڕانی ئیسرائیل هەڵدەگرێت لەسەر سنگی لەبەردەم یەزدان بەردەوام. و جلێکی ژێرەوەی درێژی تەواو شین دروست دەکەیت. و دەمەکە لە ناوەڕاستی ئەوەوە دەبێت، لێوارێکی هەیە بە دەوری دەمەکە، کاری چنراو، پێکەوەبەستنەوەکە چنراوە لە ئەوەوە، بۆ ئەوەی نەدڕێت. و دروست دەکەیت لەژێر پشتی کراسەکە لە خوارەوە، وەک گوڵکردنی هەنار، هەنارە بچووکەکان لە شین و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی ڕستراو و کەتانی ناسک تاودراو، لەژێر پشتی کراسەکە بە دەوری، هەمان شێوەی هەنارە بچووکەکانی زێڕین و زەنگەکان لەنێوان ئەمانە بە دەوری. لەنێوان هەنارێکی زێڕین دۆدۆنایەک، و گوڵاوی لەسەر قاچی کراسەکە بەدەوری. و دەنگی هارون دەبێت بیسترێت لە کاتی خزمەتکردندا، کاتێک دەچێتە ژوورەوە بۆ ناو شوێنی پیرۆز لەبەردەم یەزدان و کاتێک دێتە دەرەوە، بۆ ئەوەی نەمرێت. و پەڵاسێکی زێڕینی پاک دروست دەکەیت و نەخشێکی مۆر لەسەری دەنووسیت: پیرۆزگای یەزدان. و دایدەنێیت لەسەر شینی تاوکراو، و لەسەر دەستارەکە دەبێت، لەبەردەم دەستارەکە دەبێت. و دەبێتە لەسەر ناوچەوانی هارون، و هارون هەڵدەگرێت گوناهەکانی شتە پیرۆزەکان، هەرچەندە کە کوڕانی ئیسرائیل پیرۆز دەکەن لە هەموو دیارییە پیرۆزەکانیان، و دەبێتە لەسەر ناوچەوانی هارون بەردەوام پەسەندکراو بۆیان لەبەردەم یەزدان.

ئەو نەخشێنراوانەی کراسەکان لە کەتانی نازک دەبن، سەرپێچێکی کەتانی نازک دروستدەکەیت، و کەمەربەندێکیش دروستدەکەیت کە کاری چنراو بێت. و بۆ کوڕەکانی هارون کراسەکان و کەمەربەندەکان دروست دەکەیت، و سەرپێچەکان دروست دەکەیت بۆیان بۆ ڕێز و شکۆ. و جلیان لەبەر دەکەیت، هارونی برات و کوڕەکانی لەگەڵیدا، و دەستنیشانیان دەکەیت و دەستیان پڕ دەکەیت و پیرۆزیان دەکەیت، بۆ ئەوەی کاهینیێتیم بۆ بکەن. و دەرپێی کەتان بۆیان دروست دەکەیت بۆ داپۆشینی ڕووتی جەستەیان، لە کەمەرەوە هەتا ڕانەکان دەبێت. و هارون و کوڕەکانی ئەوان دەبێت، کاتێک دەچنە ناو چادری شایەتی، یان کاتێک نزیک دەبنەوە بۆ خزمەتکردن لە قوربانگای پیرۆز، و گوناه ناهێننە سەر خۆیان، بۆ ئەوەی نەمرن. یاسایەکی هەتاهەتاییە بۆ ئەو و بۆ تۆوەکەی لەگەڵ ئەو.

### 29

و ئەمانە ئەوەیە کە تۆ دەیکەیت بۆ ئەوان، تۆ پیرۆزیان دەکەیت، بۆ ئەوەی کاهینیێتیم بۆ بکەن. دەبێت گوێرەکەیەک لە گایان بگریت، و دوو بەرانی بێ کەموکوڕی. و نانی فەتیرەی شێلراو لە ڕۆن، و کولێرەی فەتیرەی چەورکراو لە ڕۆن، لە ئاردی نەرمی گەنم دروستیان دەکەیت. و دایاندەنێیت لەسەر سەبەتێک، و پێشکەشیان دەکەیت لەگەڵ سەبەتەکە، و گوێرەکەیەکە و دوو بەرانەکە. و هارون و کوڕەکانی دەهێنیتە سەر دەرگای چادری شایەتی، و دەیانشۆیت بە ئاو. و کاتێک ئەو جلوبەرگانە دەگریت، بەرگ لەبەر دەکەیت هارونی برات و کراسە درێژەکە، و شانپۆشەکە، و سنگپێچەکە، و سنگپێچەکە بۆی دەبەستیتەوە بە شانپۆشەکە. و دەستارەکە لەسەر سەری ئەو دادەنێیت، و پلێتی پیرۆزی لەسەر دەستارەکە دادەنێیت. و دەبێت ڕۆنی دەستنیشانکردن بگریت و لەسەر سەری ئەو بیڕێژیت و ئەو دەستنیشان بکەیت. و کوڕەکانی ئەو دەهێنیت و کراسەکان لەبەر دەکەیت. و تۆ دەیانبەستیتەوە بە پشتێنەکان، و سەرپێچەکان دەخەیتە سەریان، و کاهینیەتی دەبێت بۆ ئەوان بۆ من بۆ هەتاهەتایە، و دەستەکانی هارون تەواو دەکەیت، و دەستەکانی کوڕەکانی ئەو. و گوێرەکەکە دەهێنیتە سەر دەرگای چادری شایەتی، و هارون و کوڕەکانی دەستەکانیان دادەنێن لەسەر سەری گوێرەکەکە لەبەردەم یەزدان، لەلای دەرگای چادری شایەتی. و گوێرەکە لەبەردەم یەزدان سەردەبڕیت، لەلای دەرگاکانی چادری شایەتی. و دەبێت لە خوێنی گوێرەکە بگریت، و لەسەر قۆچەکانی قوربانگاکە بە پەنجەی خۆت دایبنێیت، بەڵام هەموو ئەو خوێنەی ماوە لەلای بنکەی قوربانگاکە بیڕێژیت. و دەبێت هەموو ئەو چەوریەی لەسەر سکەکە بگریت، و پارچەی جگەر، و دوو گورچیلەکە، و ئەو چەوریەی لەسەریانە، و لەسەر قوربانگاکە دایاننێیت. گۆشتەکانی گوێرەکەکە و پێستەکە و ڕیخۆڵەکە دەسووتێنیت بە ئاگر لە دەرەوەی ئۆردوگاکە، چونکە گوناهە.

و بەرانە یەکەکە دەگریت، و هارون و کوڕەکانی دەستەکانیان لەسەر سەری بەرانەکە دادەنێن. و سەری دەبڕیت و خوێنەکە دەگریت و بە چواردەوری قوربانگاکەدا دەیڕێژیت. و بەرانەکە بەپێی ئەندامەکان دوو بەش دەکەیت، و ناوەوەکان و پێیەکان بە ئاو دەشۆیت، و لەسەر دوو بەشەکان لەگەڵ سەرەکە دایاندەنێیت. و تەواوی بەرانەکە لەسەر قوربانگاکە پێشکەش دەکەیت، قوربانی سووتاندنێکە بۆ یەزدان، بۆنی خۆشبۆیی، بخوورێکە بۆ یەزدان. و تۆ دەبێت بەرانە دووەمەکە ببەیت، و هارون و کوڕەکانی دەستەکانیان لەسەر سەری بەرانەکە دادەنێن. و سەری دەبڕیت، و خوێنەکەی دەگریت، و دایدەنێیت لەسەر گوێرەی گوێی ڕاستی هارون، و لەسەر سەری دەستی ڕاست، و لەسەر سەری پێی ڕاست، و لەسەر گوێرەکانی گوێکانی ڕاستی کوڕەکانی، و لەسەر سەرەکانی دەستە ڕاستەکانیان، و لەسەر سەرەکانی پێیە ڕاستەکانیان. و دەبێت لە خوێنی قوربانگاکە و لە زەیتی دەستنیشانکردنەکە بگریت، و لەسەر هارون و جلەکەی، و لەسەر کوڕەکانی و جلەکانی کوڕەکانی لەگەڵ ئەو پرژاندنی بکەیت، و خۆی و جلەکەی، و کوڕەکانی و جلەکانی کوڕەکانی لەگەڵ ئەو پیرۆز دەکرێن. بەڵام خوێنی بەرانەکە بە دەوری قوربانگاکە دەڕێژیت. و دەبێت بگریت لە بەرانەکە پیوەکەی ئەو، و پیوەکە کە سکەکە دادەپۆشێت، و گەدەی جگەرەکە، و دوو گورچیلەکە، و پیوەکە کە لەسەریانە، و باڵە ڕاستەکە، چونکە ئەمە تەواوکردنە. یەک نانی لە ڕۆن و یەک کولێرەی تەخت لە سەبەتەی نانە فەتیرەکانی دانراوەکان لەبەردەم یەزدان. و هەموویان دەخەیتە سەر دەستەکانی هارون و سەر دەستەکانی کوڕەکانی، و جیایان دەکەیتەوە وەک پێشکەشکراوێک لەبەردەم یەزدان. ئەو کاتە ئەوانت لە دەستەکانیان دەگریتەوە و لەسەر قوربانگاکەی قوربانی سووتاندنی تەواو پێشکەشیان دەکەیت بۆ بۆنێکی خۆشبۆیی لەبەردەم یەزدان، پێشکەشکراوێکە بۆ یەزدان. و دەبێت سنگەکە لە بەرانی تەواوکردنەکە بگریت، کە هی هارونە، و وەک پێشکەشکراوێک لەبەردەم یەزدان جیای بکەیتەوە، و دەبێتە بەشی تۆ. و تۆ پیرۆز دەکەیت ئەو سنگەی پێشکەشکراو و ئەو باڵەی لابردن، کە جیاکراوەتەوە و کە لابراوە لە بەرانی تەواوکردن لە هارون و لە کوڕەکانی. و دەبێتە هارون و کوڕەکانی یاسایەکی هەتاهەتایی لە کوڕانی ئیسرائیل، چونکە ئەمە بەخشینە، و پێشکەشکراوێک دەبێت لە کوڕانی ئیسرائیل لە قوربانییە ڕزگاریییەکانی کوڕانی ئیسرائیل، پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان.

جلی پیرۆزی هارون دەبێتە هی کوڕەکانی لەدوای ئەو، بۆ ئەوەی پێیان دەستنیشان بکرێن و دەستەکانیان تەرخان بکرێن. حەوت ڕۆژ ئەو کاهینە لەبەریان دەکات کە لە کوڕەکانی جێگری دەبێتەوە، ئەوەی دەچێتە ناو چادری شایەتی بۆ خزمەتکردن لە شوێنە پیرۆزەکان. و بەرانی تەواوکردنەکە دەگریت و گۆشتەکە لە شوێنێکی پیرۆز دەکوڵێنیت. و هارون و کوڕەکانی دەخۆن گۆشتی بەرانەکە، و نانەکانی ناو سەبەتەکە، لەلای دەرگای چادری شایەتی. ئەوان ئەوانە دەخۆن کە تێیاندا پیرۆزکران، بۆ تەواوکردنی دەستەکانیان و پیرۆزکردنیان، و بیانی لێیان ناخوات، چونکە پیرۆزن. ئەگەر بەڵام شتێک لە گۆشتەکانی قوربانی تەواوکردنەکە و نانەکان هەتا بەیانی بمێنێتەوە، ئەوەی ماوەتەوە بە ئاگر دەسووتێنیت، ناخورێت، چونکە پیرۆزە.

و بۆ هارون و کوڕەکانی ئاوا دەکەیت بەپێی هەموو ئەوەی فەرمانم پێکردیت، حەوت ڕۆژ دەستەکانیان تەواو دەکەیت. و گوێرەکەی گوناه دروست دەکەیت لە ڕۆژی پاککردنەوە، و قوربانگاکە پاک دەکەیتەوە لە کاتی پیرۆزکردنت لەسەری، و دەستنێژی دەکەیت بۆ ئەوەی پیرۆزی بکەیت. حەوت ڕۆژ قوربانگاکە پاک دەکەیتەوە و پیرۆزی دەکەیت، قوربانگاکە دەبێتە پیرۆزی پیرۆزان، هەرکەسێک دەستی لە قوربانگاکە بدات پیرۆز دەکرێت. و ئەمانە ئەوەیە کە تۆ لەسەر قوربانگاکە دەیکەیت: بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی، دوو بەرخ لە ڕۆژێکدا لەسەر قوربانگاکە بەردەوام، پێشکەشکراوی بەردەوام.

بەرخە یەکەکە لە بەیانیدا ئامادە دەکەیت، و بەرخە دووەمەکە لە ئێوارەدا ئامادە دەکەیت. و دەیەکێک لە ئاردی نەرم کە تێکەڵکراوە بە چوارەمی هینێک ڕۆنی کوتراو، و پێشکەشکراوی شەرابێک کە چوارەمی هینێکە لە شەراب بۆ یەک بەرخ. بەرخی دووەم لە ئێوارەدا دەکەیت، بەپێی قوربانی بەیانییەکە و بەپێی شەرابی پێشکەشکراوەکەی، دەیکەیت بە پێشکەشکراوێکی بۆنخۆش بۆ یەزدان. قوربانی بەردەوام بۆ نەوەکانتان، لەسەر دەرگای چادری شایەتی لەبەردەم یەزدان، لەوێ کە خۆم دەناسێنم بە تۆ لەوێوە، بۆ ئەوەی قسەت لەگەڵ بکەم. و لەوێ چاوپێکەوتن دەکەم لەگەڵ نەوەی ئیسرائیل، و بە شکۆمەندی خۆم پیرۆز دەکرێم. و چادری شایەتی و قوربانگاکە پیرۆز دەکەم، و هارون و کوڕەکانی پیرۆز دەکەم بۆ ئەوەی کاهینیێتیم بۆ بکەن. و ناوم دەبردرێت لەنێو کوڕەکانی ئیسرائیل، و دەبم بە خودای ئەوان. و ئەوان دەزانن کە من یەزدانی خودای ئەوانم، ئەوەی ئەوانم لە خاکی میسر دەرهێناوە، بۆ ئەوەی بانگ بکرێم لەلایان و خودای ئەوان بم.

### 30

و قوربانگایەکی بخوور لە دارە نەسڕاوەکان دروست دەکەیت. و دروستی دەکەیت، درێژییەکەی یەک باڵ و پانییەکەی یەک باڵ، چوارگۆشە دەبێت، و بەرزییەکەی دوو باڵ، قۆچەکانی لە خۆی دەبن. و بە زێڕی پاک داپۆشیت تۆڕەکەی، و دیوارەکانی بە چواردەوری، و قۆچەکانی، و تاجێکی زێڕینی تاوکراوت بۆی دروست دەکەیت بە چواردەوری. و دوو ئەڵقەی زێڕینی پاک دروست دەکەیت لەژێر تاجە پێچراوەکەی، بۆ هەردوو لایەنەکە دروست دەکەیت لە هەردوو لایەنەکەدا، و دەبنە گرتەکان بۆ دارستانەکان، بۆ ئەوەی پێیان هەڵبگیرێت. و دارستانەکان لە داری نەسڕاو دروست دەکەیت، و بە زێڕ داپۆشینیان دەکەیت. و دایدەنێیت ئەو بەرامبەر پەردەکە کە لەسەر سندوقی شایەتییەکانە، لەوێ کە خۆم بە تۆ دەناسێنم لەوێوە. و هارون بخووری پێکهاتووی نازک لەسەری دەسووتێنێت لە بەیانیدا، کاتێک چراکان چاکدەکاتەوە، بخووری لەسەری دەسووتێنێت. و کاتێک هارون چرایەکان لە کاتی درەنگ دادەگیرسێنێت، بخووری لەسەر دەسووتێنێت. بخووری بەردەوامی هەمیشەیی لەبەردەم یەزدان بۆ نەوەکانیان. وە نایەنێتە سەری بخووری جیاواز، پێشکەشکراو، قوربانی، وە شەرابی پێشکەشکراو ناڕێژیتە سەری. و هارون کەفارەت دەکات لەسەری، لەسەر قۆچەکانی جارێک لە ساڵێکدا، لە خوێنی پاککردنەوە پاکی دەکاتەوە بۆ نەوەکانیان، پیرۆزی پیرۆزەکانە بۆ یەزدان.

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، ئەگەر ژمارەکردنی کوڕانی ئیسرائیل بگریت لە پشکنینەکەیاندا، و هەریەکەیان قەرەبووی گیانی خۆی بداتە یەزدان، ئەوا کەوتنێک لە نێویاندا نابێت لە پشکنینەکەیاندا. ئەمە ئەوەیە کە ئەوانە دەیدەن کە لە پشکنینەکە تێدەپەڕن: نیوەی دیدراخما کە بەپێی دیدراخمای پیرۆزە، بیست ئۆبۆل بۆ دیدراخما، بەڵام نیوەی دیدراخما بەخشینە بۆ یەزدان. هەموو ئەوانەی تێدەپەڕن بۆ ژماردن لە تەمەنی بیست ساڵ و سەرووتر، بەشداری دەدەن بە یەزدان. ئەو دەوڵەمەندە زیاد ناکات، و ئەو هەژارە کەم ناکات لە نیوەی دیدراخمەکە لە پێشکەشکردنی بەخششەکە بە یەزدان، بۆ کەفارەتکردن بۆ گیانەکانتان. و ئەو زیوەی بەشداریەکان لە کوڕانی ئیسرائیل وەردەگریت، و بۆ خزمەتی چادری شایەتی دەیدەیت، و دەبێتە یادگاری بۆ کوڕانی ئیسرائیل لەبەردەم یەزدان، بۆ کەفارەتکردن دەربارەی گیانەکانتان. و یەزدان بە موسای فەرموو: دروست بکە حەوزێکی برۆنز و بنکەیەکی برۆنزی بۆی، بۆ ئەوەی شوشتن، و دایبنێ لەنێوان چادری شایەتی و قوربانگا، و ئاو بڕێژە ناوی. و هارون و کوڕەکانی دەست و پێیەکانیان لەو بە ئاو دەشۆن. کاتێک دەچنە ناو چادری شایەتی، دەبێت بە ئاو خۆیان بشۆن، تاکو نەمرن، کاتێک نزیک دەبنەوە بۆ قوربانگا بۆ خزمەتکردن و پێشکەشکردنی قوربانییە سووتاوەکان بۆ یەزدان. دەستەکان و پێیەکان بە ئاو دەشۆن، کاتێک دەچنە ناو چادرەکەی شایەتی، بە ئاو دەشۆن، بۆ ئەوەی نەمرن، و ئەمە دەبێتە یاسایەکی هەتاهەتایی بۆیان، بۆ ئەو و نەوەکانی لەگەڵ ئەو. و یەزدان بە موسای فەرموو: و تۆ بۆنەکان بگرە، گوڵی موڕی هەڵبژێردراو پێنج سەد شاقل، و دارچینی بۆنخۆش نیوەی ئەمە دوو سەد و پەنجا، و قامیشی بۆنخۆش دوو سەد و پەنجا، و پێنج سەد شیکلی ئیرسی پیرۆز، و زەیتی زەیتوون هێن. و دروستی دەکەیت، ئەو زەیتی دەستنیشانکردنی پیرۆز، بۆنخۆشییەکی بۆنخۆشکراو بە هونەری بۆنخۆشکەر، زەیتی دەستنیشانکردنی پیرۆز دەبێت. و لە ئەو دەستنیشان دەکەیت چادری شایەتی، و سندوقی پەیمانی چادری شایەتی، و هەموو قاپوقاچاغەکانی. و چرادان و هەموو قاپوقاچاغەکانی، و قوربانگای بخوور، و قوربانگای قوربانییە سووتاوەکان و هەموو کەلوپەلەکانی، و مێزەکە و هەموو کەلوپەلەکانی، و دەستشۆرەکە. و پیرۆزیان دەکەیت، و دەبنە پیرۆزی پیرۆزەکان، هەموو ئەوەی دەستی لێ بدات، پیرۆز دەکرێت. و هارون و کوڕەکانی دەست نیشان دەکەیت و ئەوان پیرۆز دەکەیت بۆ ئەوەی وەک کاهین خزمەتم بکەن. و بۆ کوڕەکانی ئیسرائیل قسە دەکەیت و دەڵێیت: ڕۆنی چەورکردنی دەستنیشانکردنی پیرۆز، ئەمە بۆ ئێوە دەبێت بۆ نەوەکانتان. لەسەر گۆشتی مرۆڤ ناچڕێندرێت، و بەپێی پێکهاتەی ئەم شتە بۆ خۆتان وەک ئەمە دروستی ناکەن، پیرۆزە، و پیرۆزگا دەبێت بۆ ئێوە. ئەوەی کە وەک ئەمە دەکات، و ئەوەی کە لە ئەوی خۆی بە بیانییەک دەدات، لە گەلی خۆی دەبڕدرێتەوە.

و پەروەردگار بە موسای فەرموو: بۆنەکان بۆ خۆت ببە، موڕ، ئۆنیخا، گەلبانوم خۆشبۆن و بخووری ڕوون، هەموویان بە پێوانەی یەکسان دەبن. و ئەوان بخوورێکی عەتاری لەسەر دروست دەکەن، کاری عەتارساز، تێکەڵکراو، پاک، کارێکی پیرۆز. و لە ئەمانە دەیکوتیتەوە بۆ نەرمی، و دایدەنێیت لەبەردەم شایەتییەکان لە چادری شایەتی، لەوێوە کە خۆم بە تۆ دەناسێنم لەوێوە، پیرۆزترینی پیرۆزەکان دەبێت بۆ ئێوە ئەم بخوورە. بەپێی ئەم پێکهاتەیە ئێوە بۆ خۆتان ناکەن، پیرۆزگایەک دەبێت بۆ ئێوە بۆ یەزدان. ئەوەی کە بەهەمانشێوە دروستی دەکات بۆ بۆنکردنی، لەناو گەلەکەی خۆی لەناودەچێت.

### 31

و یەزدان بە موسای فەرموو: ببینە، بە ناو بانگم کردووە بەسەلێل، کوڕی ئوری، کوڕی هور، لە هۆزی یەهودا. و پڕم کردەوە ئەو لە ڕۆحی خودایی دانایی و تێگەیشتن و زانیاری، بۆ بیرکردنەوە لە هەموو کارێکدا و بۆ نەخشەکێشان، بۆ کارکردن لەسەر زێڕ و زیو و برۆنز و شین و ئەرخەوانی و سووری ڕستراو، و بەردتاشی، و بۆ کارەکانی دارتاشی دارەکان، کارکردن بەپێی هەموو کارەکان. من ئەوم دا و ئەلیابی کوڕی ئەحیسامەخ لە هۆزی دان، و بە هەموو دڵێکی تێگەیشتوو تێگەیشتنم داوە و دروست دەکەن هەموو ئەوانەی فەرمانم پێکردیت: چادری شایەتی، سندوقی پەیمان، تەختی بەزەیی کە لەسەریەتی، و کەلوپەلی چادرەکە. و قوربانگاکان و خوانەکە و هەموو قاپوقاچاغەکانی، و چرادانە پاکەکە و هەموو قاپوقاچاغەکانی و دەستشۆردنەکە و بنکەکەی، و جلەکانی خزمەتکردن بۆ هارون، و جلەکانی کوڕەکانی بۆ کاهینیێتیکردن بۆ من. و ڕۆنی دەستنیشانکردن و بخووری پێکهاتەی پیرۆز، بەپێی هەموو ئەوەی من فەرمانم پێکردیت، دەیانکەن.

و یەزدان بە موسای فەرموو: و تۆ فەرمان بدە بە کوڕانی ئیسرائیل و بڵێ: ببینن، شەممەکانی منیش بپارێزن، چونکە نیشانەیەکە لەنێوان من و ئێوە بۆ نەوەکانتان، تاکو بزانن کە من یەزدانم، ئەوەی پیرۆزتان دەکات. ئێوە شەممەکان دەپارێزن، چونکە ئەمە پیرۆزە بۆ یەزدان بۆ ئێوە، ئەوەی گڵاوی دەکات، بە مردن دەکوژرێت، هەرکەسێک کە کارێک لەو ڕۆژەدا بکات، ئەو گیانە لەناو گەلەکەی دەبڕێتەوە. شەش ڕۆژ کارەکانت دەکەیت، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم شەممەیە، پشوودانێکی پیرۆزە بۆ گەورە، هەرکەسێک کار بکات لە ڕۆژی حەوتەم دەکوژرێت. و کوڕانی ئیسرائیل شەممەکان پاسەوانی دەکەن، بۆ ئەوەی ئەوان بکەن بۆ نەوەکانیان. پەیمانێکی هەتاهەتاییە لە نێوان من و کوڕانی ئیسرائیلدا، نیشانەیەکی هەتاهەتاییە لەلای من، چونکە یەزدان لە شەش ڕۆژدا ئاسمان و زەوی دروستکرد، و لە ڕۆژی حەوتەمدا پشووی دا و وەستا. و خودا دوو تەختەی بەردینی شایەتیی دایە موسا، کە بە پەنجەی خودا نووسرابوون، کاتێک لە کێوی سینا لە قسەکردن لەگەڵی وەستا.

### 32

و کاتێک گەل بینی کە موسا دواکەوتووە لە داهاتن لە شاخەکە، گەل لەسەر هارون کۆبوونەوە، و پێیان گوت: هەستە و بۆمان خوداوەندەکان دروست بکە، ئەوانەی لەپێشمانەوە دەڕۆن، چونکە ئەم موسایە، ئەو پیاوەی ئێمەی لە خاکی میسر دەرهێنا، نازانین چی بەسەری هاتووە. و هارون پێیان دەڵێت: گوارە زێڕینەکانی ناو گوێچکەکانی ژنەکانتان و کچەکانتان لابەن، و بۆ لای من بیانهێنن. و هەموو گەل گوارە زێڕینەکانی لە گوێچکەکانیان دایانماڵی، و هێنایانن بۆ لای هارون. و لە دەستەکانیان وەریگرت، و بە ئەسکەنە شێوەی پێدا، و گوێرەکەیەکی داڕێژراوی لێکرد و گوتی: ئەمانە خوداوەندەکانی تۆن ئەی ئیسرائیل، ئەوانەی تۆیان لە خاکی میسرەوە دەرهێنا. و کاتێک هارون بینی، قوربانگایەکی لە بەرامبەری بنیاد نا، و هارون ڕاگەیاند و گوت، بەیانی جەژنی یەزدانە. لە بەیانی ڕۆژی دواتر زوو هەستا و قوربانییە سووتاوەکانی پێشکەش کرد، و قوربانی ڕزگاریی پێشکەش کرد، و گەل دانیشتن بۆ خواردن و خواردنەوە، و هەستانەوە بۆ یاری کردن.

و پەروەردگار قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی: بە خێرایی بڕۆ، لێرەوە دابەزە خوارەوە، چونکە گەلەکەت کە لە خاکی میسرەوە دەرتهێنا گوناهی کردووە. پێشێڵکاریان کرد بە خێرایی لە ئەو ڕێگایەی کە فەرمانم پێکردن، گوێرەکەیەکیان بۆ خۆیان دروستکرد، و کڕنۆشیان بۆ برد، و قوربانییان بۆ سەربڕی، و گوتیان: ئەمانە خوداوەندەکانی تۆن ئەی ئیسرائیل، ئەوانەی تۆیان لە خاکی میسر دەرهێنا.  و ئێستا ڕێگام پێبدە، و بە تووڕەیی لە دژی ئەوان لەناویان دەبەم، و تۆ دەکەمە نەتەوەیەکی گەورە. موسا لەبەردەم یەزدانی خودا پاڕایەوە و گوتی: بۆچی یەزدان، تووڕەیت و هێرست لەسەر گەلەکەت دێت، ئەوانەی بە هێزێکی مەزن و بە بازووی بەرزت لە خاکی میسر دەرتهێنان؟ نەوەک میسرییەکان بڵێن و دەڵێن: بە خراپە دەریهێنان بۆ کوشتنیان لە چیاکان و بۆ لەناوبردنیان لە زەوی. وازبێنە لە تووڕەیی و هەڵچوونی خۆت، و میهرەبان بە لەسەر خراپەکاری گەلەکەت. بیرکردنەوەی ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب، ئەو خزمەتکارانەی تۆ کە سوێندت بۆ خواردن بەپێی خۆت، و قسەت لەگەڵ ئەوان کرد و گوتت: زۆر دەکەم تۆوەکەی ئێوە وەک ئەستێرەکانی ئاسمان بە زۆری، و هەموو ئەم زەوییەی کە گوتت دەیدەیتە ئەوان، دەیگرن بۆ هەتاهەتایە. و یەزدان ڕازی بوو بۆ پاراستنی گەلەکەی.

و موسا گەڕایەوە و لە کێوەکە هاتە خوارەوە، و دوو تەختەی شایەتی لە دەستەکانی بوو، تەختەی بەردینە کە لە هەردوو لایەنیان نووسرابوون، لەم لایەنەوە و لەو لایەنەوە نووسرابوون. تەختەکان کاری خودا بوون، و نووسینەکە نووسینی خودا بوو کە لەسەر تەختەکان هەڵکۆڵرابوو. و کاتێک یەشوع گوێی لە دەنگی گەلی هاواریانکردن بیست، بە موسای گوت، دەنگی جەنگ لە کەمپدایە. و دەڵێت: ئەمە دەنگی ئەوانە نییە کە بە هێزەوە سەرکەوتوون، و نە دەنگی ئەوانەی شکستیان هێناوە، بەڵکو دەنگی ئەوانەیە کە شەراب دەخۆنەوە کە من دەیبیستم.

کاتێک نزیک دەبووەوە بۆ ئۆردوگاکە، گوێرەکەکە و سەماکانی بینی، و موسا بە تووڕەیی تووڕە بوو و دوو تەختەکەی لە دەستەکانی فڕێدا و لەژێر کێوەکە شکاندی. و ئەو گوێرەکەیەی گرت کە ئەوان دروستیان کردبوو، لە ئاگردا سووتاندی، و باریکی هاڕی، و لەسەر ئاوەکە پەرشی کرد، و کوڕەکانی ئیسرائیلی پێ خواردەوە. و موسا بە ئارۆن گوت، ئەم گەلە چییان لە تۆ کرد، کە گوناهێکی گەورەت خستە سەر ئەوان؟ و هارون بە موسای گوت: گەورەم، تووڕە مەبە، چونکە تۆ ڕەفتاری ئەم گەلە دەزانیت. ئەوان پێیان دەڵێم، خوداوەندێکمان بۆ دروستبکە کە لەپێشمانەوە بڕۆن، چونکە موسای پیاو، ئەوەی ئێمەی لە میسرەوە دەرهێنا، نازانین چی لێی هاتووە. و من گوتم بۆیان، ئەگەر هەندێک خشڵی زێڕینتان هەیە، دایانماڵن، و دایانە من، و فڕێمدا نێو ئاگرەکە، و ئەم گوێرەکەیە هاتە دەرەوە. موسا گەلەکەی بینی کە پەرتەوازە بوون، چونکە هارون ئەوانی پەرتەوازە کردبوو و بووبوون بە سەرچاوەی خۆشی بۆ دژبەرانیان موسا لەسەر دەروازەی ئۆردووگاکە وەستا و گوتی: کێ بۆ یەزدانە؟ با بێتە لام. کەواتە هەموو کوڕانی لێڤی بۆ لای ئەو کۆبوونەوە. ئەو پێیان دەڵێت: ئەمانە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل دەفەرموێت، هەریەکە لە ئێوە شمشێرەکەی خۆی لەسەر ڕانی خۆی دابنێت، و بپەڕنەوە و بگەڕێنەوە لە دەروازەیەکەوە بۆ دەروازەیەکی دیکە بە ناو ئۆردوگاکەدا، و هەریەکە لە ئێوە برای خۆی بکوژێت، و هەریەکە دراوسێکەی خۆی بکوژێت، و هەریەکە نزیکترینی خۆی بکوژێت. و کورڕەکانی لێڤی وەک قسەی موسا پێیان کرد ئاوایان کرد، و لە ئەو ڕۆژەدا سێ هەزار پیاو لە گەل کەوتن. و موسا پێی گوتن: ئەمڕۆ دەستەکانتان بۆ یەزدان پڕکردووەتەوە، هەریەکە لە کوڕەکەی یان لە براکەی خۆی، بۆ ئەوەی بەرەکەت لەسەر ئێوە بدرێت.

و دوای بەیانی ڕوویدا کە موسا بە گەلی گوت: ئێوە گوناهێکی گەورەتان کردووە، و ئێستا سەردەکەوم بۆ لای خودا، تاکو کەفارەت بۆ گوناهەکەتان بکەم. موسا گەڕایەوە بۆ لای یەزدان و گوتی: دەپاڕێمەوە یەزدان، ئەم گەلە گوناهێکی گەورەی کردووە و خوداوەندە زێڕینەکانیان بۆ خۆیان دروست کردووە. ئێستا ئەگەر بەڕاستی لێخۆشبوونیان بۆ گوناهەکەیان بکەیت، لێخۆشبوون، بەڵام ئەگەر نا، ناوی منیش لە کتێبەکەت بسڕەوە کە تۆ نووسیوتە. و پەروەردگار بە موسای فەرموو، ئەگەر کەسێک گوناهی لەبەردەم من کردبێت، دەیسڕمەوە لە کتێبەکەم. ئێستا بەڵام بڕۆ، دابەزە و ئەم گەلە ڕێنمایی بکە بۆ ئەو شوێنەی کە پێم گوتیت. ئەوەتا فریشتەکەم لەپێش ڕووت پێشتان دەکەوێت، بەڵام لەو ڕۆژەی کە سەردانیان دەکەم، گوناهەکەیان بەسەریان دەهێنم. و یەزدان لێدانی ئەو گەلە دەربارەی دروستکردنی ئەو گوێرەکەیە کە هارون دروستی کرد.

### 33

یەزدان بە موسای فەرموو: پێش بڕۆ، لێرەوە سەربکەوە، تۆ و گەلەکەت کە لە خاکی میسرەوە دەرتهێنان، بۆ ئەو خاکەی کە سوێندم بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب خوارد و گوتم: بە نەوەکانتان دەیدەمێ. من نێردراوەکەم لەپێش تۆدا دەنێرم، ئەویش ئەمۆرییەکان و حیتییەکان و پەریزییەکان و گرگاشییەکان و حیڤییەکان و یەبوسییەکان و کەنعانییەکان دەردەدات. وە دەتبەمە ناو خاکێک کە شیر و هەنگوین دەڕێژێت، بەڵام لەگەڵت سەرناکەوم، چونکە تۆ گەلێکی کەللەڕەقیت، بۆ ئەوەی لە ڕێگادا لەناوت نەبەم. و کاتێک گەل ئەم وشە خراپەیان بیست، شیوەنیان کرد. و پەروەردگار بە کوڕانی ئیسرائیلی فەرموو: ئێوە گەلێکی کەللەڕەقن، ببینن، نەوەک لێدانێکی دیکە بهێنمە سەر ئێوە و بتانفەوتێنم. ئێستا کەواتە جلوبەرگە ڕازاوەکانتان و خەمڵاندنەکانتان دابماڵن، و نیشانت دەدەم ئەوەی دەیکەم بۆت. و کوڕەکانی ئیسرائیل ڕازاوەکانیان لابرد و جلەکەیان لە کێوی حۆرێب. موسا چادرەکەی خۆی برد و لە دەرەوەی ئۆردوگاکە هەڵیدا، دوور لە ئۆردوگاکە، و ناونرا چادری شایەتی. هەموو ئەوانەی گەڕان دوای یەزدان دەکرد، دەچوونە دەرەوە بۆ ئەو چادرەی کە لە دەرەوەی ئۆردوگاکە بوو. کاتێک موسا دەچووە ژوورەوە بۆ ناو چادرەکە کە لە دەرەوەی ئۆردوگاکە بوو، هەموو گەلەکە ڕادەوەستان و چاودێری دەکردن، هەریەکەیان لەلای دەرگای چادرەکەی خۆیەوە، و سەیری موسایان دەکرد هەتا دەچووە ژوورەوە بۆ ناو چادرەکە. وەک چووە ژوورەوە موسا بۆ ناو چادرەکە، کۆڵەکەی هەورەکە دادەهات و لەسەر دەرگای چادرەکە ڕاوەستا، و قسەی لەگەڵ موسا دەکرد. و قسەی لەگەڵ موسا دەکرد. هەموو گەل ستوونی هەورەکەیان بینی کە لەسەر دەرگای چادرەکە وەستابوو، و هەموو گەل ڕاوەستان و هەریەکەیان لە دەرگای چادرەکەی خۆیەوە کڕنۆشیان برد. یەزدان بە موسای قسە کرد، ڕووبەڕوو، وەک چۆن یەکێک بە هاوڕێکەی خۆی قسە دەکات، و گەڕایەوە بۆ ئۆردوگاکە، بەڵام یەشوعی خزمەتکار، کوڕی نون، کە گەنج بوو، لە چادرەکە دەرنەدەچوو.

و موسا بە پەروەردگار گوت: ئەوەتا تۆ پێم دەڵێیت ئەم گەلە بهێنە سەرەوە، بەڵام تۆ بۆ من ئاشکرات نەکردووە کە کێ لەگەڵ من دەنێریت، بەڵام تۆ پێت گوتم لە هەموویان تۆ دەناسم و لەلای من ڕەزامەندیت هەیە. ئەگەر کەواتە من لایەنم لەبەردەمت دۆزیوەتەوە، خۆت بۆ من دەربخە، بە ڕوونی تۆ ببینم، بۆ ئەوەی لایەنم لەبەردەمت دۆزیبێتەوە، و بۆ ئەوەی بزانم کە ئەم نەتەوە گەورەیە گەلی تۆیە. و دەڵێت: خۆم لەپێشتدا دەڕۆم و پشووت دەدەمێ. و پێی دەڵێت: ئەگەر خۆت تۆ لەگەڵم نەیەیت، منیش لێرەوە بەرز مەکەرەوە. و چۆن بە ڕاستی دەزانرێت کە من و گەلەکەت لای تۆ پەسەندمان کردووە، بەڵام بە گەشتکردنت لەگەڵ ئێمە؟ و من و گەلەکەت شکۆمەند دەکرێین لە هەموو ئەو نەتەوانە کە لەسەر زەوین. پەروەردگار بە موسای فەرموو: ئەم وشەیەی کە تۆ گوتووتە دەیکەم، چونکە لەبەردەم من پەسەندت کردووە، و لە هەمووان زیاتر دەتناسم. و دەڵێت: خۆت پیشانی من بدە. و گوتی، من بە شکۆمەندی خۆم لەپێشت دەپەڕمەوە، و بە ناوی خۆم بانگ دەکەم، یەزدان لەبەردەمت، و بەزەیی دەبەخشم بەوەی دەمەوێت بەزەییم پێی بێت، و میهرەبانی دەکەم بەوەی دەمەوێت میهرەبانیم پێی بێت. و گوتی، ناتوانیت ڕووی من ببینیت، چونکە هیچ مرۆڤێک ڕووی من نابینێت و دەژیێت. و یەزدان گوتی: ئەوەتا شوێنێک لەلای منە، لەسەر ئەو بەردە ڕادەوەستیت. کاتێک شکۆمەندیی من تێدەپەڕێت، دەتخەمە ناو کەلێنی تاشەبەردەکە و بە دەستی خۆم دەتپۆشمەوە، هەتا تێپەڕم. و دەستم لادەدەم، و پاشان دواوەکانی من دەبینیت، بەڵام ڕووی من بۆ تۆ نابینرێت.

### 34

و پەروەردگار بە موسای فەرموو: دوو تەختەی بەردین بۆ خۆت بتاشە، وەک ئەوانەی یەکەم، و سەربکەوە بۆ لای من بۆ سەر چیاکە، و من ئەو وشانە لەسەر تەختەکان دەنووسم کە لەسەر تەختە یەکەمەکان بوون، ئەوانەی تۆ شکاندت. و ئامادە بە بۆ بەیانی، و سەردەکەویتە سەر کێوی سینا، و لەوێ لەسەر لووتکەی کێوەکە بۆ من ڕادەوەستە. و کەس سەرنەکەوێتە لەگەڵ تۆ و نە بینرێت لە هەموو ئەو شاخدا، و مەڕەکان و گاگەلەکان لەوەر نەدەن لە نزیک ئەو شاخە. و دوو تەختەی بەردینی تاشی، وەک ئەوانەی یەکەم، و موسا بەیانی زوو هەستا و سەرکەوتە سەر کێوی سینا، وەک یەزدان فەرمانی پێدابوو، و موسا ئەو دوو تەختە بەردینەکانی برد. یەزدان لە هەورێکدا هاتە خوارەوە و لەوێ لەلای ئەو ڕاوەستا، و بە ناوی یەزدانەوە بانگی کرد. و یەزدان لەبەردەم ڕووی ئەو تێپەڕی، و یەزدان خودا بانگی کرد: بەزەییدار و میهرەبان، دوورخایەن و زۆر بەزەیی و ڕاستگۆ، و ڕاستودروستی دەپارێزێت و بەزەیی بۆ هەزاران، لابردنی یاخیبوونەکان و ناڕەوایی و گوناهەکان، و تاوانبار پاک ناکاتەوە، هێنانی یاخیبوونەکانی باوکان لەسەر منداڵان و لەسەر منداڵانی منداڵان لەسەر نەوەی سێیەم و چوارەم. و موسا بە پەلە چەماوە و لەسەر زەوی کڕنۆشی برد و گوتی، ئەگەر من پەسەندیم دۆزیوەتەوە لەبەردەمت، با گەورەم لەگەڵ ئێمەدا بڕوات، چونکە گەل کەللەڕەقە، و تۆ گوناهەکانمان و یاخیبوونەکانمان لابدەیت، و ئێمە بۆ تۆ دەبین.

و پەروەردگار بە موسای فەرموو: ببینە، من پەیمانێک لەبەردەم هەموو گەلەکەت لەگەڵ تۆدا دەبەستم، شتە شکۆمەندەکان دەکەم کە لە هەموو زەویدا و لە هەموو نەتەوەیەکدا نەبووە، و هەموو گەلەکە کە تۆ لەنێویانیت کردارەکانی پەروەردگار دەبینن، چونکە سەرسوڕهێنەرە ئەوەی من بۆ تۆ دەیکەم. ئاگاداربە، تۆ لە هەموو ئەوانەی من فەرمانت پێدەدەم. ئەوەتا من لە پێش ڕووتاندا دەریدەکەم ئەمۆرییەکان و کەنعانییەکان و پەریزییەکان و حیتییەکان و حیڤییەکان و گەرگەسییەکان و یەبوسییەکان. ئاگاداربە بۆ خۆت، نەوەک هەرگیز پەیمان لەگەڵ دانیشتووانی ئەو زەوییە ببەستیت کە دەچیتە ناوی، نەوەک ببێتە کۆسپ بۆ ئێوە. قوربانگاکانیان دەڕووخێنن، کۆڵەکەکانیان دەشکێنن، دارستانەکانیان دەبڕنەوە و پەیکەرە داتاشراوەکانی خوداوەندەکانیان لە ئاگردا دەسووتێنن. ئێوە کڕنۆش بۆ خوداوەندەکانی دیکە مەبەن، چونکە یەزدانی پەروەردگار، ناوێکی بەئیرەییە، خودایەکی بەئیرەیی یە. هەرگیز پەیمان دامەزرێنە بۆ دانیشتووانی سەر زەوی، و لەشفرۆشی بکەن دوای خوداوەندەکانیان، و قوربانی بکەن بۆ خوداوەندەکانیان، و بانگهێشتت بکەن، و لە قوربانییەکانیان بخۆیت. و لە کچەکانی ئەوان بگریت بۆ کوڕەکانی تۆ، و لە کچەکانی تۆ بدەیت بە کوڕەکانی ئەوان، و کچەکانی تۆ لەشفرۆشی بکەن بەدوای خوداوەندەکانی ئەوان، و کوڕەکانی تۆ لەشفرۆشی بکەن بەدوای خوداوەندەکانی ئەوان. و خوداوەندە تواوەکان بۆ خۆت دروست ناکەیت. و ئەو جەژنی نانی فەتیرە پارێزگاری دەکەیت، حەوت ڕۆژ نانی فەتیرە دەخۆیت، وەک چۆن فەرمانم پێ کردوویت، لە کاتی مانگی تازەکان، چونکە لە مانگی تازەکان لە میسرەوە هاتوویتە دەرەوە. هەموو کردنەوەی منداڵدانێک، نێرینەکان بۆ منن، هەموو یەکەم لەدایکبووی گوێرەکە و یەکەم لەدایکبووی مەڕ. و یەکەمین لەدایکبووی ئاژەڵی بارهەڵگر بە مەڕ دەکڕیتەوە، بەڵام ئەگەر نەیکڕیتەوە، نرخی دەدەیت. هەموو یەکەمین لەدایکبووی کوڕەکانت دەکڕیتەوە، بەتاڵ لەبەردەمم دەرناکەویت.

شەش ڕۆژ کار دەکەیت، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم پشوو دەدەیت، لە کاتی چاندن و دروێنەدا پشوو دەبێت. و جەژنی هەفتەکان بۆ من دەگێڕیت، لە دەستپێکی دروێنەی گەنمدا، و جەژنی کۆبوونەوە لە ناوەڕاستی ساڵدا. سێ جار لە ساڵدا هەموو نێرینەکانت لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل دەبینرێن. کاتێک دەردەکەم ئەو نەتەوانە لەپێش ڕووی تۆ و فراوان دەکەم سنوورەکانی تۆ، کەس ئارەزووی زەوییەکەت ناکات، کاتێک سەردەکەویت بۆ ئەوەی لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارت ببینرێیت، سێ جار لە ساڵدا. نابێت لەسەر هەویرترش خوێنی قوربانی بخووری من سەرببڕیت، و نابێت قوربانییەکانی جەژنی پەسخا هەتا بەیانی بمێننەوە. یەکەم بەرهەمەکانی زەوییەکەت دەخەیتە ناو ماڵی یەزدانی خودات، بەرخ لە شیری دایکی خۆی ناکوڵێنیت. پەروەردگار بە موسای فەرموو: ئەم وشانە بۆ خۆت بنووسە، چونکە لەسەر ئەم وشانە پەیمانێکم لەگەڵ تۆ و ئیسرائیل بەستووە. موسا چل ڕۆژ و چل شەو لەوێ لەبەردەم یەزدان بوو، نان نەخوارد و ئاو نەخواردەوە، و ئەم وشانەی پەیمانەکەی، واتە دە فەرمایشتەکەی، لەسەر تەختەکان نووسی.

کاتێک موسا لە چیاکە دادەبەزی، و دوو تەختەکە لەسەر دەستانی موسا بوون، لە کاتی دابەزینەوەی لە چیاکە، موسا نەیدەزانی کە دیمەنی ڕەنگی ڕووی ئەو شکۆمەندکراوە لە کاتی قسەکردنی ئەو لەگەڵی. و هارون و هەموو پیرانی ئیسرائیل موسایان بینی، و دیمەنی ڕەنگی ڕوویەکەی شکۆمەندکرابوو. و ترسان لە نزیکبوونەوەی بۆی. و موسا بانگی کردن، و هارون و هەموو سەرۆکەکانی کۆمەڵ گەڕانەوە بۆ لای ئەو، و موسا قسەی لەگەڵیان کرد.

دوای ئەمانە هەموو کوڕەکانی ئیسرائیل هاتنە لای ئەو. ئەویش هەموو ئەو فەرمانانەی پێ ڕاگەیاندن کە یەزدان لە کێوی سینا فەرمانی پێ کردبوو. و کاتێک پشوودا لە قسەکردن لەگەڵیان، داپۆشێکی خستە سەر ڕووی خۆی. کاتێک موسا دەچووە ژوورەوە بۆ ئەوەی لەبەردەم یەزدان قسە بکات، پۆشەرەکەی لابردەوە هەتا دەهاتە دەرەوە، و کاتێک هاتە دەرەوە، هەموو ئەو شتانەی یەزدان فەرمانی پێکردبوو بە هەموو کوڕانی ئیسرائیل دەیگوت. کوڕانی ئیسرائیل ڕووی موسایان بینی، کە شکۆدار کرابوو، و موسا پۆشەرێکی خستە سەر ڕووی خۆی، هەتا دەچووەتە ژوورەوە بۆ قسەکردن لەگەڵی.

### 35

موسا هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیلی کۆکردەوە و گوتی: ئەمانە ئەو وشانەن کە یەزدان فەرمانی داوە بۆ جێبەجێکردنیان. شەش ڕۆژ کارەکانت دەکەیت، بەڵام ڕۆژی حەوتەم پشوودانە، پیرۆزە، شەممەیە، پشوودانە بۆ یەزدان. هەرکەسێک کار بکات لەو ڕۆژەدا، با بمرێت. ئێوە ئاگر ناسووتێننەوە لە هیچ نشینگەیەکی خۆتان لە ڕۆژی شەممە، من یەزدانم. موسا بە هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل گوت: ئەمە ئەو وشەیەیە کە یەزدان فەرمانی کردووە و فەرموویەتی: بگرن لە نێوانتاندا پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان، هەموو ئەوانەی بە دڵەوە قبووڵ دەکەن، یەکەم بەرهەمەکان دەهێنن بۆ یەزدان: زێڕ، زیو، برۆنز. هیاسینس، ئەرخەوانی، سووری ئاڵی دووانەی تاودراو، و کەتانی نازکی ڕستراو، و مووی بزن، و پێستی بەرانی ڕەنگکراو بە سوور، و پێستی شینی مۆر، و داری نەڕووخاو،  و بەردەکانی عقیق، و بەردەکان بۆ نەقشکردن بۆ شانپۆش و کراسی درێژ. و هەموو کەسێکی دانای دڵ لەنێو ئێوەدا، با بێت و هەموو ئەو شتانە کار بکات کە یەزدان فەرمانی پێکردووە چادرەکە، و داپۆشەرەکان، و پەردەکان، و تەختەکان، و شمشیرەکان، و کۆڵەکەکان، و سندوقی شایەتی، و دارەکانی هەڵگرتنی ئەو، و تەختی بەزەیی ئەو، و پەردەکە. و مێزەکە و هەموو کەلوپەلەکانی، و چرادانی ڕووناکی و هەموو قاپەکانی ئەو،  و قوربانگاکە و هەموو قاپوقاچاغەکانی،   و ئەو جلوبەرگە پیرۆزەکانی هارونی کاهین، و ئەو جلوبەرگانەی کە خزمەتیان تێدا دەکەن، و کراسەکانی کوڕانی هارون بۆ کاهینیەتی، و ڕۆنی دەستنیشانکردن، و بخووری پێکهاتە.

و هەموو کۆبوونەوەی کوڕانی ئیسرائیل لە موسا دەرچوون. و هەریەکەیان ئەوەیان هێنا کە دڵیان هاندەیدا، و ئەوانەی پێیان باش بوو لە گیانیاندا، پێشکەشکراوێکیان هێنا، و پێشکەشکراوێکیان بۆ یەزدان هێنا بۆ هەموو کارەکانی چادری شایەتی، و بۆ هەموو خزمەتەکانی، و بۆ هەموو جلە پیرۆزەکان. پیاوەکان لە ژنەکانەوە هێنایان، هەرکەسێک کە لە دڵیدا باش بوو، مۆر و گوارە و ئەنگوستیلە و زنجیرە و بازن هێنا، هەموو شتومەکێکی زێڕین. و هەموو ئەوانەی پێشکەشکراوی زێڕیان بۆ یەزدان هێنا، و هەرکەسێک کە کەتانی نەرم و چەرمی شینی مۆر و چەرمی بەرانی ڕەنگکراوی سوور لەلای دۆزرایەوە، هێنایان. هەموو ئەوانەی پێشکەشکراوێکیان جیاکردەوە، زیو و برۆنزیان هێنا، پێشکەشکراوەکان بۆ یەزدان، و لەنێو ئەوانەی دارە نەڕووخاوەکانیان لەلای دۆزرایەوە، بۆ هەموو کارەکانی ئامادەکاری هێنایان. و هەموو ئافرەتێکی دانا بە مێشکی خۆی بە دەستەکانی ڕشتیان، هێنایان شتە ڕشتراوەکان، مۆرەکە و ئەرخەوانیەکە و سوورەکە و کەتانە نازکەکە. و هەموو ئەو ژنانە کە بە دانایی لە دڵیاندا پێیان باش بوو، مووی بزنیان ڕستەوە. و ڕابەرەکان بەردەکانی زمرد و بەردەکانی پڕکردنەوەیان هێنا بۆ شانپارچەکە و سنگپارچەکە، و پێکهاتەکان، و بۆ ڕۆنی دەستنیشانکردن، و پێکهاتەی بخوور. هەموو پیاو و ئافرەتێک کە دڵیان ئامادە بوو بۆ ئەوەی بچنە ژوورەوە و هەموو ئەو کارانە بکەن کە یەزدان لە ڕێگەی موسا فەرمانی پێ کردبوون، نەوەی ئیسرائیل پێشکەشکراوێکیان بۆ یەزدان هێنا. و موسا بە کوڕانی ئیسرائیل گوت، ئەوەتا خودا بە ناوەوە بانگی بەسەلێلی کردووە، کوڕی ئوری، کوڕی هوور، لە هۆزی یەهودا، و ئەویی پڕکردەوە لە ڕۆحی خودایی دانایی و تێگەیشتن و زانیاری هەموو شتێک. بوونی تەلارساز بەپێی هەموو کارەکانی تەلارسازی، دروستکردنی زێڕ و زیو و بڕۆنز، و کارکردنی بەرد، و کارکردنی دار، و کردن لە هەموو کارێکی داناییدا. و بەڕاستی توانای پێشکەوتنی پێدا لە مێشکیدا بۆ ئەو و بۆ ئەلیابی کوڕی ئەحیسامەخ لە هۆزی دان، و پڕی کردنی ئەوان لە دانایی، تێگەیشتن و مێشک، بۆ تێگەیشتنی هەموو شت و ئەنجامدانی کارەکانی پیرۆز، و شتە چنراوەکان و شتە نەخشێنراوەکان، بۆ چنینی بە ئاڵە سووری و کەتانی نازک، بۆ ئەنجامدانی هەموو کارێکی تەلارسازی و نەخشێنراوی.

### 36

و بەزەلێل و ئەلیاب و هەموو کەسێکی دانا لە مێشک کە دانایی و زانیاری پێدرابوو، کاریان کرد بۆ تێگەیشتن و ئەنجامدانی هەموو کارەکان بەپێی ئەرکە پیرۆزەکان، بەپێی هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی پێدابوون. موسا بانگی بەسەلێل و ئەلیابی کرد، و هەموو ئەوانەی ئەو دانایییان هەبوو کە خودا زانیارییەکانی لە دڵیاندا داناوە، و هەموو ئەوانەی بە خۆبەخشی دەیانویست بێن بۆ ئەنجامدانی کارەکان، بۆ ئەوەی تەواویان بکەن. و لە موسا هەموو ئەو بەخشینانەیان وەرگرت کە کوڕانی ئیسرائیل بۆ هەموو کارەکانی پیرۆز هێنابوویان بۆ ئەنجامدانیان، و خۆیان هێشتا ئەو پێشکەشکراوانەیان وەردەگرت لە ئەوانەی هەموو بەیانییەک دەیانهێنان. و هەموو دانایانەی کارەکانی پیرۆز دەکردن هاتن، هەریەکە بەپێی کاری خۆی، ئەو کارەی کە ئەوان دەیانکرد. و بە موسای گوت: گەل زۆر شتی دەهێنێت بەپێی ئەو کارانەی کە یەزدان فەرمانی داوە بۆ کردنیان. موسا فەرمانی دا و لە ئۆردوگاکەدا ڕایگەیاند و گوتی: پیاو و ئافرەت چیتر کار نەکەن بۆ یەکەمین بەرهەمەکانی پیرۆزگا. جا گەل ڕاگیران لە پێشکەشکردنی زیاتر. و کارەکان بۆیان بەس بوو بۆ ئەنجامدانی دروستکردنەکە، و پاشماوەیان بەجێهێشت. و هەموو دانایەک لە کارکردنەکاندا جلەکانی پیرۆزەکانیان دروستکرد، کە بۆ هارونی کاهین بوون، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا داوە. و ئەو شان‌پارچەیەی لە زێڕ و شین و ئەرخەوانی و سووری ڕەشکراوە و کەتانی ناسکی ڕستراوە دروستکرد. و پەڕەکانی زێڕەکە بڕایەوە بە تووکەکان، بۆ ئەوەی لەگەڵ شینەکە و ئەرخەوانییەکە و ئاڵاکە ڕیسراوەکە و کەتانە ناسکە تاوراوەکە بچنرێن، کاری چنراو کردیان. شانەپۆشەکان کە هەردوو پارچەکەیان پێکەوە دەگرن، کارێکی چنراو کە بە یەکتریانەوە تێکەڵکراون بەپێی خۆیان. لە ئەوەوە ئەوان دروستیان کرد بەپێی شیعری ئەو، لە زێڕ و شین و ئەرخەوانی و سووری ڕەشراوە و کەتانی نازکی ڕەشراوە، وەک یەزدان فەرمانی دا بە موسا. و کردیان هەردووکیان بەردەکانی زمروودی بەستراوە پێکەوە و دەورو و دایناین ئەوانی لەسەر شانەکانی ئەفۆد، بەردەکانی یادەوەری کوڕانی ئیسرائیل، وەک فەرمانی دا یەزدان بە موسا.

ئەوان سنگپێچێکیان دروستکرد، کارێکی چنراوی جۆراوجۆر بەپێی کاری ئێفۆدەکە، لە زێڕ و شین و ئەرخەوانی و سووری ڕستراو و کەتانی ناسکی وەردراو. چوارگۆشەیەکی دووقات دروستکرد بۆ سنگپێچەکە، درێژییەکەی بستێک بوو، و پانییەکەی بستێک بوو، دووقات. و قوماشێکی بەردنراو چوار ڕیزی پێوە چنرایەوە، ڕیزێک لە بەردەکان: یاقووتی سوور و یاقووتی زەرد و زمروود، ئەوە ڕیزی یەکەم بوو. و ڕیزی دووەم، یاقووتی سوور و یاقووتی شین و یەشب، و ڕیزی سێیەم، لیگوریۆم و عقیق و ئەمێتیست، و ڕیزەکەی چوارەم، زەبەرجەد و بێریل و عاشقبەند کە بە زێڕ دەوروبەر کرابوون، و بە زێڕ بەستراوبوون. بەردەکان دوازدە بوون، لە ناوەکانی کوڕانی ئیسرائیلەوە، لە ناوەکانی ئەوان نەخشێنراو بۆ ناو مۆرەکان، هەریەکەیان بە ناوی خۆی بۆ دوازدە هۆزەکان. و ئەوان لەسەر سنگپێچەکە گوڵینگە چنراوەکانیان دروستکرد، کاری چنین، لە زێڕی بێگەرد. و دوو شانەی زێڕین و دوو ئەڵقەی زێڕینیان دروستکرد، و ئەو دوو ئەڵقە زێڕینەکانیان لەسەر هەردوو لای سنگپێچەکە دانا. و زنجیرە چنراوەکانی زێڕینیان دانا لەسەر ئەڵقەکان لە هەردوو لای سنگپێچەکە. و بۆ ناو دوو بەشداریەکان، دوو زنجیرە تێکەڵاوەکان. ئینجا دایاننان لەسەر دوو پارچە شانەکان، و دایاننان لەسەر شانەکانی ئێفۆدەکە لە بەرامبەردا بەپێی ڕووی. و دوو ئەڵقەی زێڕینیان دروستکرد، و لەسەر هەردوو باڵی سەرەوەی بەرسینەکە و لەسەر سەرەوەی پشتەوەی ئێفۆدەکە لە ناوەوە دایاننان. و دوو ئەڵقەی زێڕینیان دروستکرد و لەسەر هەردوو شانی ئێفۆدەکە لە خوارەوە داینان، لە بەرامبەر ڕووەکەی، لە سەرەوەی جێی یەکخستنی چنراوەکەی ئێفۆدەکە و سنگپێچەکەی بەست لە ئەلقەکانی ئەو بۆ ئەلقەکانی ئەپۆدەکە، بەستراو بە شینە، چنراوە بۆ ناو قوماشی ئەپۆدەکە، بۆ ئەوەی سنگپێچەکە شل نەبێتەوە لە ئەپۆدەکە، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا. و جامەی ژێرەوەکەیان دروست کرد بۆ ژێر شانبەرەکە، کاری چنراو، هەمووی شین. کراوەی دەمی کراسەکە لە ناوەڕاستدا چنراوە بە شێوەیەکی لێکچوو، لێوارێکی هەیە بە دەوری کراوەی دەمەکە کە نەشکێنراوە. و لەسەر پێوەندی جلوبەرگەکە لە خوارەوە هەنارە بچووکەکانیان دروستکرد وەک هەناری گوڵکراو، لە شین و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی ڕستراو و کەتانی نازکی تاوکراو. و زەنگە زێڕینەکانیان دروستکرد، و زەنگەکانیان لەسەر لێواری کراسەکە بە دەوری لە نێوان هەناراکان دانا، زەنگێکی زێڕین و هەنارێک لەسەر قاتی جلوبەرگی ژێرەوە بە دەوری، بۆ خزمەتکردن، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا کرد. و کراسی کەتانی نەرمیان دروستکرد، کاری چنراو، بۆ هارون و کوڕەکانی، و ئەو سەرپێچانە لە کەتانی نەرم، و ئەو سەرپێچە لە کەتانی نەرم، و ئەو شەلیتانە لە کەتانی نەرمی تاودراو، و کەمەربەندەکانیان لە کەتانی نەرم و شینی ئاسمانی و ئەرخەوانی و سووری ئاڵی ڕستراو، کاری نەخشێنراو، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دا. و ئەوان پلێتە زێڕینەکەیان دروستکرد، پێشکەشکردنی پیرۆز لە زێڕی پاک، و پیتە هەڵکەندراوەکانیان لەسەر نووسی، وەک مۆر: پیرۆزگا بۆ یەزدان. و دایاننان لەسەر باندی شین، بۆ ئەوەی دابنرێت لەسەر مێزەرەکە لە سەرەوە، بەو ڕێگایەی کە یەزدان فەرمانی دا بە موسا.  

### 37

و دە پەردەیان بۆ چادرەکە دروست کرد، هەشت و بیست باڵ درێژی پەردەی یەکەم بوو، هەمان شت بوو بۆ هەموویان، و چوار باڵ پانی پەردەی یەکەم بوو. و پەردەکەیان دروستکرد لە شین و ئەرخەوانی و سووری ڕەشکراوە و کەتانی ڕستراوە، کاری چنراوی کەڕوبەکان. و ئەویان لەسەر چوار کۆڵەکەی نەفەسێن کە بە زێڕ ڕووکەش کرابوون دانا، سەرەکانیان زێڕین بوون، و چوار بنکەکەیان زیوین بوون. و پەردەی دەرگای چادری شایەتییان دروستکرد لە ڕیسی شین و ئەرخەوانی و سوور ڕستراو و کەتانی ناسک تاوراو، کاری چنراوی کەڕوبەکان. و کۆڵەکەکانیان پێنج، و ئەڵقەکان، و سەرەکانیان، و قولاپەکانیان بە زێڕ ڕووکەشیان کرد، و بنکەکانیان پێنج برۆنز بوون.

و حەوشەکەیان دروستکرد بەرەو باشوور، پەردەکانی حەوشەکە لە کەتانی نەرم هاوێنراو سەد لەسەر سەد و کۆڵەکەکانیان بیست، و بنکەکانیان بیست. و لایەنی بەرەو باکوور، سەد لەسەر سەد، و لایەنی بەرەو باشوور، سەد لەسەر سەد، و کۆڵەکەکانیان بیست، و بنکەکانیان بیست، و لایەنی بەرەو دەریا، پەردەکان پەنجا باڵ، کۆڵەکەکانیان دە، و بناغەکانیان دە. و لایەنی بەرەو ڕۆژهەڵات پەنجا باڵ پەردەکان، پازدە باڵ ئەوەی لە پشتەوە، و کۆڵەکەکانیان سێ و بنکەکانیان سێ. و لەسەر پشتی دووەم، لەم لاوە و لەو لاوە بەپێی دەروازەی حەوشەکە، پەردەکان پازدە باڵ بوون، کۆڵەکەکانیان سێ، و بنکەکانیان سێ. هەموو پەردەکانی چادرەکە لە کەتانی نەرم تاودراو بوون. و بنکەکانی کۆڵەکەکانیان برۆنز بوون، و قولاپەکانیان زیو بوون، و سەرەکانیان بە زیو ڕووکەشکرابوون، و کۆڵەکەکان بە زیو ڕووکەشکرابوون، هەموو کۆڵەکەکانی حەوشەکە. پەردەی دەروازەی حەوشەکە کاری چنراو بوو لە شین و ئەرخەوانی و سووری ڕەشکراوە و کەتانی ناسکی تاودراوە، بیست باڵ درێژی و پێنج باڵ بەرزی و پانی هاوتا بە پەردەکانی حەوشەکە. و کۆڵەکەکانیان چوار بوون، و بنکەکانیان چوار برۆنز بوون، و قولاپەکانیان زیو بوون، و سەرەکانیان بە زیو ڕووکەشکراو بوون. و هەموو پاسساڵۆکانی حەوشەکە لە دەوروبەر برۆنز بوون، و خۆیان بە زیو ڕووکەشکرابوون. و ئەمە ڕێکخستنی چادری شایەتییە، وەک فەرمان درا بە موسا، کە خزمەتگوزاری لێڤییەکان لە ڕێگەی ئیتاماری کوڕی هارونی کاهینەوە بێت.

و بەسەلێلی کوڕی ئوری، لە هۆزی یەهودا، کردی وەک یەزدان فەرمانی دا بە موسا، و ئەلیابی کوڕی ئەحیساماخ لە هۆزی دان، کە سەرپیشەوەری شتە چنراوەکان و شتە نەخشێنراوەکان و کارە هونەرییەکان بوو، بۆ چنینی ئاڵای سوور و کەتانی نازک.

### 38

و بەسەلئێل ئەو سندووقی دروست کرد و ڕووکەشی کرد بە زێڕی پاک لە ناوەوە و لە دەرەوە و چوار ئەلقەی زێڕینی بۆ تۆپکرد، دوو لەسەر یەک لا، و دوو لەسەر لای دووەم. پان بۆ دارەکان، بۆ ئەوەی لەسەر ئەوان هەڵبگیرێت. و کورسی بەزەییەکەی لەسەرەوەی سندووقەکەوە لە زێڕی پاک دروست کرد، و ئەو دوو کەڕوبیمە زێڕینەکان، کەڕوبێک لەسەر سەری قەپاغی کەفارەتی یەکەم، و کەڕوبێک لەسەر سەری قەپاغی کەفارەتی دووەم، سێبەر دەکەن بە باڵەکانیان لەسەر تەختی کەفارەت. و ئەو مێزە پێشکەوتووەی لە زێڕی پاکەوە دروستکرد، و بۆ ئەم چوار بازنەی دارشت، دوو لەسەر لای یەکەم و دوو لەسەر لای دووەم، فراوان، بۆ ئەوەی بە داردەستەکان لەناویاندا هەڵبگیرێت. و دارەکانی سندووقەکە و خوانەکەی دروست کرد، و بە زێڕ ڕووپۆشی کردن. و ئامێرەکانی خوانەکەی دروستکرد، قاپەکان و بخووردانەکان و جامەکان و قاپە ڕژاندنەکان کە پێیان ڕژاندن دەکرێت، هەموویان لە زێڕ. و چرادانە زێڕینەکەی دروستکرد کە ڕووناکی دەداتەوە. ڕەق قەدەکە، و گوڵاڵەکان لە هەردوو لایەنەکانی ئەو، لە قامیشەکانی ئەو لقەکان، لە قامیشەکانی ئەو لقەکان دەرچوو، سێ لە ئەمە و سێ لە ئەمە، یەکسان کراون بە یەکتر. و چراکانیان کە لەسەر لووتکەکانە، شێوەی گوێزن لە ئەوان، و کونەکانیان لە ئەوان، بۆ ئەوەی چراکان لەسەریان بن، و کونە حەوتەمەکە، ئەوەی لەسەر لووتکەی چراکەیە، لەسەر لووتکەی لە سەرەوە، ڕەق و تەواو زێڕینە. و حەوت چرای زێڕین لەسەری، و گرتنە زێڕینەکانی، و دەفرە زێڕینەکانیان. ئەم کەسە کۆڵەکەکانی بە زیو ڕووکەش کرد، ئەڵقە زێڕینەکانی بۆ کۆڵەکە تۆپاند، شمشیرەکانی بە زێڕ ڕووکەش کرد، کۆڵەکەکانی پەردەکەی بە زێڕ ڕووکەش کرد، و قولاپە زێڕینەکانی دروست کرد. ئەم ئەڵقە زێڕینەکانی چادرەکە و ئەڵقەکانی حەوشەکە و ئەڵقە بڕۆنزییەکانی دەستکردی داپۆشەرەکە لە سەرەوە دروستکرد. ئەم دایڕشت سەرەکانی زیوینەکانی چادرەکە، و سەرەکانی بڕۆنزەکانی دەرگای چادرەکە، و دەروازەی حەوشەکە، و قولاپە زیوینەکانی بۆ کۆڵەکەکان دروستکرد، لەسەر کۆڵەکەکان ئەم ڕووپۆشی بە زیوی کردن ئەوان. ئەم میخەکانی چادرەکە و میخەکانی حەوشەکەی برۆنزی دروست کرد. ئەم قوربانگا برۆنزییەکەی دروستکرد لە بخووردانە برۆنزییەکانەوە، کە هی ئەو پیاوانە بوون کە لەگەڵ کۆمەڵی قۆرەح یاخی بوون. ئەم هەموو کەلوپەلەکانی قوربانگای دروستکرد، بخووردانەکە، بنکەکە، تاسەکان و چەنگاڵە برۆنزییەکان. ئەم بۆ قوربانگاکە داپۆشراوێکی دروستکرد، کارێکی تۆڕەیی لە خوارەوەی ئاگردانەکە، لەژێری ئەو هەتا نیوەی. چوار ئەڵقەی برۆنزی دانا لە چوار بەشەکانی داپۆشراوەکەی قوربانگاکە، فراوان بۆ دارەکان، بۆ ئەوەی قوربانگاکە پێیان هەڵبگیرێت. ئەم دروستی کرد ڕۆنی دەستنیشانکردنی پیرۆز، و پێکهاتەی بخووری پاک، کاری عەتار. ئەم دەستشۆردنە برۆنزییەکە و بنکە برۆنزییەکەی کرد لە ئاوێنەکانی ئەو ژنانەی ڕۆژوویان گرتبوو، ئەوانەی لەلای دەرگاکانی چادری شایەتی ڕۆژوویان گرت، لەو ڕۆژەدا کە هەڵیدا.

و دەستشۆرەکەی دروستکرد، بۆ ئەوەی موسا و هارون و کوڕەکانی دەست و پێیان لێی بشۆن، کاتێک دەچنە ناو چادری شایەتی، یان کاتێک نزیک دەبنەوە لە قوربانگاکە بۆ خزمەتکردن، لێی دەشواردن، هەروەک یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو.  

### 39

هەموو ئەو زێڕەی کە ئامادە کرا بۆ کارەکان بەپێی هەموو کاری شتە پیرۆزەکان، بوو زێڕی یەکەم بەرهەم، نۆ و بیست تالنت و حەوت سەد و بیست شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز. و پێشکەشکراوی زیو لە پیاوانی پشکنراوی کۆمەڵ سەد تالنت و هەزار و حەوت سەد و حەفتا و پێنج شاقل بوو، دراخمایەک بۆ هەر سەرێک، نیوەی شاقلێک، بەپێی شاقلی پیرۆز، هەموو ئەوانەی کە تێپەڕین بە پشکنینەکەدا لە تەمەنی بیست ساڵەوە بەرەو سەرەوە، شەست دە هەزار و سێ هەزار و پێنج سەد و پەنجا کەس بوون. و سەد تالەنتەکەی زیو بۆ داڕشتنەوەی سەد سەرەکانی چادرەکە و بۆ سەرەکانی پەردەکە بوو، سەد سەرپەڕە بۆ ئەو سەد تالەنتەکان، تالەنتێک بۆ سەرپەڕەکە. و ئەو هەزار و حەوت سەد و حەفتا و پێنج شاقلەکەی کردە قولاپ بۆ کۆڵەکەکان، و سەرەکانیانی بە زێڕ ڕووکەش کرد، و ڕازاندنەوەی ئەوان.

و برۆنزی پێشکەشکراوەکە حەفتا تالەنت و هەزار و پێنج سەد شێقل بوو. و لە ئەو بنکەکانی دەرگای چادری شایەتییان دروست کرد، و بنکەکانی حەوشەکە لە دەوروبەر، و بنکەکانی دەروازەی حەوشەکە، و مێخەکانی چادرەکە، و مێخەکانی حەوشەکە لە دەوروبەر، و دانەپۆشە برۆنزییەکەی قوربانگاکە، و هەموو قاپوقاچاغەکانی قوربانگاکە، و هەموو ئامێرەکانی چادری شایەتی، و کوڕەکانی ئیسرائیل ئاوایان کرد، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا، ئاوایان کرد. زێڕی ماوەی پێشکەشکراوەکەیان کردە دەفرەکان بۆ خزمەتکردن پێیان لەبەردەم یەزدان. و ئەو هیاسینسە ماوەکە، ئەرخەوانی و سووری، کردیانە جلوبەرگی خزمەتکردن بۆ هارون، بۆ ئەوەی لەوان خزمەت بکات لە پیرۆزگا. و ئەوان جلەکانیان هێنا بۆ موسا، و چادرەکە، و قاپوقاچاغەکانی، بنکەکان و شمشیرەکانی، و کۆڵەکەکان، و قوربانگاکە و هەموو قاپوقاچاغەکانی.

و ڕۆنی دەستنیشانکردنەکە، و بخووری پێکهاتەکە، و چرادانە پاکەکە، و چرایەکانی ئەو، چرایەکانی سووتاندن، و ڕۆنی ڕووناکی، و مێزی پێشکەشکردن و هەموو قاپوقاچاغەکانی، و نانە دانراوەکان، و جلەکانی پیرۆز کە هی هارونن، و جلەکانی کوڕەکانی ئەو بۆ کاهینیێتی، و پەردەکانی حەوزەکە، و کۆڵەکەکان، و پەردەی دەرگای چادرەکە، و دەرگای حەوزەکە، هەموو قاپوقاچاغەکانی چادرەکە، و هەموو ئامێرەکانی، و پێستی بەرانە سوورکراوەکان، و داپۆشە شینەکان، و داپۆشەکانی ماوە، و سنگەکان، و هەموو ئامێرەکان بۆ کارەکانی چادری شایەتی. هەرچەندە پەروەردگار فەرمانی دا بە موسا، کوڕانی ئیسرائیل بەو شێوەیە هەموو کەلوپەلەکەیان دروستکرد. موسا هەموو ئەو کارانەی بینی، و ئەوان ئەوانیان بەو شێوەیە کردبوو کە یەزدان فەرمانی بە موسا داوە، ئاوا کردیان، و موسا بەرەکەتداری کردن.        

### 40

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، لە ڕۆژی یەکی مانگی یەکەم، لە مانگی نوێدا، دەبێت چادری شایەتی دابنێیت. و سندوقی شایەتی دادەنێیت، و سندوقەکە بە پەردەکە دادەپۆشیت. و مێزەکە دەهێنیتە ژوورەوە و شتەکانی تایبەتی ئەو دادەنێیت، و چرادانەکە دەهێنیتە ژوورەوە و چراکانی ئەو دادەنێیت. و قوربانگا زێڕینەکە دادەنێیت بۆ بخوور سووتاندن لەبەردەم سندووقەکە، و داپۆشی پەردەکە لەسەر دەرگای چادری شایەتی دادەنێیت. و قوربانگای پێشکەشکراوەکان لە دەرگای چادری شایەتی دادەنێیت،  و چادرەکە دەخەیتە دەوری، و هەموو شتەکانی لە دەوری پیرۆز دەکەیت. و ڕۆنی دەستنیشانکردن وەردەگریت و چادرەکە دەستنیشان دەکەیت و هەموو ئەوەی تێیدایە، و ئەوە پیرۆز دەکەیت و هەموو قاپوقاچاغەکانی، و دەبێتە پیرۆز. و دەبێت چەورکردن بکەیت بۆ قوربانگای پێشکەشکراوەکان و هەموو قاپوقاچاغەکانی، و قوربانگاکە تەرخان دەکەیت، و قوربانگاکە دەبێتە پیرۆزترین شتی پیرۆز.  و هارون و کوڕەکانی لە دەرگای چادری شایەتی نزیک دەکەیتەوە و بە ئاو دەیانشۆیت. و هارون جلەکانی پیرۆزەکان لەبەر دەکەیت، و دەستنیشانی دەکەیت، و پیرۆزی دەکەیت، و کاهینیێتی بۆ من دەکات. و کوڕەکانی ئەو دێنیتە نزیک، و کراس لەبەر ئەوان دەکەیت. و دەستنیشانیان دەکەیت بەو شێوەیەی کە باوکیان دەستنیشان کرد، و کاهینیێتیم بۆ دەکەن، و دەبێت بۆ ئەوەی دەستنیشانکردنی کاهینیێتی بۆ ئەوان بێت بۆ هەتاهەتایە، بۆ نەوەکانیان. موسا هەموو ئەو شتانەی کرد کە یەزدان فەرمانی پێکردبوو، بەو شێوەیەی کرد.

لە مانگی یەکەمی ساڵی دووەمی دەرچوونیان لە میسر، لە سەرەتای مانگدا چادرەکە ڕاگیرا. موسا چادرەکەی هەڵبەستەوە و سەرەکانی دانا و شمشیرەکانی خستە ناوەوە و کۆڵەکەکانی هەڵبەستەوە. و پەردەکانی لەسەر چادرەکە درێژکردەوە، و داپۆشەری چادرەکەی لەسەرەوە لەسەری دانا، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو. و وەرگرتنی شایەتییەکان، خستی نێو سندوقەکە، و دارەکانی دانا لە ژێر سندوقەکە. و سندوقەکەی هێنایە ژوورەوە بۆ ناو چادرەکە، و داپۆشەری پەردەکەی دانا، و سندوقی شایەتییەکەی داپۆشی، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دا. و مێزەکەی دانا ناو چادری شایەتی، لەلای باکوور، لە دەرەوەی پەردەکەی چادرەکە. و نانەکانی پێشکەشکردنی لەسەر دانا لەبەردەم یەزدان، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو. و چرادانی دانا ناو چادری شایەتی، لە لای باشووری چادرەکە. و چراکانی ئەوی لەبەردەم یەزدان دانا، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو. و قوربانگا زێڕینەکەی لە چادری شایەتی دانا، بەرامبەر بە پەردەکە. و بخووری سووتاند لەسەری، بخووری پێکهاتە، وەک چۆن یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو.  و قوربانگای پێشکەشکراوەکان لەلای دەرگای چادرەکە دانا.    و موسا حەوشەکەی لە دەوری چادرەکە و قوربانگاکە دانا، و هەموو کارەکانی تەواو کرد.

و هەورەکە چادری شایەتی داپۆشی، و چادرەکە پڕبوو لە شکۆمەندی یەزدان. و موسا نەیتوانی بچێتە ناو چادری شایەتی، چونکە هەور سێبەری بەسەریدا کردبوو، و شکۆمەندی یەزدان چادرەکەی پڕکردبووەوە. کاتێک هەورەکە لە چادرەکەوە بەرزدەبووەوە، نەوەی ئیسرائیل لەگەڵ کەلوپەلەکانیان بەڕێدەکەوتن. بەڵام ئەگەر هەورەکە سەرنەکەوتایە، ئەوان کۆچیان نەدەکرد تا ئەو ڕۆژەی کە هەورەکە سەردەکەوتایە. هەور لەسەر چادرەکە بوو لە ڕۆژدا، و ئاگر لەسەری بوو لە شەودا لەبەردەم هەموو ئیسرائیل، لە هەموو کۆچەکانیاندا.

## ئینجیلی مەرقۆس

### 1

دەستپێکی مژدەی باشی عیسای مەسیح، کوڕی خودا. وەک لە پێغەمبەرەکاندا نووسراوە: ببینە، من نێردراوەکەی خۆم لەپێش ڕووی تۆ دەنێرم، کە ڕێگای تۆ لەپێشت ئامادە دەکات. دەنگی هاوارکەرێک لە چۆڵەوانیدا: ڕێگای یەزدان ئامادە بکەن، ڕێڕەوەکانی ئەو ڕاست بکەن.

یەحیا لە چۆڵەوانیدا دەرکەوت و خەستەکردنی تۆبەکردنی ڕاگەیاند بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان. و هەموو خاکی یەهودیا و ئۆرشەلیمییەکان بۆ لای ئەو دەچوونەدەرێ، و هەمووان لە ڕووباری ئوردون لەلایەن ئەوەوە باپتیزە دەکران، کاتێک دانیان بە گوناهەکانیان دەنا. یۆحەنا پۆشراوی مووی وشتر بوو و کەمەربەندێکی چەرمی لە دەوری کەمەری بەستبوو، و سیسرکە و هەنگوینی کێوی دەخوارد. و ئەو ڕاگەیاند و دەیگوت: دوای من دێت ئەوەی لە من بەهێزترە، کە من شایستە ئەوە نیم کە چەمێمەوە و بەستراوی پێڵاوەکانی بکەمەوە. من بەڕاستی ئێوەم لە ئاو نوماند، بەڵام ئەو ئێوە لە ڕۆحی پیرۆز دەنوماتێت.

لە ئەو ڕۆژانەدا عیسا لە ناسرەی جەلیلەوە هات و لەلایەن یەحیاوە لە ڕووباری ئوردون لەئاوهەڵکێشرا. و یەکسەر کاتێک لە ئاوەکە سەرکەوت، ئاسمانەکانی بینی کە دەدڕێنەوە و ڕۆحی پیرۆزی بینی وەک کۆترێک دادەبەزێت لەسەری. و دەنگێک لە ئاسمانەکانەوە هات: تۆ کوڕی خۆشەویستی منی، من پێت ڕازیم.

و یەکسەر ڕۆحی پیرۆز ئەوی دەردەکات بۆ چۆڵەوانی. و چل ڕۆژ لەوێ لە چۆڵەوانی بوو، لەلایەن شەیتانەوە تاقی دەکرایەوە، و لەگەڵ دڕندەکان بوو، و فریشتەکان خزمەتیان دەکرد.

دوای ئەوەی یەحیا دەستبەسەر درا، عیسا هاتە جەلیل و مزگێنی پاشایەتی خودای ڕاگەیاند. و دەڵێت: کاتەکە تەواو بووە و پاشایەتی خودا نزیک بووەتەوە، توبە بکەن و باوەڕ بە مژدە بهێنن.

کاتێک لە کەناری دەریای جەلیل دەڕۆیشت، شیمۆن و ئەندراوسی برای شیمۆنی بینی، کە تۆڕیان دەخستە ناو دەریاکەوە، چونکە ماسیگر بوون. عیسا پێی گوتن: وەرن بەدوای مندا، دەتانکەم بە ماسیگری مرۆڤ. و یەکسەر تۆڕەکانی خۆیان بەجێهێشت و دوای کەوتن. و کاتێک کەمێک لەوێوە پێشەوە چوو، یاقوبی کوڕی زەبەدی و یۆحەنای براکەی بینی، کە لە کەشتییەکەدا تۆڕەکانیان چاکدەکردەوە. و یەکسەر بانگی کردن. ئەوانیش باوکیان زەبەدییان لە کەشتییەکەدا لەگەڵ کرێگیراوەکان جێهێشت و بەدوایدا ڕۆیشتن.

و ئەوان چوونە ناو کەفەرناحوم، و یەکسەر لە شەممەکاندا چووە ناو کۆمەڵگە و فێری دەکرد. و سەرسام‌بوون لەسەر فێرکردنەکەی، چونکە فێریان دەکرد وەک یەکێک کە دەسەڵاتی هەیە، و نەک وەک مامۆستایانی تەورات. و پیاوێک لە کۆبوونەوەکەیاندا بوو کە ڕۆحێکی گڵاوی تێدابوو، و هاواری کرد دەڵێت: بەڕێگە، چی پەیوەندیمان هەیە بە تۆوە، عیسای ناسیرەیی؟ ئایا هاتوویت بۆ لەناوبردنی ئێمە؟ دەزانم تۆ کێیت، پیرۆزەکەی خودا. و عیسا سەرزەنشتی کرد و پێی گوت: بێدەنگ بە و لێی دەرچۆ. و ڕۆحی پیس ئەوی شێواند و بە دەنگێکی گەورە هاواری کرد و لە ئەو چووە دەرەوە. و هەموویان سەرسام بوون، بۆیە لەگەڵ خۆیان باسیان دەکرد و دەیانگوت: ئەمە چییە؟ ئەم فێرکردنە نوێیە چییە، کە بە دەسەڵات تەنانەت فەرمان بە ڕۆحە گڵاوەکانیش دەدات، و ئەوانیش گوێڕایەڵی دەبن؟ و بیستنەوەی ئەو یەکسەر بۆ هەموو ناوچە دەوروبەری جەلیل چووە دەرەوە.

دەستبەجێ لە کۆڕەکە دەرچوون و لەگەڵ یاقوب و یۆحەنا چوونە ماڵی سیمۆن و ئەندراوس. بەڵام خەسووی سیمۆن کەوتبوو و تایی هەبوو. یەکسەر دەربارەی ئەو پێیان گوت. و نزیک بووەوە و هەڵیستاندی، گرتبووی لە دەستی، و تاوەکە یەکسەر بەجێی هێشت و خزمەتی ئەوانی کرد. ئێوارە کاتێک ڕوویدا، کە خۆر ئاوابوو، هەموو نەخۆشەکان و ڕۆح گیراوەکانیان بۆ لای ئەو هێنا. و هەموو شارەکە لەلای دەرگاکە کۆببوونەوە و زۆر کەسی چاککردەوە کە بە نەخۆشی جۆراوجۆر تووشبوون، و ڕۆحی پیسی زۆری دەرکرد، و ڕێگەی بە ڕۆحە پیسەکان نەدا قسە بکەن، چونکە ئەویان دەناسی کە مەسیحە.

و لە بەیانیدا، کاتێک هێشتا شەو بوو، زۆر زوو هەستا و چووە دەرەوە، ئینجا ڕۆیشت بۆ شوێنێکی چۆڵ، و لەوێ نوێژی دەکرد. و شیمۆن و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون، ڕاویان نا. و کاتێک ئەویان دۆزییەوە، پێیان گوت کە هەموو خەڵک بەدوای تۆدا دەگەڕێن و پێیان دەڵێت: با بڕۆین بۆ شارۆچکە دراوسێکان، بۆ ئەوەی لەوێش موژدە ڕابگەیەنم، چونکە بۆ ئەمە هاتوومەتە دەرەوە. و لە هەموو گەلیلدا لە کۆبوونەوەکانیاندا پڕۆژەی دەکرد و دێوەکانی دەردەکرد.

و گولاوێک هاتە لای ئەو، داوای لێدەکرد و چۆکی دادا و پێی گوت: ئەگەر بتەوێت، دەتوانیت من پاک بکەیتەوە. بەڵام عیسا کە بەزەییی پێدا هات، دەستی درێژکرد و دەستی لێدا و پێی فەرموو: دەمەوێت، پاک بکرێیتەوە. و کاتێک ئەو گوتی، یەکسەر گولییەکە لێی ڕۆیشت و پاک کرایەوە. و دوای ئەوەی بە توندی ئاگاداری کردەوە، یەکسەر دەریکرد و پێی گوت ببینە بە کەس هیچ مەڵێ، بەڵام بڕۆ خۆت نیشان بدە بە کاهینەکە و پێشکەشکاری بکە دەربارەی پاککردنەوەی خۆت، ئەوەی کە موسا فەرمانی دا، بۆ شایەتی بۆ ئەوان. ئەو بەڵام دوای دەرچوونی دەستیپێکرد زۆر ڕابگەیەنێت و ئەو وشەیە بڵاوبکاتەوە، بۆیە چیتر نەیدەتوانی ئاشکرایانە بچێتە ناو شارەوە، بەڵکو لە دەرەوە لە شوێنە چۆڵەکان دەمایەوە، و خەڵکی لە هەموو لایەکەوە دەهاتنە لای.

### 2

و دوای چەند ڕۆژێک دیسان چووە ژوورەوە بۆ کەفەرناحوم و بیسترا کە لە ماڵدایە. و یەکسەر زۆر کەس کۆبوونەوە، بۆ ئەوەی چیتر شوێنیان نەبوو، تەنانەت لەلای دەرگاکەش، و ئەو وشەکەی بۆ ئەوان دەگوت. و دێن بۆ لای ئەو، ئیفلیجێک هەڵدەگرن کە لەلایەن چوار کەسەوە هەڵگیراوە. و لەبەر ئەوەی نەیاندەتوانی نزیکی بکەنەوە لەبەر کۆمەڵەکە، سەربانی ماڵەکەیان کردەوە لەو شوێنەی کە ئەو لێی بوو، و دوای هەڵکۆڵینی، جێگەکەیان شۆڕکردەوە کە ئیفلیجکراوەکە لەسەری خەوتبوو. بەڵام عیسا کە باوەڕی ئەوانی بینی، بە ئیفلیجەکەی فەرموو: منداڵ، گوناهەکانت لێخۆشبوون. بەڵام هەندێک لە مامۆستایانی تەورات لەوێ دانیشتبوون و لە دڵی خۆیاندا بیریان دەکردەوە، چی ئەم ئاوا قسەی کفر دەکات؟ کێ دەتوانێت گوناحەکان ببوورێت جگە لە خودای یەکتا؟ و یەکسەر عیسا بە ڕۆحی خۆی زانیبوو کە بەم شێوەیە ئەوان لە ناو خۆیاندا بیردەکەنەوە، وتی بۆیان: بۆچی لە دڵەکانتاندا بەم شتانە بیردەکەنەوە؟ چی ئاسانترە، بڵێیت بە شەلکراوەکە، گوناهەکانت لێخۆشبوون، یان بڵێیت، هەستە و جێگاکەت هەڵبگرە و بڕۆ؟ بۆ ئەوەی بزانن کە کوڕی مرۆڤ دەسەڵاتی هەیە لەسەر زەوی گوناهەکان ببەخشێت، دەڵێت بۆ ئیفلیجەکە بۆ تۆ دەڵێم، هەستە و جێگاکەت هەڵبگرە و بڕۆ بۆ ماڵەکەت. و یەکسەر هەستایەوە، جێگاکەی هەڵگرت و لەبەردەم هەمووان چووە دەرەوە، بۆیە هەموویان سەرسام بوون و ستایشی خودایان کرد و گوتیان: هەرگیز وەک ئەمە نەمانبینیوە.

و دیسان چووە دەرەوە بۆ لای دەریاکە، و هەموو خەڵکەکە هاتنە لای، و فێری کردن. و لە کاتی تێپەڕیندا، لێڤی کوڕی ئەلفایۆسی بینی کە لەسەر کۆگای باج دانیشتبوو، و پێی فەرموو: دوام بکەوە. ئەویش هەستا و دوای کەوت. و ڕوویدا کە کاتێک ئەو لە ماڵەکەی خۆیدا پاڵکەوتبوو، زۆر باجگر و گوناهبار لەگەڵ عیسا و قوتابییەکانی پاڵکەوتبوون، چونکە زۆر بوون و شوێنی کەوتبوون. و مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان کە بینییان ئەو لەگەڵ باجگرەکان و گوناهباران نان دەخوات، بە قوتابییەکانی ئەویان گوت: بۆچی ئەو لەگەڵ باجگرەکان و گوناهباران نان دەخوات و دەخواتەوە؟ و کاتێک عیسا بیستی، پێی فەرموون: ئەوانەی بەهێز و تەندروستن پێویستیان بە پزیشک نییە، بەڵکو ئەوانەی نەخۆشن. من نەهاتووم بۆ بانگهێشتکردنی ڕاستودروستان، بەڵکو گوناهباران بۆ تۆبەکردن.

و قوتابییەکانی یەحیا و قوتابییەکانی فەریسییەکان ڕۆژوویان دەگرت. ئینجا هاتن و پێیان گوت: بۆچی قوتابییەکانی یەحیا و قوتابییەکانی فەریسییەکان ڕۆژوو دەگرن، بەڵام قوتابییەکانی تۆ ڕۆژوو ناگرن؟ عیسا پێی فەرموون: ئایا کوڕانی ژووری زەماوەند دەتوانن ڕۆژوو بگرن لەو کاتەدا کە زاوا لەگەڵیان هەیە؟ هەتا کاتێک زاوا لەگەڵیان هەیە، ناتوانن ڕۆژوو بگرن. بەڵام ڕۆژان دێن کاتێک زاواکە لە ئەوان دەبردرێت، و ئەوسا لەو ڕۆژانەدا بەڕێژوو دەگرن. کەس پەڕۆیەکی پارچە جلی نەچنراو نادووێت لەسەر جلێکی کۆن، ئەگەر نا، تەواوی ئەو دەبات، ئەوەی نوێ لەوەی کۆن، و دڕاوێکی خراپتر دروست دەبێت. کەس شەرابی نوێ نافڕێتە ناو مەشکەی کۆن، ئەگەر نا، شەرابە نوێیەکە مەشکەکان دەتەقێنێت، شەرابەکە دەڕژێت و مەشکەکان لەناودەچن، بەڵام شەرابی نوێ دەبێت بخرێتە ناو مەشکەی نوێ.

و ڕوویدا کە ئەو لە ڕۆژانی شەممەدا بە ناو کێڵگە دانەوێڵەکاندا تێدەپەڕی، و قوتابییەکانی دەستیان کرد بە لەکاندنی گوڵەپیتەکان. و فەریسییەکان پێیان دەگوت: ببینە چی دەکەن لە ڕۆژانی سەبت کە ڕێگەپێنەدراوە. و خۆی پێی دەفەرموون: ئایا هەرگیز نەتانخوێندووەتەوە کە داود چی کرد کاتێک پێویستی هەبوو و برسی بوو، خۆی و ئەوانەی لەگەڵی بوون؟ چۆن چووە ناو ماڵی خودا لە سەردەمی ئەبیاتاری سەرۆک کاهین و نانەکانی پێشکەشکراوی خوارد، کە ڕێگەپێدراو نییە بخورێت جگە لە کاهینەکان، هەروەها دایە ئەوانەشی کە لەگەڵی بوون؟ و پێیان دەگوت: شەممە بۆ مرۆڤ دروست کراوە، نەک مرۆڤ بۆ شەممە، بۆیە کوڕی مرۆڤ گەورەی شەممەشە.

### 3

و دووبارە چووە ناو کۆمەڵەکە، و لەوێ پیاوێک هەبوو کە دەستێکی وشکبووی هەبوو. و چاودێریان دەکرد کە ئایا لە ڕۆژی شەممەدا چاکی دەکاتەوە، بۆ ئەوەی تۆمەتباری بکەن. و بە پیاوەکە دەڵێت کە دەستێکی وشکبووی هەیە: هەستە بۆ ناوەڕاست. و پێیان دەڵێت، ئایا لە شەممەکاندا ڕێگەپێدراوە چاکە بکرێت یان خراپە؟ گیان ڕزگار بکرێت یان بکوژرێت؟ بەڵام ئەوان بێدەنگ بوون. و سەیری ئەوانی کرد لەگەڵ تووڕەیی، خەمبار بوو لەسەر ڕەقبوونی دڵیان، پێی گوت بە پیاوەکە: دەستی خۆت درێژ بکە. ئەویش درێژی کرد، و دەستی گەڕایەوە و تەندروست بوو وەک ئەوی دیکە. فەریسییەکان چوونە دەرەوە و یەکسەر لەگەڵ هێرۆدسییەکان ڕاوێژیان کرد دژی ئەو، بۆ ئەوەی لەناوی ببەن.

عیسا لەگەڵ قوتابییەکانی بەرەو دەریاکە کشایەوە، و کۆمەڵێکی زۆر لە جەلیل شوێنی کەوتن. و لە یەهودیا و لە ئۆرشەلیم و لە ئیدومیا و لەوبەری ڕووباری ئوردون و ئەوانەی دەوروبەری سور و سەیدا، کۆمەڵێکی زۆر، کە بیستبوویان ئەوەندەی کردی، هاتن بۆ لای ئەو. و بە قوتابییەکانی گوت کە بەلەمێکی بچووک چاوەڕێی بکات بۆی لەبەر کۆمەڵەکە، تاکو پەستی نەکەن. چونکە زۆری چاککردەوە، بۆیە ئەوانەی نەخۆشی هەبوو دەکەوتنە سەری تاکو دەستیان لێ بدات. ڕۆحە پیسەکان، کاتێک ئەویان دەبینی، دەکەوتنە بەردەمی و هاواریان لێدەکرد و دەیانگوت: تۆ کوڕی خودایت. و زۆر سەرزەنشتی کردن، بۆ ئەوەی ئەو ئاشکرا نەکەن.

و دەچێتە سەر چیاکە، و بانگی ئەوانە دەکات کە خۆی دەیویست، و ئەوان چوونە لای ئەو. و دوازدەی دروستکرد، بۆ ئەوەی لەگەڵی بن و بۆ ئەوەی بیاننێرێت بۆ ڕاگەیاندن. و هەبوونی دەسەڵات بۆ چاککردنەوەی ئەو نەخۆشییانە و دەرکردنی ئەو ڕۆحە پیسانە و ناوی پەترۆسی لەسەر سیمۆن دانا و یاقوب کوڕی زەبەدی و یوحەنا برای یاقوب، و ناوی لێنان بوانەرگێس، کە واتە کوڕانی هەورەتریشقە، و ئەندرێاس و فیلیپۆس و بەرتۆلۆمی و مەتا و تۆماس و یاقوبی کوڕی ئەلفایۆس و تەدایۆس و شیمۆنی کەنعانی و یەهودای ئیسقەریۆتی، کە ئەویش ڕادەستی کرد.

و ئەوان دێنە ناو ماڵێک، و دیسان خەڵکێک کۆدەبنەوە، بۆ ئەوەی نە بتوانن تەنانەت نانیش بخۆن. و ئەوانەی لە نزیکی ئەو بوون کاتێک بیستیانەوە، چوونە دەرەوە بۆ گرتنی ئەو، چونکە دەیانگوت کە سەرسام بووە. و ئەو مامۆستایانی تەوراتەی کە لە ئۆرشەلیمەوە هاتبوونە خوارەوە دەیانگوت: بەعلزەبوولی هەیە، و بە فەرمانڕەوای ڕۆحە پیسەکان ڕۆحە پیسەکان دەردەکات. و کاتێک بانگی ئەوانی کرد، لە نموونەکاندا پێی دەگوتن: چۆن دەتوانێت شەیتان شەیتان دەربکات؟ و ئەگەر پاشایەتییەک لەسەر خۆی دابەش بێت، ئەو پاشایەتییە ناتوانێت ڕاوەستێت. و ئەگەر ماڵێک لەسەر خۆی دابەش بکرێت، ئەو ماڵە ناتوانێت ڕاوەستێت. ئەگەر شەیتان لە دژی خۆی هەستایەوە و دابەشکراوە، ناتوانێت بوەستێتەوە، بەڵکو کۆتاییەکی هەیە. کەس ناتوانێت کەلوپەلەکانی پیاوێکی بەهێز تاڵان بکات بە هاتنە ناو ماڵەکەیەوە، مەگەر یەکەم جار ئەو پیاوە بەهێزە ببەستێتەوە، و پاشان ماڵەکەی تاڵان دەکات. بەڕاستی پێتان دەڵێم کە هەموو گوناهەکان و کفرەکان دەبەخشرێن بۆ کوڕانی مرۆڤ، هەرچەندە کفریان کردبێت بەڵام ئەوەی کفر بە ڕۆحی پیرۆز بکات، هەتاهەتایە لێخۆشبوونی نییە، بەڵکو تاوانبارە بە دادگایی هەتاهەتایی. چونکە دەیانگوت، ڕۆحێکی پیس هەیەتی.

کەواتە دایکی ئەو و براکانی ئەو دێن، و لە دەرەوە وەستاون و کەسێکیان بۆ لای ئەو ناردن بۆ بانگکردنی. و کۆمەڵێک لە دەوروبەری ئەو دانیشتبوون، بەڵام پێیان گوت: ئەوەتا دایکت و براکانت لە دەرەوە بەدوای تۆدا دەگەڕێن. و وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: کێ دایکی منە یان براکانی من؟ و سەیری دەوروبەری ئەوانەی لە دەوری ئەو دانیشتوون کردووە و دەڵێت: ببینە، دایکم و براکانم، چونکە هەرکەسێک ئیرادەی خودا جێبەجێ بکات، ئەو برا و خوشک و دایکی منە.

### 4

و دیسان دەستی پێکرد بۆ فێرکردن لە تەنیشت دەریا، و کۆمەڵێکی زۆر کۆبوونەوە لای ئەو، بۆ ئەوەی ئەو چووە ناو بەلەمەکە و دانیشت لە دەریا، و هەموو کۆمەڵەکە لە تەنیشت دەریا لەسەر زەوی بوون. و ئەو بە نموونەکانی زۆر فێریان دەکرد، و لە فێرکردنەوەکەی خۆیدا پێی دەگوتن، گوێ بگرن. ئەوەتا چێنەرەکە دەرچوو بۆ چاندن. و ڕوویدا لە کاتی چاندندا کە هەندێک کەوتە سەر ڕێگاکە، و باڵندەکان هاتن و هەڵیانلووشی، و دانەیەکی دیکە کەوتە سەر بەردەڵان، کە لەوێ زەوی زۆری نەبوو، و یەکسەر هەڵهاتە سەرەوە لەبەر ئەوەی قووڵایی زەوی نەبوو. بەڵام کاتێک خۆر هەڵات سووتێنرا، و لەبەر ئەوەی ڕەگی نەبوو وشک بووەوە و یەکێکی دیکە کەوتە نێو دڕکەکان، و دڕکەکان هەستان و خنکاندیانی، و بەرهەمی نەدا. یەکێکی دیکەش کەوتە ناو زەوییە باشەکە و بەرهەمی دا کە سەرکەوت و گەشەی کرد، و بەرهەمی هێنا لە سی و لە شەست و لە سەد. و پێی دەگوتن: ئەوەی گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت. کاتێک بە تەنها بوو، ئەوانەی لە دەوری ئەو بوون لەگەڵ دوازدەیەکە پرسیاریان لێکرد دەربارەی نموونەکە. و دەیفەرموو بۆیان: بۆ ئێوە دراوە کە نهێنییەکانی پاشایەتی خودا بزانن، بەڵام بۆ ئەوانەی دەرەوە، هەموو شتێک بە نموونە دەبێت، بۆ ئەوەی سەیرکردن بکەن و نەبینن، و گوێگرتن بکەن و تێنەگەن، نەوەک بگەڕێنەوە و گوناهەکانیان لێخۆشبووبێت.

و پێیان دەڵێت: ئێوە ئەم نموونەیە نازانن، و چۆن هەموو نموونەکان دەزانن؟ ئەوەی دەچێنێ، وشەکە دەچێنێ. ئەمانە بەڵام ئەوانەن کە لەتەنیشت ڕێگا وشەکە چێنراوە، و کاتێک دەیبیستن، یەکسەر شەیتان دێت و ئەو وشەیە هەڵدەگرێت کە لە دڵەکانیان چێنراوە. ئەمانەش هاوشێوەن لەگەڵ ئەوانەی لەسەر شوێنە بەردەڵانەکان چاندراون، کە کاتێک گوێ لە وشەکە دەگرن، یەکسەر بە خۆشییەوە وەریدەگرن. و ڕەگیان لە خۆیاندا نییە، بەڵام کاتییەکانن، پاشان کاتێک تەنگانە یان چەوسانەوە لەبەر وشەکە ڕوودەدات، دەستبەجێ ساتمە دەکەن. ئەمانە ئەوانەن کە لەنێو دڕکەکاندا دەچێنرێن، ئەوانەی گوێ لە وشەکە دەگرن، نیگەرانییەکانی ئەم سەردەمە و فریودانی دەوڵەمەندی و ئارەزووەکانی دەربارەی شتە ماوەکانی تر کە دێنە ژوورەوە، وشەکە دەخنکێنن و بێ بەر دەبێتەوە. ئەمانەش ئەوانەن کە لەسەر زەوییە باشەکە چێنران، ئەوانەی گوێ لە وشەکە دەگرن و وەریدەگرن، و بەرهەم دەهێنن، یەکێک سی و یەکێک شەست و یەکێک سەد.

و دەیفەرموو بۆیان: ئایا چرا دێت بۆ ئەوەی لەژێر سەبەتە یان لەژێر نوێن دابنرێت؟ نەک بۆ ئەوەی لەسەر چرادان دابنرێت؟ چونکە هیچ شتێکی شاراوە نییە کە ئاشکرا نەکرێتەوە، و هیچ شتێکی نهێنی نەبووە بەڵکو بۆ ئەوەی بێتە ئاشکرا. ئەگەر کەسێک گوێی هەیە بۆ بیستن، با گوێ بگرێت. و دەیفەرموو بە ئەوان: ئاگاداربن لەوەی کە دەیبیستن. بە هەمان پێوانەیەک کە پێوانە دەکەن، بۆ ئێوە پێوانە دەکرێت، و زیادە دەکرێت بۆ ئێوە ئەی گوێگرەکان. ئەوەی کە هەیەتی، پێی دەدرێت، و ئەوەی کە نییەتی، تەنانەت ئەوەی هەیەتیش لێی دەسەنرێتەوە. و دەیگوت، پاشایەتی خودا ئاوایە، وەک کاتێک پیاوێک تۆو دەخاتە سەر زەوی، و بخەوێت و هەستێت، شەو و ڕۆژ، و تۆوەکە بڕووێت و گەشە بکات، وەک چۆن خۆی نازانێت. خۆکارانە زەوی بەرهەم دەهێنێت، یەکەم گیا، پاشان گوڵەگەنم، پاشان دانەوێڵەی پڕ لە گوڵەگەنمەکە. کاتێک بەرهەمەکە پێگەیشتووە، یەکسەر داسەکە دەنێرێت، چونکە کاتی دروێنە هاتووە.

و دەیگوت: چۆن پاشایەتی خودا لە خۆمان نزیک بکەینەوە؟ یان لە کام نموونەدا بەراوردی بکەین؟ وەک دانەیەکی خەردەل، کە کاتێک لەسەر زەوی دەچێنرێت، کەمترینی هەموو ئەو تۆوانەیە کە لەسەر زەوین. و کاتێک چێنرا، سەردەکەوێت و دەبێتە گەورەترین هەموو ڕووەکەکانی باخچە، و لقە گەورەکان دروست دەکات، بۆ ئەوەی باڵندەکانی ئاسمان بتوانن لە ژێر سێبەرەکەیدا هێلانە.

و بە نموونەی زۆری وا، وشەکەی بۆ دەگێڕانەوە، بەپێی ئەوەی دەیانتوانی گوێی لێ بگرن. بێ نموونە وشەی بۆ ئەوان نەدەگوت، بەڵام بە تەنها بۆ قوتابییەکانی خۆی هەموو شتی ڕوون دەکردەوە.

و لەو ڕۆژەدا کە ئێوارە داهات، پێی فەرموون: با بڕۆینە ئەوبەر. و کۆمەڵەکەیان جێهێشت و ئەویان لەگەڵ خۆیان برد، هەروەک لە کەشتییەکە بوو، و کەشتیەکانی دیکەش لەگەڵی بوون. گەردەلوولێکی بایی گەورە هەڵیکرد، و شەپۆلەکان دەیانکوتایە ناو کەشتییەکە، بە جۆرێک کە ئێستا خەریکی پڕبوون بوو. ئەو لە دواوەی بەلەمەکە لەسەر بالیفێک نوستبوو، ئەوانیش هەڵیانستاندەوە و پێیان گوت: مامۆستا، گرنگت نییە کە ئێمە لەناودەچین؟ و کاتێک هەستایەوە، سەرزەنشتی بای کرد و بە دەریاکەی گوت: بێدەنگ بە، ئارام بە. باکە وەستا و ئارامییەکی گەورە دروست بوو. و پێی گوتن: بۆچی ئاوا ترسنۆکن؟ چۆن باوەڕتان نییە؟ و ترسان ترسێکی گەورە و بە یەکتریان دەگوت، کێ ئەوا ئەمە هەیە، کە تەنانەت با و دەریاش گوێڕایەڵی دەکەن؟

### 5

و هاتن بۆ ئەوبەری دەریاکە بۆ ناو خاکی گەرگەسییەکان. و کاتێک ئەو لە کەشتییەکە چووە دەرەوە، یەکسەر پیاوێک لە گۆڕەکانەوە پێشوازی کرد کە ڕۆحێکی گڵاوی تێدابوو. ئەوەی نیشتەجێبوونی لە گۆڕەکاندا هەبوو، و کەسیش نەیدەتوانی بە زنجیرەکان ئەو ببەستێتەوە، لەبەر ئەوەی ئەو زۆر جار بە کۆت و زنجیر بەستراوە، و زنجیرەکانی لەلایەن خۆیەوە دڕاندووە و کۆتەکانی پارچەپارچە کردووە، و کەس نەیتوانیوە ڕامی بکات. و بە درێژایی هەموو شەو و ڕۆژ لە گۆڕستانەکان و لە چیاکاندا هاواری دەکرد و بە بەردەکان خۆی بریندار دەکرد کاتێک عیسای لە دوورەوە بینی، ڕایکرد و کڕنۆشی بۆ برد. و بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد و گوتی: چیت پێ هەیە لەگەڵ من، عیسا، کوڕی خودای هەرەبەرز؟ سوێندت پێ دەدەم بە خودا، ئازارم مەدە. ئەوی پێ دەگوت، ئەی ڕۆحی پیس، لە ئەم مرۆڤە دەربچۆ. و لێی پرسی: چی ناوی تۆیە؟ و وەڵامی دایەوە و گوتی: لێگیۆن ناوی منە، چونکە ئێمە زۆرین. و زۆر لێی پاڕایەوە کە ئەوانی بۆ دەرەوەی خاکەکە نەنێرێت. لەوێ ڕانەیەکی گەورەی بەراز لە نزیک کێوەکە دەلەوەڕا. و هەموو ئەو ڕۆحە پیسانە لێیان پاڕایەوە و گوتیان: بمانبەستە بۆ ناو بەرازەکان، تاکو بچینە ژوورەوە. ئیسا یەکسەر ڕێگەی پێدان. ڕۆحە پیسەکان دەرچوون و چوونە ناو بەرازەکانەوە، مێگەلەکە لە لێژاییەکەوە بەرەو دەریاکە ڕایکرد، ئەوان نزیکەی دوو هەزار بوون، و لە دەریاکە خنکان. ئەو لەوەڕانەی خنزیرەکان ڕایانکرد و لە شارەکە و لە کێڵگەکاندا ڕایانگەیاند، و هاتنە دەرەوە بۆ ئەوەی ببینن چی ڕوویداوە. ئەوان هاتن بۆ لای عیسا، و ئەو کەسەیان بینی کە شەیتانی تێدابوو دانیشتبوو و جلی لەبەر کردبوو و عەقڵی تەندروست بوو، ئەوەی لیژیۆنی هەبوو، و ترسان. ئەوانەی بینییان، ئەوەی بۆ پیاوە شەیتان گیراوەکە ڕوویدا و ئەوەی سەبارەت بە بەرازەکان بوو، بۆ ئەوانیان گێڕایەوە. و دەستیان کرد بە داواکردن لێی کە بڕوات لە سنوورەکانیان. کاتێک سواری کەشتییەکە دەبوو، پیاوە دێوگیراوەکە داوای لێکرد کە لەگەڵی بێت. و ڕێگای پێنەدا، بەڵام پێی گوت: بڕۆ بۆ ماڵەکەت بۆ لای خەڵکەکانت و پێیان ڕابگەیەنە هەرچی یەزدان بۆت کردووە و بەزەیی پێت هاتووەتەوە. ئەویش ڕۆیشت و دەستی کرد بە ڕاگەیاندن لە دەکاپۆلیس هەرچی عیسا بۆی کردبوو، و هەموو سەرسام بوون.

کاتێک ئیسۆ بە کەشتی دیسانەوە پەڕییەوە بۆ ئەوبەر، کۆمەڵێکی زۆر خەڵک لە دەوری کۆبوونەوە، و ئەو لەلای دەریا بوو. و یەکێک لە فەرمانڕەوایانی کۆمەڵ دێت، ناوی یائیرۆسە، و کە ئەوی بینی، کەوتە سەر پێیەکانی. و زۆر داوای لێکرد، دەیگوت کە کچە منی لە خاڵی مردنە، بۆ ئەوەی بێیت و دەستەکانت لەسەری دابنێیت، تاکو ڕزگار بکرێت و بژیت. و لەگەڵی ڕۆیشت، و کۆمەڵێکی زۆر دوای دەکەوت، و پەستیان دەکرد. و ژنێک کە دوازدە ساڵ بوو لە لێچوونی خوێندا ئەوەی کە لەلایەن زۆر پزیشکانەوە زۆر ئازاری چێژتبوو و هەموو ئەوەی هەیبوو خەرجی کردبوو، و هیچ سوودێکی نەبینیبوو، بەڵکو زیاتر خراپتر بووبوو، بیستبووی دەربارەی عیسا، هاتبوو لە کۆمەڵەکە لە پشتەوە دەستی لە جلوبەرگەکەی دا ئەو لە دڵی خۆیدا دەیگوت: ئەگەر تەنانەت دەست لە جلەکانی ئەو بدەم، ڕزگار دەبم. و یەکسەر سەرچاوەی خوێنی ئەو وشک بووەوە، و بە جەستەی خۆیدا زانی کە لەو نەخۆشییە چاک بووەتەوە. و یەکسەر عیسا لە خۆیدا زانیبوو کە هێز لە ئەو دەرچووە، گەڕایەوە لەناو کۆمەڵەکەدا و گوتی: کێ دەستی لە جلوبەرگەکانم داوە؟ قوتابییەکانی پێیان دەگوت: ئەم کۆمەڵە دەبینیت کە لێت دەنووسێت، بەڵام دەڵێیت کێ دەستی لێم دا؟ و دەیگەڕایەوە بۆ ئەوەی ببینێت ئەو کەسەی ئەمەی کردبوو. ئەو ژنە بەڵام کە دەترسا و دەلەرزی، دەیزانی چی بەسەریدا هاتووە، هات و کەوتە پێشی و هەموو ڕاستییەکەی پێ گوت. ئەو بەڵام پێی وت، کچم، باوەڕەکەت ڕزگاری کردوویت، بڕۆ بە ئاشتی، و تەندروست بیت لە نەخۆشییەکەت. هێشتا ئەو قسەی دەکرد، لە ماڵی فەرمانڕەوای کۆمەڵەوە هاتن و گوتیان: کچەکەت مرد، بۆچی هێشتا مامۆستا ئازار دەدەیت؟ بەڵام عیسا یەکسەر کە ئەو قسەیەی بیست کە دەکرا، بە سەرۆکی کەنیشتەکەی فەرموو: مەترسە، تەنها باوەڕبهێنە. و ڕێگەی نەدا بە کەسێک کە لەگەڵی بێت، تەنها پەترۆس و یاقوب و یوحەنای برای یاقوب. و دێتە ناو ماڵی فەرمانڕەوای کۆمەڵ، و ئاژاوەیەک دەبینێت، و گریان و شیوەنگێڕانی زۆر و کاتێک چووە ژوورەوە، پێی فەرموون: بۆچی پەشۆکاون و دەگریێن؟ منداڵەکە نەمردووە، بەڵکو نوستووە. ئەوانیش گاڵتەیان پێکرد. ئەو بەڵام دوای دەرکردنی هەموو، باوکی منداڵەکە و دایکەکە و ئەوانەی لەگەڵیدا دەبات، و دەچێتە ژوورەوە ئەو شوێنەی کە منداڵەکە لێی دانرابوو. و دەستی ئەو منداڵەی گرت و پێی گوت، تالیسا، کومی، کە واتای وەرگێڕاوەکەی ئەوەیە، ئەی کچە، پێت دەڵێم، هەستە. و یەکسەر کچەکە هەستایەوە و دەڕۆیشت، چونکە دوازدە ساڵ بوو. و بە سەرسامییەکی گەورە سەرسام بوون. و زۆر فەرمانی پێکردن کە هیچ کەس ئەمە نەزانێ، و گوتی خواردنی بدەنە ئەم.

### 6

و لەوێوە چووە دەرەوە و هاتە ناو نیشتمانی خۆی، و قوتابییەکانی شوێنی دەکەون. و کاتێک شەممە بوو، دەستی کرد بە فێرکردن لە کۆبوونەوەکە، و زۆر کەس کە گوێیان دەگرت سەرسام بوون و دەیانگوت: لە کوێوە ئەمانە بۆ ئەم کەسە؟ و کێیە ئەو دانایییە کە پێی دراوە، و چۆن هێزە وایانە لە ڕێگەی دەستەکانییەوە دەبن؟ ئایا ئەمە ئەو پیشەوەرە نییە، کوڕی مەریەم، و براش یاقوب و یوسێ و یەهودا و شیمۆن؟ و ئایا خوشکەکانی ئەو لێرە لەلای ئێمە نین؟ و ڕەنجێندران لە ئەو. عیسا پێی دەگوتن کە هیچ پێغەمبەرێک بێ ڕێز نییە، مەگەر لە نیشتیمانەکەی خۆی و لە نێو خزمەکانی و لە ماڵەکەی خۆیدا. و نەیتوانی لەوێ هیچ کارێکی پڕهێز بکات، تەنها چەند نەخۆشێکی کەم کە دەستی لەسەر دانان و چاککردنییەوە. و سەرسام بوو لەبەر بێباوەڕی ئەوان، و بە دەوروبەری گوندەکاندا دەگەڕا و فێری دەکردن.

و بانگی دوازدەکەی کرد و دەستی کرد بە ناردنیان دوو دوو، و دەسەڵاتی بەسەر ڕۆحە ناپاکەکاندا پێیاندان. و فەرمانی پێدان کە هیچ شتێک نەبەن بۆ ڕێگا، تەنها گۆچان، نە توورەکە، نە نان، نە بڕۆنز لە پشتێنەکانیاندا. بەڵام سەندەل لە پێ بکەن، و دوو کراس لەبەر مەکەن. و دەیفەرموو بۆیان: لە هەر شوێنێک بچنە ناو ماڵێک، لەوێ بمێننەوە تا کاتێک لەوێ دەرچن. و هەرچەندە ئەگەر پێشوازیتان لێنەکەن و گوێتان لێنەگرن، کاتێک لەوێ دەرچوون، خۆڵی ژێر پێیەکانتان بشەکێننەوە بۆ شایەتی لەسەریان. ڕاستی پێتان دەڵێم، بەرگەپێدراوتر دەبێت بۆ سەدۆم یان گۆمۆرا لە ڕۆژی دادوەری وەک لەو شارە. و دەرچوون و ڕایانگەیاند بۆ ئەوەی پاشگەز ببنەوە. و ڕۆحە پیسەکانی زۆریان دەردەکرد، و دەستنوێژیان بە ڕۆن دەکرد بۆ زۆر نەخۆش و چاکیان دەکردنەوە.

پاشا هێرۆدس بیستی، چونکە ناوی ئەو ڕوون ببووەوە، و دەیگوت کە یۆحەنای لەئاوهەڵکێش لە مردووان هەستاوەتەوە، و لەبەر ئەمە ئەم هێزانە لە ئەودا کاردەکەن. هەندێکی تر دەیانگوت کە ئەلیاسە، هەندێکی تریش دەیانگوت کە پێغەمبەرێکە وەک یەکێک لە پێغەمبەران. بەڵام هێرۆدس کە بیستی، وتی: ئەوەی من سەرم بڕی، یەحیا، ئەمە ئەوە، خۆی لە مردووان هەستاوەتەوە. هێرۆدس خۆی ناردی و یەحیای گرت و لە زیندان بەستییەوە لەبەر هێرۆدیاس، ژنی فیلیپۆسی برای، چونکە هاوسەرگیریی لەگەڵ کردبوو. یەحیا بە هێرۆدەسی دەگوت کە دروست نییە بۆ تۆ ژنی براکەت هەبێت. بەڵام هێرۆدیاس کینەی لە دڵدا بوو بۆی و دەیویست بیکوژێت، بەڵام نەیدەتوانی. هێرۆدس لە یۆحەنا دەترسا، چونکە دەیزانی کە ئەو پیاوێکی ڕاستودروست و پیرۆز بوو، و ئەوی دەپاراست، و کاتێک گوێی لێ دەگرت زۆر شت دەکرد و بە خۆشییەوە گوێی لێ دەگرت. و کاتێک ڕۆژێکی گونجاو ڕوویدا، هێرۆدس لە ڕۆژی لەدایکبوونی خۆیدا شێوانێکی ئامادە کرد بۆ گەورە پیاوەکانی و فەرماندەکانی هەزار و پیاوماقوڵانی جەلیل. کاتێک کچی هێرۆدیاس هاتەژوورەوە و سەمای کرد و دڵی هێرۆدس و ئەوانەی لەگەڵی دانیشتبوون خۆشکرد، پاشا بە کچەکەی وت: داوای ئەوە لە من بکە کە دەتەوێت، و دەیدەمە تۆ. و سوێندی بۆ خوارد کە ئەوەی لە من بپرسیت، دەیدەمە تۆ، تەنانەت هەتا نیوەی پاشایەتیەکەم. ئەو بەڵام دەرچووە و بە دایکی گوت: چی داوا بکەم؟ ئەویش گوتی: سەری یەحیای لەئاوهەڵکێش. و کاتێک یەکسەر بە پەلەوە چووە ژوورەوە بۆ لای پاشا، داوای کرد و گوتی: دەمەوێت ئێستا لەسەر تەشتێک سەری یەحیای لەئاوهەڵکێش بدەیتە من. و پاشا زۆر خەمبار بوو، لەبەر سوێندەکان و میوانەکانی نەیویست ئەوە ڕەتبکاتەوە. و یەکسەر پاشا جەڵلادێکی نارد و فەرمانی دا کە سەری ئەو بهێنرێت. ئەو بەڵام ڕۆیشت و لە زیندان سەری بڕی، سەرەکەی لەسەر قاپێک هێنا و دایە کچەکە، کچەکەش دایە دایکی. کاتێک قوتابییەکانی ئەو بیستیان، هاتن و تەرمەکەی ئەویان هەڵگرت و لە گۆڕێکدا دایاننا.

و نێردراوان بۆ لای عیسا کۆبوونەوە، و هەموو ئەوەی کردیان و هەموو ئەوەی فێریان کرد، پێیان ڕاگەیاند. و پێی گوتن: وەرن ئێوە خۆتان بە تەنها بۆ شوێنێکی چۆڵ، و کەمێک بحەسێننەوە، چونکە ئەوانەی دەهاتن و ئەوانەی دەڕۆیشتن زۆر بوون، و تەنانەت کاتیان نەبوو بۆ خواردن. و بە کەشتی بە تەنها چوونە شوێنێکی چۆڵ. بینییان کە دەڕۆن، و زۆر کەس ناسییانەوە، و پیادە لە هەموو شارەکانەوە ڕایانکرد بۆ ئەوێ و پێش ئەوان گەیشتن و لەلای ئەو کۆبوونەوە. عیسا چووە دەرەوە و کۆمەڵێکی زۆری بینی، بەزەییەکی زۆری بۆیان هاتەوە، چونکە وەک مەڕی بێ شوان بوون، ئیتر دەستی کرد بە فێرکردنیان زۆر شت. و کاتێک کاتژمێرێکی زۆر تێپەڕیبوو، قوتابییەکانی نزیکی بوونەوە و پێیان گوت: ئەم شوێنە چۆڵە و ئێستا کاتژمێرێکی زۆرە. بەڕێیان بکە، بۆ ئەوەی بڕۆن بۆ کێڵگە و گوندەکانی دەوروبەر و نان بۆ خۆیان بکڕن، چونکە هیچیان نییە بیخۆن. ئەو بەڵام وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: ئێوە خواردنیان بدەن. ئەوانیش پێیان گوت: ئایا بڕۆین و بە دوو سەد دینار نان بکڕین و بیاندەین بۆ خواردن؟ ئەو بەڵام پێیان دەڵێت: چەند نانتان هەیە؟ بڕۆن و ببینن. کاتێک زانییان دەڵێن: پێنج و دوو ماسی. و فەرمانی پێدان کە هەموویان بە کۆمەڵەکان لەسەر گیا سەوزەکە پاڵبدەنەوە. و دانیشتن بە کۆمەڵەکان، کۆمەڵەکان لەسەر سەد و لەسەر پەنجا. و هەڵگرتبووی ئەو پێنج نانە و ئەو دوو ماسییە، هەڵسەیری بۆ ئاسمان کرد و بەرەکەتی دا، و نانەکانی شکاند و دایە قوتابییەکان بۆ ئەوەی لەبەردەمیان دایانبنێن، و ئەو دوو ماسییەشی بەسەر هەمووان دابەش کرد. و هەموویان خواردن و تێر بوون و دوازدە سەبەتەی پڕ لە پارچەکان هەڵگرتەوە، و لە ماسییەکانیش. ئەوانەی نانەکانیان خواردبوو پێنج هەزار پیاو بوون.

و یەکسەر قوتابییەکانی خۆی ناچارکرد کە سوار بن بۆ ناو کەشتییەکە و پێشەکەوتن بکەن بۆ ئەوبەر بەرەو بێت‌سەیدا، هەتا خۆی کۆمەڵەکە بەڕێبکات. و کاتێک لە ئەوان خواحەفیزی کرد، چووە سەر کێوەکە بۆ نوێژکردن. و کاتێک ئێوارە بوو، کەشتییەکە لە ناوەڕاستی دەریا بوو، و ئەو بە تەنها لەسەر زەوی بوو. و بینینی ئەوان کە تووشی ئازار بوون لە ڕاوکردن، چونکە با دژیان بوو، و لە دەوروبەری پاسەوانی چوارەمی شەودا هات بەرەویان و ڕۆیشت لەسەر دەریا، و ویستی تێپەڕێت لەلایان. ئەوان بەڵام کە ئەویان بینی لەسەر دەریاکە دەڕۆیشت، وا دیارە بوو کە خەیاڵێکە و هاواریان کرد هەموویان ئەویان بینی و پەشێوا بوون، بەڵام ئەو یەکسەر لەگەڵیان قسەی کرد و پێی فەرموون: ورەبگرن، من ئەوم، مەترسن. و چووە سەرەوە بۆ ناو کەشتییەکە بۆ لای ئەوان، و بایەکە وەستا، و زۆر لە ڕادەبەدەر لە ناو خۆیاندا سەرسام بوون و سەریان سوڕما. چونکە تێیان نەگەیشت لەسەر نانەکان، بەڵکو دڵیان ڕەق ببووەوە.

و پاش پەڕینەوە، ڕۆیشتن بۆ سەر زەوی گەنێسارێت و لەنگەریان گرت. و کاتێک لە کەشتییەکە دەرچوون، یەکسەر ئەویان ناسییەوە ئەوان بە دەوری هەموو ئەو ناوچە دەوروبەرەدا ڕایانکرد و دەستیان کرد بە هەڵگرتنی نەخۆشەکان لەسەر جێگاکانیان بۆ شوێنێک کە بیستبوویان ئەو لەوێیە و لەکوێ دەچووە ناو گوندەکان یان شارەکان یان کێڵگەکان، لە بازاڕەکاندا دایاندەنا نەخۆشەکان و لێیان دەپاڕایەوە ئەو، تاکو تەنانەت لە پەراوێزی جلەکەی ئەو دەستیان لێبدەن، و هەرچەندە دەستیان لێدەدا ئەو، چاکدەبوونەوە.

### 7

و فەریسییەکان و هەندێک لە نووسەرەکان کە لە ئۆرشەلیمەوە هاتوون، لەلای ئەو کۆدەبنەوە و کاتێک بینییان هەندێک لە قوتابییەکانی ئەو بە دەستی گشتی، واتە نەشوراو، نان دەخۆن، سەرزەنشتیان کردن. فەریسییەکان و هەموو جولەکەکان، ئەگەر بە مشت دەستەکانیان نەشۆن، نایخۆن، چونکە دەستیان بە نەریتی پیرانەوە گرتووە. و لە بازاڕەوە، ئەگەر نەیانشۆن، ناخۆن، و بەڵام شتی زۆری تر هەیە کە وەریانگرتووە بۆ پابەندبوون پێی، شوشتنەکانی جامەکان و گۆزەکان و دەفرە بڕۆنزییەکان و نوێنەکان. پاشان فەریسییەکان و مامۆستایانی تەورات پرسیاریان لێدەکرد: بۆچی قوتابییەکانت بەپێی نەریتی پیرەکان ناڕۆن، بەڵکو بە دەستی نەشوراو نان دەخۆن؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوتن کە ئیشایا باش پێشبینی کردووە دەربارەی ئێوە دووڕووانە، وەک نووسراوە، ئەم گەلە بە لێوەکانیان ڕێزم دەگرن، بەڵام دڵیان لە من دوورە، بەڵام بێ سوود ڕێزم لێ دەگرن، چونکە فێرکردنەکانی فەرمانەکانی مرۆڤان فێر دەکەن.

چونکە فەرمانی خودا بەجێدەهێڵن و دەست بە نەریتی مرۆڤان دەگرن، شوشتنەوەی کوپەکان و جامەکان، و شتی هاوشێوەی ئاوای زۆر دەکەن. و پێیان دەگوت: باش فرمانەکەی خودا لادەنێن بۆ ئەوەی نەریتەکانی خۆتان بپارێزن. موسا چونکە گوتی: ڕێز لە باوکی خۆت بگرە و دایکی خۆت، و ئەوەی قسەی خراپ لەسەر باوک یان دایک دەکات، با بە مردن بمرێت. ئێوە بەڵام دەڵێن، ئەگەر پیاوێک بە باوک یان دایکی بڵێت، قوربان، کە دیارییە، ئەوەی ئەگەر لە من سوودت وەربگریت، و ئیتر ڕێگا نادەن بە ئەو کە هیچ شتێک بکات بۆ باوکی یان دایکی. پووچەڵ دەکەنەوە وشەی خودا بە نەریتەکەی ئێوە کە ئێوە داوتانە، و شتی هاوشێوەی وا زۆر دەکەن. و کاتێک هەموو ئەو کۆمەڵەی بانگهێشت کرد، پێی دەگوتن: هەمووتان گوێ لە من بگرن و تێبگەن. هیچ شتێک لە دەرەوەی مرۆڤەوە کە دەچێتە ناوی، ناتوانێت گڵاوی بکات، بەڵام ئەوەی لە مرۆڤەوە دەردەچێت، ئەوەیە کە مرۆڤ گڵاو دەکات.  و کاتێک لە خەڵکەکەوە چووە ژوورەوە بۆ ماڵ، قوتابییەکانی پرسیاریان لێکرد دەربارەی نموونەکە. و پێیان دەڵێت: ئاوا ئێوەش بێ تێگەیشتنن؟ هێشتا تێناگەن کە هەموو ئەوەی لە دەرەوە دێتە ژوورەوە بۆ ناو مرۆڤ ناتوانێت گڵاوی بکات؟ چونکە ناچێتە ناو دڵی ئەو، بەڵکو دەچێتە ناو سکی، و دەچێتە دەرەوە بۆ ئاوەدەست، کە هەموو خواردنەکان پاک دەکاتەوە. ئەو دەیگوت کە ئەوەی لە مرۆڤەوە دەردەچێت، ئەوە مرۆڤ گڵاو دەکات. لە ناوەوە، چونکە لە دڵی مرۆڤەکانەوە بیرکردنەوە خراپەکان دێنە دەرەوە: زینا، لەشفرۆشی، کوشتن. دزی، چاوچێڵی، خراپەکاری، فێڵ، بەڕەڵایی، چاوی خراپە، کفر، لووتبەرزی، گێلایەتی. هەموو ئەم شتە خراپانە لە ناوەوە دەردەچن و مرۆڤ گڵاو دەکەن.

و لەوێوە هەستا و ڕۆیشت بۆ سنوورەکانی سور و سەیدا. کاتێک چووە ژوورەوە بۆ ناو خانووێک، نەیویست کەس بزانێت، بەڵام نەیتوانی شاراوە بمێنێتەوە. چونکە ژنێک کە کچە کەمەکەی ڕۆحێکی پیسی هەبوو، کاتێک دەربارەی ئەو بیستی، هات و کەوتە بەر پێیەکانی. ئەو ژنە یۆنانی بوو، سوریافینیقی لە ڕەگەزدا، و داوای لێکرد کە ئەو ڕۆحە لە کچەکەی دەربهێنێت. بەڵام عیسا پێی گوت، بهێڵە یەکەم جار منداڵان تێر بن، چونکە باش نییە نانی منداڵان وەربگیرێت و بدرێتە سەگە بچووکەکان. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوت: بەڵێ گەورەم، تەنانەت سەگە بچووکەکانیش لە ژێر مێزەکە لە پارووپچی منداڵان دەخۆن. و پێی‌گوت: لەبەر ئەم قسەیە بڕۆ، ئەو ڕۆحە پیسە لە کچەکەت هاتووەتە دەرەوە. و کاتێک گەڕایەوە بۆ ماڵەکەی، منداڵەکەی دۆزییەوە کە لەسەر جێگاکە ڕاکشابوو و ڕۆحە پیسەکە دەرچووبوو.

جا دیسان لە سنوورەکانی سور و سەیدا هاتە دەرەوە و هاتە دەریای جەلیل بە ناوەڕاستی سنوورەکانی دەکاپۆلیسدا. و کەڕێکی قسەناشارینیان بۆ هێنا و داوایان لێکرد کە دەستی لەسەر دابنێت. لە کۆمەڵەکە بە تەنها بردییەوە، پەنجەکانی خستە ناو گوێچکەکانییەوە، تفی کرد و دەستی لە زمانی دا. و کاتێک سەیری ئاسمانی کرد، ئاهێکی کێشا و پێی گوت: ئەففاسا، کە واتای بکرێتەوە یە. و یەکسەر گوێیەکانی کرانەوە و گرێی زمانی کرایەوە، و بە ڕاستی دەیدوا. و فەرمانی پێکردن کە بە کەسیان نەڵێن، بەڵام هەرچەندە خۆی زیاتر فەرمانی پێدەکردن، ئەوان لەوەش زیاتر ڕایگەیاند. و زۆر لە ڕادەبەدەر سەرسام بوون و دەیانگوت: هەموو شتێکی بە باشی کردووە، کەڕەکان دەکات ببیستن و لاڵەکان قسە بکەن.

### 8

لە ئەو ڕۆژانەدا دیسان کاتێک خەڵکێکی زۆر لەوێ بوون و هیچیان نەبوو بیخۆن، عیسا قوتابییەکانی بانگکرد و پێی فەرموون: بەزەییم پێیان دێتەوە لەسەر ئەم کۆمەڵە، چونکە ئێستا سێ ڕۆژە لەگەڵ من دەمێننەوە و هیچیان نییە بیخۆن. ئەگەر ئەوانم بەرەڵا بکەم برسی بۆ ماڵەکانیان، لە ڕێگادا لاواز دەبن، چونکە هەندێکیان لە دوورەوە هاتوون. قوتابییەکانی وەڵامیان دایەوە: لە کوێوە دەتوانێت کەسێک لەم چۆڵەوانییەدا ئەمانە بە نان تێر بکات؟ و لێی پرسین: چەند نانتان هەیە؟ ئەوانیش گوتیان: حەوت. ئەویش فەرمانی بە کۆمەڵەکە دا کە لەسەر زەوی دابنیشن، و حەوت نانەکەی برد و سوپاسی کرد و شکاندنی و دایە قوتابییەکانی بۆ ئەوەی لەبەردەمیان دایبنێن، ئەوانیش لەبەردەمی کۆمەڵەکە دایاننا. و ئەوان چەند ماسی بچووکیان هەبوو، و ئەوانیشی بەرەکەتدار کرد و فەرمووی ئەوانیش لەبەردەمیان دابنرێن. خواردیان و تێر بوون، و حەوت سەبەتە لە پاشماوەی پارچەکان هەڵیانگرت. ئەوان وەک چوار هەزار کەس بوون، و ئەویش بەڕێی کردن. و یەکسەر سواری کەشتییەکە بوو لەگەڵ قوتابییەکانی و هات بۆ ناوچەکانی دەلمەنوسا.

فەریسییەکان هاتنە دەرەوە و دەستیان کرد بە گفتوگۆکردن لەگەڵی، داوای نیشانەیەکیان لێکرد لە ئاسمانەوە، بۆ تاقیکردنەوەی. و ئاهێکی قووڵی کێشا لە ڕۆحی خۆیدا و دەڵێت: چی ئەم نەوەیە نیشانە داوا دەکات؟ ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەگەر نیشانەیەک بدرێتە ئەم نەوەیە. و ئەوانی بەجێهێشت و سواری کەشتییەکە بوو و دیسانەوە ڕۆیشت.

و بیریان کردەوە نان ببەن، و تەنها یەک نانیان لەگەڵ خۆیان لە کەشتییەکە هەبوو. و فەرمانی پێدەکردن و پێی دەگوتن: ببینن، ئاگاداربن لە هەویرترشی فەریسییەکان و هەویرترشی هێرۆدس. و لەگەڵ یەکتریدا بیریان دەکردەوە و دەیانگوت: نانمان نییە. و عیسا زانی و پێی دەڵێن: بۆچی هزر دەکەن کە نانتان نییە؟ هێشتا تێناگەن و لێی تێناگەن؟ هێشتا دڵتان ڕەقە؟ چاوتان هەیە بەڵام نابینن، و گوێتان هەیە بەڵام نابیستن؟ و یادتان ناکەوێتەوە؟

کاتێک ئەو پێنج نانەکانم شکاند بۆ ئەو پێنج هەزارەکە، چەند سەبەتە پڕ لە پارچەکان هەڵتانگرت؟ پێیان گوت: دوازدە. کاتێک حەوتەکەتان دابەش کرد بۆ چوار هەزار کەس، چەند سەبەتە پڕ لە پارچەکان هەڵتانگرت؟ ئەوانیش گوتیان: حەوت. و دەیگوت بۆیان، هێشتا تێناگەن؟

و دێتە ناو بێت‌سایدا، و نابینایەک بۆی دەهێنن و لێی دەپاڕێنەوە کە دەستی لێ بدات. و دەستی کوێرەکەی گرت و بردییە دەرەوەی گوندەکە، و تفی کردە چاوەکانی، دەستەکانی لەسەر دانا و لێی پرسی ئایا شتێک دەبینێت. و سەیری سەرەوەی کرد و گوتی، من خەڵکان دەبینم وەک دارەکان کە دەڕۆن. پاشان دیسان دەستەکانی دانایە سەر چاوەکانی ئەو و وای لێکرد سەیر بکات، و چاکبوویەوە و بە ڕوونی هەمووی بینی. و ئەویی نارد بۆ ماڵەکەی و پێی گوت: نە بچۆ ناو گوندەکە و نە بە کەسێک لە گوندەکە بڵێیت.

عیسا و قوتابییەکانی چوونە دەرەوە بۆ گوندەکانی قەیسەریای فیلیپۆس، و لە ڕێگادا پرسیاری لە قوتابییەکانی دەکرد و پێی دەگوتن: خەڵکی دەڵێن من کێم؟ ئەوان وەڵامیان دایەوە: یەحیای لەئاوهەڵکێش، هەندێکی تر ئەلیاس، هەندێکی تریش یەکێک لە پێغەمبەران. و خۆی پێیان دەڵێت، بەڵام ئێوە دەڵێن من کێم؟ پەترۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت، تۆ مەسیحەکەیت. و سەرزەنشتی کردن بۆ ئەوەی بە هیچ کەسێک نەڵێن دەربارەی ئەو.

و دەستیپێکرد فێریان بکات کە پێویستە کوڕی مرۆڤ زۆر ئازار بچێژێت، و لەلایەن پیرەکان و سەرۆک کاهینەکان و مامۆستایانی تەوراتەوە ڕەتبکرێتەوە، و بکوژرێت، و دوای سێ ڕۆژ هەستێتەوە. و بە ڕاستگۆیی قسەکەی دەکرد. پەترۆس ئەوی لەتەنیشت گرت و دەستی کرد بە سەرزەنشتکردنی. ئەو بەڵام هاتەوە و بینی قوتابییەکانی، سەرزەنشتی پەترۆسی کرد و گوتی: بڕۆ دوای من، ئەی شەیتان، چونکە تۆ بیر لە شتەکانی خودا ناکەیتەوە، بەڵکو لە شتەکانی مرۆڤان.

کاتێک ئاپۆرەی لەگەڵ قوتابییەکانی بانگکرد، پێی‌وتن: هەرکەسێک دەیەوێت دوای من بکەوێت، با نکۆڵی لە خۆی بکات و خاچەکەی خۆی هەڵبگرێت و شوێنم بکەوێت. ئەوەی کە بیەوێت گیانی خۆی ڕزگار بکات، لەدەستی دەدات، بەڵام ئەوەی گیانی خۆی لەدەست بدات لەبەر من و مژدەیە، ئەمە ڕزگاری دەکات. چ سوودێک بۆ مرۆڤ دەبێت ئەگەر هەموو جیهان بەدەستبهێنێت، بەڵام گیانی خۆی لەدەستبدات؟ یان چی دەدات مرۆڤ لە بەدیلی گیانی خۆی؟ چونکە ئەوەی شەرمەزار دەبێت لە من و لە وشەکانی من لەم نەوەی داوێنپیس و گوناهبارەدا، کوڕی مرۆڤیش شەرمەزار دەبێت لەو، کاتێک دێت لە شکۆمەندی باوکی لەگەڵ نێردراوە پیرۆزەکان.

### 9

و پێیان دەگوت: ڕاستی پێتان دەڵێم کە هەندێک لەوانەی لێرە وەستاون، تامی مردن ناکەن هەتا پاشایەتی خودا ببینن کە بە هێزەوە هاتووە.

و دوای شەش ڕۆژ، عیسا پەترۆس و یاقوب و یوحەنای لەگەڵ خۆی برد و بە تەنها ئەوانی بردە سەر چیایەکی بەرز، و لەبەردەمیاندا شێوەی گۆڕدرا. جلەکانی درەوشاوە بوون، زۆر سپی وەک بەفر، بە شێوەیەک کە هیچ جامەشۆرێک لەسەر زەوی ناتوانێ ئاوا سپییان بکاتەوە. و ئەلیاس لەگەڵ مووسا بۆیان دەرکەوت، و لەگەڵ عیسا قسەیان دەکرد. پەترۆس وەڵامی دایەوە و بە عیسای گوت، ڕابی، باشە کە ئێمە لێرە بین، با سێ چادر دروست بکەین، یەکێک بۆ تۆ و یەکێک بۆ موسا و یەکێک بۆ ئەلیاس. نەی دەزانی چی بڵێت، چونکە زۆر ترساو بوون. و ڕوویدا کە هەورێک سێبەریانی کردن، و دەنگێک لە هەورەکەوە هات و گوتی: ئەمە کوڕی خۆشەویستی منە، گوێی لێ بگرن. و لەناکاودا کە سەیری دەوروبەریان کرد، چیتر کەسیان نەبینی، بەڵام تەنها عیسا لەگەڵ خۆیان بوو. کاتێک لە شاخەکە دادەبەزین، فەرمانی پێکردن کە بۆ کەسیان نەگێڕنەوە ئەوەی بینییان، تەنها کاتێک کوڕی مرۆڤ لە مردووان هەستێتەوە. و ئەو وشەیەیان گرت، لەگەڵ خۆیاندا گفتوگۆ دەکردن کە چی یە هەستانەوە لە مردووان. و پرسیاریان لێدەکرد و دەیانگوت: بۆچی مامۆستایانی تەورات دەڵێن کە پێویستە ئەلیاس سەرەتا بێت؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: ئەلیاس بەڕاستی یەکەم جار دێت و هەموو شتێک دەگەڕێنێتەوە، بەڵام چۆن نووسراوە لەسەر کوڕی مرۆڤ کە دەبێت ئازاری زۆر بچێژێت و سووک بکرێتەوە؟ بەڵام پێتان دەڵێم کە ئەلیاس هاتووە، و ئەوەیان پێکرد کە ویستیان، وەک لەسەر ئەو نووسراوە.

و کاتێک هات بۆ لای قوتابییەکان، کۆمەڵێکی زۆری خەڵکی بینی لە دەوروبەری ئەوان، و مامۆستایانی تەوراتیش کە مشتومڕیان لەگەڵ دەکرد. و یەکسەر هەموو ئەو کۆمەڵە کە ئەویان بینی سەرسام بوون، و ڕایانکرد بۆ لای و سڵاویان لێکرد. و لە مامۆستایانی تەورات پرسی: چی لەگەڵ یەکتاندا باس دەکەن؟ و یەکێک لە کۆمەڵەکە وەڵامی دایەوە و گوتی: مامۆستا، کوڕەکەی خۆمم هێناوە بۆ لات، کە ڕۆحێکی لاڵی هەیە. و لە هەر شوێنێک بیگرێت، دەیخاتە خوارەوە، و کەف دەکات و ددانەکانی جیڕ دەداتەوە و وشک دەبێتەوە، و بە قوتابییەکانی تۆم گوت کە دەریبکەن، بەڵام نەیانتوانی. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەی نەوەی بێباوەڕ، هەتا کەی لەگەڵ ئێوە دەبم؟ هەتا کەی بەرگەی ئێوە دەگرم؟ بیهێننە بۆ لای من. ئیتر هێنایان بۆ لای ئەو. و بینینی ئەو، یەکسەر ڕۆحەکە شەقی کرد، و کەوتە سەر زەوی و گەڕایەوە لەگەڵ کەفکردن. و لە باوکی پرسی، چەند کاتە ئەمە بۆ ئەو ڕوویداوە؟ ئەویش وتی، لە منداڵییەوە. زۆرجار ئەوی فڕێداوەتە ناو ئاگر و ناو ئاو، بۆ ئەوەی لەناوی ببات، بەڵام ئەگەر شتێک دەتوانیت، بەزەییت پێمانەوە و یارمەتیمان بدە. بەڵام عیسا پێی فەرموو: ئەگەر دەتوانیت باوەڕ بکەیت، هەموو شتێک بۆ ئەو کەسەی باوەڕ دەهێنێت دەکرێت. و یەکسەر باوکی منداڵەکە بە فرمێسک هاواری کرد و گوتی، باوەڕم هەیە، گەورەم، یارمەتی بێباوەڕیی منم بدە. کاتێک عیسا بینی کە خەڵک کۆدەبنەوە، سەرزەنشتی ڕۆحە پیسەکەی کرد و پێی گوت، ئەی ڕۆحی لاڵ و کەڕ، من فەرمانت پێدەدەم، لە ئەو دەرچۆ و چیتر مەگەڕێوە ناوی. و هاواری کرد و زۆر شەقی کرد، ئینجا دەرچوو، و وەک مردوو بوو، بۆیە زۆر کەس گوتیان کە مردووە. بەڵام عیسا دەستی گرت و هەڵیستاندەوە، ئەویش هەستایەوە. کاتێک چووە ژوورەوە بۆ ناو ماڵێک، قوتابییەکانی بە تەنها پرسیاریان لێکرد: بۆچی ئێمە نەمانتوانی دەریبکەین؟ و پێی گوتن: ئەم جۆرە بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت دەربچێت، مەگەر بە نوێژ و ڕۆژوو.

و لەوێوە دەرچوون و بە ناو جەلیلدا تێدەپەڕین، و نەیدەویست کە کەسێک بزانێت، ئەو فێری قوتابییەکانی دەکرد و پێی دەگوتن کە کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست مرۆڤان، و دەیکوژن، و لە دوای کوژرانی لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێتەوە. ئەوان ئەو وشەیەیان تێنەگەیشت و لە پرسیارکردنی ئەو دەترسان.

و هاتە ناو کەفەرناحوم، و کاتێک لە ماڵدا بوو، پرسیاری لێکردن: چی لە ڕێگادا لەگەڵ خۆتاندا دەگفتوگۆکردن؟ ئەوان بێدەنگ بوون، چونکە لە ڕێگادا لەگەڵ یەکتریان گفتوگۆیان کردبوو کە کێ گەورەترە. و دانیشت و دوازدەکەی بانگکرد و پێی گوتن: ئەگەر کەسێک بیەوێت یەکەم بێت، دەبێت دواتری هەموو و خزمەتکاری هەموو بێت. و منداڵێکی وەرگرت و لە ناوەڕاستیاندا ڕایگرت، و ئاغۆشی کرد و پێی وتن: ئەوەی کە یەکێک لە منداڵانی وەک ئەمانە بە ناوی منەوە وەربگرێت، من وەردەگرێت، و ئەوەی کە منی وەربگرێت، نەک من وەردەگرێت، بەڵکو ئەوە وەردەگرێت کە منی ناردووە. یەحیا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: مامۆستا، کەسێکمان بینی کە بە ناوی تۆ ڕۆحە پیسەکانی دەردەکرد، ئەوەی شوێنمان ناکەوێت، و ڕێگریمان کرد لێی، چونکە شوێنمان ناکەوێت. بەڵام عیسا گوت: ڕێگری مەکەن، چونکە کەس نییە کە کاری پڕ هێز بکات بە ناوی منەوە و بتوانێت دواتر بە خێرایی خراپە لەسەر من بڵێت. ئەوەی کە دژی ئێوە نییە، بۆ ئێوەیە. چونکە هەرکەسێک جامێکی ئاو بە ناوی منەوە بداتە ئێوە بۆ خواردنەوە، لەبەر ئەوەی ئێوە هی مەسیحن، بەڕاستی پێتان دەڵێم، بە هیچ شێوەیەک کرێی خۆی لەدەست نادات.

و کەسێک کە دەبێتە هۆی ساتمەکردنی یەکێک لە بچووکانەی ئەمانە کە باوەڕیان بە من هەیە، باشترە بۆی ئەگەر بەردێکی ئاسیاو لە دەوری مل‌ی دابنرێت و فڕێبدرێتە ناو دەریا. ئەگەر دەستت لەقاڵبت بدات، ئەوا ببڕەیەوە. باشترە بە دەستێکی شەل بچیتە ژیانەوە، لەوەی کە بە هەردوو دەست بچیتە جەهەننەم، بۆ ئەو ئاگرەی ناکوژێتەوە. لەوێ کرمی ئەوان نامرێت و ئاگرەکە ناکوژێتەوە ئەگەر پێت دەبێتە هۆی کۆسپت، ببڕەیەوە، باشترە بۆت بە شەلی بچیتە ناو ژیان، لەوەی کە دوو پێت هەبێت و فڕێبدرێیتە ناو گێهێنا، ناو ئەو ئاگرە ناکوژێنەوەکە. لەوێ کرمی ئەوان نامرێت و ئاگرەکە ناکوژێتەوە و ئەگەر چاوت پێبکات بۆ ساتمە، دەریبکە، باشترە بۆت بە یەک چاو بچیتە ناو پاشایەتی خودا، لە ئەوەی بە دوو چاو بڕۆیتە ناو جەهەننەمی ئاگر لەوێ کرمی ئەوان نامرێت و ئاگرەکە ناکوژێتەوە هەموو کەسێک بە ئاگر خوێ دەکرێت و هەموو قوربانییەک بە خوێ خوێ دەکرێت. خوێ باشە، بەڵام ئەگەر خوێ بێ‌تامی بێت، بە چی تامی دەکەنەوە؟ خوێ لە خۆتاندا هەبێت و لەگەڵ یەکتریدا ئاشتی بن.

### 10

و لەوێوە هەستا و هات بۆ ناو سنوورەکانی یەهودیا لە ڕێگەی ئەوبەری ڕووباری ئوردون، و دیسان کۆمەڵەکان کۆبوونەوە لای ئەو، و وەک ئاوێتەبوو، دیسان فێری دەکردن. و فەریسییەکان نزیک بوونەوە و لێیان دەپرسی ئایا ڕێگەپێدراوە بۆ پیاوێک کە ژنێک بەڕێ بکات، کاتێک ئەویان تاقی دەکردەوە. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: موسا چی فەرمانی پێ کردن؟ ئەوان بەڵام گوتیان: موسا ڕێگەی دا کە پەڕتووکی جیابوونەوە بنووسرێت و بەڕەڵابکرێت. و عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: لەبەر دڵڕەقی ئێوە ئەم فەرمانەی بۆ ئێوە نووسی. بەڵام لە سەرەتای دروستکردنەوە، خودا ئەوانی بە نێر و مێ دروستکرد. لەبەر ئەمە مرۆڤ باوک و دایکی خۆی جێدەهێڵێت و دەنووسێتەوە بە ژنەکەی، و ئەو دووانە دەبنە یەک گۆشت. بۆیە ئیتر دوو نین، بەڵکو یەک گۆشتن، ئەوەی خودا پێکەوەی بەستووەتەوە، با مرۆڤ جیای نەکاتەوە. و دیسان لە ماڵەکەدا، قوتابییەکان دەربارەی ئەمە پرسیاریان لێدەکرد. و پێیان دەڵێت: ئەوەی ژنەکەی خۆی تەڵاق بدات و ژنێکی دیکە بهێنێت، داوێنپیسی لە هەق ئەودا دەکات. و ئەگەر ژنێک لە پیاوەکەی جیابێتەوە و شووی کەسێکی دیکە بکات، زینا دەکات.

و منداڵانیان بۆ دەهێنا، بۆ ئەوەی دەستیان لێ بدات، بەڵام قوتابییەکان سەرزەنشتی ئەوانەیان دەکرد کە دەیانهێنان. عیسا کە ئەمەی بینی توڕە بوو و پێی فەرموون: با منداڵان بێنە لای من و ڕێگریان مەکەن، چونکە پاشایەتی خودا هی ئەوانەی وەک ئەوانەیە. بەڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەی پاشایەتی خودا وەک منداڵێک وەرنەگرێت، هەرگیز ناچێتە ناوی. و کاتێک ئەوانی باوەشی پێکردبوو، بەرەکەتداری کرد و دەستەکانی لەسەر ئەوان دانا.

و کاتێک ئەو بۆ ڕێگا دەچووە دەرەوە، یەکێک ڕایکرد بەرەوی و چۆکی دایە پێش ئەو و پرسیاری لێکرد: مامۆستای چاک، چی بکەم بۆ ئەوەی ژیانی هەتاهەتایی میرات وەربگرم؟ بەڵام عیسا پێی فەرموو: بۆچی من بە باش ناو دەبەیت؟ کەس باش نییە جگە لە یەک، ئەویش خودایە. فەرمانەکان دەزانیت: داوێنپیسی مەکە، مەکوژە، مەدزە، شایەتی درۆ مەدە، تاڵان مەکە، ڕێز لە باوک و دایکت بگرە. ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوت: مامۆستا، هەموو ئەمانەم پاراستووە لە گەنجیێتیمەوە. بەڵام عیسا سەیری کرد و خۆشی ویست و پێی گوت، یەک شت کەمت هەیە، ئەگەر دەتەوێت تەواو بیت، بڕۆ، هەرچی هەتە بیفرۆشە و بیدە بە هەژاران، و گەنجینەت دەبێت لە ئاسمان، و وەرە شوێنم بکەوە، خاچەکەت هەڵبگرە. ئەو بەڵام تووڕە بوو لەسەر ئەو وشەیە و بە خەمباری ڕۆیشت، چونکە موڵکی زۆری هەبوو.

عیسا سەیری دەوروبەری کرد و بە قوتابییەکانی فەرموو: چەند سەختە ئەوانەی پارەیان هەیە بچنە ناو پاشایەتی خودا. بەڵام قوتابییەکان سەرسام بوون لەسەر قسەکانی ئەو. بەڵام عیسا دیسانەوە وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: منداڵان، چەند سەختە بۆ ئەوانەی متمانەیان بە سامان کردووە کە بچنە ناو پاشایەتی خودا. ئاسانترە وشتر لە کونی دەرزیدا تێبپەڕێت لەوەی دەوڵەمەند بچێتە ناو شانشینی خوداوە. بەڵام ئەوان زۆر سەرسام بوون و بە یەکتریان دەگوت، ئەی کێ دەتوانێت ڕزگار بێت؟ عیسا تەماشای کردن و پێی فەرموون: لەلای خەڵک مەحاڵە، بەڵام لەلای خودا نا، چونکە هەموو شتێک لەلای خودا گونجاوە. پەترۆس دەستی پێکرد بە قسەکردن لەگەڵی و گوتی: ببینە، ئێمە هەموو شتمان جێهێشت و شوێنت کەوتووین. عیسا وەڵامی دایەوە و گوتی: ڕاستی پێتان دەڵێم، کەس نییە کە ماڵ یان براکان یان خوشکەکان یان باوک یان دایک یان ژن یان منداڵەکان یان کێڵگەکان بەجێبهێڵێت لەبەر من و لەبەر مزگێنی، ئەگەر وەرنەگرێت سەد ئەوەندە ئێستا لەم کاتەدا، خانووەکان و براکان و خوشکەکان و باوک و دایک و منداڵەکان و کێڵگەکان لەگەڵ چەوسانەوەکان، و لە سەردەمی داهاتوودا ژیانی هەتاهەتایی. زۆر کەس کە یەکەمن دەبنە دواتر، و ئەوانەی دواترن دەبنە یەکەم.

بوون لە ڕێگادا چوونەسەرەوە بۆ ئۆرشەلیم، و عیسا پێشیان دەکەوت، و سەرسام بوون، و ئەوانەی شوێنیان دەکەوت دەترسان. دیسان دوانزەکەی لەگەڵ خۆی برد و دەستی کرد بە پێیان گوتنی ئەو شتانەی کە دەبوو بەسەریدا بێت. کە ببینە، ئێمە دەچینە سەرەوە بۆ ئۆرشەلیم و کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست کاهینە گەورەکان و نووسەران، و حوکمی مردنی بەسەردا دەدەن و دەیدەنە دەست نەتەوەکان، و گاڵتەجاڕیان پێدەکات و قامچییان دەدات و تفیان لێدەکات و دەیکوژن، و لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێتەوە.

یاقوب و یوحەنا، کوڕەکانی زەبدی، نزیک دەبنەوە بۆ ئەو و دەڵێن: مامۆستا، دەمانەوێت کە ئەوەی داوامان لێ دەکەیت، بۆمان بکەیت. ئەو گوتی بۆیان: چیتان دەوێت بۆتان بکەم؟ ئەوان بەڵام پێیان گوت: ڕێگامان بدە کە یەکێکمان لە دەستە ڕاستت و یەکێکیشمان لە دەستە چەپت دابنیشین لە شکۆمەندیتدا. بەڵام عیسا پێی فەرموون: ئێوە نازانن چی داوا دەکەن. ئایا دەتوانن ئەو جامە بنۆشنەوە کە من دەینۆشمەوە، و ئەو لەئاوهەڵکێشانە وەربگرن کە من وەری دەگرم؟ ئەوان بەڵام پێیان گوت: ئێمە دەتوانین. عیسا بەڵام پێی گوتن: ئەو جامەی کە من دەیخۆمەوە ئێوە دەیخۆنەوە، و ئەو لەئاوهەڵکێشانەی کە من پێی لەئاوهەڵدەکێشرێم ئێوە پێی لەئاوهەڵدەکێشرێن. بەڵام دانیشتن لە لای ڕاستم و لە لای چەپم ئەوە ئەرکی من نییە بیدەم، بەڵکو بۆ ئەوانەیە کە ئامادە کراوە.

و کاتێک ئەو دەیانە بیستیان، دەستیان کرد بە تووڕەبوون دەربارەی یاقوب و یوحەنا. بەڵام عیسا بانگی کردن و پێی فەرموون: دەزانن کە ئەوانەی وا دیارە فەرمانڕەوایەتی نەتەوەکان دەکەن، گەورەیی لەسەر دەکەن، و گەورەکانیان دەسەڵاتداری لەسەریان دەکەن. نا ئاوا دەبێت لەناو ئێوەدا، بەڵکو ئەوەی دەیەوێت گەورە بێت لەناو ئێوەدا، دەبێتە خزمەتکاری ئێوە و ئەوەی لە ئێوە دەیەوێت یەکەم بێت، دەبێتە کۆیلەی هەموویان. و بۆیە کوڕی مرۆڤ نەهاتووە بۆ ئەوەی خزمەتی بۆ بکرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی خزمەت بکات، و گیانی خۆی وەک فیدیە بدات لە جێی زۆران.

ئەوان دێنە ناو ئەریحا. کاتێک ئەو لە ئەریحاوە دەچێتە دەرەوە لەگەڵ قوتابییەکانی و کۆمەڵێکی زۆر، بارتیمائۆسی نابینا، کوڕی تیمائۆس، لەسەر ڕێگا دانیشتبوو و داوای دەکرد. و کاتێک بیستی کە عیسای ناسرەیی یە، دەستی کرد بە هاوارکردن و گوتن، ئەی کوڕی داود، عیسا، بەزەییم پێدا بێتەوە. زۆر کەس سەرزەنشتیان دەکرد بۆ ئەوەی بێدەنگ بێت، بەڵام ئەو زۆر زیاتر هاواری دەکرد: کوڕی داود، بەزەیی بەسەرمدا بهێنەرەوە! عیسا ڕاوەستا و گوتی: بانگی بکەن. ئەوان نابیناکەیان بانگکرد و پێیان گوت: دڵنیابە، هەستە، بانگت دەکات. ئەو بەڵام کاتێک جلەکەی خۆی هەڵچوون کرد، هەستا و هات بۆ لای عیسا. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: چیت دەوێت بۆت بکەم؟ نابیناکەش پێی گوت: ڕەبونی، بۆ ئەوەی ببینمەوە. و عیسا پێی فەرموو: بڕۆ، باوەڕەکەت ڕزگاری کردوویت. دەستبەجێ بینایی وەرگرتەوە و لە ڕێگاکەدا شوێن عیسای کەوت.

### 11

و کاتێک نزیک دەبنەوە لە ئۆرشەلیم، لە بێت‌فاگی و بێت‌عەنیا، بەرەو کێوی زەیتوونەکان، دوو کەس لە قوتابییەکانی خۆی دەنێرێت و پێیان دەڵێت: بڕۆن بۆ ناو ئەو گوندەی کە بەرامبەرتانە، و یەکسەر کە دەچنە ناوی، جاشێکی بەستراو دەدۆزنەوە کە هیچ کەسێک لە مرۆڤان لەسەری دانەنیشتووە، ئەوە بکەنەوە و بیهێنن. و ئەگەر کەسێک پێتان بڵێت، بۆچی ئەمە دەکەن؟ بڵێن کە گەورە پێویستی پێیەتی، و دەستبەجێ دیسان بۆ ئێرەی دەنێرێتەوە. ڕۆیشتن و جوانووێکی بەستراویان دۆزییەوە لە دەرگایەک لە دەرەوە لەسەر شەقامەکە، و کردیانەوە. و هەندێک لەوانەی لەوێ ڕاوەستابوون، پێیان دەگوتن: چی دەکەن کە ئەم جوانوویە دەکەنەوە؟ ئەوان بەڵام وەک عیسا فەرمانی پێکردبوون بە ئەوانیان گوت، و بەجێیان هێشتن. و ئەوان کەرەکەیان هێنا بۆ لای عیسا و جلەکانی خۆیان لەسەری دانا، و ئەو لەسەری دانیشت. زۆر کەس جلەکانی خۆیان لەسەر ڕێگاکە ڕاخست، کەسانی تریش لقە گەڵادارەکانیان لە دارەکانەوە دەبڕییەوە و لەسەر ڕێگاکە ڕایاندەخست. ئەوانەی پێشەوە دەچوون و ئەوانەی دوایان کەوتبوو، هاواریان دەکرد و دەیانگوت: هۆسەنا! بەرەکەتدارە ئەوەی بە ناوی یەزدانەوە دێت. بەرەکەتدارە ئەو پاشایەتییەی کە دێت لە ناوی یەزدانی باوکمان داود، هۆسەنا لە بەرزاییەکان.

عیسا چووە ژوورەوە بۆ ئۆرشەلیم و بۆ پەرستگا، و سەیری هەموو شتێکی کرد، کە کاتەکە ئێستا ئێوارە بوو، چووە دەرەوە بۆ بێت‌عەنیا لەگەڵ دوازدەکان.

و لە ڕۆژی دواتر کاتێک ئەوان لە بێت‌عەنیاوە هاتنە دەرەوە، برسی بوو. و بینینی دار هەنجیرێک لە دوورەوە کە گەڵای هەبوو، هات بۆ ئەوەی ببینێت ئایا شتێکی تێدا دەدۆزێتەوە، و کاتێک گەیشتە لای، هیچی تێدا نەدۆزییەوە جگە لە گەڵا، چونکە کاتی هەنجیر نەبوو. و لە وەڵامدا پێی گوت: چیتر لە تۆوە بۆ هەتاهەتایە کەس میوە نەخوات. قوتابییەکانیشی گوێیان لێبوو.

ئەوان دیسان دێنەوە بۆ ئۆرشەلیم، و کاتێک عیسا چووە ژوورەوە بۆ پەرستگاکە، دەستی کرد بە دەرکردنی ئەوانەی کە دەفرۆشتن و ئەوانەی کە دەکڕین لە پەرستگاکەدا، و مێزەکانی گۆڕەرانی پارە و کورسییەکانی فرۆشیارانی کۆتر وەرگێڕاندەوە. و ڕێگەی نەدەدا کە کەسێک قاپێک بە نێو پەرستگاکەدا ببات، و فێری دەکردن و دەیفەرموو بۆیان: ئایا نەنووسراوە کە ماڵەکەی من ماڵی نوێژ ناودەبرێت بۆ هەموو نەتەوەکان؟ بەڵام ئێوە کردتانە بە ئەشکەوتی دزان.

و مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان و سەرۆک کاهینەکان بیستیان، و دەیانگەڕا چۆن لەناوی ببەن، چونکە لێی دەترسان، لەبەر ئەوەی هەموو خەڵکەکە سەرسام بوون لە فێرکردنەکەی. و کاتێک درەنگ بوو، دەچووە دەرەوەی شارەکە.

و کاتێک لە بەیانیدا تێدەپەڕین، دار هەنجیرەکەیان بینی کە لە ڕەگەوە وشک ببووەوە. و پەترۆس کە بیری کەوتەوە، پێی گوت: ڕەبی، ببینە ئەو دار هەنجیرەی کە نەفرەتت لێکرد وشک بووەتەوە. و عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: باوەڕتان بە خودا هەبێت. بەڕاستی دەڵێم بۆ ئێوە کە ئەوەی بڵێت بۆ ئەم کێوە، هەڵبگیرێیت و فڕێبدرێیتە ناو دەریاکە، و دوودڵ نەبێت لە دڵیدا، بەڵکو باوەڕ بکات کە ئەوەی دەیڵێت دەبێتە ڕاستی، ئەوا ئەوەی بیڵێت بۆی دەبێت. لەبەر ئەمە پێتان دەڵێم، هەموو ئەوانەی کە لە کاتی نوێژکردندا داوای دەکەن، باوەڕبکەن کە وەریدەگرن، و دەبێتە هی ئێوە. و کاتێک ڕاوەستاون و نوێژ دەکەن، لێخۆشبوون بکەن ئەگەر شتێکتان لە دژی کەسێک هەیە، بۆ ئەوەی باوکتان کە لە ئاسمانەکانە لێخۆشبوونی تاوانەکانتان بۆ بکات. ئەگەر بەڵام ئێوە نابەخشن، باوکیشتان تاوانەکانتان نابەخشێت.

و دیسان دێنەوە بۆ ئۆرشەلیم، و لە کاتێکدا کە لە پەرستگادا دەڕۆیشت، سەرۆک کاهینان و مامۆستایانی تەورات و پیران هاتنە لای. و پێی دەڵێن: بە چ دەسەڵاتێک ئەم شتانە دەکەیت؟ یان کێ ئەم دەسەڵاتەی پێداویت تاکو ئەم شتانە بکەیت؟ ئەو بەڵام عیسا وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: منیش یەک پرسیارتان لێ دەکەم، وەڵامم بدەنەوە، ئینجا پێتان دەڵێم بە چ دەسەڵاتێک ئەمانە دەکەم. ئەو لەئاوهەڵکێشانەی یەحیا لە ئاسمانەوە بوو یان لە مرۆڤەکانەوە؟ وەڵامم بدەنەوە. ئەوان لەگەڵ خۆیان بیریان دەکردەوە و دەیانگوت: ئەگەر بڵێین لە ئاسمانەوە، دەڵێت: کەواتە بۆچی باوەڕتان پێی نەکرد؟ بەڵام با بڵێین، لە مرۆڤانەوە؟ ترسان لە گەل، چونکە هەموویان یەحیایان بە پێغەمبەر دەزانی. و وەڵامیان دایەوە و بە عیسایان گوت، نازانین. عیساش وەڵامی دایەوە و پێی فەرموون، منیش پێتان ناڵێم بە چ دەسەڵاتێک ئەمانە دەکەم.

### 12

و دەستیپێکرد بە گوتنی نموونە بۆیان، پیاوێک ڕەزێکی چاند و پەرژینێکی دەوروبەری دانا و گوشەرگیراوەیەکی هەڵکەند و قوللەیەکی بنیادنا، و ئەویشی بە جوتیاران بەکرێدا و ڕۆیشت. و لە کاتی گونجاودا کۆیلەیەکی نارد بۆ لای جوتیارەکان، بۆ ئەوەی بەشێک لە بەروبوومی ڕەزەمێوەکە لە جوتیارەکان وەربگرێت. و ئەویان گرت و لێیاندا و بە دەستبەتاڵی ناردیانەوە. و دیسان کۆیلەیەکی تری بۆ ئەوان نارد، ئەو یەکەشیان بەردباران کرد و لە سەری برینداریان کرد و بە سووکایەتی پێکراو ناردیانەوە. و دیسان یەکێکی دیکەی نارد، و ئەویشیان کوشت، و زۆر کەسانی دیکە، هەندێکیان لێیاندا و هەندێکیشیان کوشتن. هێشتا کەواتە یەک کوڕی هەبوو، خۆشەویستەکەی، ئەویش لە کۆتاییدا ناردی بۆ لایان و گوتی: ڕێز لە کوڕەکەم دەگرن. ئەو جوتیارانە، کاتێک ئەویان بینی کە دێت، لەنێو خۆیاندا وتیان: ئەمە میراتگرەکەیە، وەرن با بیکوژین، ئیتر میراتەکە هی ئێمە دەبێت. و گرتیان و کوشتیانی، و فڕێیاندایە دەرەوەی ڕەزەمێو. کەواتە گەورەی ڕەزەمێوەکە چی دەکات؟ دێت و ئەم جوتیارانە لەناودەبات، و ڕەزەمێوەکە دەداتە کەسانی تر. نە ئەم نووسینەتان خوێندووەتەوە؟ ئەو بەردەی کە بیناسازەکان ڕەتیان کردەوە، ئەمە بووە بەردی سەرەکی گۆشە. ئەمە لەلایەن یەزدانەوە ڕوویدا، و لە چاوی ئێمەدا سەرسوڕهێنەرە

و بەدوای ئەودا دەگەڕان بۆ گرتنی، بەڵام لە خەڵکەکە دەترسان، چونکە زانییان کە ئەو نموونەیەی بۆ ئەوان وتبوو. و بەجێیان هێشت و ڕۆیشتن.

و ئەوان هەندێک لە فەریسییەکان و هێرۆدسییەکان بۆ لای ئەو دەنێرن، بۆ ئەوەی بە وشە بیگرن. ئەوان بەڵام هاتوو پێیان دەڵێت: مامۆستا، ئێمە دەزانین کە تۆ ڕاستگۆیت و گرنگی نییە بۆت دەربارەی هیچ کەسێک، چونکە تۆ سەیری ڕووی مرۆڤان ناکەیت، بەڵکو بە ڕاستی ڕێگای خودا فێر دەکەیت. کەواتە پێمان بڵێ، ئایا ڕێگەپێدراوە باج بدەینە قەیسەر یان نا؟ بیدەین یان نەیدەین؟ بەڵام ئەو کە دووڕووییەکەیانی دەزانی، پێی وتن: بۆچی تاقیم دەکەنەوە؟ دینارێکم بۆ بهێنن تا ببینم. ئەوان بەڵام هێنایانی. و پێی دەڵێن: ئەم وێنەیە و ئەم نووسراوە هی کێیە؟ ئەوانیش گوتیان: هی قەیسەرە. عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: ئەوەی هی قەیسەرە بیدەنەوە بە قەیسەر، و ئەوەی هی خوایە بیدەنەوە بە خوا. ئەوانیش لەمە سەرسام بوون.

و سەدوقییەکان هاتن بۆ لای ئەو، ئەوانەی کە دەڵێن هەستانەوە نییە، و پرسیاریان لێکرد و گوتیان، مامۆستا، موسا بۆ ئێمە نووسیی کە ئەگەر براکەی کەسێک بمرێت و ژنێک بەجێبهێڵێت، بەڵام منداڵی نەهێڵێت، ئەوا برایەکەی دەبێت ژنەکەی بگرێت و نەوەیەک بۆ براکەی هەڵبستێنێت. حەوت برا هەبوون، یەکەمیان ژنێکی هێنا، و کاتێک مرد منداڵی بەجێنەهێشت. و ئەو دووەمیش وەریگرت، و مرد، و ئەویش تۆوێکی بەجێنەهێشت. و سێیەمیش هەروەها. و حەوتەکە گرتیان، و تۆوێکیان بەجێنەهێشت. لە دوایی هەموویان ئەو ژنەش مرد. لە هەستانەوەدا کەواتە، کاتێک هەڵدەستنەوە، ژنی کێ لە ئەوان دەبێت؟ چونکە حەوتەکەیان ئەویان وەک ژن هەبوو. عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: ئایا لەبەر ئەوە چەواشە نابن کە نە نووسراوە پیرۆزەکان دەزانن و نە هێزی خودا؟ کاتێک لە مردووان هەڵدەستنەوە، نە خاوەن دەبن و نە خاوەن پێدەکرێن، بەڵکو وەک نێردراوانی ئاسمان دەبن. بەڵام دەربارەی مردووان کە هەڵدەستنەوە، ئایا لە پەڕتووی موسا نەتانخوێندەوە، لە بەشی دەوەنەکە چۆن خودا پێی فەرموو: من خودای ئیبراهیمم و خودای ئیسحاق و خودای یەعقوب؟ خودا خودای مردووان نییە، بەڵکو خودای زیندووانە، کەواتە ئێوە زۆر گومڕان بوون.

و یەکێک لە مامۆستایانی تەورات نزیک بووەوە، کە گوێی لە مشتومڕکردنیان بوو، بینی کە باش وەڵامی دانەوە، پرسیاری لێکرد: کامە یەکەم فەرمان لە هەموویان؟ بەڵام عیسا وەڵامی دایەوە: یەکەم فەرمان لە هەموویان ئەمەیە: گوێبگرە ئەی ئیسرائیل، یەزدانی پەروەردگاری ئێمە یەزدانێکی یەکتایە، تۆ خۆشەویستی دەکەیت یەزدانی پەروەردگارت لە هەموو دڵتەوە و لە هەموو گیانتەوە و لە هەموو مێشکتەوە و لە هەموو هێزتەوە. ئەمە یەکەم فەرمانە. و دووەمین هاوشێوەیە، ئەمە: خۆشەویستی دراوسێکەت دەکەیت وەک خۆت. فەرمانێکی تر لەمانە گەورەتر نییە. و مامۆستای تەوراتەکە پێی گوت، باش، مامۆستا، بە ڕاستی گوتت کە یەکێک هەیە و هیچ یەکێکی تر نییە جگە لە ئەو، و خۆشەویستکردنی ئەو لە تەواوی دڵەوە و لە تەواوی تێگەیشتنەوە و لە تەواوی گیانەوە و لە تەواوی هێزەوە، و خۆشەویستکردنی دراوسێ وەک خۆی، زیاتر لە هەموو قوربانییە سووتاوەکان و قوربانییەکان. عیسا کە بینی بە ژیرانە وەڵامی دایەوە، پێی گوت: تۆ لە پاشایەتی خودا دوور نیت. لەدوای ئەوە کەس چیتر نەوێرا پرسیاری لێ بکات.

و عیسا لە کاتی وەڵامدانەوە، لە پەرستگا خوێندنەوەی دەکرد و دەیفەرموو: چۆن مامۆستایانی تەورات دەڵێن کە مەسیح کوڕی داودە؟ خۆی داود لە ڕۆحی پیرۆزدا وتی، پەروەردگار بە پەروەردگارەکەم دەڵێت: لە دەستەڕاستم دابنیشە، هەتا دوژمنانەکانت دەکەمە تەختەپێی پێیەکانت. خۆی داود پێی دەڵێت گەورە، کەواتە چۆن کوڕی ئەوە؟ ئەو کۆمەڵە گەورەیەش بە خۆشییەوە گوێی لێ دەگرت.

و لە فێرکردنەکەیدا پێی دەگوتن: ئاگاداربن لە مامۆستایانی تەورات کە حەزدەکەن بە جلوبەرگی درێژ بڕۆن و سڵاو لێبکرێن لە بازاڕەکاندا و کورسییە سەرەکییەکان لە کۆبوونەوەکاندا و شوێنە یەکەمەکان لە خوانەکاندا. ئەوانەی خانووەکانی بێوەژنان دەخۆن و بە بیانوو نوێژی درێژ دەکەن، ئەمانە حوکمێکی زیاتر وەردەگرن.

و عیسا لە بەرامبەر گەنجینەکە دانیشتبوو و تەماشای دەکرد کە چۆن خەڵکەکە برۆنز دەخستنە ناو گەنجینەکەوە. و زۆر دەوڵەمەندان زۆریان دەخستە ناوەوە، و بێوەژنێکی هەژار هات و دوو پارەی بچووکی خستە ناوەوە، کە یەک کۆدرانتێسە. کاتێک قوتابییەکانی بانگکرد، پێی گوتن: ئامێن پێتان دەڵێم کە ئەم بێوەژنە هەژارە زیاتر لە هەموو ئەوانەی خستیانە ناو گەنجینەکە. هەموویان چونکە لە زۆریی خۆیان فڕێیاندا، بەڵام ئەمە لە هەژاریی خۆی هەموو ئەوەی هەیبوو فڕێیدا، تەواوی ژیانی خۆی.

### 13

و کاتێک ئەو لە پەرستگا دەرچوو، یەکێک لە قوتابییەکانی پێی گوت: مامۆستا، ببینە چ جۆرە بەردەکان و چ جۆرە بیناکانن. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەم بیناگەلە گەورانە دەبینیت؟ بەردێک لەسەر بەردێک جێناهێڵدرێت کە ڕووخێندرێت. کاتێک لەسەر چیای زەیتوون بەرامبەر پەرستگاکە دانیشتبوو، پەترۆس و یاقوب و یۆحەنا و ئەندراوس بە تەنها لێیان دەپرسی. پێمان بڵێ کەی ئەم شتانە ڕوودەدەن، و چی نیشانەکەیە کاتێک هەموو ئەم شتانە دەبێت تەواو بکرێن؟ عیسا لە وەڵامدا دەستی کرد بە قسەکردن لەگەڵیاندا: ئاگاداربن نەوەک کەسێک ئێوە گومڕا بکات. زۆر کەس دێن بە ناوی منەوە و دەڵێن من ئەوم، و زۆر کەس گومڕا دەکەن. کاتێک جەنگەکان و هەواڵی جەنگەکان دەبیستن، مەترسن، چونکە دەبێت ئەمانە ڕووبدەن، بەڵام ئەمە هێشتا کۆتایی نییە. نەتەوە لەسەر نەتەوە و پاشایەتی لەسەر پاشایەتی هەڵدەستێتەوە، بوومەلەرزە لە شوێنە جیاجیاکان ڕوودەدات، برسیێتی و ئاژاوە دەبێت. ئەمانە دەستپێکی ئازارەکانی منداڵبوونن. بەڵام ئێوە ئاگاداری خۆتان بن. چونکە ڕادەستتان دەکەن بۆ ئەنجومەنەکان و لە کۆبوونەوەکانیاندا لێتان دەدرێن، و لەبەردەم سەرۆکان و پاشایان ڕادەوەستن لەبەر من، بۆ شایەتی بۆیان. و پێویستە یەکەم جار مژدەیە باشەکە بۆ هەموو نەتەوەکان ڕاگەیەنرێت. کاتێک ئەوان ئێوە ببەن و ڕادەستتان بکەن، پێشوەختە نیگەران مەبن کە چی بڵێن، هەروەها مەیخوێننەوە، بەڵکو ئەوەی لەو کاتژمێرەدا پێتان دەدرێت، ئەوە بڵێن، چونکە ئێوە نین ئەوانەی قسە دەکەن، بەڵکو ڕۆحی پیرۆزە. براکە براکەکەی دەدات بە مردن و باوک منداڵەکەی، و منداڵان لە دژی دایک و باوکانیان هەڵدەستن و ئەوان دەکوژن. ئێوە ڕقتان لێدەکرێت لەلایەن هەموو کەسێکەوە لەبەر ناوی من، بەڵام ئەوەی تا کۆتایی بەرگە بگرێت، ئەو ڕزگار دەکرێت.

کاتێک بەڵام ئێوە قێزەوونی وێرانبوونی دەبینن کە لەلایەن دانیالی پێغەمبەرەوە گوتراوە، ڕاوەستاوە لەوێ کە نابێت، ئەوەی دەیخوێنێتەوە با تێبگات، ئەوکات ئەوانەی لە یەهودیان با بۆ چیاکان هەڵبێن. ئەوەی لەسەر بان بێت، نەهاتە خوارەوە بۆ ناو ماڵەکە و نەچێتە ژوورەوە بۆ ئەوەی شتێک لە ماڵەکەی خۆی هەڵبگرێت. ئەوەی لە کێڵگەدایە، نابێت بگەڕێتەوە بۆ هەڵگرتنی جلوبەرگەکەی. قوڕبەسەر ئەو ئافرەتانە کە لە ئەو ڕۆژانەدا سکیان پڕە و ئەوانەی شیردەدەن. نوێژ بکەن بۆ ئەوەی ڕاگواستنەکەتان لە زستاندا نەبێت. دەبن چونکە ئەو ڕۆژانە تەنگانە، وەک ئەوەی نەبووە لە سەرەتای دروستکردنەوە کە خودا دروستی کردووە هەتا ئێستا، و نابێتەوە. ئەگەر پەروەردگار ئەو ڕۆژانەی کورت نەکردایەوە، هیچ گۆشتێک ڕزگاری نەدەبوو، بەڵام لەبەر ئەو هەڵبژێردراوانەی کە هەڵیبژاردن، ئەو ڕۆژانەی کورتکردەوە. و ئەوسا ئەگەر کەسێک بۆ ئێوە بڵێت: ئەوەتا لێرە مەسیحە، ئەوەتا لەوێیە، باوەڕ مەکەن. هەڵدەستنەوە، چونکە مەسیحی درۆزن و پێغەمبەری درۆزن هەڵدەستێنەوە و نیشانە و سەرسوڕهێنەرەکان پیشان دەدەن بۆ ئەوەی گومڕا بکەن، ئەگەر گونجاو بێت، تەنانەت هەڵبژێردراوەکانیش. بەڵام ئێوە ببینن، ئەوەتا پێشتر هەموو شتێکم پێ ووتوون. بەڵام لە ئەو ڕۆژانەدا، دوای ئەو تەنگانەیە، خۆر تاریک دەبێتەوە و مانگ ڕووناکی خۆی نادات. و ئەستێرەکان لە ئاسمانەوە دەکەونە خوارەوە، و ئەو هێزانەی لە ئاسمانەکاندان دەهەژێندرێن. و پاشان ئەوان کوڕی مرۆڤ دەبینن کە لە هەورەکاندا دێت لەگەڵ هێزێکی زۆر و شکۆمەندی. و پاشان نێردراوەکانی خۆی دەنێرێت و هەڵبژێردراوەکانی خۆی لە چوار باکەوە کۆدەکاتەوە، لە کۆتایی زەوییەوە هەتا کۆتایی ئاسمان.

لە دار هەنجیرەکە فێری نموونەکە ببن. کاتێک لقەکەی نەرم دەبێتەوە و گەڵاکان دەردەهێنێت، دەزانن کە هاوین نزیکە، بەم شێوەیەش ئێوە، کاتێک ئەم شتانە دەبینن ڕوودەدەن، دەزانن کە لە بەردەرگایە. ئامین، دەڵێم بە ئێوە کە ئەم نەوەیە هەرگیز تێناپەڕێت هەتا هەموو ئەمانە ڕوودەدەن. ئاسمان و زەوی دەپەڕنەوە، بەڵام وشەکانی من هەرگیز نابنەوە.

سەبارەت بەو ڕۆژە یان ئەو کاتژمێرە، کەس نازانێت، نە نێردراوەکانی ئاسمان و نە کوڕەکە، تەنها باوکەکە. بڕوانن، ئاگاداربن و نوێژبکەن، چونکە نازانن کاتەکە کەیە. وەک پیاوێک لە گەشتدا، ماڵەکەی خۆی بەجێهێشت و دەسەڵاتی دایە کۆیلەکانی خۆی، و هەر یەکێکیان کارەکەی خۆی، و فەرمانی بە دەرگاوانەکە کرد بۆ ئەوەی چاودێری بکات. چاودێری بکەن کەواتە، چونکە نازانن کەی گەورەی ماڵەکە دێت، درەنگ یان لە نیوەشەو یان لە کەڵەشێرینەوە یان لە بەیانیدا. نەبێت لەناکاو بێت و ئێوە خەوتوو بدۆزێتەوە. ئەوەی کە بۆ ئێوە دەڵێم، بۆ هەموو دەڵێم، ئاگاداربن.

### 14

جەژنی پەسخا و نانی فەتیرە دوای دوو ڕۆژ بوو. کاهینە گەورەکان و مامۆستایانی تەورات دەیانگەڕا چۆن بە فێڵ دەستی بەسەردا بگرن و بیکوژن. ئەوان دەیانگوت بەڵام نەک لە جەژنەکەدا، نەوەک ئاژاوە لەنێو گەلدا ڕوودەدات.

کاتێک ئەو لە بێت‌ئانیا بوو لە ماڵی شیمۆنی گولاوی، کە ئەو پاڵکەوتبوو، ژنێک هات کە شووشەیەکی بۆنخۆشی ناردینی پاک و زۆر گرانبەهای هەبوو، شووشەکەی شکاند و بەسەر سەریدا ڕشتی. هەندێک کەس هەبوون کە ناڕەزایی خۆیان دەردەبڕین و لەنێو خۆیاندا دەیانگوت: بۆچی ئەم بۆنخۆشیە بەفیڕۆدرا؟ چونکە دەکرا ئەم بۆنەوخۆشە بە زیاتر لە سێ سەد دینار بفرۆشرایە و بدرایە بە هەژاران، و سەرزەنشتیان دەکرد. بەڵام عیسا وتی: بیهێڵنەوە، بۆچی ئەم ماندووبوونانە بۆ دروست دەکەن؟ کارێکی جوانی کردووە بۆ من. هەمیشە چونکە ئەو هەژارانە لەگەڵ خۆتان هەیە، و کاتێک دەتانەوێت دەتوانن چاکەیان لەگەڵ بکەن، بەڵام من هەمیشە لەگەڵتان نیم. ئەوەی هەیبوو ئەم کردی، پێشوەختە کردی بۆنخۆشکردنی جەستەی من بۆ نێژکردن. ڕاستی پێتان دەڵێم، لە هەر شوێنێک کە ئەم مژدەیە ڕاگەیەنرێت لە هەموو جیهاندا، ئەوەی ئەم ژنە کردی دەگوترێت بۆ یادگاری ئەو.

و یەهودا ئیسقەریۆتی، یەکێک لە دوازدەکە، چووە لای سەرۆک کاهینەکان بۆ ئەوەی ئەو بداتە دەستیان. ئەوان بیستیان و خۆشحاڵ بوون، بەڵێنیان پێدا پارەی زیو پێبدەن، ئەویش دەیگەڕا چۆن لە کاتی گونجاودا ئەو ئەسپێرێت.

لە یەکەم ڕۆژی نانی فەتیرە، کاتێک پەسخایان قوربانی دەکرد، قوتابییەکانی پێیان گوت: دەتەوێت بچین و لە کوێ ئامادەت بۆ بکەین تا پەسخا بخۆیت؟ و دوو لە قوتابییەکانی خۆی نارد و پێی گوتن: بڕۆن بۆ ناو شارەکە، و پیاوێک کە گۆزەیەکی ئاو هەڵگرتووە ڕووبەڕووتان دەبێتەوە، شوێنی بکەون. و لە هەر شوێنێک بچێتە ژوورەوە، بە خاوەن ماڵەکە بڵێن کە مامۆستا دەڵێت: کوێیە شوێنی مانەوەکەم کە جەژنی پەسخا لەگەڵ قوتابییەکانم بخۆم؟ و ئەو خۆی ژوورێکی سەرەوەی گەورەی ڕازاوە و ئامادەکراو پیشانی ئێوە دەدات، لەوێ بۆ ئێمە ئامادەی بکەن. قوتابییەکانی ئەو چوونە دەرەوە و هاتنە ناو شارەکە، وەک چۆن پێی فەرموون ئاوایان دۆزییەوە، و جەژنی پەسخایان ئامادە کرد. و کاتێک ئێوارە بوو، لەگەڵ دوانزەکە هات. کاتێک ئەوان پاڵکەوتبوون و دەیانخوارد، عیسا فەرمووی: ئامین پێتان دەڵێم کە یەکێک لە ئێوە دەمدات، ئەوەی لەگەڵ من دەخوات. بەڵام ئەوان دەستیان کرد بە خەمبار بوون و یەک بە یەک پێیان گوت: نەک من؟ و یەکێکی تریش: نەک من؟ ئەو بەڵام وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: یەکێک لە دوازدەکە، ئەوەی لەگەڵ من نان دەکاتە ناو قاپەکە. ئەو کوڕی مرۆڤ بەڵێ دەڕوات وەک نووسراوە دەربارەی ئەو، بەڵام قوڕبەسەر ئەو مرۆڤە کە بە ڕێگەی ئەوەوە کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست، باش دەبوو بۆی ئەگەر ئەو مرۆڤە لەدایک نەبووایە. و لە کاتی خواردنیان، عیسا نانی برد و بەرەکەتی دا، شکاندی و دایە ئەوان و فەرمووی: بیگرن و بیخۆن، ئەمە جەستەی منە. و جامەکەی هەڵگرت و سوپاسی کرد و دایە ئەوان، و هەموویان لێی خواردەوە. و پێی گوتن، ئەمە خوێنی منە کە بۆ پەیمانی نوێ دەڕژێت بۆ زۆر کەس. ڕاستی پێتان دەڵێم کە ئیتر هەرگیز ناخۆمەوە لە بەرهەمی ڕەزەکە، تا ئەو ڕۆژەی کە بە شێوەیەکی نوێ لە پاشایەتی خودا دەیخۆمەوە.

و دوای گوتنی سروود، چوونە دەرەوە بۆ کێوی زەیتوونەکان. و عیسا پێیان دەڵێت کە هەموو لەم شەوەدا لە من دەکەونە گومان، چونکە نووسراوە، لێدەدەم شوانەکە و مەڕەکان پەرتەوازە دەبن، بەڵام دوای هەڵستاندنەوەم، پێشەنگیتان دەکەم بۆ جەلیل. بەڵام پەترۆس پێی گوت: ئەگەر هەموو لەڕێ بدەن، بەڵام من نا. عیسا پێی دەڵێت: ڕاستیت پێ دەڵێم کە تۆ ئەمڕۆ لەم شەوەدا، پێش ئەوەی کەڵەشێر دوو جار بانگ بکات، سێ جار نکۆڵیم لێ دەکەیت. بەڵام پێترۆس بە زیادەڕۆیی دەیگوت: ئەگەر پێویست بێت لەگەڵ تۆدا بمرم، هەرگیز نکۆڵیت لێ ناکەم. هەروەها هەموویان ئەمەیان دەگوت.

و دێن بۆ ناو شوێنێک کە ناوی گەسیمانییە، و بە قوتابییەکانی دەڵێت: لێرە دانیشن تا نوێژ بکەم. و پەترۆس و یاقوب و یۆحەنای لەگەڵ خۆی برد، و دەستی کرد بە زۆر پەشۆکاوی بوون و نیگەرانی. و پێیان گوت، گیانم زۆر خەمبارە هەتا مردن، لێرە بمێننەوە و ئاگاداربن. و کاتێک کەمێک پێشکەوت، کەوتە سەر ڕوویەوە لەسەر زەوی، و نوێژی دەکرد کە ئەگەر گونجاو بێت، ئەو کاتژمێرە لێی تێپەڕێت. و دەیگوت: ئابا، ئەی باوک، هەموو شتێک بۆ تۆ دەکرێت، ئەم جامە لە من دوور بخەرەوە، بەڵام نەک ئەوەی من دەمەوێت، بەڵکو ئەوەی تۆ دەتەوێت. و دێت و دەیانبینێتەوە کە خەوتوون، و بە پەترۆس دەڵێت: شیمۆن، خەوتوویت؟ نەتوانیتان یەک کاتژمێر چاودێری بکەن؟ ئاگادار بن و نوێژ بکەن، بۆ ئەوەی نەچنە ناو تاقیکردنەوە، ڕۆح بەڵام ئامادەیە، جەستە بەڵام لاوازە. و دیسان ڕۆیشت و نوێژی کرد و هەمان وشەکانی وت. و گەڕاوەبووەوە دۆزییەوەی ئەوان دیسان خەوتوون، چونکە چاوەکانیان قورس کرابوون، و نەیانزانی چی وەڵامی بدەنەوە. و بۆ جاری سێیەم دێتەوە و پێیان دەڵێت: ئێستا دەنوون و پشوو دەدەن؟ بەسە، کاتژمێرەکە هات. ئەوەتا کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست گوناهباران. هەستن، با بڕۆین، ئەوەتا ئەوەی منی دەدات بەدەست نزیک بووەتەوە.

و یەکسەر، کاتێک هێشتا ئەو قسەی دەکرد، یەهودای ئیسقەریۆتی هات، کە یەکێک لە دوانزەکە بوو، و لەگەڵیدا کۆمەڵێکی زۆر بوون بە شمشێر و دار، کە لەلایەن سەرۆک کاهینەکان و مامۆستایانی تەورات و پیرانەوە نێردرابوون. بەڵام ئەوەی ئەوی دەستبەسەردەدا نیشانەیەکی پێدابوون و دەیگوت: ئەوەی ماچی دەکەم ئەو خۆیەتی، بیگرن و بە دڵنیاییەوە بیبەنەوە. و هاتوو یەکسەر نزیک بوویەوە بۆی و گوتی: سڵاو ڕەبی، و ماچی کرد. بەڵام ئەوان دەستەکانی خۆیانیان لەسەر ئەو دانا و گرتیان. یەکێک لە ئەوانەی لەوێ ڕاوەستابوون، شمشێرەکەی کێشا و لە کۆیلەی سەرۆک کاهینەکانی دا و گوێچکەی بڕییەوە. و عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: وەک بۆ لای دزێک هاتوونەتە دەرەوە بە شمشێر و دار بۆ ئەوەی بمگرن، ڕۆژانە لە پەرستگا لەلای ئێوە بووم و فێرم دەکردن، و نەتانگرتم. بەڵام ئەمە بۆ ئەوە بوو کە نووسراوە پیرۆزەکان جێبەجێ بکرێن. و هەموویان ئەویان بەجێهێشت و هەڵاتن. و گەنجێک شوێنی کەوت، کە کەتانێکی لەسەر لەشی ڕووتی پۆشیبوو، و گەنجەکان دەستیان بەسەردا گرت. ئەو بەڵام کەتانەکەی جێهێشت و ڕووتکاو لە ئەوان هەڵات.

و عیسایان بۆ لای کاهینی گەورە برد، و هەموو کاهینە گەورەکان و پیرەکان و مامۆستایانی تەورات بۆ لای ئەو کۆبوونەوە. پەترۆس لە دوورەوە دوای کەوت، هەتا چووە ناو حەوزی سەرۆکی کاهینان. لەوێ لەگەڵ خزمەتکارەکان دانیشت و لەلای ئاگرەکە خۆی گەرم دەکردەوە. بەڵام سەرۆک کاهینەکان و هەموو ئەنجومەنەکە بەدوای شایەتیدا دەگەڕان دژی عیسا بۆ ئەوەی بیکوژن، و نەیاندۆزییەوە. زۆر کەس شایەتی درۆیان لەسەر ئەو دەدا، بەڵام شایەتییەکانیان یەکسان نەبوون. و هەندێک کەس هەستان و شایەتی درۆیان لەسەر ئەو دەدا و دەیانگوت چونکە ئێمە بیستمان ئەو دەیگوت، کە من ئەم پەرستگا دەستکردە دەڕووخێنم و لە ماوەی سێ ڕۆژدا یەکێکی تری نەدەستکرد بنیاد دەنێمەوە. و نە ئاواش شایەتییەکانیان یەکسان نەبوو. و کاهینی گەورە هەستا و چووە ناوەڕاست و پرسیاری لە عیسا کرد و گوتی: هیچ وەڵامێک نادەیتەوە؟ ئەمانە چی لە دژی تۆ شایەتی دەدەن؟ ئەو بەڵام بێدەنگ بوو و هیچ وەڵامی نەدایەوە. دیسان سەرۆکی کاهینان پرسیاری لێکرد و پێی گوت: ئایا تۆ مەسیحەکەیت، کوڕی بەرەکەتدراوەکە؟ بەڵام عیسا وتی: من هەم، و دەبینن کوڕی مرۆڤ لە دەستی ڕاستی هێز دانیشتووە و لەسەر هەورەکانی ئاسمان دێت. بەڵام سەرۆک کاهین کراسەکانی خۆی دادڕی و دەڵێت: چی پێویستمان بە شایەتان هەیە ئیتر؟ ئێوە بە تەواوی کفرەکەتان بیست، چیتان پێ دەردەکەوێت؟ بەڵام هەموویان حوکمیان دا کە ئەو تاوانبارە بە مردن. و هەندێک دەستیان کرد بە تف کردن بۆی و داپۆشینی ڕووخساری و لێدانی و گوتنی پێی: پێشبینی بکە بۆمان کێیە ئەوەی لێیدایت. و یارمەتیدەرەکان بە لێدانەکان فڕێیان دا.

و کاتێک پەترۆس لە خوارەوە لە حەوشەکە بوو، یەکێک لە کچە خزمەتکارەکانی سەرۆک کاهین هات و کاتێک پەترۆسی بینی کە خۆی گەرم دەکردەوە، تەماشای کرد و پێی گوت: تۆش لەگەڵ عیسای ناسرەیی بوویت. ئەو بەڵام نکۆڵی کرد و گوتی: نە دەزانم و نە تێدەگەم چی تۆ دەڵێیت. و چووە دەرەوە بۆ ناو حەوشەکە، و کەڵەشێر بانگی کرد. و کچە خزمەتکارەکە کە ئەوی بینی، دیسان دەستی کرد بە قسەکردن لەگەڵ ئەوانەی کە لەوێ ڕاوەستابوون، کە ئەمە لە ئەوانە. بەڵام ئەو دیسانەوە نکۆڵی کردەوە. دوای کەمێک کات، ئەوانەی لەوێ ڕاوەستابوون دیسانەوە بە پەترۆسیان گوت: بەڕاستی تۆ لە ئەوانیت، چونکە تۆ جەلیلیت و قسەکردنەکەت لەوانە دەچێت. ئەو بەڵام دەستی کرد بە نەفرەت کردن و سوێند خواردن کە: نازانم ئەم پیاوە کە ئێوە باسی دەکەن. و بۆ جاری دووەم کەڵەشێر بانگی کرد. پەترۆس یادی کردەوە ئەو وشەیەی کە عیسا پێی گوتبوو، کە پێش ئەوەی کەڵەشێر دوو جار بانگ بکات، سێ جار نکۆڵی لێ دەکات، و دەستی کرد بە گریان.

### 15

و یەکسەر لە بەیانیدا سەرۆک کاهینان لەگەڵ پیران و نووسەران و هەموو ئەنجومەن ڕاوێژیان کرد، عیسایان بەست و بردیان و ڕادەستی پیلاتۆسیان کرد. و پیلاتۆس لێی پرسی: ئایا تۆ پاشای جولەکەکانی؟ ئەویش وەڵامی دایەوە و پێی گوت: تۆ دەڵێیت. کاهینە گەورەکان تاوانبارییەکی زۆریان لە دژی کرد، بەڵام ئەو هیچ وەڵامێکی نەدایەوە. بەڵام پیلاتۆس دیسان پرسیاری لێکرد و گوتی: هیچ وەڵام نادەیتەوە؟ ببینە چەند شایەتی لە دژی تۆ دەدەن. بەڵام عیسا چیتر هیچ وەڵامێکی نەدایەوە، بۆیە پیلاتۆس سەرسام بوو. بەپێی جەژن ئازادی دەکرد بۆیان یەک زیندانی، ئەوەی کە داوایان دەکرد. بەڵام ئەوەی پێی دەگوترا باراباس لەگەڵ هاوڕێیانی یاخیبووان بەستراو بوو، ئەوانەی لە ڕاپەڕینەکەدا کوشتنیان ئەنجام دابوو. و کاتێک ئاپۆرە هاواری کرد، دەستی کرد بە داواکردن، وەک ئەوەی هەمیشە بۆی دەکردن. بەڵام پیلاتۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: دەتانەوێت پاشای جولەکەکانتان بۆ بەربجێدەم؟ ئەو دەیزانی کە کاهینە گەورەکان لەبەر حەسوودی ڕادەستیان کردبوو. بەڵام کاهینە گەورەکان خەڵکەکەیان جەنگاند بۆ ئەوەی زیاتر داوای ئازادکردنی باراباس بکەن. ئەو بەڵام پیلاتۆس وەڵامی دایەوە و دیسان پێی گوتن: کەواتە چی دەتانەوێت بیکەم بەوەی کە دەڵێن پاشای جولەکەکانە؟ ئەوانیش دیسان هاواریان کرد: لەخاچی بدە! بەڵام پیلاتۆس پێی دەگوتن: چی خراپەی کردووە؟ بەڵام ئەوان زیاتر هاواریان کرد: لەخاچی بدە! پیلاتۆس کە دەیویست ئەوەی پێویست بۆ خەڵکەکە بکات، باراباسی بۆیان ئازاد کرد، و عیسای دایە دەست دوای قامچیکردنی بۆ ئەوەی لە خاچ بدرێت.

بەڵام سەربازەکان ئەویان بردە ناوەوەی دادگاکە، کە پرایتۆریۆنە، و تەواوی کۆمەڵە سەربازەکەیان بانگکرد، و جلی ئەرخەوانییان لەبەرکرد و تاجێکی دڕکیان لە سەری دانا کە لە دڕک هاوینەبوو. و دەستیان کرد بە پێشوازیکردنی ئەو. شادبوون، ئەی پاشای جولەکەکان! و ئەوان بە کەڵەکێک لە سەری دەدا و تفیان لێدەکرد، و چۆکیان دادەنا و کڕنۆشیان بۆ دەبرد. و کاتێک گاڵتەیان پێکرد، ئەرخەوانییەکەیان لەبەر داکەند و جلە تایبەتەکانی خۆیان لەبەرکرد، و دەریانهێنا بۆ ئەوەی لە خاچی بدەن.

و ناچاریان کرد شیمۆنێکی قورێنی کە لە کێڵگەوە دەهاتەوە، باوکی ئەلێکساندەر و ڕووفۆس، بۆ ئەوەی خاچەکەی هەڵبگرێت.

و ئەویان هێنا بۆ شوێنی گۆلگۆسا، کە واتای وەرگێڕاوەکەی شوێنی کاسەسەرە. و شەرابێکی تێکەڵکراو بە موڕیان پێدا بۆ خواردنەوە، بەڵام ئەو وەریانەگرت. و لەدوای لێدانی میخیان بە ئەو، دابەشیان دەکەن جلەکانی ئەو، فڕێدانی تیروپشک لەسەر ئەوان کە کێ چی هەڵبگرێت. کاتژمێر سێیەم بوو و لەخاچیان دا. نووسراوەکەی هۆکارەکەی ئەو نووسرابوو: پاشای جولەکەکان.

و لەگەڵ ئەودا دوو دزیان لە سەر خاچ دا، یەکێکیان لە لای ڕاستی و یەکێکیان لە لای چەپی. و ئەو نووسینە تەواو بوو کە دەڵێت: لەگەڵ یاخیبووان ژمێردرا. و ئەو ڕێبوارانە کوفریان پێدەکرد و سەریان دەجوڵاند و دەیانگوت، ها، ئەوەی پەرستگا دەڕووخێنێت و لە سێ ڕۆژدا بنیادی دەنێتەوە خۆت ڕزگار بکە و لە خاچەکە وەرە خوارەوە. بە هەمان شێوە، کاهینە گەورەکان لەگەڵ تۆرات‌زانەکان گاڵتەیان پێدەکرد و بە یەکتریان دەگوت: کەسانی تری ڕزگار کرد، بەڵام ناتوانێ خۆی ڕزگار بکات. مەسیح، پاشای ئیسرائیل، با ئێستا لە خاچەکە بێتە خوارەوە، بۆ ئەوەی ببینین و باوەڕی پێ بهێنین. ئەوانەی لەگەڵیدا خاچکرابوون سووکایەتییان پێدەکرد.

کاتێک کاتژمێری شەشەم ڕوویدا، تاریکی بەسەر هەموو زەویدا هات هەتا کاتژمێری نۆیەم لە کاتژمێری نۆیەمدا، عیسا بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد و فەرمووی: ئێلۆی ئێلۆی، لیما ساباختانی؟ کە واتای ئەوە وەرگێڕدراوە: ئەی خودای من، ئەی خودای من، بۆچی بەجێت هێشتم؟

و هەندێک لە ئەوانەی لەوێ ڕاوەستابوون، کە گوێیان بیست، دەیانگوت: ببینە، ئەلیاس بانگ دەکات. یەکێک ڕایکرد و ئیسفەنجێکی پڕکرد لە سرکە و دایخستە دەوری قامیشێک و دەیدایە خواردنەوە، دەیگوت: بیهێڵن با بزانین ئایا ئەلیاس دێت بۆ داکەندنی ئەو. بەڵام عیسا دوای بەرزکردنەوەی دەنگێکی گەورە، دوایین هەناسەی دا. و پەردەی پەرستگا بۆ دوو درا لە سەرەوە تا خوارەوە. سەدسالارەکە کە لە بەرامبەری ڕاوەستابوو، کاتێک بینی کە بەم شێوەیە هاواری کرد و هەناسەی دوایی دەرکرد، وتی: بە ڕاستی ئەم پیاوە کوڕی خودا بوو. ژنانیش هەبوون کە لە دوورەوە سەیریان دەکرد، لەوانە مریەمی مەجدەلیە و مریەمی دایکی یاقوبی بچووک و یۆسێ، و سالۆمی. ئەوانەی کە کاتێک لە جەلیل بوو، شوێنی کەوتن و خزمەتیان کرد، هەروەها ژنانی دیکەی زۆر کە لەگەڵی هاتبوون بۆ ئۆرشەلیم.

و کاتێک ئێوارە داهاتبوو، چونکە ڕۆژی ئامادەکاری بوو، واتە ڕۆژی پێش شەممە، یوسفی ئەڕیماسیایی هات، ئەندامێکی بەڕێزی ئەنجومەن، کە خۆشی چاوەڕێی پاشایەتی خودا دەکرد، وێرای کرد و چووە ژوورەوە بۆ لای پیلاتۆس و داوای لاشەی عیسای کرد. بەڵام پیلاتۆس سەرسام بوو ئەگەر پێشتر مردووە، و بانگی سەرپەلی سەدانی کرد و پرسیاری لێکرد ئەگەر لە زوو مردووە. و کاتێک لە سەدان زانی، جەستەکەی بە یوسف بەخشی. و کەتانێکی کڕی و دوای داهێنانی ئەو لە خوارەوە، لە کەتانەکە پێچایەوە و لە گۆڕێکدا ناشتی کە لە بەردەوە هەڵکەنرابوو، و بەردێکی گلۆر کرد بۆ سەر دەرگای گۆڕەکە. مریەمی مەگدەلی و مریەمی یۆسێ دەیانبینی کە لە کوێ دانرا.

### 16

و کاتێک شەممە تێپەڕی، مریەمی مەجدەلی و مریەمی یاقوب و سالۆمی بۆنخۆشییەکانیان کڕی بۆ ئەوەی بچن و دەستنوێژی بکەن. و زۆر بەیانی لە یەکەم ڕۆژی شەممە دێنە سەر گۆڕەکە، کاتێک خۆر هەڵهاتبوو. و بە خۆیان دەگوت: کێ بەردەکە لە دەرگای گۆڕەکە بۆمان دەگلێنێتەوە؟ و کاتێک سەیریان کردە سەرەوە، دەبینن کە ئەو بەردە گەڵا کراوە، چونکە زۆر گەورە بوو. و کاتێک چوونە ژوورەوە بۆ ناو گۆڕەکە، گەنجێکیان بینی کە لەلای ڕاستدا دانیشتبوو و جلوبەرگێکی سپی لەبەردا بوو، و سەرسام بوون. ئەو دەڵێتە ئەوان: مەترسن، عیسای ناسرەیی لەخاچدراوەکە دەگەڕێن، هەڵسترایەوە، لێرە نییە، ببینن ئەو شوێنەی کە دایاننا. بەڵام بڕۆن و بە قوتابییەکانی و بە پەترۆس بڵێن کە پێشتان دەکەوێت بۆ جەلیل، لەوێ دەیبینن، وەک پێی گوتن. و دەرچوون و ڕایانکرد لە گۆڕەکە، لەرزە و شێتبوونیان گرتبوو، و بۆ کەس هیچیان نەگوت، چونکە دەترسان.

هەستابوو و لە بەیانی ڕۆژی یەکەمی شەممە، یەکەم جار بۆ مریەمی مەجدەلیە دەرکەوت، ئەوەی کە حەوت ڕۆحی پیسی لێ دەرکردبوو. ئەو ژنە چووبوو و ڕاپۆرتی کرد بۆ ئەوانەی لەگەڵ ئەودا بوون، کە شیوەن دەگێڕان و دەگریان. ئەوانیش کە بیستیان ژیان دەکات و لەلایەن ئەوەوە بینراوە، باوەڕیان نەکرد. دوای ئەمانە بۆ دوو کەس لە ئەوان کە ڕێ دەڕۆن، لە شێوەیەکی تر دەرکەوت، کاتێک بەرەو کێڵگە دەڕۆیشتن. و ئەوان ڕۆیشتوون، هەواڵیان دا بە ماوەکان، بەڵام بە ئەوانیشیان باوەڕ نەکرد. دواتر بۆ ئەوان یانزەیەک کە دانیشتبوون دەرکەوت، و سەرزەنشتی کرد بێباوەڕی و دڵڕەقی ئەوان، چونکە باوەڕیان نەهێنا بەوانەی کە ئەویان بینیبوو هەستاوە. و پێی گوتن: بڕۆن بۆ ناو هەموو جیهان و مژدە بە هەموو دروستکراوەکان ڕابگەیەنن. ئەوەی باوەڕی هێناوە و ئاوی لەسەر کراوە ڕزگار دەبێت، بەڵام ئەوەی باوەڕی نەهێناوە حوکمی لەسەر دەدرێت. نیشانەکان و ئەوانەی باوەڕیان هێناوە، ئەمانە دوایان دەکەوێت: لە ناوی مندا ڕۆحی پیسیان دەردەکەن، بە زمانە نوێیەکان قسە دەکەن. ماران هەڵدەگرن، تەنانەت ئەگەر شتێکی کوشندە بخۆنەوە، زیانیان پێ ناگەیەنێت، دەستیان لەسەر نەخۆشان دادەنێن و چاک دەبنەوە.

خاوەن بەڕاستی کەواتە دوای ئەوەی قسەی بۆیان کرد، هەڵگیرایەوە بۆ ئاسمان و لە دەستی ڕاستی خودا دانیشت. ئەوان بەڵام دەرچوون و لە هەموو شوێنێک جاڕیان‌دا، خاوەن هاوکاری دەکرد و وشەکەی پتەو دەکرد لە ڕێگەی ئەو نیشانانەی کە دوایان دەکەوت. ئامین.

## ژمارەکان

### 1

یەزدان لە چۆڵەوانی سینا، لە چادری شایەتی، لە یەکی مانگی دووەمی ساڵی دووەمی دەرچوونیان لە خاکی میسر، قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی: بگرن دەستپێکی هەموو کۆمەڵی ئیسرائیل بەپێی خزمایەتی، بەپێی ماڵەکانی باوکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەریان. هەموو پیاوێک لە تەمەنی بیست ساڵەوە بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن بچنە جەنگەوە لە ئیسرائیلدا، ژمێرەیان بکەن بەپێی هێزەکانیان، تۆ و هارون ژمێرەیان بکەن. و لەگەڵ ئێوەدا دەبن، هەریەکێک بەپێی هۆزەکەی، هەریەکێک لە فەرمانڕەواکان، بەپێی ماڵە باوکییەکان دەبن.

ئەمانە ناوەکانی ئەو پیاوانەن کە لەگەڵ ئێوە ڕادەوەستن: لە ڕەئوبێن، ئەلیسور کوڕی شەدیئور، لە شیمۆن، شەلومیێل کوڕی سوریشەدای. لە یەهودا، ناحشۆن کوڕی ئەمیناداب. لە ئیساخار، ناتانائێل کوڕی سۆگار، لە زەبولون، ئەلیاب کوڕی حێلۆن، لە کوڕانی یوسف لە ئەفرایم، ئەلیشاما کوڕی ئەمیهود. ی مەنەسا، گەمالیێل کوڕی فەداسور. لە بنیامین، ئەبیدان کوڕی گدعۆنی. ئەوانەی دان، ئەحیعەزەر کوڕی ئەمیشەدای. لە ئاشێر، فاگایێل، کوڕی ئێخران. ئەوانی گاد، ئەلیساف کوڕی ڕاگوئێل. ئەوانی نەفتالی، ئەحیرێ کوڕی ئەینان. ئەمانە بانگکراوانی کۆمەڵن، فەرمانڕەوایانی هۆزەکان بەپێی خێڵەکانیان، فەرمانڕەوایانی هەزاران ئیسرائیلن.

موسا و هارون ئەو پیاوانەیان گرت کە بە ناوەوە بانگکرابوون. و هەموو کۆمەڵەکە کۆکرایەوە لە یەکی مانگی دووەمی ساڵ، و تۆمارکران بەپێی نەوەکانیان، بەپێی خێڵەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، لە بیست ساڵان و بەرەو سەرەوە، هەموو نێرینەیەک بەپێی سەریان. بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا کرد، ژمێردران لە چۆڵەوانی سینا.

کوڕەکانی ڕەئوبێن، نۆبەرەی ئیسرائیل، بوون بەپێی خزمایەتییەکانیان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێری، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانی بچێتە جەنگەوە. ژمێریاری ئەوان لە هۆزی ڕەئوبێن، چل و شەش هەزار و پێنج سەد. بۆ کوڕەکانی شیمۆن بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە جەنگەوە، ژمێریاری ئەوان لە هۆزی شیمۆن، پەنجا و نۆ هەزار و سێ سەد.

بۆ کوڕەکانی یەهودا بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە سوپا، ژمارەکردنی ئەوان لە هۆزی یەهودا، چوار و حەفتا هەزار و شەش سەد.

بۆ کوڕەکانی یەساخار بەپێی خێڵەکانیان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە سوپا، ژمارەکردنی ئەوان لە هۆزی ییساخار، پەنجا و چوار هەزار و چوار سەد. بۆ کوڕەکانی زەبولون بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە سوپا، ژمێریاری ئەوان لە هۆزی زەبولون، پەنجا و حەوت هەزار و چوار سەد.

بۆ کوڕەکانی یوسف، کوڕەکانی ئەفرایم، بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێت بچێتە جەنگەوە ژمێریاری ئەوان لە هۆزی ئەفرایم، چل هەزار و پێنج سەد. بۆ کوڕەکانی مەنەسا بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان، لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەچنە دەرەوە لە سوپادا، ژمێریاری ئەوان لە هۆزی مەنەسا، سی و دوو هەزار و دوو سەد. بۆ کوڕەکانی بنیامین بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە جەنگ، ژمارەکردنی ئەوان لە هۆزی بنیامین، سی و پێنج هەزار و چوارسەد. بۆ کوڕەکانی گاد بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەچنە دەرەوە لە هێزدا. ژمارەکردنی ئەوان لە هۆزی گاد، چل و پێنج هەزار و شەش سەد و پەنجا بوو.

بۆ کوڕەکانی دان بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەچنە دەرەوە بۆ جەنگ، ژمێریاری ئەوان لە هۆزی دان، شەست و دوو هەزار و حەوت سەد. بۆ کوڕەکانی ئاشێر بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵەوە و بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەچنە دەرەوە بۆ جەنگ. ژمێریاری ئەوان لە هۆزی ئاشێر، چل و یەک هەزار و پێنج سەد بوو.

بۆ کوڕەکانی نەفتالی بەپێی خزمایەتییان، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، بەپێی سەرژمێریان، هەموو نێرینەکان لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەو سەرەوە، هەرکەسێک کە دەتوانێ بچێتە سوپا، ژمێریاری ئەوان لە هۆزی نەفتالی، سێ و پەنجا هەزار و چوار سەد.

ئەمە ئەو ژمارەکردنە بوو کە موسا و هارون و سەرۆکەکانی ئیسرائیل، دوازدە پیاو، پیاوێک بۆ هەر هۆزێک، بۆ هۆزی ماڵەکانی بنەماڵەکان ژمارەیان کرد. ئیتر هەموو ژمێریاری کوڕانی ئیسرائیل لەگەڵ هێزەکانیان لە تەمەنی بیست ساڵەوە بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەچوونە دەرەوە بۆ جەنگکردن لە ئیسرائیل، ڕوویدا. شەش سەد هەزار و سێ هەزار و پێنج سەد و پەنجا.

بەڵام لێڤییەکان لە هۆزی خێزانەکانیان نەژمێردران لەنێو کوڕانی ئیسرائیل. و یەزدان قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی، ببینە، هۆزی لێڤی مەژمێرە مەکە، و ژمارەی ئەوان مەگرە لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیل. تۆ لێڤییەکان دابنێ لەسەر چادری شایەتی و لەسەر هەموو قاپوقاچاغەکانی و لەسەر هەموو ئەوەی تێیدایە. خۆیان چادرەکە هەڵدەگرن و هەموو قاپوقاچاغەکانی، خۆیان خزمەتی تێدا دەکەن و لە دەوروبەری چادرەکە چادر هەڵدەدەن. و لە کاتی لابردنی چادرەکەدا، لێڤییەکان دایدەماڵن، و لە کاتی دانانی چادرەکەدا، هەڵیدەستێننەوە، و بیانییەکە کە نزیک دەبێتەوە با بمرێت. و کوڕانی ئیسرائیل چادر دادەنێن، هەر پیاوێک لە ڕێکخستنی خۆی، و هەر پیاوێک بەپێی سەرکردایەتی خۆی، لەگەڵ هێزی خۆیان. بەڵام لێڤییەکان با لە دەوروبەری چادری شایەتی ئۆردوگا دابنێن، و گوناهێک لەنێو کوڕانی ئیسرائیلدا نابێت. لێڤییەکان خۆیان پاسەوانی چادری شایەتی دەکەن. کوڕانی ئیسرائیل بەپێی هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی بە موسا و هارون دا، ئاوا کردیان.

### 2

خاوەن بە موسا و هارون فەرموو: هەر پیاوێک بەپێی ڕێکخستنی خۆی، بەپێی ئاڵاکان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، با کوڕانی ئیسرائیل لە ئۆردوو بچن لە بەرامبەردا، لە دەوروبەری چادری شایەتی کوڕانی ئیسرائیل لە ئۆردوو دەچن. و ئەوانەی یەکەم چادر هەڵدەدەن لە ڕۆژهەڵاتدا، ڕێکخستنی چادرگای یەهودا لەگەڵ هێزەکانیان، و فەرمانڕەوای کوڕانی یەهودا، ناحشۆن کوڕی ئەمیناداب. هێزی ئەو کەسانەی پشکنینیان بۆ کراوە، حەفتا و چوار هەزار و شەش سەد بوون. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشت هۆزی یەساخار، و فەرمانڕەوای کوڕانی یەساخار، نەتەنێل کوڕی سۆگار. هێزی ئەو کەسانەی پشکنینیان بۆ کراوە، پەنجا و چوار هەزار و چوار سەد. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشت هۆزی زەبولون، و فەرمانڕەوای کوڕانی زەبولون ئەلیابی کوڕی حێلۆنە. هێزی ئەو، ئەوانەی پشکنراون، پەنجا و حەوت هەزار و چوار سەد. هەموو ئەوانەی پشکنراون لە ئۆردووگای یەهودا، سەد و هەشتا هەزار و شەش هەزار و چوار سەد، لەگەڵ هێزی خۆیان یەکەم جار دەردەچن. لەشکرەکانی ئۆردووگای ڕەئوبێن بەرەو باشوور، هێزی ئەوان، و فەرمانڕەوای کوڕانی ڕەئوبێن ئەلیسور کوڕی شەدیئور. هێزی ئەو کەسانەی پشکنینیان بۆ کراوە، چل و شەش هەزار و پێنج سەد. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشتی ئەو، هۆزی شیمۆن، و فەرمانڕەوای کوڕانی شیمۆن، سەلامیێل کوڕی سوریسەدای. هێزی ئەو کەسانەی پشکنینیان بۆ کرا، پەنجا و نۆ هەزار و سێ سەد. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشتی، هۆزی گاد، و فەرمانڕەوای کوڕانی گاد، ئەلیساف کوڕی ڕاگوئێل. هێزی ئەو، ئەوانەی پشکنراون، چل و پێنج هەزار و شەش سەد و پەنجا. هەموو پشکنراوەکانی ئۆردوگای ڕەئوبێن، سەد و پەنجا و یەک هەزار و چوار سەد و پەنجا، لەگەڵ هێزەکانیان بە دووەم دەڕۆن.

و چادری شایەتی هەڵدەگیرێتەوە، و کەمپی لێڤییەکان لە ناوەڕاستی کەمپەکان، وەک چۆن دادەمەزرێنن، ئاواش دەڕۆنە دەرەوە، هەریەکە بەپێی ڕابەرایەتی خۆی. ڕیزبەندی کەمپی ئەفرایم لە تەنیشتی دەریاوە لەگەڵ هێزەکانیان، و فەرمانڕەوای کوڕانی ئەفرایم، ئەلیشاما کوڕی ئەمیهود. هێزی ئەو کەسانەی پشکنراون، چل هەزار و پێنج سەد.

و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشت هۆزی مەنەسا، و فەرمانڕەوای کوڕانی مەنەسا، گەمالیێل کوڕی فەداسور. هێزی ئەو کەسانەی ژمێردران، سی و دوو هەزار و دوو سەد. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لەتەنیشت هۆزی بنیامین، و فەرمانڕەوای کوڕانی بنیامین، ئەبیدان کوڕی گدعۆنی. هێزی ئەو کەسانەی پشکنراون، سی و پێنج هەزار و چوار سەد. هەموو ئەوانەی پشکنراون لە ئۆردووگای ئەفرایم، سەد هەزار و هەشت هەزار و سەد، لەگەڵ هێزی خۆیان، سێیەم دەڕۆن.

ڕێکخستنی کەمپی دان بەرەو باکوور لەگەڵ هێزی ئەوان، و فەرمانڕەوای کوڕانی دان، ئەحیعەزەر کوڕی عەمیشەدای. هێزی ئەو کە پشکنرابوون، شەست و دوو هەزار و حەوت سەد بوون. و ئەوانەی کە کەمپ دادەمەزرێنن لە تەنیشتی ئەودا هۆزی ئاشێرە، و فەرمانڕەوای کوڕانی ئاشێر فاگیێلی کوڕی ئێخرانە. هێزی ئەو کەسانەی پشکنران، چل و یەک هەزار و پێنج سەد. و ئەوانەی چادر هەڵدەدەن لە تەنیشت هۆزی نەفتالی، و فەرمانڕەوای کوڕانی نەفتالی ئاحیرێی کوڕی ئەینانە. هێزی ئەو کەسانەی پشکنراون، پەنجا و سێ هەزار و چوار سەد. هەموو ئەوانەی پشکنینیان بۆ کراوە لە ئۆردووگای دان، سەد و پەنجا و حەوت هەزار و شەش سەد، دوا کەسانن کە بەپێی ڕێکخستنی خۆیان دەردەچن.

ئەمە ژمارەکردنی کوڕانی ئیسرائیلە بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، هەموو ژمارەکردنی کەمپەکان لەگەڵ هێزەکانیان، شەش سەد هەزار و سێ هەزار و پێنج سەد و پەنجا. بەڵام لێڤییەکان لەنێوان ئەوان ژمارە نەکران، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا. و کوڕانی ئیسرائیل هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی بە موسا دا، ئەنجامیان دا. بەم جۆرە بەپێی ڕێکخستنی خۆیان چادریان هەڵدا، و بەم جۆرە بەڕێکەوتن، هەریەکەیان لەگەڵ یەکتری بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان.

### 3

و ئەمانە نەوەکانی هارون و موسان، لەو ڕۆژەدا کە یەزدان لە چیای سینا لەگەڵ موسا قسەی کرد. ئەمانەش ناوەکانی کوڕەکانی هارونن: نۆبەری ناداب، ئەبیهود، ئەلعازار و ئیتامار. ئەمانە ناوەکانی کوڕەکانی هارونن، کاهینە دەستنیشانکراوەکان کە دەستەکانیان تەواو کرا بۆ کاهینیێتیکردن. و نادەب و ئەبیهود لەبەردەم یەزدان مردن، کاتێک ئاگرێکی بێگانەیان لەبەردەم یەزدان پێشکەش کرد لە چۆڵەوانی سینا، و منداڵیان نەبوو. ئەلعازار و ئیتامار لەگەڵ هارونی باوکیان کاهینیەتییان کرد.

و یەزدان بە موسای فەرموو: هۆزی لێڤی بگرە، و ئەوان لەبەردەم ئەهارۆنی کاهین دایاندەبەزێنیت، و خزمەت بۆ ئەو دەکەن. و پاسەوانییەکانی ئەو دەپارێزن و پاسەوانییەکانی کوڕانی ئیسرائیل لەبەردەم چادری شایەتی، بۆ ئەنجامدانی کارەکانی چادرەکە. و دەپارێزن هەموو کەلوپەلەکانی چادری شایەتی، و پاسەوانی کوڕانی ئیسرائیل لە هەموو کارەکانی چادرەکە. و تۆ لێڤییەکان دەدەیتە ئارۆن و کوڕەکانی کە کاهینەکانن، ئەمانە وەک دیاری دراون بۆ من لە کوڕانی ئیسرائیلەوە. و هارون و کوڕەکانی دادەنێیت لەسەر چادری شایەتی، و ئەوان کاهینیەتی خۆیان دەپارێزن، و هەموو ئەوانەی بەپێی قوربانگا، و ناوەوەی پەردەکە، و بیانییەکە کە دەستی لێدەدات دەمرێت. و یەزدان بە موسای فەرموو: و ئەوەتا من لێڤییەکانم وەرگرتووە لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلەوە لە جیاتی هەموو نۆبەرەیەک کە سکی دەکاتەوە لە کوڕانی ئیسرائیل، کڕینەوەی ئەوان دەبن، و لێڤییەکان بۆ من دەبن. بۆ من چونکە هەموو نۆبەرە، لەو ڕۆژەدا کە هەموو نۆبەرەم لە خاکی میسر لێدا، هەموو نۆبەرەم لە ئیسرائیل بۆ خۆم پیرۆز کرد، لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ بۆ من دەبن، من یەزدانم.

و یەزدان لە چۆڵەوانی سینا قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی: سەردانی کوڕەکانی لێڤی بکە بەپێی ماڵەکانی باوکانیان، بەپێی خێڵەکانیان، هەموو نێرینەیەک لە یەک مانگ و بەرەو سەرەوە، ژمێرەیان بکەن. و موسا و هارون سەردانی ئەوانیان کرد لە ڕێگەی دەنگی یەزدانەوە، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی پێدابوون.

ئەمانە کوڕەکانی لێڤی بوون بەپێی ناوەکانیان: گێرشۆن، قەهات و مەراری. ئەمانە ناوەکانی کوڕەکانی گێرشۆنن بەپێی خێڵەکانیان: لۆبێنی و شیمعی. و کوڕەکانی قاهات بەپێی خێڵەکانیان، عەمرام و یەسهار، حەبرۆن و عوزیێل. و کوڕەکانی مەراری بەپێی خێڵەکانیان، موولی و موسی، ئەمانە خێڵەکانی لێڤییەکانن بەپێی ماڵە باوکییەکانیان. بۆ گێرشۆن گەلی لۆبێنی، و گەلی شیمەی، ئەمانە گەلانی گێرشۆن. ژمێریاریی ئەوان بەپێی ژمارەی هەموو نێرینەیەک لە یەک مانگ و بەرەو سەرەوە، ژمێریاریی ئەوان حەوت هەزار و پێنج سەد بوو. و کوڕەکانی گێرشۆن لە دوای چادرەکە دەچێتن لە تەنیشت دەریا. و فەرمانڕەوای ماڵی خێڵەکانی گەلی گێرشۆن، ئەلیساف کوڕی داعێل بوو. و پاسەوانی کوڕانی گێرشۆن لە چادری شایەتیدا، چادرەکە و داپۆشینەکە، و داپۆشینی دەرگای چادری شایەتی، و پەردەکانی حەوشەکە، و پەردەی دەروازەی حەوشەکە کە لەسەر چادرەکە بوو، و پاشماوەکانی هەموو کارەکانی ئەو.

بۆ قەحات: گەلی ئەمرام یەک، و گەلی یەسهار یەک، و گەلی حەبرۆن یەک، و گەلی عوزیێل یەک. ئەمانە گەلەکانی قەحاتن، بەپێی ژمارە. هەموو نێرینەیەک لە یەک مانگەوە و سەرووتر، هەشت هەزار و شەش سەد، پاسەوانی شوێنە پیرۆزەکان دەکەن. گەلانی کوڕانی قەهات لە لای باشووری چادرەکەدا دادەبەزن. و فەرمانڕەوای ماڵی باوکانی گەلانی قەهات، ئەلیسافانی کوڕی عوزیێل بوو.

و پاسەوانیان سندووقەکە و مێزەکە و چرادانەکە و قوربانگاکان و قاپوقاچاغە پیرۆزەکان کە پێیان خزمەت دەکەن و داپۆشەرەکە و هەموو کارەکانیان. و فەرمانڕەوای فەرمانڕەواکانی لێڤییەکان، ئەلعازاری کوڕی هارونی کاهین، دانرابوو بۆ پاراستنی پاسەوانەکانی شتە پیرۆزەکان. بۆ مەراری گەلی مۆۆلی، و گەلی مووسی، ئەمانە گەلەکانی مەراری. ژمێریاریی ئەوان بەپێی ژمارە، هەموو نێرینەیەک لە تەمەنی یەک مانگەوە و سەرووتر، شەش هەزار و پەنجا بوو. سەرۆکی ماڵی باوکانی گەلی مەراری، زوریێلی کوڕی ئەبیحایل، لە لایەکانی چادرەکەوە لەلای باکوور دەبنە ئۆردوگە. ژمێریاری پاسەوانی کوڕانی مێراری: سەرەکانی چادرەکە، و شمشیرەکانی، و کۆڵەکەکانی، و بنکەکانی، و هەموو قاپوقاچاغەکانیان، و کارەکانیان. و کۆڵەکەکانی حەوشەکە لە دەوروبەر، و بنکەکانیان، و سنگەکان، و گوریسەکانیان.

ئەوانەی لە ڕۆژهەڵاتەوە لەبەردەم چادری شایەتی چادر هەڵدەدەن، موسا و هارون و کوڕەکانی، پاسەوانی پیرۆزگا دەکەن بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و هەر بێگانەیەک دەستی لێ بدات دەمرێت. هەموو ژمێریاری لێڤییەکان، ئەوانەی موسا و هارون ژماردیان بەپێی فەرمایشتی یەزدان بەگوێرەی هۆزەکانیان، هەموو نێرینەیەک لە یەک مانگ و بەرەو سەرەوە، دوو و بیست هەزار بوون.

یەزدان بە موسا فەرموو و گوتی: سەرژمێری هەموو نێرینە نۆبەرەکانی نەوەی ئیسرائیل بکە لە تەمەنی یەک مانگەوە بەرەو سەرەوە، و ژمارەیان بە ناوەوە تۆمار بکە. و دەبێت لێڤییەکان بۆ من بگریت، من یەزدان، لە جیاتی هەموو نۆبەرانی کوڕانی ئیسرائیل، و ئاژەڵەکانی لێڤییەکان لە جیاتی هەموو نۆبەرانە لە ناو ئاژەڵەکانی کوڕانی ئیسرائیل. و موسا سەردانی هەموو نۆبەرەکانی کوڕانی ئیسرائیلی کرد، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی پێدابوو. و هەموو یەکەم لەدایکبووەکانی نێر بوون بەپێی ژمارەی ناوەکانیان، لە تەمەنی یەک مانگەوە بەرەو سەرەوە، لە سەرژمێریەکەیاندا، بیست و دوو هەزار و دوو سەد و حەفتا و سێ. و یەزدان بە موسای فەرموو: لێڤییەکان بگرە لە جیاتی هەموو نۆبەرەکانی کوڕانی ئیسرائیل، و ئاژەڵەکانی لێڤییەکان لە جیاتی ئاژەڵەکانیان، و لێڤییەکان دەبنە هی من، من یەزدانم. و کڕینەوەی سێ سەد و حەفتا و سێ کەسانەی کە لە لێڤییەکان زیاترن، لە نۆبەرانی کوڕانی ئیسرائیل. و پێنج شاقل بۆ هەر سەرێک وەردەگریت، بەپێی دیدراخمای پیرۆز وەردەگریت، بیست ئۆبۆل بۆ شاقلێک. و تۆ زیوەکە دەدەیتە هارون و کوڕەکانی، وەک کڕینەوەی ئەوانەی زیادەن لەناویاندا. و موسا ئەو زیوەی فیدیەی ئەوانەی زیادە بوون بۆ کڕینەوەی لێڤییەکان وەرگرت. لە نێو یەکەم لەدایکبووەکانی کوڕەکانی ئیسرائیل، زیوەکەی وەرگرت: هەزار و سێ سەد و شەست و پێنج شاقل، بەپێی شاقلە پیرۆزەکە. و موسا قەرەبووی ئەوانەی زیادە بوون دایە هارون و کوڕەکانی، لە ڕێگەی دەنگی یەزدانەوە، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو.

### 4

و خاوەن بە موسا و هارون فەرموو و گوتی، بگرە ژمارەی کوڕانی قاهات لە ناوەڕاستی کوڕانی لێڤی، بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، لە بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵ، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن، بۆ ئەنجامدانی هەموو کارەکان لە چادری شایەتی.

ئەمانە کارەکانی کوڕانی قەهاتن لە چادری شایەتیدا، پیرۆزترینی پیرۆزەکان. و هارون و کوڕەکانی دەچنەژوورەوە، کاتێک کەمپەکە دەبات، و پەردە داپۆشەرەکە دادەکێشنەخوارەوە، و بەو پەردەیە سندووقی شایەتی دادەپۆشن، و دادەنێن لەسەر ئەو پۆشەرێکی چەرمی شین، و دادەنێن لەسەری جلوبەرگێکی تەواو شین لە سەرەوە، و دارەکان دەخەنە ناو.

و لەسەر مێزەکەی پێشتر دانراوە، جلێکی تەواو ئەرخەوانی دایاندەدەن لەسەری، لەگەڵ قاپەکان و بخووردانەکان و جامەکان و قاپە شەرابڕژێنەکان کە پێیان شەراب دەڕێژێت، و نانەکانیش کە بەردەوام لەسەری دەبن. و جلێکی سووری ئاڵ دەخەنە سەری، و بە پۆشێنێکی چەرمی شین دایدەپۆشن، و دارە هەڵگرەکان دەخەنە ناوی. و ئەوان جلێکی شین دەبەن و چرادانی ڕووناککەرەوە دەپۆشن، لەگەڵ چراکانی و گیرەکانی و دەفرەکانی، و هەموو دەفرەکانی زەیتی کە پێیان خزمەت دەکرێت. و ئەویان تێدەخەن و هەموو کەلوپەلەکانی لە پۆشەرێکی چەرمی شین، و دایدەنێن لەسەر داربەستەکانی هەڵگرتن. و لەسەر قوربانگاکەی زێڕین، جلێکی شین دادەپۆشن، و بە پۆشەرێکی چەرمی شین دایدەپۆشن، و دارە هەڵگرەکانی تێدەخەن.

و دەبێت هەموو ئامێرەکانی خزمەتکردن بگرن کە پێیان خزمەت دەکەن لە شوێنە پیرۆزەکان، و بیانخەنە ناو جلێکی شین، و بە داپۆشێکی چەرمی شین دایانپۆشن، و لەسەر دارەکان دایاننێن. و پۆشەرەکە لەسەر قوربانگاکە دادەنێت، و جلێکی تەواو ئەرخەوانی لەسەری دادەپۆشن. و دادەنێن لەسەر ئەو هەموو ئەو ئامێرانەی کە پێیان خزمەت دەکەن لەسەری، و ئاگردانەکان، و چەنگاڵە گۆشتەکان، و تاسەکان، و داپۆشەرەکە، و هەموو ئامێرەکانی قوربانگاکە، و دادەنێن لەسەری داپۆشێنێکی چەرمی شین، و دەخەنە ناو دارە هەڵگرەکانی، و دەگرن جلوبەرگێکی ئەرخەوانی، و دادەپۆشن دەستشۆرەکە و بنکەی ئەو، و دەیخەنە ناو داپۆشێنێکی چەرمی شین، و دادەنێن لەسەر دارە هەڵگرەکان. و هارون و کوڕەکانی تەواو دەکەن داپۆشینی شتە پیرۆزەکان و هەموو قاپوقاچاغە پیرۆزەکان لە کاتی هەڵبردنی ئۆردوگاکە، و دوای ئەمانە کوڕانی قەهات دەچنە ژوورەوە بۆ هەڵبردن، و دەست نادەن بە شتە پیرۆزەکان بۆ ئەوەی نەمرن. ئەمانە هەڵدەگرن کوڕانی قەهات لە چادری شایەتی.

سەرپەرشتیاری ئەلعازار کوڕی هارونی کاهین، ڕۆنی ڕووناکی، و بخووری پێکهاتە، و قوربانی ڕۆژانە، و ڕۆنی دەستنیشانکردن، سەرپەرشتیاری تەواوی چادرەکە، و هەرچی تێدایە لە پیرۆزگا، لە هەموو کارەکان.

و خاوەن قسەی لەگەڵ موسا و هارون کرد و فەرمووی: نابێت گەلی کاعاسی هۆزەکە لە ناوەڕاستی لێڤییەکان لەناوببەن. ئەمە بۆ ئەوان بکەن، و دەژین و نامرن، کاتێک ئەوان نزیک دەبنەوە بۆ پیرۆزترینەکان، هارون و کوڕەکانی با نزیک ببنەوە و هەریەکەیان دابنێن بەپێی ئەرکی خۆی. و نابێت بچنە ژوورەوە بۆ بینینی شتە پیرۆزەکان لەناکاو، و دەمرن.

و یەزدان بە موسای فەرموو: ژمێریاری کوڕانی گێرشۆن دەست پێ بکە، ئەمانەش بەپێی ماڵی باوباپیرانیان و بەپێی هۆزەکانیان، لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵی، پشکنینیان بکە، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن و ئەنجامدانی کارەکانیان لە چادری شایەتیدا. ئەمە خزمەتگوزاری گەلی گێرشۆن، بۆ خزمەتکردن و هەڵگرتن. و پێستەکانی چادرەکە هەڵدەگرێت، و چادرەکەی شایەتی، و داپۆشەرەکەی، و داپۆشەرە شینەکە کە لەسەرەوە لەسەری، و داپۆشەرەکەی دەرگای چادرەکەی شایەتی. پەردەکانی حەوشەکە کە لەسەر چادری شایەتین، ئەوانەی ماونەتەوە، و هەموو قاپوقاچاغە خزمەتگوزارییەکان کە پێیان خزمەت دەکەن دەیانکەن. بەپێی دەمی هارون و کوڕەکانی، خزمەتکردنی کوڕەکانی گێرشۆن دەبێت بەپێی هەموو خزمەتکردنەکانیان و بەپێی هەموو کارەکانیان، و سەرپەرشتی ئەوان دەکەیت بە ناوی هەموو ئەوەی لەلایەن ئەوانەوە ئامادە دەکرێت. ئەمە خزمەتی کوڕانی گێرشۆنە لە چادری شایەتیدا، و پاسەوانیان لە دەستی ئیتاماری کوڕی هارونی کاهینە.

کوڕەکانی مەراری بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکانیان، ژمێریاریان بکەن. لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵ ژماردنیان بکەن، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن لە کارەکانی چادری شایەتی. ئەمانەش ئەرکە پاسەوانییەکانی ئەوانەن کە لەلایەن ئەوانەوە هەڵدەگیرێن، بەپێی هەموو کارەکانیان لە چادری شایەتیدا: سەرەکانی چادرەکە، شمشیرەکان، کۆڵەکەکانی، بنکەکانی، داپۆشەرەکە، بنکەکانیان، کۆڵەکەکانیان، و داپۆشەرەی دەرگای چادرەکە. و کۆڵەکەکانی حەوشەکە لە دەوروبەر، و بنکەکانیان، و کۆڵەکەکانی پەردەی دەروازەی حەوشەکە، و بنکەکانیان، و سنگەکانیان، و گوریسەکانیان، و هەموو قاپوقاچاغەکانیان، و هەموو کەلوپەلی خزمەتگوزارییەکانیان، بە ناو پشکنینیان بکەن، و هەموو قاپوقاچاغەکانی پاسەوانی ئەوانەی کە لەلایەن ئەوانەوە هەڵدەگیرێن. ئەمە خزمەتی گەلی کوڕانی مەراریە لە هەموو کارەکانیان لە چادری شایەتیدا، لە ژێر دەستی ئیتاماری کوڕی هارونی کاهین.

و موسا و هارون و فەرمانڕەوایانی ئیسرائیل سەردانی کوڕەکانی قەهاتیان کرد بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵی، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن و کارکردن لە چادری شایەتی. و ژمارەکردنی ئەوان بەپێی هۆزەکانیان بوو، دوو هەزار و حەوت سەد و پەنجا. ئەمە ژمارەکردنی گەلی کاهات بوو، هەموو ئەوانەی خزمەتیان دەکرد لە چادری شایەتی، وەک چۆن موسا و هارون ژماریانکردن بە فەرمانی یەزدان لە ڕێگەی موسا.

و کوڕانی گێرشۆن بەپێی هۆزەکانیان و بەپێی ماڵە باوکییەکانیان ژمێردران لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵ، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن و ئەنجامدانی کارەکان لە چادری شایەتیدا. ژمارەکردنی ئەوان بەپێی هۆزەکانیان و بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، دوو هەزار و شەش سەد و سی بوو. ئەمە ژمێریاری گەلی کوڕانی گێرشۆنە، هەموو ئەوانەی خزمەت دەکەن لە چادری شایەتیدا، ئەوانەی موسا و هارون سەردانیان کردن بە فەرمانی یەزدان، لە دەستی موسا.

ژمێردران و هەروەها گەلی کوڕانی مەراری بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە و سەرەوە هەتا پەنجا ساڵ، هەموو ئەوانەی دەچنە ژوورەوە بۆ خزمەتکردن لە کارەکانی چادری شایەتی. و ژمارەکردنی ئەوان بەپێی هۆزەکانیان، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، سێ هەزار و دوو سەد بوو. ئەمە ژمارەکردنی گەلی کوڕانی مەراری یە، کە موسا و هارون ژماردیان لەبەر دەنگی یەزدان، لە دەستی موسا. هەموو ئەوانەی پشکنینکراون، کە موسا و هارون و سەرۆکەکانی ئیسرائیل لێویەکانیان پشکنین، بەپێی هۆزەکان و بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵەوە هەتا پەنجا ساڵ، هەموو ئەوانەی دەچنە ناو بۆ کارکردن لە کارەکان و ئەو کارانەی کە هەڵدەگیرێن لە چادری شایەتی. و ئەوانەی ژمێردران، هەشت هەزار و پێنج سەد و هەشتا بوون. لە ڕێگەی دەنگی یەزدانەوە سەرژمێری کردنی ئەوان لە دەستی موسا، پیاو بەپێی پیاو لەسەر کارەکانیان و لەسەر ئەوەی خۆیان هەڵیدەگرن، و ژمێردران، بەو شێوەیەی یەزدان فەرمانی بە موسا دا.

### 5

و یەزدان بە موسای فەرموو: فەرمان بدە بە کوڕانی ئیسرائیل، و با بیاننێرنە دەرەوە لە ئۆردوگاکە هەموو گولاوەکان، و هەموو ئەوانەی لێچوونیان هەیە، و هەموو گڵاوەکان لەسەر گیان. لە نێرەوە هەتا مێ، بیاننێرنە دەرەوەی ئۆردوگاکە، و ئۆردوگاکانی خۆیان گڵاو ناکەن، لەو شوێنانەی کە من لەنێویاندا نیشتەجێم. و کوڕانی ئیسرائیل ئاوایان کرد، و ناردیانیان دەرەوە لە ئۆردوگاکە، وەک یەزدان بە موسای فەرموو، ئاوا کوڕانی ئیسرائیل کردیان.

و یەزدان قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی، قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل و بڵێ: پیاو یان ژن، کەسێک کە گوناهێک لە هەموو گوناهە مرۆییەکان دەکات و پشتگوێخستنی دەکات و تاوان دەکات، ئەو گیانە، دانپێدانان دەکات بە گوناهەکە کە کردی، و دەداتەوە سەرپێچییەکە، سەرجەمەکە، و پێنجەکی ئەو زیاد دەکات لەسەری، و دەداتەوە بۆ ئەو کەسەی کە سەرپێچی کردووە بۆی. ئەگەر بەڵام پیاوەکە توڵەکەرەوەرێکی نەبێت، بۆ ئەوەی تاوانەکە بداتەوە بۆ ئەو، ئەو تاوانەی کە دەدرێتەوە بۆ یەزدان، بۆ کاهینەکە دەبێت، جگە لە بەرانی کەفارەت، کە لە ڕێگەی ئەو کەفارەت دەکرێت لە ئەو بۆ ئەو.

و هەموو یەکەمین بەرهەمەکان لە هەموو شتە پیرۆزکراوەکانی نێو کوڕانی ئیسرائیل، هەرچەندەیان کە پێشکەشی گەورە بکەن، بۆ کاهینەکە دەبێت. و شتە پیرۆزکراوەکانی هەر کەسێک، هی ئەو دەبێت، و ئەو پیاوەی کە دەیداتە کاهین، هی ئەو دەبێت.

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە بۆ کوڕەکانی ئیسرائیل و پێیان بڵێ: ئەگەر ژنی پیاوێک سەرپێچی بکات و پشتگوێی بخات، و کەسێک لەگەڵ ئەو جووتبووبێت، و ئەمە لە چاوی مێردەکەی شاراوە بێت، و ئەویش شاردبێتیەوە، ئەو گڵاوکراو بێت، بەڵام شایەتێک لەگەڵی نەبووبێت، و ئەویش نەگیرابێت، و ڕۆحی ئیرەیی بێتە سەر ئەو، و ئیرەیی لە ژنەکەی بکات، ئەم بەڵام گڵاو بووبێت، یان ڕۆحی ئیرەیی بێتە سەر ئەو، و ئیرەیی لە ژنەکەی بکات، ئەم بەڵام گڵاو نەکراوبێت، و پیاوەکە ژنەکەی دەبات بۆ لای کاهینەکە، و دیارییەکە پێشکەش دەکات بۆ ئەو، دەیەکی ئێفەیەک ئاردی جۆ، زەیتی لەسەر ناڕێژێت، و بخووریشی لەسەر دانانێت، چونکە قوربانی ئیرەییە، قوربانی یادگارییە، کە گوناه دەهێنێتەوە یادەوە.

و کاهین ئەو پێشکەش دەکات، و ئەو لەبەردەم یەزدان ڕادەگرێت. و کاهینەکە ئاوی پاک و زیندوو لە دەفرێکی گڵیندا دەبات، و لە خۆڵەکەی کە لەسەر زەوی چادری شایەتییە، و کاهینەکە دەیگرێت و دەیخاتە ناو ئاوەکە. و کاهینەکە ژنەکە لەبەردەم یەزدان دادەنێت، و سەری ژنەکە ئاشکرا دەکات، و قوربانی یادەوەری، قوربانی ئیرەیی، دەخاتە سەر دەستەکانی، بەڵام لە دەستی کاهینەکەدا ئاوی سەرزەنشتی نەفرەت لێکراوەکە دەبێت. و کاهین سوێندی پێدەدات و بە ژنەکە دەڵێت: ئەگەر کەسێک لەگەڵ تۆ نەخەواوە، ئەگەر سەرپێچیت نەکردووە بۆ گڵاوبوون لەژێر پیاوەکەی خۆت، بێتاوان بە لەم ئاوی سەرزەنشتکردنی نەفرەتلێکراوە. ئەگەر بەڵام تۆ پێشێلکراویت لەکاتێکدا کە ژنی شووداربوویت، یان گڵاوکراویت، و کەسێک نوێنەکەی خۆی لەگەڵ تۆدا کردووە جگە لە پیاوەکەت، کاهین ژنەکە بە سوێندەکانی ئەم نەفرەتانە سوێند دەدات، و کاهین بە ژنەکە دەڵێت: یەزدان تۆ بکاتە نەفرەت و سوێند لەناو گەلەکەتدا، کاتێک یەزدان ڕانت بکاتە کەوتوو و سکت بکاتە ئاوساو. و ئەو ئاوە نەفرەتلێکراوە دەچێتە ناو سکەکەت بۆ ئاوسانی سکە و ڕووخانی ڕانەکەت، و ئەو ژنە دەڵێت: با بێت، با بێت.

و کاهینەکە ئەم نەفرەتانە دەنووسێت لە کتێبێکدا، و دەیسڕێتەوە لەناو ئاوی تاڵی نەفرەتکراو. و ئاوی سەرزەنشتی نەفرەتکراوەکە دەدات بە ژنەکە بخواتەوە، و ئاوە نەفرەتکراوەکەی سەرزەنشت دەچێتە ناوی.

کاهین قوربانی ئیرەیی لە دەستی ژنەکە وەردەگرێت، ئەو قوربانییە لەبەردەم یەزدان دادەنێت، و بۆ قوربانگاکە دەیهێنێت. و کاهینەکە یادەوەرییەکەی لە قوربانییەکە دەگرێت و لەسەر قوربانگاکە دەیسووتێنێت، و دوای ئەمانە ئاوەکە بە ژنەکە دەدات. و دەبێت ئەگەر گڵاوکرابێت و لە پیاوەکەی شاراوە بێت، ئاوی سەرزەنشتکردنی نەفرەتکراو دەچێتە ناوی، سکی ئاوسێ دەبێت و ڕانی دەکەوێت، و ئافرەتەکە دەبێتە نەفرەت لەنێو گەلەکەی. ئەگەر بەڵام ئەو ژنە گڵاو نەبێت و پاک بێت، ئەوا بێتاوان دەبێت و سکپڕ دەبێت. ئەمە یاسای ئیرەییە، کە ژنێک کە ژنی پیاو بێت لێی لایدات و گڵاو بێت. یان پیاوێک کە ئەگەر ڕۆحی ئیرەیی بێتە سەری، و ئیرەیی بە ژنەکەی بکات، و ژنەکەی لەبەردەم یەزدان ڕابگرێت، و کاهینەکە هەموو ئەم یاساە بۆی بکات، و پیاوەکە لە گوناه بێتاوان دەبێت، و ئەو ژنە گوناهەکەی خۆی وەردەگرێت.

### 6

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی: لەگەڵ کوڕانی ئیسرائیل بدوێ، و دەڵێیت بۆ ئەوان: پیاو یان ژن کە نەزرێکی گەورە دەکات بۆ پاککردنەوەی پاکی بۆ یەزدان، لە شەراب و خواردنەوەی بەهێز پاک دەبێتەوە، سرکەی شەراب و سرکەی خواردنەوەی بەهێز ناخواتەوە، هەرچی لە ترێ بەرهەم دەهێنرێت ناخواتەوە، ترێی تازە و کشمیش ناخوات لە هەموو ڕۆژەکانی نەزرەکەیدا. لە هەموو ئەوانەی کە لە مێوەوە دروست دەبێت، لە شەرابەوە لە پێستی ترێوە هەتا تۆوی ترێ، ناخوات لە هەموو ڕۆژەکانی پاکبوونەوەدا. گوێزەر نایەتە سەر سەری ئەو، هەتا ئەو ڕۆژانە جێبەجێ بکرێن کە نەزری کردووە بۆ یەزدان. پیرۆز دەبێت بە بەخێوکردنی پرچی قژی سەری لە هەموو ڕۆژانی ئەو نەزرەدا بۆ یەزدان. لەسەر هیچ گیانێکی مردوو ناچێتە ژوورەوە، نە لەسەر باوک و نە لەسەر دایکی. و لەسەر براکەی و لەسەر خوشکەکەی، گڵاو نابێت لەسەر ئەوان کاتێک دەمرن، چونکە نەزری خودای ئەو لەسەر سەری ئەوە.

هەموو ڕۆژەکانی نەزرەکەی، ئەو پیرۆز دەبێت بۆ یەزدان. ئەگەر کەسێک لەناکاو لەسەری بمرێت، یەکسەر سەری نەزری ئەو گڵاو دەبێت، و دەبێت سەری خۆی بتاشێت لەو ڕۆژەی کە پاک دەکرێتەوە، لە ڕۆژی حەوتەم دەتاشرێت. لە ڕۆژی هەشتەمدا دوو کوکوختی یان دوو بەچکەی کۆتر دەهێنێت بۆ لای کاهین، لەسەر دەرگای چادری شایەتی.

کاهین یەکێک بۆ گوناه و یەکێک بۆ قوربانی سووتاندن پێشکەش دەکات، و کاهین کەفارەت بۆ ئەو دەکات لەسەر ئەو گوناهانەی کە دەربارەی گیان کردوویەتی، و سەری ئەو لەو ڕۆژەدا پیرۆز دەکات کە بۆ یەزدان پیرۆز کرا، ڕۆژەکانی نەزر. و بەرخێکی ساڵەک پێشکەش دەکات بۆ یاخیبوون، و ئەو ڕۆژانەی پێشوو بێ‌مانا دەبن، چونکە سەری نەزری ئەو گڵاو بووە.

و ئەمە یاساکەی ئەوەیە کە نوێژی کردووە: لەو ڕۆژەدا کە ڕۆژەکانی نوێژەکەی خۆی تەواو دەکات، ئەو خۆی دەیهێنێت بۆ لای دەرگاکانی چادری شایەتی. و پێشکەشی خۆی بۆ یەزدان پێشکەش دەکات: بەرخێکی ساڵەک بێ کەموکوڕی بۆ قوربانی سووتاو، و مەڕێکی مێی ساڵەک بێ کەموکوڕی بۆ گوناه، و بەرانێکی بێ کەموکوڕی بۆ ڕزگاری. و سەبەتەیەک لە نانی فەتیرەی ئاردی نەرم، نانەکانی نەهەویراو لە ڕۆن، و کولێرەکانی نەهەویراوی دەستنیشانکراو لە ڕۆن، و قوربانی ئەوان، و پێشکەشکراوی خواردنەوەی ئەوان. و کاهین لەبەردەم یەزدان پێشکەشی دەکات، و قوربانی گوناهەکەی ئەو و قوربانی سووتاندنەکەی ئەو جێبەجێ دەکات. وە ئەو بەرانە دەکاتە قوربانی ڕزگاری بۆ یەزدان لەسەر سەبەتەی فەتیرەکان، وە کاهینەکە قوربانیەکەی و پێشکەشکراوە شەرابیەکەی دەکات. ئەو نەزرکراوە لەلای دەرگاکانی چادری شایەتی سەری نەزری خۆی دەتاشێت، و مووەکان لەسەر ئەو ئاگرە دادەنێت کە لەژێر قوربانی ڕزگاریدایە.

کاهین باڵی کەوراوی بەران وەردەدگرێت، و یەک نانی فەتیرە لە سەبەتەکە، و یەک کولێرەی فەتیرە، و دوای ئەوەی ئەو کەسەی نەزری کردووە سەری تاشیوەتەوە، دایاندەنێتە سەر دەستەکانی. و کاهین ئەوانی پێشکەش دەکات وەک پێشکەشکراوێک لەبەردەم یەزدان، پیرۆز دەبێت بۆ کاهین لەسەر سنگی پێشکەشکراو و لەسەر باڵی لابردراو، و دوای ئەمانە ئەو کەسەی نەزری کردووە شەرابی دەخواتەوە. ئەمە یاسای ئەوەیە کە نوێژی کردووە، ئەوەی نوێژ دەکات بۆ یەزدان، دیاریەکەی بۆ یەزدان دەربارەی نوێژەکەی، جگە لە ئەوەی دەستی دەیدۆزێتەوە، بەپێی هێزی نوێژەکەی خۆی، ئەوەی نوێژی کردووە بەپێی یاسای پاکیزەیی.

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە لەگەڵ هارون و کوڕەکانی، بڵێ: ئاوا بەرەکەتدار دەکەن کوڕەکانی ئیسرائیل، بە وتنی ئەمە بۆیان: یەزدان بەرەکەتدارت کات و بتپارێزێت. یەزدان ڕووی خۆی لەسەر تۆ بدرەوشێتەوە و بەزەییت پێدا بێتەوە. با پەروەردگار ڕوویی خۆی لەسەر تۆ بەرز بکاتەوە و ئاشتیت پێ ببەخشێت. و ناوی من لەسەر کوڕانی ئیسرائیل دادەنێن، و من یەزدان بەرەکەتداریان دەکەم.

### 7

ڕوویدا لەو ڕۆژەدا کە موسا کارەکەی تەواو کرد و چادرەکەی هەڵستاند، دەستنیشانی کرد و پیرۆزی کرد لەگەڵ هەموو قاپوقاچاغەکانی، هەروەها قوربانگاکە و هەموو قاپوقاچاغەکانی دەستنیشان کرد و پیرۆزی کردن. سەرۆکەکانی ئیسرائیل پێشکەشیان کرد، دوازدە سەرۆکی ماڵە باوکییەکانیان، ئەمانە سەرۆکەکانی هۆزەکان بوون، ئەمانە ئەوانە بوون کە لەسەر پشکنینەکە وەستابوون. و دیاری خۆیان هێنایان بەردەم یەزدان: شەش عەرەبانەی داپۆشراو و دوازدە گا، عەرەبانەیەک لە هەر دوو سەرۆک و گوێرەکەیەک لە هەریەکیان، و ئەوانیان هێنایە بەردەم چادرەکە. و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، بیانگرە لە ئەوان، و دەبن بۆ کارەکانی خزمەتگوزاری چادرەکەی شایەتی، و دەیاندەیت بە لێڤییەکان، هەریەکەیان بەپێی خزمەتگوزاریەکەی خۆی. موسا ئەو عەرەبانانە و گایانەی وەرگرت و دایە لێڤییەکان. و دوو عەرەبانەکە و چوار گاکەی دا بە کوڕانی گێرشۆن بەپێی خزمەتگوزاریەکانیان. و ئەو چوار عەرەبانە و ئەو هەشت گایە دا بە کوڕەکانی مەراری، بەپێی خزمەتەکانیان، لەڕێگەی ئیتاماری کوڕی هارونی کاهین. و بۆ کوڕەکانی قاهات نەیداوە، چونکە شتەکانی خزمەتگوزاری پیرۆز هەیانە، لەسەر شانەکان هەڵیاندەگرن.

ڕابەرانە دیارییەکانیان هێنا بۆ تەرخانکردنی قوربانگاکە، لەو ڕۆژەی کە چەورکرا، و ڕابەرانە دیارییەکانی خۆیان لەبەردەم قوربانگاکە پێشکەش کرد. و یەزدان بە موسای فەرموو: سەرۆکێک لە هەر ڕۆژێکدا، سەرۆکێک لە هەر ڕۆژێکدا دیارییەکانیان دەهێنن بۆ تەرخانکردنی قوربانگاکە.

ئەوەی کە لە ڕۆژی یەکەم دیارییەکەی پێشکەش کرد، ناحشۆن کوڕی ئەمیناداب بوو، فەرمانڕەوای هۆزی یەهودا. و پێشکەشی کرد دیاریەکەی خۆی: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلە پیرۆزەکە، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نازک تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج نێرینە بزن، پێنج بەرخی مێینەی یەک ساڵە. ئەمە دیاری نەحشۆن کوڕی عەمیناداب بوو.

لە ڕۆژی دووەم، نەتەنێلی کوڕی سۆگار، فەرمانڕەوای هۆزی یەساخار، پێشکەشی کرد. و پێشکەشی کرد دیاریەکەی خۆی: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە زەیت بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەل، بەرانێک، بەرخێکی ساڵەیی بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: مانگا دوو، بەران پێنج، تەگە پێنج، بەرخە مێینەی یەک ساڵەیی پێنج. ئەمە دیاریی نەتەنائێل کوڕی سۆگار بوو.

لە ڕۆژی سێیەم، فەرمانڕەوای کوڕانی زەبولون، ئەلیابی کوڕی حێلۆن. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: مانگا دوو، بەران پێنج، گیسکی نێر پێنج، بەرخی مێ یەک ساڵە پێنج. ئەمە دیاریی ئەلیاب کوڕی حەیلۆن بوو.

لە ڕۆژی چوارەم، فەرمانڕەوای کوڕانی ڕەئوبێن، ئەلیسور کوڕی شەدیئور. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: مانگا دوو، بەران پێنج، نێرینە بزن پێنج، بەرخی مێینەی یەک ساڵەیی پێنج. ئەمە دیاریی ئەلیسور کوڕی شەدیئور بوو.

لە ڕۆژی پێنجەم، فەرمانڕەوای کوڕانی شیمۆن، سەلامیێل کوڕی سوریسەدای. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە زەیت بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج نێرینە بزن، پێنج بەرخی مێینەی یەک ساڵە. ئەمە دیاریی سەلامیێل کوڕی سوریسەدای بوو.

لە ڕۆژی شەشەمدا، فەرمانڕەوای کوڕانی گاد، ئەلیاساف کوڕی ڕاگوئێل. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە زەیت بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج تەگە، پێنج بەرخی مێ یەک ساڵەیی. ئەمە دیاریی ئەلیساف کوڕی ڕاگوئێل بوو.

لە ڕۆژی حەوتەمدا، فەرمانڕەوای کوڕانی ئەفرایم، ئەلیشاما کوڕی عەمیهود. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری، دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج تەگە، پێنج بەرخی مێینەی یەک ساڵە، ئەمە دیاریی ئەلیشاماعی کوڕی عەمیهود.

لە ڕۆژی هەشتەم، فەرمانڕەوای کوڕانی مەنەسا، گەمالیێلی کوڕی فەداسوور. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه، و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج تەگە، پێنج بەرخی مێینەی یەک ساڵە. ئەمە دیاریی گەمالیێلی کوڕی فەداسور بوو.

لە ڕۆژی نۆیەم، فەرمانڕەوای کوڕانی بنیامین، ئەبیدانی کوڕی گدعۆنی. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە زەیت بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری، مانگا دوو، بەران پێنج، تەگە پێنج، بەرخە مێینەی یەک ساڵەیی پێنج، ئەمە دیاریی ئەبیدان کوڕی گدعۆنی.

لە ڕۆژی دەیەم، فەرمانڕەوای کوڕانی دان، ئەحیعەزەر کوڕی عەمیشەدای. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە زەیت بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلان، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج تەگە، پێنج بەرخی مێ یەک ساڵە. ئەمە دیاریی ئەحیعەزەری کوڕی عەمیشەدای بوو.

لە ڕۆژی یازدەیەم، فەرمانڕەوای کوڕانی ئاشێر، فاگیێل کوڕی ئێخران. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەلەوە، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن. و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: دوو مانگا، پێنج بەران، پێنج نێرینە بزن، پێنج مەڕی مێینەی یەک ساڵە، ئەمە دیاریی فاگێل کوڕی ئێخران بوو.

لە ڕۆژی دوازدەیەمدا، فەرمانڕەوای کوڕانی نەفتالی، ئاحیرێی کوڕی ئەینان. دیارییەکەی ئەو: تاسێکی زیو، کێشەکەی سەد و سی، تاسێکی زیو، حەفتا شاقل بەپێی شاقلی پیرۆز، هەردووکیان پڕ لە ئاردی نرم تێکەڵکراو بە ڕۆن بۆ قوربانی. بخووردانێکی دە زێڕین، پڕ لە بخوور. گوێرەکەیەک لە گاگەل، بەرانێک، بەرخێکی یەک ساڵە بۆ قوربانی سووتاندن، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه. و بۆ قوربانی ڕزگاری: مانگا دوو، بەران پێنج، نێرینە بزن پێنج، بەرخی مێینەی یەک ساڵەیی پێنج. ئەمە پێشکەشکراوی ئەحیرەی کوڕی عێنان بوو.

ئەمە تەرخانکردنی قوربانگاکە لە ڕۆژی دەستنیشانکردنی، لەلایەن سەرۆکەکانی کوڕانی ئیسرائیلەوە: دوازدە قاپی زیو، دوازدە تاسی زیو، دوازدە بخووردانی زێڕین. سی و سەد شاقل بۆ قاپە یەکەم، و حەفتا شاقل بۆ تاسە یەکەم، هەموو زیوی دەفرەکان دوو هەزار و چوار سەد شاقل بوو بە شاقلی پیرۆز. بخووردانە زێڕینەکان دوازدە دانە پڕ لە بخوور، هەموو زێڕی بخووردانەکان، سەد و بیست زێڕین. هەموو گایەکان کە بۆ قوربانی سووتاندن بوون: گوێرەکەکان دوازدە، بەرانەکان دوازدە، بەرخە ساڵەکییەکان دوازدە، لەگەڵ پێشکەشکراوەکانیان و شەرابە ڕژاوەکانیان، و دوازدە نێرینە بزن بۆ قوربانی گوناه. هەموو مانگاکان بۆ قوربانی ڕزگاری: مانگا گەنجەکان بیست و چوار، بەرانەکان شەست، نێرینە بزنەکان شەست یەک ساڵە، بەرخەکان شەست یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. ئەمە تەرخانکردنی قوربانگاکەیە، دوای پڕکردنی دەستەکانی ئەو و دوای دەستنیشانکردنی ئەو.

لە کاتی چوونەژوورەوەی موسا بۆ ناو چادری شایەتی بۆ قسەکردن لەگەڵی، دەنگی یەزدانی بیست کە لەسەرەوە قەپاغی کەفارەتەوە قسەی لەگەڵ دەکرد، ئەوەی لەسەر سندوقی شایەتییە، لەنێوان دوو کەڕوبیمەکە، و قسەی لەگەڵ دەکرد.

### 8

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، بە ئارۆن بڵێ، و دەڵێیت بۆ ئەو: کاتێک چراکان دادەنێیت لە بەشێکەوە، بەرامبەر ڕووی چرادانەکە، حەوت چراکەکە ڕووناکی دەدەن. و هارون ئاوای کرد، لە یەک لایەوە بەرامبەر ڕووی چرادانەکە چراکانی ئەوی هەڵواسی، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو، و ئەم دروستکردنی چرادانە، پتەو، زێڕین، قەدەکەی، و گوڵە سوسەنەکانی، پتەوی تەواو، بەپێی ئەو شێوەیەی کە یەزدان پیشانی موسای دا، بەم شێوەیە چرادانەکەی دروستکرد.

و یەزدان بە موسای فەرموو، لێڤییەکان لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیل بگرە و پاکیان بکەرەوە. و ئاوا پاککردنەوەی ئەوان بۆ دەکەیت، ئاوی پاککردنەوە بەسەریاندا دەپرژێنیت، و گوێزان بەسەر هەموو لەشیاندا دێت، و جلەکانیان دەشۆن، و پاک دەبن.

ئەوان گوێرەکەیەک لە گایان دەگرن، و لەگەڵ ئەمەدا قوربانییەک لە ئاردی نان کە بە زەیت تێکەڵکراوە، و تۆ گوێرەکەیەکی یەک ساڵە لە گایان دەگریت بۆ گوناه. و لێڤییەکان دەهێنیتە پێش چادری شاهیدی، و هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل کۆدەکەیتەوە، و لێڤییەکان لەبەردەم یەزدان پێشکەش دەکەیت، و کوڕانی ئیسرائیل دەستەکانیان لەسەر لێڤییەکان دادەنێن، و هارون لێڤییەکان وەک پێشکەش لەبەردەم یەزدان لە کوڕەکانی ئیسرائیل جیا دەکاتەوە، و ئەوان دەبن بۆ ئەوەی کارەکانی یەزدان بکەن. بەڵام لێڤییەکان دەستەکانیان لەسەر سەری گوێرەکەکان دادەنێن، و تۆ یەکێکیان بۆ گوناه و یەکێکی دیکەیان بۆ قوربانی سووتاو بۆ یەزدان دەکەیت، بۆ کەفارەت کردنی ئەوان.

و لێڤییەکان لەبەردەم یەزدان و لەبەردەم هارون و لەبەردەم کوڕەکانی دادەنێیت، و ئەوان وەک پێشکەش لەبەردەم یەزدان دەگەڕێنیتەوە. و لێڤییەکان لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلەوە جیا دەکەیتەوە، و دەبنە هی من. و دوای ئەم شتانە لێڤییەکان دەچنە ژوورەوە بۆ کارکردن لە کارەکانی چادری شایەتی، و تۆ پاکیان دەکەیتەوە و ئەوان دەگەڕێنیتەوە لەبەردەم یەزدان. چونکە ئەمانە وەک پێشکەشکراو بۆ من دراون لەناو کوڕانی ئیسرائیل، لە جیاتی هەموو ئەوانەی کە منداڵدان دەکەنەوە، هەموو نۆبەرەکانی کوڕانی ئیسرائیل، ئەوانم بۆ خۆم وەرگرتووە. چونکە هەموو نۆبەرەیەک لە کوڕانی ئیسرائیل، لە مرۆڤەکانەوە هەتا ئاژەڵ، بۆ منە، لەو ڕۆژەی کە هەموو نۆبەرەیەکم لە خاکی میسر لێدا، ئەوانم بۆ خۆم پیرۆز کرد. و لێڤییەکانیان گرت لە جیاتی هەموو یەکەم لەدایکبووەکان لە نێو کوڕانی ئیسرائیل. و لێڤییەکانم وەک پێشکەشکراو دایەوە کە دراون بە هارون و کوڕەکانی لەناو کوڕانی ئیسرائیل، بۆ ئەوەی کارەکانی کوڕانی ئیسرائیل لە چادری شایەتیدا ئەنجام بدەن، و کەفارەت بۆ کوڕانی ئیسرائیل بکەن، و نابێت لەناو کوڕانی ئیسرائیلدا کەسێک نزیک ببێتەوە بۆ شتە پیرۆزەکان.

و موسا و هارون و هەموو کۆبوونەوەی کوڕانی ئیسرائیل بۆ لێڤییەکان کردیان، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا دەربارەی لێڤییەکان، بەم شێوەیە کوڕانی ئیسرائیل بۆیان کردیان. لێڤییەکان خۆیان پاک کردەوە و جلەکانیان شۆرد، هارون ئەوانی وەک پێشکەشکراوێک لەبەردەم یەزدان پێشکەش کرد، و هارون کەفارەتی بۆ ئەوان کرد بۆ پاککردنەوەیان. و دوای ئەمانە لێڤییەکان چوونە ژوورەوە بۆ ئەنجامدانی خزمەتەکەیان لە چادری شاهیدی لەبەردەم هارون و لەبەردەم کوڕەکانی، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا دەربارەی لێڤییەکان، بەم جۆرە کرایان بۆ ئەوان.

و یەزدان بە موسای فەرموو: ئەمە ئەوەیە لەسەر لێڤییەکان: لە پێنج و بیست ساڵییەوە و سەرەوە، دەچنە ژوورەوە بۆ کارکردن لە چادری شایەتی. و لە پەنجا ساڵیدا دوور دەبێتەوە لە خزمەتگوزاری، و ئیتر کار ناکات. و براکەی ئەو لە چادری شایەتی خزمەت دەکات بۆ پاسەوانەکان پاراستن، بەڵام کارەکان ناکات، ئاوا دەکەیت بۆ لێڤییەکان لە پاسەوانەکانیان.

### 9

و پەروەردگار لە چۆڵەوانی سینا قسەی لەگەڵ موسا کرد، لە ساڵی دووەمی دەرچوونیان لە خاکی میسر، لە مانگی یەکەم، و فەرمووی: گوتم، و با کوڕانی ئیسرائیل جەژنی پەسخە بەپێی کاتی خۆی بگێڕن. لە ڕۆژی چواردەیەمی مانگی یەکەم بەرەو ئێوارە دەیکەیت، بەپێی کاتەکان، بەپێی یاسای ئەو و بەپێی لێکدانەوەی ئەو دەیکەیت. موسا لەگەڵ کوڕانی ئیسرائیلدا قسەی کرد بۆ ئەوەی جەژنی پەسخا بگێڕن لە ڕۆژی چواردەیەمی مانگ لە چۆڵەوانی سینا. وەک چۆن یەزدان فەرمانی بە موسا دا، کوڕانی ئیسرائیل ئاوایان کرد.

ئەو پیاوانە کە بەهۆی گیانی مرۆڤێکەوە گڵاو بوون هاتن، نەیانتوانی جەژنی پەسخا لەو ڕۆژەدا بگێڕن، جا هاتنە بەردەم موسا و هارون لەو ڕۆژەدا. ئەو پیاوانە گوتیان پێی: ئێمە گڵاوین لەبەر گیانی مرۆڤێک، ئایا کەواتە دواکەوین لە پێشکەشکردنی دیارییەکە بۆ یەزدان لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا لەنێو کوڕانی ئیسرائیل؟ موسا پێی گوتن: لێرە بوەستن، با گوێ بگرم یەزدان چ فەرمانێک دەردەکات دەربارەی ئێوە. و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل و بڵێ: هەر پیاوێک کە گڵاو دەبێت لەسەر گیانی پیاوێک، یان لە ڕێگایەکی دوور لە ئێوە، یان لە نەوەکانی ئێوە، دەتوانێت جەژنی پەسخا بۆ یەزدان بکات لە مانگی دووەم لە ڕۆژی چواردەیەم. ئەوە بەرەو ئێوارە ئەنجامی دەدەن، لەگەڵ نانی فەتیرە و گیای تاڵدا دەیخۆن. هیچیان لێی بەجێ ناهێڵن بۆ بەیانی، و ئێسقانێکیان لێی ناشکێنن، بەپێی یاسای پەسخە دەیکەن. ئەو مرۆڤەی کە پاک بێت و لە ڕێگایەکی دوور نەبێت، بەڵام دواکەوێت لە کردنی جەژنی پەسخا، گیانی ئەو لە گەلەکەی دەبڕدرێتەوە، چونکە پێشکەشکراوی یەزدانی لە کاتی خۆیدا پێشکەش نەکردووە، ئەو مرۆڤە گوناهی خۆی هەڵدەگرێت. ئەگەر نامۆیەک لە خاکی ئێوە نزیک بێتەوە و جەژنی پەسخا بۆ یەزدان بکات، بەپێی یاسای جەژنی پەسخا و بەپێی ڕێکخستنەکەی ئەو دەیکات، یاسایەک دەبێت بۆ ئێوە و بۆ نامۆیەکە و بۆ خۆجێیەکەی خاکەکە.

و لەو ڕۆژەدا کە چادرەکە ڕاگیرا، هەورەکە چادرەکەی داپۆشی، ماڵی شایەتی، و لە ئێوارەدا لەسەر چادرەکە وەک شێوەی ئاگر بوو تا بەیانی. بەم شێوەیە بەردەوام بوو، هەورەکە لە ڕۆژاندا دایدەپۆشی، و شێوەی ئاگر لە شەودا. و کاتێک هەورەکە لە چادرەکەوە سەرکەوت، دوای ئەوە کوڕانی ئیسرائیل ڕۆیشتن، و لەو شوێنەی کە هەورەکە ڕاوەستا، لەوێ کوڕانی ئیسرائیل چادریان هەڵدا. بە فەرمانی یەزدان کوڕانی ئیسرائیل چادر هەڵدەدەن، و بە فەرمانی یەزدان دەڕۆن. هەموو ئەو ڕۆژانەی کە هەور سێبەر بەسەر چادرەکەدا دەکات، کوڕانی ئیسرائیل چادر هەڵدەدەن. کاتێک هەور بۆ ڕۆژانێکی زیاتر لەسەر چادرەکە دەمێنێتەوە، کوڕانی ئیسرائیل پاسەوانی خودا دەپارێزن و ناڕۆن. و دەبێت کاتێک هەور بۆ ژمارەیەک ڕۆژ چادرەکە دادەپۆشێت، بە فەرمانی یەزدان چادر هەڵدەدەن و بە فەرمانی یەزدان کۆچ دەکەن. و دەبێت کاتێک هەور لە ئێوارەوە تا بەیانی دەبێت، و هەور لە بەیانیدا هەڵدێت، ئەوا دەڕۆن، جا ڕۆژ بێت یان شەو. لە ماوەی مانگێک یان ڕۆژانێک کە هەورەکە زیاد دەبوو و سێبەری دەکردەوە لەسەریان، کوڕانی ئیسرائیل چادریان هەڵدەدا و کۆچیان نەدەکرد. کە لە ڕێگەی فەرمانی یەزدان دەڕۆن، پاسەوانی یەزدان پاراستیان لە ڕێگەی فەرمانی یەزدان لە دەستی موسا.

### 10

و پەروەردگار بە موسای گوت و فەرمووی: دوو کەڕەنای زیو بۆ خۆت دروستبکە، لێدراوەکان دروستی دەکەیت، و دەبنە بۆ تۆ بۆ بانگهێشتکردنەوەی کۆمەڵ و هەڵبردنی ئۆردووگاکان. و فووت لە ئەوان دەدەیت، و هەموو کۆمەڵ لەسەر دەرگای چادری شایەتی کۆدەبنەوە. ئەگەر بەڵام لە یەکێک بلیندیان کردەوە، هەموو فەرمانڕەواکان و سەرکردەکانی ئیسرائیل دێنە لای تۆ. و دەنگی کەڕەنا لێدەدەن بۆ نیشانە، و ئەوانەی لە ڕۆژهەڵات خێوەت هەڵدەدەن و خێوەتیان هەڵداوە دەڕۆن. و ئێوە کەڕەنا لێدەدەن بۆ نیشانەی دووەم، و ئەو ئۆردووگایانە کۆچ دەکەن کە لە باشوور دادەبڕن، و ئێوە کەڕەنا لێدەدەن بۆ نیشانەی سێیەم، و ئەو ئۆردووگایانە کۆچ دەکەن کە لەلای دەریا دادەبڕن، و ئێوە کەڕەنا لێدەدەن بۆ نیشانەی چوارەم، و ئەو ئۆردووگایانە کۆچ دەکەن کە بەرەو باکوور دادەبڕن، بە نیشانە کەڕەنا لێدەدەن لە کاتی کۆچکردنیان. و کاتێک کۆمەڵەکە کۆدەکەنەوە، کەڕەنا لێدەدەن، و نەک بە نیشانە. و کوڕەکانی هارون کاهینەکان لە کەڕەناکان لێدەدەن، و ئەمە دەبێتە یاسایەکی هەتاهەتایی بۆ ئێوە بۆ نەوەکانتان. ئەگەر دەچنە دەرەوە بۆ جەنگ لە زەوی ئێوەدا بەرەو دژبەرانی ئەوانەی لە دژی ئێوە ڕاوەستاون، و بە زوڕناکان دەنگ بدەن، ئەوا لەبەردەم یەزدان یادکراو دەبن و لە دوژمنانی ئێوە ڕزگار دەکرێن. لە ڕۆژەکانی خۆشی ئێوە و لە جەژنەکانی ئێوە و لە مانگە نوێیەکانی ئێوە، فووی بە کەڕەناکان دەکەن لەسەر قوربانی سووتاوەکان و لەسەر قوربانییەکانی ڕزگاریی ئێوە، و دەبێتە یادکردنەوە بۆ ئێوە لەبەردەم خودای ئێوە. من یەزدانم، خودای ئێوە.

لە ساڵی دووەمدا، لە بیستەمی مانگی دووەمدا، هەورەکە لە چادری شایەتی بەرزبووەوە. و کوڕانی ئیسرائیل لەگەڵ ئازووقەکانیان لە چۆڵەوانی سینا بەڕێکەوتن، و هەورەکە لە چۆڵەوانی فاران ڕاوەستا. و ئەوان یەکەم جار بەپێی فەرمانی یەزدان لە ڕێگەی موسا کۆچیان کرد.

و ئەوان هەڵبڕین، ڕێکخستنی ئۆردووگای کوڕانی یەهودا یەکەم بوو لەگەڵ هێزی ئەوان، و لەسەر ئەو هێزەی ئەوان ناحشۆن کوڕی عەمیناداب بوو. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی ئیساخار، نەتەنێل کوڕی سۆگار. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی زەبولون، ئەلیاب کوڕی حێلۆن. و چادرەکە دادەکێشن، و کوڕانی گێدسۆن و کوڕانی مەراری کە چادرەکە هەڵدەگرن دەردەچن.

و ڕێکخستنی کامپی ڕەئوبێن لەگەڵ هێزەکەیان بەرزکردەوە، و لەسەر هێزەکەیان، ئەلیسوری کوڕی شەدیئور. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی شیمۆن، سەلامیێل کوڕی سوریسەدای. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی گاد، ئەلیسافی کوڕی ڕاگوئێل. و کوڕانی قاحات دەرچوون و پیرۆزەکانیان هەڵگرت، و چادرەکەیان دانا هەتا گەیشتن. و ڕێکخستنی ئۆردووگای ئەفرایم لەگەڵ هێزی خۆیان دەرچوون، و لەسەر هێزەکەیان، ئەلیشاما کوڕی عەمیهود.

و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی مەنەشە، گەمالیێل کوڕی فەداسور. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی بنیامین، ئەبیدانی کوڕی گدعۆنی. و ڕیزبەندی کەمپی کوڕانی دان دەڕۆن، دواتر لە هەموو کەمپەکان، لەگەڵ هێزی ئەوان، و لەسەر هێزی ئەوان ئەحیعەزەری کوڕی ئەمیشەدای. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی ئاشێر، فاگیێل کوڕی ئێخران. و لەسەر هێزی هۆزی کوڕانی نەفتالی، ئاحیرێ کوڕی ئەینان. ئەمانە لەشکرەکانی کوڕانی ئیسرائیلن، و بە هێزی خۆیان بەڕێکەوتن.

موسا بە هۆباب کوڕی ڕاگوێلی مادیانی، خزمی موسا گوت: ئێمە بەرەو ئەو شوێنە دەڕۆین کە یەزدان فەرمووی، ئەمە دەدەمە ئێوە. وەرە لەگەڵمان، و چاکەت لەگەڵ دەکەین، چونکە یەزدان قسەی باشی دەربارەی ئیسرائیل کردووە. و بە ئەو گوت: ناچم، بەڵکو دەچمەوە بۆ خاکی خۆم و بۆ لای نەوەی خۆم. و گوتی، ئێمە جێمەهێڵە، چونکە تۆ لەگەڵ ئێمە لە چۆڵەوانیدا بوویت، و دەبیتە پیرەمێردێک لەنێوانماندا. و دەبێت ئەگەر لەگەڵمان بڕۆیت، ئەوا ئەو شتە باشانەی کە یەزدان بە ئێمەی دەکات، ئێمەش بە تۆی دەکەین.

و ئەوان بەڕێکەوتن لە شاخی یەزدان، ڕێگای سێ ڕۆژ، و سندوقی پەیمانی یەزدان پێشیان دەکەوت، ڕێگای سێ ڕۆژ، بۆ ئەوەی شوێنی پشوو بۆیان بدۆزێتەوە. و ڕوویدا لە کاتی هەڵبردنی سندووقەکە، موسا گوتی: هەستە ئەی یەزدان، با دوژمنەکانت پەرتەوازە بن، با هەموو ئەوانەی ڕقیان لێتە هەڵبێن. و لە پشووداندا گوتی: بگەڕێوە یەزدان، بۆ لای هەزاران دەیان هەزاران لە ئیسرائیل. و هەورەکە سێبەری ئەوانی دەکرد لە ڕۆژان، لە کاتی هەڵبردنی ئەوان لە ئۆردووگاکە.

### 11

گەل بۆڵەبۆڵەیان دەکرد بە خراپی لەبەردەم یەزدان، یەزدان گوێی لێبوو و تووڕە بوو، ئاگرێک لە یەزدانەوە لەناویاندا گڕی گرت و بەشێک لە ئۆردووگاکەی خوارد. و گەل هاواریان بۆ موسا کرد، موسا نوێژی بۆ یەزدان کرد، و ئاگرەکە وەستا. و ناوی ئەو شوێنە ناسرا بە ئاگرکەوتنەوە، چونکە ئاگرێک لەنێویاندا گیرسایەوە لەلایەن یەزدانەوە. ئەو خەڵکە تێکەڵەی کە لەنێویاندا بوو، ئارەزوویەکی زۆریان کرد، و دانیشتن و گریان، هەروەها کوڕانی ئیسرائیلیش، و گوتیان: کێ گۆشتمان دەدات بخۆین؟ ئێمە یادمان کردەوە لەو ماسییانەی کە لە میسر بەخۆڕایی دەمانخوارد، هەروەها خیار و هەنزەلە و پیازە کەوی و پیاز و سیر. ئێستا بەڵام گیانمان بە تەواوی وشک بووە، هیچ شتێک نییە جگە لە مەنە لەبەردەم چاوەکانمان. بەڵام مەننا وەک تۆوی گەشنیزە بوو، و شێوەکەی وەک شێوەی بلوور بوو. و گەل دەگەڕان و کۆیان دەکردەوە و لە ئاسیاودا دەیهاڕین، و لە هاوندا دەیانشکاند، و لە مەنجەڵدا دەیانکوڵاند، و نانیان لێ دەکرد، و تامەکەی وەک تامی نانی ڕۆنی بوو. و کاتێک شەونم لە شەودا بەسەر ئۆردوگاکەدا دادەبەزی، مەنیش لەگەڵیدا دادەبەزی.

موسا گوێی لە گریانیان بوو بەپێی هۆزەکانیان، هەریەکەیان لەسەر دەرگای خۆی، یەزدان بە تووڕەیی زۆر هەڵچوو، و لەبەردەم موسا خراپ بوو. و موسا بە پەروەردگار گوت: بۆچی خزمەتکارەکەتت ئازار داوە، و بۆچی لەبەردەمت پەسەندیم نەبووە، هەتا بارگرانی ئەم گەلە لەسەر من دابنێیت؟ ئایا من لە سکدا هەموو ئەم گەلەم هەڵگرت، یان من منداڵم پێ بوون؟ بۆچی پێم دەڵێیت: ئەوانە لە باوەشتدا هەڵبگرە، وەک دایەنێک کە شیرەمێنێک هەڵدەگرێت، بۆ ئەو خاکەی کە سوێندت بۆ باوباپیرانیان خوارد؟ لە کوێوە گۆشتم بۆ هەبێت تا بیدەمە هەموو ئەم گەلە؟ چونکە دەگریێن لەسەرم و دەڵێن: گۆشتمان پێبدە تا بیخۆین. من بە تەنها ناتوانم ئەم گەلە هەڵبگرم، چونکە ئەم بارە بۆ من زۆر قورسە. ئەگەر بەڵام ئاوا تۆ دەکەیت بۆ من، بمکوژە بە کوشتن، ئەگەر بەزەییم لە تۆ دۆزیوەتەوە، بۆ ئەوەی ئازاری خۆم نەبینم.

یەزدان بە موسای فەرموو: حەفتا پیاو لە پیرانی ئیسرائیل بۆ من کۆبکەرەوە، ئەوانەی خۆت دەیانناسیت، کە ئەمانە پیرانی گەل و نووسەرانین. ئەوان بهێنە بۆ چادری شایەتی، و لەوێ لەگەڵ تۆ ڕادەوەستن. و دادەبەزم و قسە دەکەم لەوێ لەگەڵ تۆ، و دەبەم لە ڕۆحی کە لەسەر تۆیە و دایدەنێم لەسەر ئەوان، و یارمەتیت دەدەن لەگەڵ تۆ لە بارگرانی گەل، و تۆ بە تەنها خۆت هەڵیناگریت. و بە گەل دەڵێیت، خۆتان پاک بکەنەوە بۆ بەیانی، و گۆشت دەخۆن، چونکە گریاتان لەبەردەم یەزدان و دەتانگوت، کێ گۆشتمان دەداتێ بخۆین؟ چونکە باشتر بوو بۆمان لە میسر، و یەزدان گۆشتتان دەداتێ بخۆن، و گۆشت دەخۆن. نە ڕۆژێکی یەک دەیخۆن، نە دوو، نە پێنج ڕۆژ، نە دە ڕۆژ، نە بیست ڕۆژ، تا مانگێک ڕۆژ دەیخۆن، تا کە لە لووتبەرگەکانتانەوە دەرچێت، و دەبێتە ڕقبوونەوە بۆتان، چونکە یاخی یەزدانتان بوو، ئەوەی لەنێوتاندایە، و لەبەردەمی گریان، دەتانگوت: بۆچی لە میسر هاتینە دەرەوە؟ موسا گوتی: شەش سەد هەزار پیادەن ئەم گەلەی کە من لەنێویاندام، و تۆ گوتت: گۆشتیان پێدەدەم بۆ خواردن، و دەیخۆن بۆ ماوەی مانگێک. ئایا مەڕ و گا بۆ ئەوان سەردەبڕدرێن و بەسیان دەبێت؟ یان هەموو ماسی دەریا بۆ ئەوان کۆدەکرێتەوە و بەسیان دەبێت؟ یەزدان بە موسای فەرموو: ئایا دەستی یەزدان بەس ناکات؟ ئێستا دەزانیت کە قسەکەم بەسەرت دێت یان نا.

و موسا چووە دەرەوە و قسەکانی یەزدانی بە گەل ڕاگەیاند، و حەفتا پیاوی لە پیرانی گەل کۆکردەوە، و ئەو خۆی لە دەوروبەری چادرەکە ڕایانگرت. و یەزدان لە هەورێکدا هاتە خوارەوە و قسەی لەگەڵ ئەو کرد، و لە ڕۆحەکەی کە لەسەری بوو برد و لەسەر حەفتا پیاوە پیرەکە داینا. کاتێک ڕۆحەکە لەسەریان پشووی دا، پێغەمبەرییان کرد، بەڵام ئیتر زیادەیان نەکرد. دوو پیاو لە ئۆردوگا مانەوە، ناوی یەکەمیان ئەلداد بوو و ناوی دووەمیان مۆداد بوو، و ڕۆح لەسەر ئەوان دانیشت، و ئەمانە لە تۆمارکراوەکان بوون، بەڵام نەهاتنە چادرەکە، و لە ئۆردوگا پێغەمبەرییان کرد. و گەنجەکە ڕایکرد بەرەو موسا و پێی ڕاگەیاند و گوتی: ئەلداد و موداد لە ئۆردوگاکەدا پێشبینی دەکەن. و یەشوعی کوڕی نون، کە لەلای موسا ڕاوەستابوو، هەڵبژێردراوەکە، وەڵامی دایەوە و گوتی: گەورەم موسا، ڕێگریان بکە. موسا پێی گوت: ئایا تۆ بۆ من ئیرەیی دەبەیت؟ خۆزگە هەموو گەلی یەزدان پێغەمبەر بن، کاتێک یەزدان ڕۆحی خۆی لەسەریان دادەنێت! و موسا چووە ناو ئۆردووگاکە، ئەو و پیرانی ئیسرائیل.

و ڕۆحێک لە یەزدانەوە دەرچوو، و باتریشکی لە دەریاوە هێنایە پەڕاندن، و لەسەر ئۆردوگاکە دایدانان، ڕێگای ڕۆژێک لەم لایەنەوە، و ڕێگای ڕۆژێک لەو لایەنەوە، دەوروبەری ئۆردوگاکە، وەک دوو باڵ بەرزی لە زەوییەوە. و گەل هەستا تەواوی ڕۆژەکە، و تەواوی شەوەکە، و تەواوی ڕۆژی دواتر، و بەدەنەکانیان کۆکردەوە. ئەوەی کەمتری کۆکردەوە، دە پێوانەی کۆکردەوە، و بۆ خۆیان ساردکردنەوەکانیان دەوروبەری ئۆردوگاکە دانا. گۆشتەکە هێشتا لە ددانەکانیان بوو پێش ئەوەی تەواو بێت، یەزدان لە گەلەکە تووڕە بوو و لێدانێکی زۆر گەورەی لێدان. و ناوی ئەو شوێنە گۆڕەکانی ئارەزوو نرا، چونکە لەوێ ئەو گەڵەی ئارەزوومەندیان نێژرا. لە گۆڕەکانی ئارەزووەکانەوە گەل بەڕێکەوت بۆ ئاسێرۆس، و گەل لە ئاسێرۆس بوو.

### 12

و مریەم و هارون دژی موسا قسەیان کرد، لەبەر ئەو ژنە ئەتیۆپیایەی کە موسا وەریگرتبوو، چونکە ژنێکی ئەتیۆپیای وەرگرتبوو. و گوتیان: ئایا یەزدان تەنها لەگەڵ موسا قسەی کردووە؟ ئایا لەگەڵ ئێمەش قسەی نەکردووە؟ و یەزدان بیستی. پیاوەکە موسا لە هەموو پیاوانی سەر زەوی زۆر بێفیزتر بوو. و یەدان پەروەردگار بە یەکجاری بە موسا و هارون و مەریەم گوت: ئێوە سێیەکتان بچنە دەرەوە بۆ چادری شایەتی. و ئەو سێیە چوونە دەرەوە بۆ ناو چادری شایەتی، و یەزدان لە ستوونێکی هەوردا هاتە خوارەوە و لەسەر دەرگای چادری شایەتی ڕاوەستا، و هارون و مریەم بانگکران، و هەردووکیان چوونە دەرەوە. و گوتی بۆ ئەوان: گوێ لە وشەکانم بگرن، ئەگەر پێغەمبەرێکی ئێوە بۆ یەزدان دەربکەوێت، لە بینینێکدا خۆم بۆ ئەو دەردەخەم، و لە خەودا قسەی لەگەڵ دەکەم. وا نییە خزمەتکارەکەم موسا، لە هەموو ماڵەکەمدا دڵسۆزە دەم بە دەم قسەی لەگەڵ دەکەم، بە ڕوونی، نەک بە مەتەڵ، و شکۆمەندی یەزدانی بینیوە، بۆیە بۆچی نەترسان لە قسەکردن لە دژی خزمەتکارەکەم موسا؟ تووڕەیی و هەڵچوونی یەزدان لەسەر ئەوان بوو، و ئەو ڕۆیشت. هەوری خوا لە چادرەکە دوورکەوتەوە، ئەوەتا مەریەم گولاوی بوو وەک بەفر، هارون تەماشای مەریەمی کرد، ئەوەتا گولاوی بوو. و هارون بە موسای گوت: دەپاڕێمەوە گەورەم، گوناهمان لەسەر مەنێ، چونکە نەزانیمان کە گوناهمان کردووە. نەبێت وەک یەکسان بە مردن، وەک لەباربردنێک کە لە منداڵدانی دایک دەردێت، و نیوەی گۆشتەکانی دەخوات. و موسا هاواری بۆ یەزدان کرد و گوتی: ئەی خودا، لێت دەپاڕێمەوە، چاکی بکەرەوە. و یەزدان بە موسای فەرموو، ئەگەر باوکی ئەو تفی لە ڕوویدا بکات، ئایا حەوت ڕۆژ شەرمەزار نابێت؟ با حەوت ڕۆژ لە دەرەوەی ئۆردووگا جیابکرێتەوە، و دوای ئەوە بچێتە ژوورەوە.

و مریەم لە دەرەوەی ئۆردوگاکە بۆ ماوەی حەوت ڕۆژ جیاکرایەوە، و گەلەکە بەڕێ نەکەوتن هەتا مریەم پاک کرایەوە.

و دوای ئەمانە گەل لە ئەسێرۆسەوە کۆچیان کرد، و لە چۆڵەوانی فاران چادریان هەڵدا.

### 13

و خودا بە موسای فەرموو و گوتی، پیاوانێک بۆ خۆت بنێرە، و با سیخوڕی بکەن لە زەوی کەنعانییەکان، کە من دەیدەم بە کوڕانی ئیسرائیل بۆ دەستکەوتن. پیاوێک لە هەر هۆزێک، بەپێی خێڵە باوکانیان، دەیاننێریت، هەموویان سەرکردە لەنێویان.

و موسا ئەوانی لە چۆڵەوانی فاران بەهۆی دەنگی یەزدان نارد، هەموو ئەم پیاوانە ڕابەرانی کوڕانی ئیسرائیل بوون. و ئەمانە ناوەکانی ئەوان، لە هۆزی ڕەئوبێن، ساموئێل کوڕی زاکور. لە هۆزی سیمعۆن، سافات کوڕی سوری. لە هۆزی یەهودا، کالێب کوڕی یەفوننێ. لە هۆزی یەساخار، ئیگال کوڕی یوسف. لە هۆزی ئەفرایم، هۆشێع کوڕی نون. لە هۆزی بنیامین، فەلتی کوڕی ڕافۆ. لە هۆزی زەبولون، گودیێل کوڕی سودی. لە هۆزی یوسف، لە کوڕانی مەنەشە، گەدی کوڕی سوسی. لە هۆزی دان، ئەمیێل کوڕی گەماڵی. لە هۆزی ئاشێر، ساسوور کوڕی میکائیل. لە هۆزی نەفتالی، نابی کوڕی سابی. لە هۆزی گاد، گودیێل کوڕی ماکی. ئەمانە ناوەکانی ئەو پیاوانەن کە موسا ناردنی بۆ سیخوڕیکردنی زەوییەکە، و موسا ناوی هۆشێع کوڕی نونی لێنا یەشوع.

موسا ئەوانی نارد بۆ سیخوڕیکردنی خاکی کەنعان، و پێی گوتن: لەم چۆڵەوانییەدا بڕۆنە سەرەوە، ئینجا دەچنە سەر شاخەکە. و ئێوە دەبینن زەوییەکە چۆنە، و ئەو گەلەی لەسەری نیشتەجێیە، ئایا بەهێزە یان لاوازە، یان کەمن یان زۆرن. و ئەو زەوییە چۆنە کە ئەمانە تێیدا نیشتەجێن، باشە یان خراپە؟ و ئەو شارانە چۆنن کە ئەمانە تێیاندا دەژین، ئایا شووراویین یان بێ شوورا؟ و زەوییەکە چۆنە، ئایا پیت و بەپیتە یان لاوازە، ئایا درەخت تێدایە یان نا، و بە پابەندی میوەکانی زەوییەکە وەردەگرن. ئەو ڕۆژانەش، ڕۆژانی بەهارن، پێشەنگی ترێن.

و چوونە سەرەوە و سیخوڕییان کرد لە زەوییەکە لە چۆڵەوانی سینەوە هەتا ڕەحۆب، لە شوێنی چوونە ژوورەوە بۆ حەمات. و بەپێی چۆڵەوانیدا چوونە سەرەوە، و هەتا حەبرۆن ڕۆیشتن، و لەوێ ئەحیمان و شێشەی و تەلمەی، نەوەکانی عەناق بوون، و حەبرۆن حەوت ساڵ پێش تانیسی میسر بنیات نرابوو. و هاتن تا دۆڵی هێشووی ترێ، سیخوڕییان کرد لەوێ، بڕییان لەوێوە لقێک و هێشووی ترێیەکیان لەسەری، هەڵیانگرت لەسەر دار، لەگەڵ هەنارەکان و هەنجیرەکان. و ئەو شوێنەیان ناونا دۆڵی هێشووی ترێ، لەبەر ئەو هێشووەی ترێیە کە کوڕانی ئیسرائیل لەوێوە بڕییان. و ئەوان لەوێوە گەڕانەوە دوای ئەوەی سیخوڕییان کردبوو لە زەوییەکە لە ماوەی چل ڕۆژدا.

دوای ئەوەی ڕۆیشتن، هاتن بۆ لای موسا و هارون و بۆ لای هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل لە چۆڵەوانی فاران لە قادێش، و وەڵامیان دایەوە و قسەیان بۆ کردن و بۆ هەموو کۆمەڵەکە، و میوەی زەوییەکەیان پیشان دان. و گێڕانەوەیان بۆ کرد، و گوتیان: هاتوینە ناو ئەو زەوییەی کە تۆ ئێمەت بۆ ناردووە، زەوییەک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت، و ئەمەش میوەکەیەتی. بەڵام نەتەوەکە کە لەسەر ئەو نیشتەجێیە بەهێزە، و شارەکان قەڵابەند و دیواربەندن و زۆر گەورەن، هەروەها نەوەی عەناقمان لەوێ بینی. و عەمالێق لە زەوی باشوور نیشتەجێیە، و حیتی و حیڤی و یەبووسی و ئەمۆری لە شاخاوی نیشتەجێن، و کەنعانی لەلای دەریا و لەلای ڕووباری ئوردون نیشتەجێیە. کالێب گەلەکەی بێدەنگ کرد لەبەردەم موسادا و پێی گوت: نەخێر، بەڵکو سەردەکەوین و میراتی دەگرین، چونکە ئێمە توانایانین و دەتوانین بەرەنگاریان ببینەوە. و ئەو خەڵکانەی کە لەگەڵ ئەودا پێکەوە سەرکەوتن گوتیان: ئێمە سەرناکەوین، چونکە ناتوانین بچینە سەرەوە بۆ لای ئەو نەتەوەیە، چونکە لە ئێمە بەهێزترە. و ئەوان سەرسامی ئەو زەوییەیان دەرهێنا کە سیخوڕییان کردبوو بۆ کوڕەکانی ئیسرائیل، دەیانگوت: ئەو زەوییەی کە تێیدا تێپەڕین بۆ سیخوڕی کردن، زەوییەکە کە دانیشتووانەکانی لەسەری دەخوات، و هەموو ئەو گەلەی کە لەوێ بینیمان، پیاوانێکی گەورە قەبارە بوون. و لەوێ دەوەکانمان بینی، و لەبەردەمیان وەک پێکوڕە بووین، بەڵام بەم جۆرەش لەبەردەمیان بووین. 

### 14

و هەموو کۆمەڵەکە دەنگیان بەرزکردەوە، و گەلەکە هەموو ئەو شەوە گریان. هەموو کوڕەکانی ئیسرائیل بۆڵەبۆڵیان دەکرد لە دژی موسا و هارون، و هەموو کۆمەڵەکە پێیان گوتن، خۆزگە لە زەوی میسر مردبووینایە، یان لەم چۆڵەوانییەدا مردبووینایە، و بۆچی یەزدان ئێمە دەباتە ئەم زەوییە بۆ ئەوەی لە جەنگدا بکەوین؟ ژنەکانمان و منداڵەکانمان دەبنە تاڵان. ئێستا کەواتە باشترە بگەڕێینەوە بۆ میسر. و گوتیان یەکێک بە ئەوی تر: با سەرۆکێک دابنێین و بگەڕێینەوە بۆ میسر. و موسا و هارون بەسەر ڕوویاندا کەوتن لەبەردەم هەموو کۆبوونەوەی کوڕانی ئیسرائیل.

یەشوعی کوڕی نون و کالێبی کوڕی یەفونە لەوانەی سیخوڕیان کردبوو لە زەوییەکە، جلەکانی خۆیان دادڕین. و گوتیان بۆ هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل و دەڵێن: ئەو زەوییەی کە پشکنینمان کرد، زۆر زۆر باشە. ئەگەر پەروەردگار ئێمە هەڵدەبژێرێت، دەمانهێنێتە ناو ئەم زەوییە و دەیداتە ئێمە، زەوییەک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت. بەڵام لە یەزدان یاخی مەبن، ئێوە مەترسن لە گەلی زەوی، چونکە خواردنن بۆ ئێوە، کاتەکەیان لە ئەوان دوورکەوتووەتەوە، بەڵام یەزدان لەگەڵ ئێمانە، مەترسن لە ئەوان.

و هەموو کۆمەڵەکە گوتیان بۆ بەردبارانکردنیان بە بەرد، و شکۆمەندی یەزدان لە هەورەکەدا لەسەر چادری شایەتی بۆ هەموو کوڕانی ئیسرائیل دەرکەوت. یەزدان بە موسای فەرموو: هەتا کەی ئەم گەلە پەستم دەکات؟ هەتا کەی باوەڕم پێ ناکەن لەگەڵ ئەو هەموو نیشانانەی کە لەنێویاندا کردم؟ لێیان دەدەم بە مردن و لەناویان دەبەم، و تۆ و ماڵی باوکت دەکەم بە نەتەوەیەکی گەورە، زۆر زیاتر لەم نەتەوەیە. و موسا بە پەروەردگاری گوت، و میسر گوێ دەگرێت کە تۆ بە هێزی خۆت ئەم گەلەت لەنێویان هێناوەتە دەرەوە. بەڵام هەموو ئەوانەی لەسەر ئەم زەوییە نیشتەجێن بیستوویانە، کە تۆ یەزدانیت لەناو ئەم گەڵەدا، کە ڕووبەڕوو دەبینرێیت ئەی یەزدان، و هەورەکەت لەسەریان وەستاوە، و لە ستوونی هەوردا تۆ لە پێشیانەوە دەڕۆیت بە ڕۆژ، و لە ستوونی ئاگردا بە شەو. و تۆ ئەم گەلە لەناودەبەیت وەک یەک پیاو، و ئەو نەتەوانە کە ناوی تۆیان بیستووە دەڵێن: لەبەر ئەوەی یەزدان نەیتوانی ئەم گەلە بهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە سوێندی بۆ خواردن، ئەوانی لە چۆڵەوانی لەناوبرد. و ئێستا با هێزی تۆ بەرز بکرێتەوە پەروەردگار، بەو شێوەیەی کە گوتت، کاتێک فەرمووت، یەزدان دوورخایەنە و زۆر بە بەزەییە و ڕاستگۆیە، لابردنی یاخیبوونەکان و ناڕەوایی و گوناهەکان، و بە پاککردنەوە پاک ناکاتەوە تاوانبارەکە، دەداتەوە گوناهەکانی باوکان لەسەر منداڵان هەتا نەوەی سێیەم و چوارەم. لێخۆشبوون بە گوناهی ئەم گەلە بەپێی بەزەییە مەزنەکەت، هەروەک چۆن میهرەبان بوویت بۆیان لە میسرەوە هەتا ئێستا.

یەزدان بە موسای فەرموو: بەپێی قسەی تۆ من لێیان خۆشم. بەڵام من دەژیم و ناوی من زیندووە، و شکۆمەندی یەزدان هەموو زەوی پڕدەکات. چونکە هەموو ئەو پیاوانەی شکۆمەندی منیان بینیوە و ئەو نیشانانەی لە میسر و لە چۆڵەوانی کردم، دە جار تاقییان کردمەوە و گوێیان لە دەنگم نەگرت، بەڕاستی ئەوان ئەو زەوییە نابینن کە سوێندم بۆ باوکانیان خوارد، بەڵام منداڵەکانیان کە لێرە لەگەڵ مندان، ئەوانەی کە چاکە و خراپە نازانن، هەموو گەنجێکی بێئەزموون، بۆ ئەمانە ئەو زەوییە دەدەم، بەڵام هەموو ئەوانەی هەڵیانچوونم، ئەوە نابینن. بەڵام خزمەتکارەکەی من کالێب، چونکە ڕۆحێکی تر لە ئەودایە و شوێنی من کەوتووە، دەیهێنمە ناو ئەو خاکەی کە چووەتە ناوی، و تۆوەکەی ئەو دەیبێتە میراتی. عەمالێق و کەنعانییەکان لە دۆڵەکەدا نیشتەجێن، سبەینێ بگەڕێنەوە و بەرەو چۆڵەوانی بڕۆن، بە ڕێگای دەریای سوور.

و پەروەردگار بە موسا و هارون فەرمووی: تا کەی ئەم کۆمەڵە خراپە ئەمە؟ ئەوەی کە ئەوان لەبەردەم من بۆڵەبۆڵ دەکەن، بۆڵەبۆڵکردنی کوڕانی ئیسرائیل کە دەربارەی ئێوە بۆڵەبۆڵیان کرد، بیستوومە. گوتم پێیان، بە ژیانی خۆم، دەفەرمووێت یەزدان، بێگومان بەو شێوەیەی کە قسەتان کردووە لە گوێچکەکانی من، بەو شێوەیە دەیکەم بۆتان. لەم چۆڵەوانییەدا ئەندامەکانتان دەکەون، هەموو ئەوانەی پشکنینیان بۆ کراوە و ژمێردراون لە تەمەنی بیست ساڵەوە بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی لە دژی من بۆڵەبووڵیان کرد. ئەگەر ئێوە دەچنە ناو ئەو خاکە کە لەسەری دەستم درێژکرد بۆ نیشتەجێکردنی ئێوە لەسەری، بەڵام تەنها کالێب کوڕی یەفونە و یەشوعی کوڕی نون. ئەو منداڵانەش کە ئێوە گوتتان دەبنە تاڵان، من ئەوان دەهێنمە ناو ئەو خاکە، و ئەوان میراتگری ئەو خاکە دەبن کە ئێوە لێی هەڵگەڕانەوە. و ئەندامەکانتان لەم چۆڵەوانیەدا دەکەون. بەڵام کوڕەکانی ئێوە چل ساڵ لە چۆڵەوانیدا سەرگەردان دەبن، و سزای لەشفرۆشی ئێوە هەڵدەگرن، هەتا لەشەکانی ئێوە لە چۆڵەوانیدا لەناوبچن. بەپێی ژمارەی ئەو ڕۆژانەی کە سیخوڕیتان کردی زەوییەکە، چل ڕۆژ، ڕۆژێک بۆ ساڵێک، گوناهەکانی خۆتان هەڵدەگرن بۆ چل ساڵ، و تووڕەیی و هەڵچوونی منتان دەزانێت. من یەزدان قسەم کرد، بێگومان ئاوا دەکەم بە ئەم کۆمەڵە خراپەیە، کە لە دژی من کۆبوونەتەوە، لەم چۆڵەوانییەدا لەناودەبردرێن و لەوێ دەمرن.

ئەو پیاوانەی کە موسا ناردی بۆ سیخوڕیکردن لە زەوییەکە، کاتێک گەڕانەوە بۆڵەبۆڵیان کرد لەسەری بۆ لای کۆمەڵەکە و قسە خراپەکانیان دەربارەی زەوییەکە دەرهێنا، و ئەو پیاوانە کە قسەی خراپەیان لەسەر زەوییەکە کردبوو لە لێدانێکدا لەبەردەم یەزدان مردن. و یەشوع کوڕی نون و کالێب کوڕی یەفونە لەو پیاوانە ژیان، کە چووبوون بۆ سیخوڕی کردنی زەوییەکە. موسا ئەم وشانەی بۆ هەموو کوڕانی ئیسرائیل گوت، و گەلەکە زۆر شیوەنیان گێڕا.

و زوو لە بەیانیدا هەستان و چوونە سەرەوە بۆ لووتکەی شاخەکە و دەیانگوت: ئەوەتا، ئێمە دەچینە سەرەوە بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدان فەرمووی، چونکە گوناهمان کرد. و موسا گوتی: بۆچی ئێوە سەرپێچی لە فەرمایشتی یەزدان دەکەن؟ ئەمە سەرکەوتوو نابێت بۆ ئێوە. سەرکەون مەکەن، چونکە یەزدان لەگەڵتان نییە، و لەبەردەم دوژمنانتان دەکەون. چونکە عەمالێق و کەنعانییەکان لەوێ لەپێشتانن، و بە شمشێر دەکەون، لەبەر ئەوەی پشتتان وەرگێڕا و یاخی یەزدان بوون، و یەزدان لەگەڵتاندا نابێت. و زۆریان کرد، چوونە سەرەوە بۆ سەر لووتکەی شاخەکە، بەڵام سندووقی پەیمانی یەزدان و موسا لە ئۆردووگاکە نەجووڵان. و ئەمالێک و کەنعانییەکە کە لەو چیایە نیشتەجێ بوون، هاتنە خوارەوە و گەڕاندیانەوە و لێیان دان هەتا هۆرما، و پاشان گەڕانەوە بۆ ئۆردووگاکە.

### 15

و پەروەردگار بە موسای فەرموو و گوتی: قسە لەگەڵ کوڕانی ئیسرائیل بکە، و دەڵێیت بۆ ئەوان: کاتێک دەچنە ناو زەوی نیشتەجێبوونی ئێوە، کە من دەیدەمە ئێوە، و قوربانی سووتاوەکان بۆ یەزدان دەکەیت، قوربانی تەواو یان قوربانی، بۆ گەورەکردنی نەزر، یان بەپێی ئازادانە، یان لە جەژنەکانتاندا بۆ دروستکردنی بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان، ئەگەر لە گاگەلەکان بێت یان لە مەڕەکان. و ئەوەی دیارییەکە پێشکەش دەکات، دیارییەکەی خۆی بۆ یەزدان دەهێنێت: قوربانییەک لە ئاردی نەرم، دەیەکی ئێفایەک کە تێکەڵ بە ڕۆن کراوە لە چوارەمی هین. و شەراب بۆ شەرابی پێشکەشکراو، چارەکی هین دەکەن لەسەر قوربانی سووتاندن، یان لەسەر قوربانییەکان. بۆ بەرخەکە، بۆ یەک بەرخ، ئەوەندە دەکەیت، پێشکەشکراوێک کە بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان. و بۆ بەرانەکە، کاتێک ئەو دەکەنە قوربانی سووتاو یان قوربانی، دەبێت قوربانییەک لە ئاردی نرم، دوو دەیەک تێکەڵکراو بە ڕۆن، پێشکەش بکەیت، کە سێیەکی هین بێت. و شەراب بۆ ڕژاندنی پێشکەش، سێیەکی ئەو پێشکەش دەکەن وەک بۆنێکی خۆشبۆن بۆ یەزدان.

ئەگەر بەڵام ئێوە لە گاگەلەکان قوربانی سووتاو یان قوربانی بۆ گەورەکردنی نەزر، یان قوربانی ڕزگاری بۆ یەزدان پێشکەش بکەن، و لەسەر گوێرەکە قوربانییەکی ئاردی نەرم دەهێنێت، سێ دەیەک تێکەڵکراو بە ڕۆن، نیوەی هین. و شەراب بۆ پێشکەشکراوی خواردنەوە، نیوەی ئەو، پێشکەشکراوێکی بۆنی خۆش بۆ یەزدان.

بەم شێوەیە دەیکەیت بۆ گوێرەکە یەکەکە، یان بۆ بەرانە یەکەکە، یان بۆ بەرخە یەکەکە لە مەڕەکان یان لە بزنەکان، بەپێی ژمارەی ئەوانەی کە ئێوە دەیانکەن، ئاواش بۆ هەر یەکێک دەکەن، بەپێی ژمارەیان.

هەموو خەڵکی خۆجێیی بەم شێوەیە ئەم شتانە پێشکەش دەکات، پێشکەشکراوەکان بۆ بۆنی خۆش بۆ یەزدان. ئەگەر نامۆیەک لەنێوتان نیشتەجێ بێت لە خاکەکەتان، یان ئەوەی کە لەنێوتان دەبێت لە نەوەکانتان، و قوربانییەکی بۆنخۆش بۆ یەزدان پێشکەش بکات، بەو شێوەیەی کە ئێوە دەیکەن، ئاواش کۆمەڵ بۆ یەزدان دەیکات.

یاسایەک دەبێت بۆ ئێوە و بۆ ئەو نامۆیانەی کە لەنێوتاندا نیشتەجێن، یاسایەکی هەتاهەتایی بۆ نەوەکانتان، وەک ئێوە، نامۆکەش دەبێت لەبەردەم یەزدان. یاسایەک دەبێت و فەرمانێک دەبێت بۆ ئێوە و بۆ بیانییەکە کە لەنێوتاندا نیشتەجێیە.

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل و پێیان بڵێ: کاتێک دەچنە ژوورەوە بۆ ناو خاکەکە، بۆ ئەو خاکەی کە من ئێوە دەبەمە ژوورەوەی بۆ ئەوێ، و دەبێت کاتێک ئێوە لە نانەکانی زەوی دەخۆن، پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان جیا دەکەنەوە، یەکەمین بەرهەمی هەویرەکانتان. نان وەک پێشکەشکراوێک جیا دەکەنەوە، وەک پێشکەشکراوێک لە جۆخان، بەم شێوەیە جیای دەکەنەوە. یەکەمین بەرهەمی هەویرتان و پێشکەشکراوێک دەدەنە یەزدان بۆ نەوەکانتان.

کاتێک بەڵام ئێوە سەرپێچی دەکەن و هەموو ئەو ڕاسپاردانەی کە یەزدان بە موسای فەرموو جێبەجێ ناکەن، وەک یەزدان فەرمانی پێ کردن لە ڕێگەی موسا، لەو ڕۆژەوە کە یەزدان فەرمانی پێ کردن و لەوەدواتر بۆ نەوەکانتان، و دەبێت ئەگەر لە چاوانی کۆمەڵ ڕوودابێت بێ ئەنقەست، و هەموو کۆمەڵ گوێرەکەیەکی یەک لە گایان بێ کەموکوڕی دەکات بۆ قوربانی سووتاو بۆ بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان، و قوربانی ئەمە و شەرابی ئەو بەپێی ڕێکخستن، و کاریلەیەکی یەک لە بزنان دەربارەی گوناه. و کاهین کەفارەت دەکات بۆ هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل، و لێخۆشبوون دەبێت بۆیان، چونکە نەزانی یە، و ئەوان دیاریەکەی خۆیان هێناوە وەک پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان دەربارەی گوناهەکەیان لەبەردەم یەزدان، دەربارەی نەزانییەکانیان. لێخۆشبوون دەدرێت بۆ هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل و بۆ ئەو نامۆیەی لەنێوتاندا نیشتەجێیە، چونکە بۆ هەموو گەل نەویستراو بووە.

ئەگەر گیانێک گوناهێک بکات بێ ئەنقەست، بزنێکی یەک ساڵە دەهێنێت بۆ گوناه. و کاهین کەفارەت دەکات بۆ گیانی کە بە نەزانی گوناهی کردووە و بە نەزانی لەبەردەم یەزدان گوناهی کردووە، بۆ ئەوەی کەفارەت بۆ ئەو بکات. بۆ خۆماڵی لەنێو کوڕانی ئیسرائیل و بۆ نامۆیەکە کە لەنێو ئەواندا نیشتەجێیە، یاسایەک دەبێت بۆ ئەوان، ئەوەی ئەگەر بەبێ ئەنقەست بیکات.

و گیانێک کە کاردەکات بە دەستی لووتبەرزییەوە لە نێو خەڵکی خاکەکە یان لە نێو نامۆکان، ئەمە خودا پەست دەکات، دەبڕدرێتەوە ئەو گیانە لە گەلی خۆی. چونکە وشەی یەزدانی سووک زانی و فەرمانەکانی ئەوی پەرتەواز کرد، بە تەواوی لەناودەبرێتەوە ئەو گیانە، گوناهەکەی لەناو خۆیدایە.

کوڕەکانی ئیسرائیل لە چۆڵەوانیدا بوون، و پیاوێکیان دۆزییەوە کە لە ڕۆژی شەممەدا دار کۆدەکردەوە. ئەوانەی لە ڕۆژی شەممە دۆزییانەوە کە دار کۆدەکردەوە، هێنایان بۆ لای موسا و هارون و بۆ لای هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل. و ئەویان خستە ناو زیندان، چونکە بڕیاریان نەداوە چی لە ئەو بکەن. و یەزدان قسەی بۆ موسا کرد و فەرمووی: ئەو پیاوە دەبێت بمرێت، با هەموو کۆمەڵ بە بەرد باران بکەن. و هەموو کۆمەڵ ئەویان دەرهێنا بۆ دەرەوەی ئۆردوگاکە، و هەموو کۆمەڵ بە بەرد بارانیان کرد لە دەرەوەی ئۆردوگاکە، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا.

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل و بڵێیت بۆ ئەوان، با دروست بکەن بۆ خۆیان پەراوێزەکان لەسەر باڵەکانی جلەکانیان بۆ نەوەکانیان، و دابنێن لەسەر پەراوێزەکانی باڵەکان دەمی شین. و دەبێتە بۆ ئێوە لە پەراوێزەکاندا، و دەیانبینن، و یادتان دێتەوە لە هەموو فەرمانەکانی یەزدان، و جێبەجێیان دەکەن، و لادەنەدرێن بەدوای بیرکردنەوەکانی خۆتان و چاوەکانتاندا کە ئێوە بەدوایاندا لەشفرۆشی دەکەن، بۆ ئەوەی یادتان بێتەوە و هەموو فەرمانەکانی من جێبەجێ بکەن، و ئێوە پیرۆز دەبن بۆ خودای خۆتان. من یەزدانم، خودای ئێوە، ئەوەی ئێوەم لە خاکی میسرەوە دەرهێناوە، بۆ ئەوەی خودای ئێوە بم، من یەزدانم، خودای ئێوە.

### 16

و قۆرەح کوڕی ئیسائار، کوڕی قاهات، کوڕی لێڤی، و داتان و ئەبیرۆن کوڕەکانی ئەلیاب، و ئاون کوڕی فالێت، کوڕی ڕەئوبێن قسەیان کرد. و هەستانەوە لەبەردەم موسا، و پیاوانی کوڕانی ئیسرائیل پەنجا و دوو سەد، سەرکردەکانی کۆمەڵ، بانگکراوانی ئەنجومەن، و پیاوانی ناودار. کۆیانبوونەوە لەسەر موسا و هارون، و گوتیان: بەسە بۆ ئێوە، چونکە هەموو کۆمەڵ پیرۆزن، و یەزدان لەنێویانە، بۆچی خۆتان بەرز دەکەنەوە لەسەر کۆمەڵی یەزدان؟ و کاتێک موسا بیستی، بەسەر ڕوویدا کەوت. و قسەی کرد لەگەڵ قۆرەح و لەگەڵ هەموو کۆمەڵەکەی، و گوتی: خودا سەردانی کردووە و ئەوانەی هی ئەوین و پیرۆزەکانی ناسیوە، و ئەوانی نزیک کردووەتەوە بۆ لای خۆی، و ئەوانەی بۆ خۆی هەڵیبژاردوون، نزیکی کردوونەتەوە بۆ لای خۆی. ئەمە بکەن، بخوورداناکان بۆ خۆتان بگرن ئەی قۆرەح و هەموو کۆمەڵەکەی، و ئاگر لەسەریان دابنێن، و بخوور لەسەریان دابنێن لەبەردەم یەزدان بەیانی، و ئەو پیاوە دەبێت کە یەزدان هەڵیبژاردووە، ئەمە پیرۆزە، با ئەمە بەستان بێت بۆ ئێوە، ئەی کوڕانی لێڤی. و موسا بە قۆرەح گوت: ئەی کوڕانی لێڤی، گوێم لێ بگرن. ئایا ئەمە شتێکی بچووکە بۆ ئێوە، کە خودای ئیسرائیل ئێوەی لە کۆمەڵی ئیسرائیل جیاکردەوە، و ئێوەی بۆ لای خۆی نزیککردەوە بۆ ئەوەی خزمەتەکانی چادری یەزدان بکەن، و لەبەردەم چادرەکە ڕابوەستن بۆ خزمەتکردنیان؟ و تۆی نزیک کردەوە و هەموو براکانتی، کوڕانی لێڤی، لەگەڵ تۆدا، و ئێستا دەگەڕێن بۆ کاهینیێتی کردنیش؟ بەم شێوەیە تۆ و هەموو کۆمەڵەکەت کە کۆکراونەتەوە بەرەو خودا، و هارون کێیە، کە لە دژی ئەو دەبۆڵێنەوە؟

و موسا ناردی بۆ بانگهێشتکردنی داتان و ئەبیرام، کوڕانی ئەلیاب، و ئەوان گوتیان: ئێمە سەرناچین. ئایا ئەمە کەم نییە، کە تۆ ئێمەت هێنایە خاکێک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، بۆ ئەوەی لە چۆڵەوانیدا بمانکوژیت، هەروەها فەرمانڕەوایەتیشمان دەکەیت؟ فەرمانڕەوایت، و تۆ ئێمەت بردە ناو خاکێک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، و میراتی کێڵگە و ڕەزەمێوەکانت پێداوین؟ ئایا چاوەکانی ئەو خەڵکە هەڵدەکەنیت؟ سەرناکەوین. و موسا زۆر خەمبار بوو، و بە یەزدانی گوت: ئاوڕ مەدە لە قوربانییەکەیان، من هیچ شتێکی خوازراوی کەسێکیان وەرنەگرتووە، و زیانیشم بە هیچ کەسێکیان نەگەیاندووە. موسا بە قۆرەحی گوت: کۆمەڵەکەت پیرۆز بکە، و تۆ و هارون و ئەوان بەیانی لەبەردەم یەزدان ئامادە بن. و هەریەکە بخووردانی خۆی بگرێت، و بخوور لەسەریان دابنێن، و لەبەردەم یەزدان هەریەکە بخووردانی خۆی بهێنن، پەنجا و دوو سەد بخووردان، و تۆ و هارون هەریەکە بخووردانی خۆی.

هەریەکە بخووردانەکەی خۆی گرت، ئاگریان لەسەر دانا، بخووریان لەسەر خستە سەر، لەلای دەرگاکانی چادری شایەتی وەستان موسا و هارون. و قۆرەح هەموو کۆمەڵەکەی لەسەر ئەوان کۆکردەوە لەلای دەرگای چادری شایەتی، و شکۆمەندی یەزدان بۆ هەموو کۆمەڵەکە دیار بوو. و خاوەن قسەی لەگەڵ موسا و هارون کرد و فەرمووی خۆتان جیابکەنەوە لە ناوەڕاستی ئەم کۆمەڵەیە، و من یەکجار دەیانخۆم. و کەوتنە سەر ڕوویان و گوتیان: خودایە، خودای ڕۆحەکان و هەموو جەستە، ئەگەر پیاوێک گوناهی کرد، ئایا تووڕەیی یەزدان لەسەر هەموو کۆمەڵەکە دەبێت؟ و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بە کۆمەڵەکە بکە و بڵێ: لە دەوروبەری کۆمەڵی قۆرەح دوور بکەونەوە.

موسا هەستا و ڕۆیشت بۆ لای داتان و ئەبیرام، و هەموو پیرانی ئیسرائیل لەگەڵیدا ڕۆیشتن. و قسەی کرد بۆ کۆمەڵ و گوت: خۆتان جیا بکەنەوە لە چادرەکانی ئەم پیاوە توندانە، و دەست لە هیچ شتێک مەدەن کە هی ئەوانە، نەوەک لەگەڵیان لەناوبچن لە هەموو گوناهەکانیان. ئەوان لە چادری قۆرەح دوورکەوتنەوە لە دەوروبەری، داتان و ئەبیرامیش هاتنە دەرەوە و لەلای دەرگای چادرەکانیان ڕاوەستان، لەگەڵ ژنەکانیان و منداڵەکانیان و کەلوپەلەکانیان.

و موسا گوتی: لەمەدا دەزانن کە یەزدان منی ناردووە بۆ ئەنجامدانی هەموو ئەم کارانە، چونکە نەک لە خۆمەوە. ئەگەر ئەم کەسانە بەپێی مردنی هەموو مرۆڤان بمرن، ئەگەر هەروەها پشکنینیان بەپێی پشکنینی هەموو مرۆڤان بێت، ئەوا یەزدان منی نەناردووە. بەڵام یان لە بینینێکدا یەزدان نیشانی دەدات، و زەوی دەمی خۆی دەکاتەوە و ئەوان دەیانخواتەوە، و ماڵەکانیان، و چادرەکانیان، و هەموو ئەوەی هی ئەوانە، و بە زیندوویی دادەبەزنە ناو جیهەنەم، و دەزانن کە ئەم کەسانە یەزدانیان پەست کردووە.

کاتێک لە قسەکردنی هەموو ئەم وشانە وەستا، زەوی لەژێر ئەوان شەقی هات. و زەوی کرایەوە و ئەوانی قووتدا، و ماڵەکانیان، و هەموو ئەو کەسانەی لەگەڵ قۆرەح بوون، و ئاژەڵەکانیان. ئەوان و هەموو ئەوەی هی ئەوان بوو بە زیندوویی چوونە خوارەوە بۆ جیهەنەم، زەوی داپۆشییان، و لە ناوەڕاستی کۆمەڵەکەدا لەناوچوون. و هەموو ئیسرائیلییەکانی دەوروبەری ئەوان لە دەنگیان ڕایانکرد، چونکە دەیانگوت: نەوەک زەوی قووتمان بدات. و ئاگر لە یەزدانەوە هاتە دەرەوە و ئەو پەنجا و دوو سەد پیاوەی خوارد کە بخووریان پێشکەش دەکرد.               

### 17

و پەروەردگار بە موسای فەرموو، و بۆ ئەلعازاری کوڕی هارونی کاهین، هەڵبگرنەوە بخوورسووتێنە برۆنزییەکان لە ناوەڕاستی سووتاوەکان، و ئاگرە بێگانەکەی ئەم بڵاوبکەرەوە لەوێ، چونکە پیرۆزکردن بخوورسووتێنەکانی گوناهبارانی ئەمانە لە گیانەکانیان. و ئەوانە دروستبکە بە تەختە کوتراوەکان وەک داپۆشینێک بۆ قوربانگاکە، چونکە پێشکەشکران لەبەردەم یەزدان و پیرۆزکران، و بوون بە نیشانەیەک بۆ کوڕانی ئیسرائیل. ئەلعازاری کوڕی هارونی کاهین ئەو بخووردانە برۆنزییانەی وەرگرت کە سووتاوەکان پێشکەشیان کردبوو، و ئەوانیان وەک پۆشەرێک بۆ قوربانگاکە زیادکرد. یادگاری بۆ کوڕانی ئیسرائیل، بۆ ئەوەی هیچ کەسێکی بیانی نزیک نەبێتەوە، کە لە تۆوی هارون نییە، بۆ دانانی بخوور لەبەردەم یەزدان، و نەبێت وەک قۆرەح و کۆبوونەوەکەی، وەک یەزدان لە ڕێگەی موسا پێی فەرموو.

و کوڕانی ئیسرائیل لە ڕۆژی دواتر بۆڵەبوونەوە لەسەر موسا و هارون و گوتیان: ئێوە گەلی یەزدانتان کوشت. و ڕوویدا لە کاتی کۆبوونەوەی کۆمەڵ لەسەر موسا و هارون، کە هێرشیان برد بۆ سەر چادری شایەتی، و هەور داپۆشی، و شکۆمەندی یەزدان دەرکەوت. موسا و هارون چوونە ژوورەوە بەرامبەر چادری شایەتی. و پەروەردگار بۆ موسا و هارون قسەی کرد و فەرمووی، بڕۆن لە ناوەڕاستی ئەم کۆمەڵەوە، و یەکجار دەیانخۆم، و کەوتنە سەر ڕوویان. و موسا بە هارونی گوت: بخووردانەکە بگرە و ئاگر لە قوربانگاکەوە بخەرە سەری، بخووریش بخەرە سەری، بە خێرایی بیبەرە بۆ ئۆردووگاکە و کەفارەت بۆ ئەوان بکە، چونکە تووڕەیی لە ڕووی یەزدانەوە هاتووەتە دەر و دەستی پێکردووە بە لەناوبردنی گەل. و هارون وەرگرتی، وەک چۆن موسا پێی قسەکرد، و ڕایکرد بۆ ناو کۆمەڵەکە، و پێشتر دەرد دەستیپێکردبوو لەناو گەلدا، و بخووری خستی و کەفارەتی بۆ گەلەکە کرد. لەنێوان مردووان و زیندووان وەستا، و دەردەکە وەستا. و ئەوانەی مردوو بوون لە شکاندنەکە چواردە هەزار و حەوت سەد کەس بوون، جگە لە ئەوانەی لەبەر کۆرەح مردبوون. و هارون گەڕایەوە بۆ لای موسا لەسەر دەرگای چادری شایەتی، و دەردوپەشێوەکە وەستا.

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بۆ کوڕانی ئیسرائیل بکە، و لە ئەوان گۆچکەیەک وەربگرە، گۆچکەیەک بەپێی ماڵی باوکانیان لە هەموو فەرمانڕەواکانیان، بەپێی ماڵی باوکانیان، دوازدە گۆچکە، و ناوی هەریەکەیان لەسەر گۆچکەکەی بنووسە. و ناوی هارون بنووسە لەسەر گۆچانی لێڤی، چونکە گۆچانێک یەکە، بەپێی هۆزی ماڵی باوکانیان دەیدەن. و دایاندەنێیت لە چادرەکەی شایەتی، بەرامبەر شایەتییەکە، لەوێدا کە خۆم دەناسێنمە بە تۆ. و ئەو پیاوە دەبێت کە من هەڵیدەبژێرم، گۆچانەکەی دەگەشێتەوە، و من بۆڵەبۆڵی کوڕانی ئیسرائیل دەسڕمەوە لە خۆم، ئەوەی کە ئەوان لە دژی ئێوە بۆڵەبۆڵ دەکەن.

موسا قسەی بۆ کوڕانی ئیسرائیل کرد، و هەموو فەرمانڕەواکانیان گۆچانێکیان پێدا، بۆ هەر فەرمانڕەوایەک گۆچانێک بەپێی فەرمانڕەوا، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، دوازدە گۆچان، و گۆچانەکەی هارون لەنێوان گۆچانەکانیان بوو. و موسا گۆچانەکانی لەبەردەم یەزدان لە چادری شایەتیدا دانا. ڕۆژی دواتر ڕوویدا کە موسا و هارون چوونە ژوورەوە بۆ چادری شایەتی، و ئەوەتا گۆچانی هارون بۆ ماڵی لێڤی گەشەی کردبوو، لقێکی دەرهێنابوو، گوڵەکانی گوڵی کردبوونەوە، و گوێزەکانی بەرهەمهێنابوو. موسا هەموو داردەستەکانی لە بەردەم یەزدانەوە بۆ لای هەموو کوڕانی ئیسرائیل دەرهێنا، ئەوانیش بینییان و هەریەکەیان داردەستەکەی خۆی وەرگرت.

و پەروەردگار بە موسای فەرموو: گۆچانەکەی هارون لەبەردەم شایەتییەکان دابنێ بۆ پاراستن، وەک نیشانەیەک بۆ کوڕانی یاخیبووان، و با بۆڵەبۆڵی ئەوان لە من بوەستێت، تاکو نەمرن. و موسا و هارون کردیان، وەک یەزدان فەرمانی دا بە موسا، ئاوا کردیان. و کوڕانی ئیسرائیل بە موسایان گوت و گوتیان: ئەوەتا لەناوچووین، لەناوچووین، لەناوچووین. هەموو ئەوەی دەست لە چادری یەزدان دەدات دەمرێت، ئایا هەتا کۆتایی ئێمە بمرین؟

### 18

یەزدان بە هارونی فەرموو: تۆ و کوڕەکانت و ماڵی باوکت بەرپرسیاریێتی گوناهەکانی شتە پیرۆزەکان هەڵدەگرن، هەروەها تۆ و کوڕەکانت بەرپرسیاریێتی گوناهەکانی کاهینیێتیتان هەڵدەگرن. و براکانت، هۆزی لێڤی، گەلی باوکت نزیک بکەرەوە بۆ لای خۆت، و با بلکێندرێن بە تۆ و خزمەتت بکەن، و تۆ و کوڕەکانت لەگەڵ تۆ لەبەردەم چادری شایەتی. ئەوان پاسەوانی دەکەن لە پاسەوانەکانی تۆ و پاسەوانەکانی چادرەکە. بەڵام بۆ لای کەلوپەلە پیرۆزەکان و بۆ لای قوربانگاکە نزیک نابنەوە، تاکو نەمرن نە ئەوان و نە ئێوە. و ئەوان دەیانلکێنرێتەوە بۆ تۆ، و دەپارێزن پاسەوانەکانی چادری شایەتی، بەپێی هەموو خزمەتگوزاریەکانی چادرەکە، و بیانی نزیک نابێتەوە بۆ تۆ. و ئێوە دەپارێزن پاسەوانەکانی شتە پیرۆزەکان و پاسەوانەکانی قوربانگاکە، و تووڕەیی لەناو کوڕانی ئیسرائیل نابێت. و من براکانی ئێوە لێڤییەکانم لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلەوە وەرگرتووە، وەک دیارییەک کە درابێتە یەزدان، بۆ ئەوەی خزمەتەکانی چادری شایەتی بکەن. و تۆ و کوڕەکانت لەگەڵ تۆ پارێزگاری دەکەن لە کاهینیەتیتان، بەپێی هەموو شێوەکانی قوربانگاکە، و ئەوەی لەناوەوەی پەردەکەیە، و خزمەت دەکەن لە خزمەتەکانی بەخشینی کاهینیەتیتان، و ئەو بیانییەی کە نزیک دەبێتەوە دەمرێت.

یەزدان بە هارونی فەرموو: ئەوەتا من پاراستنی یەکەم بەرهەمەکانم لە هەموو شتە پیرۆزکراوەکان کە کوڕانی ئیسرائیل بۆ منیان تەرخان دەکەن، بە تۆ و کوڕانی تۆ داوە، وەک خەڵاتێک و یاسایەکی هەتاهەتایی. و ئەمە با بۆ ئێوە بێت لە پیرۆزکراوە پیرۆزەکان، لە پێشکەشکراوەکان، لە هەموو دیاریەکانیان، و لە هەموو قوربانیەکانیان، و لە هەموو تاوانەکانیان، و لە هەموو گوناهەکانیان، ئەوەندەی دەیدەنەوە بۆ من لە هەموو پیرۆزەکان، بۆ تۆ دەبێت و بۆ کوڕەکانت. لە پیرۆزترین شوێن دەیانخۆن، هەموو نێرینەیەک دەیانخوات، تۆ و کوڕەکانت، پیرۆز دەبن بۆ تۆ.

ئەمە دەبێت بۆ ئێوە یەکەمین بەرهەمەکانی دیاریەکانیان، لە هەموو پێشکەشکراوەکانی کوڕانی ئیسرائیل، بۆ تۆ داومە ئەوان و بۆ کوڕەکانت و کچەکانت لەگەڵ تۆ، یاسایەکی هەتاهەتایی، هەموو کەسێکی پاک لە ماڵەکەتدا دەیانخوات.

هەموو یەکەمین بەرهەمی زەیت و هەموو یەکەمین بەرهەمی شەراب و دانەوێڵە، هەرچەندە لە یەکەمین بەرهەمەکانیان بیدەن بە یەزدان، ئەوانەم بە تۆ داوە. یەکەم بەرهەمەکانی هەموو ئەوانەی لە زەوییەکەیاندایە، ئەوانەی بۆ یەزدان دەیهێنن، بۆ تۆ دەبێت. هەر کەسێکی پاک لە ماڵەکەتدا دەیانخوات.

هەموو شتێکی تەرخانکراو لە کوڕانی ئیسرائیل بۆ تۆ دەبێت. و هەموو کردنەوەیەکی منداڵدان لە هەموو گۆشتێک، ئەوەندەی پێشکەش دەکەن بۆ یەزدان لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ، بۆ تۆ دەبێت، بەڵام نۆبەرەکانی مرۆڤەکان بە کڕینەوە دەکڕدرێنەوە، و نۆبەرەکانی ئاژەڵە گڵاوەکان دەبێت بیانکڕیتەوە. و کڕینەوەی ئەو لە تەمەنی یەک مانگییەوە، نرخاندنەکە پێنج شێقلە، بەپێی شێقلی پیرۆز کە بیست ئۆبۆلە. بەڵام نۆبەرەی گوێرەکان و نۆبەرەی مەڕان و نۆبەرەی بزنان ناتوانیت بیانکڕیتەوە، پیرۆزن. خوێنی ئەوان دەڕێژیتە سەر قوربانگاکە، و پیوەکە پێشکەش دەکەیت وەک پێشکەشکراوێک بۆ بۆنێکی خۆشبۆیی بۆ یەزدان.

و گۆشتەکە بۆ تۆ دەبێت، وەک سنگەکەی پێشکەشکراوی بەرزکراوە و باڵە ڕاستەکە، بۆ تۆ دەبێت. هەموو پێشکەشکراوەکانی شتە پیرۆزەکان، هەرچەندێک کوڕانی ئیسرائیل بۆ یەزدان جیا دەکەنەوە، داومەتە تۆ و کوڕانی تۆ و کچانی تۆ لەگەڵ تۆ، وەک یاسایەکی هەتاهەتایی. پەیمانێکی خوێی هەتاهەتاییە لەبەردەم یەزدان، بۆ تۆ و تۆوەکەی تۆ لەگەڵ تۆ.

و یەزدان قسەی بۆ هارون کرد: لە زەوی ئەوان میراتگر نابیت، و بەشێکت لەنێویان نابێت، چونکە من بەشی تۆم و میراتی تۆم لەناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیل.

و بۆ کوڕەکانی لێڤی، ئەوەتا هەموو دەیەکێک لە ئیسرائیلدا وەک میرات داومە لە جیاتی خزمەتگوزاریەکانیان، کە خۆیان خزمەتگوزاری دەکەن لە چادرەکەی شایەتیدا. و کوڕانی ئیسرائیل ئیتر نزیک ناکەنەوە بۆ چادری شایەتی، تاکو گوناهێکی مردنبەخش وەرنەگرن. و لێڤییەکە خۆی خزمەتی چادری شایەتییەکە دەکات، و خۆیان گوناهەکانی خۆیان هەڵدەگرن، یاسایەکی هەتاهەتاییە بۆ نەوەکانیان، و لەناو کوڕانی ئیسرائیلدا میراتیان نابێت. چونکە دەیەکەکانی کوڕانی ئیسرائیل، هەرچەندە جیا بکەنەوە بۆ یەزدان وەک پێشکەشکراوەک، داومەتە بە لێڤییەکان وەک میرات. لەبەر ئەمە گوتوومە بە ئەوان: لەناو کوڕانی ئیسرائیل میرات بە میرات نابەن.

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی، و بۆ لێڤییەکان قسە دەکەیت و دەڵێیت بۆ ئەوان: ئەگەر دەیەکی لە کوڕانی ئیسرائیل وەردەگرن، کە من لە ئەوان وەک میرات پێم داون، ئێوە پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان لێی جیا دەکەنەوە، دەیەکێک لە دەیەکەکە. و دابڕاندنەکانتان بۆتان دەژمێردرێت وەک دانەوێڵە لە جۆخان، و دابڕاندنێک لە گوشەرەوە. بەم شێوەیە ئێوە جیا دەکەنەوە ئەوان، هەروەها ئێوە لە هەموو پێشکەشکراوەکانی یەزدان، لە هەموو دەیەکەکانی ئێوە کە وەریدەگرن لە کوڕانی ئیسرائیل، و دەدەن لەوان پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان، بۆ هارونی کاهین. لە هەموو بەخشینەکانتان پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان جیا دەکەنەوە، یان لە هەموو یەکەم بەرهەمەکان ئەوەی پیرۆزکراوە لەوان. و دەڵێیت بۆ ئەوان: کاتێک یەکەمین بەرهەمەکان لەوان دەبەنەوە، ئەوا بۆ لێڤییەکان وەک بەرهەمی جۆخین و وەک بەرهەمی گوشەرەوە دەژمێردرێت. ئێوە دەبێت ئەوە لە هەموو شوێنێک بخۆن، ئێوە و ماڵەکانتان، چونکە ئەمە پاداشتی ئێوەیە لە جیاتی خزمەتگوزاریەکانتان لە چادری شایەتی. و گوناهتان لەسەر نابێت لە ڕێگەی ئەوەوە، چونکە یەکەمین بەرهەمەکانتان لێی جیادەکەنەوە، و پیرۆزەکانی کوڕانی ئیسرائیل گڵاو ناکەن، بۆ ئەوەی نەمرن.

### 19

و یەزدان بە موسا و هارون قسەی کرد و فەرمووی: ئەمە یاسای جیاکاری لە یاساکە، هەرچەندە پەروەردگار فەرمانی دا و دەڵێت: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و با مانگایەکی سوور بێ کەموکوڕی بۆ تۆ بگرن، کە هیچ کەموکوڕییەکی تێدا نییە، و هیچ نیرێکی لەسەر نەدراوە. و دەیدەیتە بۆ ئەلعازاری کاهین، و دەریدەهێنن بۆ دەرەوەی ئۆردوگاکە بۆ شوێنێکی پاک، و سەریدەبڕن لەبەردەمی ئەو. ئەلعازار لە خوێنی ئەو دەگرێت و بەرامبەر ڕووی چادری شایەتی لە خوێنی ئەو حەوت جار دەیپرژێنێت. ئەوان ئەویان لەبەردەمی دەسووتێنن، پێست و گۆشت و خوێنی لەگەڵ پیساییەکەی دەسووتێندرێت. و کاهینەکە دار ئورز و زوفا و سووری ئاڵ دەگرێت، و دەیانخەنە ناوەڕاستی سووتانی مانگاکە.

و کاهینەکە جلەکانی دەشوات، و لەشی بە ئاو دەشوات، و دوای ئەمانە دەچێتە ناو ئۆردوگاکە، و کاهینەکە گڵاو دەبێت تا ئێوارە. و ئەوەی کە ئەوە دەسووتێنێت، جلەکانی خۆی دەشوات و جەستەی خۆی دەشوات، و هەتا ئێوارە گڵاو دەبێت. و پیاوێکی پاک خۆڵەمێشی مانگاکە کۆدەکاتەوە، و لە دەرەوەی ئۆردوگاکە لە شوێنێکی پاک دایدەنێت، و دەبێتە بۆ کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل بۆ پاراستن، ئاوی پرژاندنە کە پاککردنەوەیە. ئەوەی کۆڵەمێشی مانگای جوانەکە کۆدەکاتەوە، جلەکانی خۆی دەشوات و هەتا ئێوارە گڵاو دەبێت، ئەمەش بۆ کوڕانی ئیسرائیل و بۆ نامۆیانی نیشتەجێبوو یاسایەکی هەتاهەتاییە.

ئەوەی دەست لە مردووی هەر گیانێکی مرۆڤ بدات، حەوت ڕۆژ گڵاو دەبێت. ئەم پاک دەبێتەوە لە ڕۆژی سێیەم و لە ڕۆژی حەوتەم، و پاک دەبێت. بەڵام ئەگەر پاک نەبێتەوە لە ڕۆژی سێیەم و لە ڕۆژی حەوتەم، پاک نابێت. هەموو ئەوەی دەستی لە مردوو دەدات لە گیانی مرۆڤەوە، ئەگەر بمرێت و پاک نەکرێتەوە، چادری یەزدانی گڵاو کردووە، ئەو گیانە لە ئیسرائیلەوە لەناودەبرێت، چونکە ئاوی پرژاندن لەسەری نەپرژێندرا، گڵاوە، هێشتا گڵاویی ئەو لە ئەودا هەیە. ئەمەش ئەو یاساییە، ئەگەر مرۆڤێک لە ماڵێکدا بمرێت، هەموو ئەوانەی دەچنە ناو ئەو ماڵەوە و هەرچی لەو ماڵەدا هەیە، حەوت ڕۆژ گڵاو دەبن. هەر قاپێکی کراوە کە گرێیەکی لەسەر نەبەستراوە، گڵاوە. هەروەها هەموو کەسێک کە دەست لێ بدات لەسەر ڕووی دەشتودەر بە کوژراوێک یان مردووێک یان ئێسقانێکی مرۆڤ یان گۆڕێک، حەوت ڕۆژ گڵاو دەبێت.

و دەیگرنەوە بۆ گڵاو لە خۆڵەمێشی سووتاوی پاککردنەوە، و دەیڕێژنە سەر ئاوی زیندوو لەناو دەفرێکدا. وە زوفا دەگرێت، و پیاوێکی پاک هەڵیدەکات لە ئاو، و دەیپرژێنێت لەسەر ماڵەکە، و لەسەر کەلوپەلەکان، و لەسەر گیانەکان، هەرچەندە لەوێ بن، و لەسەر ئەوەی دەستی کەوتووە بە ئێسقەی مرۆڤ، یان بە کوژراو، یان بە مردوو، یان بە گۆڕ. ئەو کەسە پاکە پرشینگ دەکات لەسەر ئەو کەسە گڵاوە لە ڕۆژی سێیەم و لە ڕۆژی حەوتەم، و پاک دەکرێتەوە لە ڕۆژی حەوتەم، و جلەکانی دەشوات، و بە ئاو خۆی دەشوات، و هەتا ئێوارە گڵاو دەبێت. و ئەو مرۆڤەی کە گڵاو دەبێت و پاک نەکرێتەوە، ئەو گیانە لەناوەڕاستی کۆمەڵەکە لەناودەبردرێت، چونکە شتە پیرۆزەکانی یەزدانی گڵاو کردووە، چونکە ئاوی پرژاندن لەسەری پرژێندراوە نەبوو، گڵاوە. و دەبێت بۆ ئێوە یاسایەکی هەتاهەتایی، و ئەوەی ئاوی پاککردنەوە دەپرژێنێت، جلەکانی خۆی دەشوات، و ئەوەی دەست لە ئاوی پاککردنەوە دەدات، گڵاو دەبێت هەتا ئێوارە. و هەموو ئەوەی کە گڵاو دەستی لێ بدات، گڵاو دەبێت، و ئەو کەسەی دەستی لێ بدات، گڵاو دەبێت هەتا ئێوارە.

### 20

کوڕانی ئیسرائیل، هەموو کۆمەڵەکە، هاتنە چۆڵەوانی سین لە مانگی یەکەم، و گەلەکە لە قادێش مایەوە، و مەریەم لەوێ مرد و لەوێ نێژرا. و ئاوی بۆ کۆمەڵەکە نەبوو، و لەسەر موسا و هارون کۆبوونەوە. و گەل بۆڵەبۆڵیان لەگەڵ موسا کرد و گوتیان، خۆزگە لە لەناوچوونی براکانمان لەبەردەم یەزدان مردبووین. و بۆچی کۆمەڵی یەزدانتان هێنایە ئەم چۆڵەوانییە بۆ ئەوەی ئێمە و ئاژەڵەکانمان بکوژن؟ و بۆچی ئەمەتان کرد؟ ئێوە ئێمەتان لە میسرەوە دەرهێنا، بۆ ئەوەی بگەینە ئەم شوێنە خراپە، شوێنێک کە تێدا دانەوێڵە ناچێنرێت، نە دار هەنجیر هەیە، نە مێو، نە هەنار، نە ئاوی خواردنەوە هەیە.

موسا و هارون لە بەردەم کۆمەڵەکە هاتن بۆ لای دەرگای چادری شایەتی، و بەسەر ڕوویاندا کەوتن، و شکۆمەندی یەزدان بۆیان دەرکەوت. و یەزدان بە موسای فەرموو: گۆچانی دووەم (چاککردنی ڕێزمان و خاڵبەندی):
گۆچانەکەت بگرە، و کۆمەڵەکە کۆبکەرەوە، تۆ و هارونی برات، و لەبەردەم ئەوان قسە بۆ بەردەکە بکەن، و ئاوەکانی دەدات، و ئاو لە بەردەکەوە بۆ ئەوان دەربهێنن، و ئاو بە کۆمەڵەکە دەدەن، و بە ئاژەڵە ماڵییەکانیان. موسا ئەو گۆچانەی لەبەردەم یەزدان بوو گرت، وەک یەزدان فەرمانی پێ‌دابوو. موسا و هارون کۆمەڵەکەیان کۆکردەوە لەبەردەم بەردەکە، و موسا پێی گوتن: گوێم لێ بگرن ئەی یاخیبووان، ئایا لەم بەردەوە ئاو بۆتان دەربهێنین؟ و موسا دەستی بەرزکردەوە و بە گۆچانەکە دوو جار لە بەردەکەی دا، و ئاوێکی زۆر دەرچوو، و کۆمەڵەکە و ئاژەڵەکانیان خواردیانەوە. یەزدان بە موسا و هارونی فەرموو: لەبەر ئەوەی باوەڕتان نەهێنا بە پیرۆزکردنی من لەبەردەم نەوەی ئیسرائیل، بۆیە ئێوە ئەم کۆمەڵە ناهێننە ناو ئەو زەوییەی کە دامە ئەوان. ئەمە ئاوی ناکۆکییە، چونکە کوڕانی ئیسرائیل بەرامبەر یەزدان نەفرەتیان لێکرا، و لەنێویاندا پیرۆزکرا.

و موسا نێردراوانی لە قادێشەوە بۆ لای پاشای ئەدۆم نارد و گوتی: ئەمانە برات ئیسرائیل دەڵێت، تۆ دەزانیت هەموو ئەو ماندووبوونەی کە تووشمان بووە. باوکانمان دابەزین بۆ میسر، و لە میسر بۆ ڕۆژانێکی زۆر نیشتەجێ بووین، و میسرییەکان خراپەیان لەگەڵ ئێمە و باوکانمان کرد. ئێمە هاواریمان کرد بۆ لای یەزدان، یەزدانیش گوێی لە دەنگمان گرت، نێردراوێکی نارد و دەریهێناین لە میسر، ئێستاش لە شاری قادێشین، لە بەشێک لە سنوورەکانی تۆ. ئێمە دەپەڕینەوە بە ناو زەوییەکەت، بەڵام تێناپەڕین بە ناو کێڵگەکان، نە بە ناو ڕەزەمێوەکان، نە ئاو دەخۆینەوە لە چاڵەکانت، بە ڕێگا شاهانەکە دەڕۆین، لایەنگیر نابینەوە نە بۆ ڕاست نە بۆ چەپ، هەتا دەپەڕینەوە لە سنوورەکانت. و ئەدۆم پێی گوت: بە نێو خاکی مندا تێناپەڕیت، ئەگەر نا بە جەنگ دەرچوومە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەت. کوڕەکانی ئیسرائیل پێیان دەڵێت: لەتەنیشت شاخەکە تێدەپەڕین. ئەگەر من و ئاژەڵەکانم لە ئاوەکەت بخۆینەوە، نرخەکەت دەدەمە تۆ. بەڵام ئەمە کارێکی گرنگ نییە، تەنها لەتەنیشت شاخەکە تێدەپەڕین. بەڵام ئەو گوتی: تۆ لە ڕێگەی من تێناپەڕیت. ئینجا ئەدۆم چووە دەرەوە بۆ بینینی لەگەڵ کۆمەڵێکی گەورە و هێزێکی بەهێز. ئەدۆم نەیویست ڕێگە بە ئیسرائیل بدات کە لە سنوورەکانی تێپەڕێت، جا ئیسرائیل لایدا لە ئەو. و لە قادێشەوە ڕۆیشتن، و هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل هاتنە شاخی هۆر.

یەزدان لە کێوی هۆر لەسەر سنوورەکانی خاکی ئەدۆم بە موسا و هارون فەرموو: با هارون بخرێتە پاڵ گەلەکەی، چونکە ئێوە ناچنە ناو ئەو خاکەی کە دامە کوڕانی ئیسرائیل، لەبەر ئەوەی لەسەر ئاوی جنێودان توڕەتان کردم. هارون و ئەلعازاری کوڕی بگرە و بیانبەرە سەر چیای هۆر، لەبەرچاوی هەموو کۆمەڵەکە. و جلوبەرگەکەی هارون لابکە، و ئەلعازاری کوڕی بیپۆشێنە، و هارون لەوێ بمرێت کە زیادکراوە. و موسا وەک یەزدان فەرمانی پێکرد، کردی، و ئەوی بردییەوە بۆ شاخی هۆر، لەبەردەم هەموو کۆمەڵەکە. و هارونی لە جلەکانی داکەند، و ئەلعازاری کوڕی پێیان پۆشاند، و هارون لەسەر لووتکەی شاخەکە مرد، و موسا و ئەلعازار لە شاخەکەوە هاتنە خوارەوە. و هەموو کۆمەڵەکە بینییان کە هارون کۆچی دوایی کردبوو، و هەموو ماڵی ئیسرائیل سی ڕۆژ بۆ هارون گریان.

### 21

ئەو پاشای کەنعانی ئەراد کە لە چۆڵەوانی نیشتەجێ بوو، بیستی کە ئیسرائیل بە ڕێگای ئەتارێنەوە هات، و لە دژی ئیسرائیل جەنگا و چەندێکیانی بە دیل گرت. ئیسرائیل نوێژێکی بۆ یەزدان کرد و گوتی: ئەگەر ئەم گەلە بدەیتە ژێر دەستم، بە تەواوی لەناویان دەبەم لەگەڵ شارەکانیان. یەزدان گوێی لە دەنگی ئیسرائیل گرت، و کەنعانییەکەی خستە ژێر دەستی ئەو، و ئەو و شارەکانی تەرخانی کرد، و ناویان لەو شوێنە نا نەفرەت.

و کاتێک لە کێوی هۆرەوە ڕۆیشتن بە ڕێگای دەریای سوور، بە دەوری خاکی ئەدۆمدا سووڕانەوە، و گەل لە ڕێگاکەدا دڵتەنگ بوون. گەل قسەی دژی خودا و موسا کرد و گوتیان: بۆچی ئەمەتان کرد؟ ئایا ئێمەتان لە میسرەوە دەرهێنا بۆ ئەوەی لە چۆڵەوانی بمرین؟ چونکە نە نان هەیە و نە ئاو، گیانیشمان لەم نانە بێ بایەخە ڕقی بووەتەوە. و یەزدان مارە کوشندەکانی نارد بۆ ناو گەل، و گەلیان گەزی، و ژمارەیەکی زۆر لە کوڕانی ئیسرائیل مردن. و کاتێک گەل هاتنە لای موسا، گوتیان: ئێمە تاوانبارین، چونکە قسەمان لە دژی یەزدان کرد و لە دژی تۆش. کەواتە نوێژ بکە بۆ یەزدان، و با ماران لە ئێمە لابات. موسا نوێژی بۆ یەزدان کرد دەربارەی گەلەکە، و یەزدان بە موسای فەرموو: ماری بۆ خۆت دروست بکە و لەسەر دار بیگرە، ئەگەر مار پیاوێکی گەزی، هەموو کەسێک کە گەزراوە و تەماشای بکات، دەژیێت. و موسا مارێکی برۆنزی دروستکرد و لەسەر نیشانەیەک ڕایگرت، و ڕوویدا کە کاتێک مارێک پیاوێکی دەگەزی و تەماشای ئەو مارە برۆنزییەی دەکرد، ژیان دەکردەوە.

کوڕانی ئیسرائیل ڕۆیشتن و لە ئۆبۆت دامەزراندن. و لە ئۆبۆتەوە کۆچیان کرد و لە ئەخەلگای چادریان هەڵدا، لەوبەری چۆڵەوانیدا، کە بەرامبەر مۆئابە، بەرەو ڕۆژهەڵاتی خۆر. و لەوێوە ڕۆیشتن و چادریان هەڵدا لە دۆڵی زارەد. و لەوێوە کۆچیان کرد و ئۆردوگایان دامەزراند لە ئەوبەری ئەرنۆن لە چۆڵەوانی، ئەوەی لە سنوورەکانی ئەمۆرییەکانەوە دەردەچێت، چونکە ئەرنۆن سنووری مۆئابە، لەنێوان مۆئاب و ئەمۆرییەکە. لەبەر ئەمە لە کتێبدا دەگوترێت: جەنگی یەزدان زاهابی گڕی پێ بەردا و ڕووبارەکانی ئەرنۆن. و ئەو جۆگەکانی دیاریکرد بۆ نیشتەجێکردنی ئێر، و زیادکراوە بۆ سنوورەکانی مۆئاب.

و لەوێوە ئەو بیرە، ئەم بیرەیە کە یەزدان بە موسای فەرموو: گەل کۆبکەرەوە و ئاوی دەدەمێ بۆ خواردنەوە. ئەوسا ئیسرائیل ئەم گۆرانییەی لەسەر بیرەکە گۆرا: دەستپێبکەن بۆ بیرەکە، فەرمانڕەواکان ئەویان هەڵکەند، پاشایانی نەتەوەکان ئەویان هەڵکۆڵی لە پاشایەتی خۆیاندا، لە کاتی فەرمانڕەوایەتی خۆیاندا. و لە بیرەوە بۆ مەنسەنائین، و لە مەنسەنائین بۆ نائەلیێل، و لە نائەلیێل بۆ بامۆس، و لە بامۆس بۆ یانین، کە لە دەشتی مۆئابدایە، لە لووتکەی ئەو هەڵکەنراوە، ئەوەی ڕووی لە چۆڵەوانییە.

و موسا پیرانی نارد بۆ سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان، بە وشە ئاشتیانەکان، و گوتی ئێمە دەپەڕینەوە لە زەوییەکەت، بە ڕێگاکە دەڕۆین، لایەنگیر نابین نە بۆ کێڵگە و نە بۆ ڕەزەمێو. ئاو لە بیرەکەت ناخۆینەوە، بە ڕێگای شاهانە دەڕۆین، هەتا لە سنوورەکانت بپەڕینەوە. و سیحۆن ڕێگای نەدا بە ئیسرائیل بۆ تێپەڕین بە نێو سنوورەکانی، و سیحۆن هەموو گەلەکەی کۆکردەوە، و هاتە دەرەوە بۆ شەڕکردن لە دژی ئیسرائیل لە چۆڵەوانی، و هات بۆ یاهەچ، و ڕیزی شەڕی لە دژی ئیسرائیل ڕێکخست. و ئیسرائیل بە شمشێر لێیدا و کوشتی، و دەستیان بەسەر زەوییەکەیدا گرت، لە ئەرنۆنەوە هەتا یەبۆق، هەتا کوڕانی ئەممان، چونکە یەعزێر سنووری کوڕانی ئەممانە. ئیسرائیل هەموو ئەم شارۆچکانەی گرت، و ئیسرائیل لە هەموو شارۆچکەکانی ئەمۆڕییەکان نیشتەجێ بوو، لە حەشبۆن، و لە هەموو ئەو شارۆچکانەی سنووری ئەوە بوون. حەشبۆن شاری سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکانە، ئەمیش لە پێشتردا لە دژی پاشای مۆئاب جەنگا، و هەموو خاکەکەی ئەویان گرت، لە ئەرۆعێرەوە هەتا ئەرنۆن. لەبەر ئەمە ئەوانەی بە مەتەڵ قسە دەکەن دەڵێن: وەرن بۆ حەشبۆن، بۆ ئەوەی شاری سیحۆن بنیاد بنرێت و ئاوەدان بکرێت چونکە ئاگرێک لە حێسبۆنەوە هاتە دەرەوە، گڵۆپێک لە شارەکەی سیحۆنەوە، و هەتا مۆئاب خواردی، و کۆڵەکەکانی ئەرنۆنی قووتدا. قوڕبەسەر بۆ تۆ مۆئاب! لەناوچووی گەلی کامۆش، کوڕەکانیان دران بۆ ڕزگاربوون، و کچەکانیان دیلەکان بوون بۆ سیحۆن، پاشای ئەمۆرییەکان. و تۆوی ئەوان لەناودەچێت، حەشبۆن هەتا دایبۆن، و ژنەکان هێشتا پێوە گڕیان بەردایەوە ئاگر لەسەر مۆئاب.

ئیسرائیل لە هەموو شارەکانی ئەمۆرییەکان نیشتەجێ بوو. و موسا نارد بۆ سیخوڕکردنی یازێر، و گرتیانی، و گوندەکانیشی گرتیان، و ئەمۆرییەکەیان دەرکرد کە لەوێ نیشتەجێ بوو. و گەڕانەوە، چوونە سەرەوە بە ڕێگای باشان، و ئۆگی پاشای باشان هاتە دەرەوە بۆ چاوپێکەوتنیان، و هەموو گەلەکەی بۆ جەنگ بۆ ئەدرەعین. یەزدان بە موسای فەرموو: مەترسە لەو، چونکە ئەو و هەموو گەلەکەی و هەموو خاکەکەی دامەتە دەستی تۆ، و ئەوەی بە سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان کرد کە لە حەشبۆن نیشتەجێ بوو، بە ئەویش بکە. و لێیدا ئەو و کوڕەکانی و هەموو گەلەکەی، هەتا ژیانگرێکی بۆ نەهێشتەوە، و زەوییەکەیان میرات برد.

### 22

و کوڕانی ئیسرائیل هەڵساون و چادریان هەڵدا لە ڕۆژئاوای مۆئاب، لەلای ڕووباری ئوردون، بەرامبەر بە یەریحۆ. و بالاکی کوڕی سەپفۆر بینی هەموو ئەوەی ئیسرائیل بە ئەمۆڕییەکان کردی مۆئاب زۆر لە گەل ترسا، چونکە ژمارەیان زۆر بوو، و مۆئاب لە ڕووی کوڕانی ئیسرائیلەوە ناڕەحەت بوو. و مۆئاب بە ئەنجومەنی پیرانی مادیامی گوت، ئێستا ئەم کۆمەڵە هەموو ئەوانەی دەوروبەرمانن دەلێسێتەوە، وەک چۆن گوێرەکە سەوزەکان لە دەشتایی دەلێسێتەوە، و بالاک کوڕی سەپفۆر پاشای مۆئاب لەو کاتەدا بوو. و نێردراوانی نارد بۆ بەلعام کوڕی بەعۆر لە فەتوورا، کە لەسەر ڕووباری زەوی کوڕانی گەلی ئەودایە، بۆ بانگهێشتکردنی، و گوتی: ئەوەتا گەلێک لە میسرەوە هاتووەتە دەرەوە، و ئەوەتا ڕووی زەوییان داپۆشیوە، و ئەمانە لە تەنیشتمەوە نیشتەجێ بوون. و ئێستا وەرە نەفرەت بکە بۆ من لەم گەلە، چونکە ئەم بەهێزە لە ئێمە، ئەگەر بتوانین لێیان بدەین، و دەریانبکەم لەم زەوییە، چونکە دەزانم ئەوانەی کە تۆ بەرەکەتداریان بکەیت، بەرەکەتدار دەبن، و ئەوانەی کە تۆ نەفرەتیان بکەیت، نەفرەتکراون. ئەنجومەنی پیرانی مۆئاب و ئەنجومەنی پیرانی مەدیان ڕۆیشتن، فاڵگرتنەوەکان لە دەستیاندا بوو، هاتن بۆ لای بەلەعام و وشەکانی بالاقیان پێ گوت. و گوتی بۆ ئەوان: لێرە بمێننەوە ئەمشەو، و وەڵامتان دەدەمەوە لەو شتانەی کە یەزدان پێم دەڵێت. جا میرەکانی مۆئاب لەلای بەلعام مانەوە.

و خودا هاتە لای بەلعام و پێی گوت: ئەم پیاوانە کێن لەلای تۆ؟ و بەلعام بە خودای گوت: بالاقی کوڕی سەففۆر، پاشای مۆئاب، ئەوانی بۆ منی نارد و دەڵێت: ببینە، گەلێک لە میسرەوە هاتووەتە دەرەوە و ڕووی زەوییان داپۆشیوە، و ئەمانە لە تەنیشتمەوە نیشتەجێ بوون. ئێستا وەرە و نەفرەتیان لێ بکە بۆ من، بەڵکو بتوانم لێیان بدەم و لە زەوییەکە دەریان بکەم. و خودا بە بەلعام فەرموو: تۆ لەگەڵیان ناچیت، و نەفرەتیش لەو گەلە ناکەیت، چونکە ئەو بەرەکەتدارە. و بەلعام لە بەیانیدا هەستا و بە فەرمانڕەواکانی بالاقی گوت: بگەڕێنەوە بۆ لای گەورەتان، خودا ڕێگام نادات لەگەڵتاندا بڕۆم. میرەکانی مۆئاب هەستان و هاتنە لای بالاق و گوتیان: بەلعام نایەوێت لەگەڵمان بێت.

و بالاک هێشتا زیادی کرد لەسەر ناردنی فەرمانڕەوایان، زیاتر و ڕێزدارتر لە ئەمانە. و هاتن بۆ لای بەلعام و پێیان گوت: بالاقی کوڕی سیفۆر ئەمە دەڵێت، داوات لێ دەکەم دوودڵ مەبە لە هاتن بۆ لای من. بە ڕێزەوە ڕێزت دەگرم، و هەرچی بڵێیت بۆت دەکەم، وەرە ئەم گەلە بۆ من نەفرەت لێ بکە. و بەلعام وەڵامی دایەوە و بە فەرمانڕەوایانی بالاقی گوت: ئەگەر بالاق ماڵەکەی پڕ لە زیو و زێڕ بداتێ، ناتوانم لە وشەی یەزدانی خودا سەرپێچی بکەم، بۆ ئەوەی شتێکی بچووک یان گەورە بە بیری خۆم بکەم. و ئێستا ئێوەش لێرە بمێننەوە ئەم شەوە، و بزانم یەزدان چی زیادە دەکات بۆ قسەکردن لەگەڵم. خودا لە شەودا هاتە لای بەلعام و پێی گوت: ئەگەر ئەم پیاوانە بۆ بانگهێشتکردنی تۆ هاتوون، هەستە و لەگەڵیاندا بڕۆ، بەڵام تەنها ئەو وشەیە بکە کە من پێت دەڵێم.

و بەلعام لە بەیانیدا هەستا، ئەستۆرەکەی خۆی زینی کرد و لەگەڵ میرەکانی مۆئاب ڕۆیشت. And God was angered in anger because he went, and the messenger of God arose to oppose him, and he had mounted upon his donkey, and his two servants were with him. کاتێک کەرەکە نێردراوی خودای بینی کە لە ڕێگاکەدا ڕاوەستاوە و شمشێرەکەی لە دەستیدا هەڵکێشاوە، کەرەکە لە ڕێگاکە لایدا و بەرەو دەشتاییەکە ڕۆیشت، ئەویش بە گۆچانەکەی لێیدا بۆ ئەوەی بیگەڕێنێتەوە بۆ ڕێگاکە.

و نێردراوی خودا لە شیارەکانی ڕەزەمێودا ڕاوەستا، پەرژین لەم لاوە و پەرژین لەو لاوە. و کاتێک کەرەکە نێردراوی خودای بینی، خۆی پەستاندەوە بۆ لای دیوارەکە و پێی بەلعامی بە دیوارەکەدا پەستاندەوە، و ئەویش دووبارە لێیدا.

و فریشتەی خودا دووبارە ڕۆیشت و لە شوێنێکی تەنگدا وەستا، کە نەدەتوانرا بەلای ڕاست یان چەپدا لایبدرێت. کاتێک کەرەکە نێردراوی خودای بینی، لەژێر بەلعامدا دانیشت، بەلعامیش تووڕە بوو و بە گۆچانەکەی لە کەرەکەی دا. و خودا دەمی گوێدرێژەکەی کردەوە، و بە بەلعامی گوت: چیم کردووە بۆ تۆ، کە بۆ سێیەم جار لێت داوم؟ و بەلعام بە گوێدرێژەکەی گوت: تۆ گاڵتەت پێ کردووم، و ئەگەر شمشێرێک لە دەستمدا هەبووایە، ئێستا دەمتکوشت. و کەرەکە بە بەلعامی گوت: ئایا من ئەو کەرەی تۆ نیم کە لە گەنجییەتیتەوە هەتا ئەمڕۆ سواری دەبوویت؟ ئایا هەرگیز بە سووکایەتیم لەگەڵ کردووی بەم شێوەیە؟ ئەویش گوتی: نەخێر. خودا چاوەکانی بەلعامی ئاشکراکردەوە، و نێردراوی یەزدانی بینی کە لە ڕێگاکەدا ڕاوەستاوە و شمشێرەکەی لە دەستیدا کێشراوە، ئیتر چەماوەتەوە و کڕنۆشی بۆ برد. فریشتەی خودا پێی گوت: بۆچی سێ جار لە گوێدرێژەکەت دات؟ ئەوەتا من هاتمە دەرەوە بۆ ڕێگرتن لە تۆ، چونکە ڕێگاکەت لەبەردەم من ڕاست نەبوو، و گوێدرێژەکە منی بینی و سێ جار لە من لایدا. ئەگەر لایدا نەدابوو، ئێستا کەواتە تۆم دەکوشت، بەڵام ئەوەم ڕزگار دەکرد. بەلعام بە فریشتەی یەزدان گوت: گوناهم کردووە، چونکە نەمزانی کە تۆ لە ڕێگادا بەرامبەرم وەستاویت، و ئێستا ئەگەر بۆ تۆ بەس نەبێت، دەگەڕێمەوە. و نێردراوی خودا بە بەلعامی گوت: لەگەڵ پیاوەکان بڕۆ، بەڵام تەنها ئەو وشەیەی کە من پێت دەڵێم، ئەوە بیڵێ. و بەلعام لەگەڵ میرەکانی بالاق ڕۆیشت.

و کاتێک بالاک بیستی کە بەلعام هاتووە، چووە دەرەوە بۆ پێشوازیکردنی لەو، بۆ شاری مۆئاب، کە لەسەر سنوورەکانی ئەرنۆنە، کە لە بەشێکی سنوورەکانە. بالاک بە بەلعامی گوت: ئایا بۆ بانگهێشتکردنت نەمناردە لات؟ بۆچی نەهاتیتە لام؟ ئایا بەڕاستی ناتوانم ڕێزت لێ بنێم؟ و بەلعام بە بالاقی گوت، ئەوەتا ئێستا هاتوومەتە لات، ئایا توانادارم شتێک بڵێم؟ ئەو وشەیەی کە خودا دەیخاتە ناو دەمی من، ئەوە دەیڵێم. و بەلعام لەگەڵ بالاق چوو، و هاتنە شارەکانی دەوروبەرەکان. بالاک مەڕ و گوێرەکەی قوربانی کرد، و بۆ بەلعام و ئەو سەرۆکانەی کە لەگەڵی بوون نارد. بەیانی ڕوویدا، بەلاق بەلعامی برد و بردییە سەر ستوونی بەعل، لەوێوە بەشێک لە گەلەکەی پیشانی دا.

### 23

بەلعام بە بالاقی گوت: لێرە حەوت قوربانگام بۆ بنیاد بنێ، و لێرە حەوت گوێرەکە و حەوت بەرانم بۆ ئامادە بکە. و بالاک ئەوەی کرد کە بەلعام پێی گوت، و گوێرەکەیەک و بەرانێکی لەسەر قوربانگاکە پێشکەش کرد. و بەلعام بە بالاقی گوت: لەسەر قوربانییەکەت ڕاوەستە، و من دەڕۆم ئەگەر خودا لە ڕووبەڕووبوونەوەدا بۆ من دەردەکەوێت، و ئەو وشەیەی کە پیشانم دەدات، پێت ڕادەگەیەنم. و بالاق لەسەر قوربانییەکەی ڕاوەستا. و بەلعام چوو بۆ پرسیارکردن لە خودا، و ڕاست چوو، و خودا دەرکەوت بۆ بەلعام، و بەلعام پێی گوت: حەوت قوربانگاکەم ئامادەکردووە، و گوێرەکەیەک و بەرانێکم لەسەر قوربانگاکە بەرزکردووەتەوە. و خودا وشەیەک خستە ناو دەمی بەلعام، و گوتی، گەڕاوەتەوە بۆ لای بالاق: ئاوا قسە دەکەیت. و گەڕایەوە بۆ لای ئەو، ئەویش ڕاوەستابوو لەسەر قوربانی سووتاندنەکانی خۆی، و هەموو میرەکانی مۆئاب لەگەڵی بوون، و ڕۆحی خودا هاتە سەر ئەو. و کاتێک پەندەکەی خۆی هەڵگرت، گوت: لە میزۆپۆتامیاوە بالاقی پاشای مۆئاب بانگی کردم لە چیاکانی ڕۆژهەڵاتەوە، و گوتی: وەرە نەفرەت لە یاقوب بکە بۆ من، و وەرە نەفرەت لە ئیسرائیل بکە بۆ من. چۆن نەفرەت بکەم لەوەی کە یەزدان نەفرەتی لێ ناکات؟ یان چۆن نەفرەت بکەم لەوەی کە خودا نەفرەتی لێ ناکات؟ چونکە لە لووتکەی چیاکان دەیبینم، و لە گردەکان چاودێری دەکەم. ئەوەتا گەلێک بە تەنها نیشتەجێ دەبێت و لە نێو نەتەوەکان ژمێردراو نابێت. کێ تەواوی کردووە تۆوی یەعقوب، و کێ دەژمێرێت هۆزەکانی ئیسرائیل؟ با گیانی من لەناو گیانی ڕاستودروستان بمرێت، و با تۆوی من وەک تۆوی ئەوان ببێت.

بالاک بە بەلعامی گوت: چیت پێکردم؟ بۆ نەفرەتکردنی دوژمنەکانم بانگم کردیت، بەڵام ئەوەتا بەرەکەتت دان. و بەلعام بە بالاقی گوت، ئایا ئەوە نییە کە هەرچی خودا لە دەمی مندا دەنێت، ئەوە دەپارێزم بۆ ئەوەی بیڵێم؟ و بالاک پێی گوت: وەرە هێشتا لەگەڵ مندا بۆ شوێنێکی دیکە کە لەوێوە ئەوت نابینێت، بەڵکو تەنها بەشێکی ئەوت دەبینیت، بەڵام هەموویان نابینیت، و لەوێوە نەفرەتی بۆ من لێ بکە.

و ئەوی بردە سەر قوللەی چاودێری لە کێڵگەدا لەسەر لووتکەیەکی هەڵکەنراو، و لەوێ حەوت قوربانگای بنیاد نا، و گوێرەکەیەک و بەرانێک لەسەر قوربانگاکە پێشکەش کرد. بەلعام بە بالاقی گوت: لەسەر قوربانییەکانت ڕاوەستە، من دەڕۆم پرسیار لە خودا بکەم. و خودا بەلعامی ڕووبەڕووبووەوە، و وشەیەکی خستە ناو دەمی ئەو، و فەرمووی: بگەڕێوە بۆ لای بالاق، و ئەم شتانە پێی بڵێ. و گەڕایەوە بۆ لای ئەو، و ئەو وەستابوو لەسەر قوربانی سووتاندنی تەواوی خۆی، و هەموو میرەکانی مۆئاب لەگەڵی، و بالاق پێی گوت، یەزدان چی فەرموو؟ و کاتێک نموونەکەی خۆی هەڵگرتەوە، گوتی: هەستە بالاک و گوێبگرە، گوێ بدە ئەی شایەت، کوڕی سیفۆر. خودا وەک مرۆڤ نییە کە درۆ بکات، نە وەک کوڕی مرۆڤ کە هەڕەشە بکرێت. ئایا ئەو گوتی و ناکات؟ قسەی کرد و نامێنێتەوە پێی؟ ببینە، بۆ بەرەکەتدان وەرم گرتووە، بەرەکەت دەدەم، و هەرگیز ڕووناکەمەوە. ماندووبوون لە یاقوبدا نابێت، نە ئازار لە ئیسرائیلدا دەبینرێت، یەزدانی پەروەردگاری ئەو لەگەڵ ئەودایە، شکۆمەندی فەرمانڕەوایان لە ئەودایە. خوا کە ئەوی لە میسر دەرهێناوە، وەک شکۆمەندی یەک شاخە بۆ ئەو. نا، چونکە فاڵگرتنەوە لە یاقوب نییە، نە پێشبینی لە ئیسرائیل، بەپێی کات بە یاقوب دەگوترێت، و بە ئیسرائیل، خودا چی تەواو دەکات؟ ببینە، گەل وەک بەچکەی شێر هەڵدەستێتەوە و وەک شێر شانازی دەکات، ناخەوێت تاوەکو نێچیر دەخوات و خوێنی برینداران دەخواتەوە.

و بالاک بە بەلعام گوت، نە نەفرەتی لێ بکە بۆ من، نە بەرەکەتیشی پێ بدە. و بەلعام وەڵامی دایەوە و بە بالاقی گوت: ئایا پێم نەگوتیت و نەمگوت، ئەو وشەیەی کە خودا دەیفەرموێت، من ئەوە دەکەم؟ بالاک بە بەلعامی گوت: وەرە دەتبەم بۆ شوێنێکی تر، ئەگەر خودا ڕازی بێت، لەوێوە نەفرەتی لێبکە بۆ من. و بەلاک بەلعامی برد بۆ سەر لووتکەی فەغۆر، کە درێژبووەوە بۆ ناو چۆڵەوانی. و بەلعام بە بالاقی گوت: لێرە حەوت قوربانگام بۆ بنیاد بنێ و لێرە حەوت گوێرەکە و حەوت بەرانم بۆ ئامادە بکە. و بالاک کردی وەک چۆن بەلعام پێی گوت، و گوێرەکەیەک و بەرانێک لەسەر قوربانگاکە پێشکەش کرد.

### 24

کاتێک بەلعام بینی کە باشە لەبەردەم یەزدان بەرەکەتدانی ئیسرائیل، بەپێی نەریتی خۆی نەچووە بۆ دیداری فاڵەکان، بەڵکو ڕووی خۆی گەڕاندەوە بەرەو چۆڵەوانی. و بەلعام چاوەکانی خۆی بەرزکردەوە، ئیسرائیلی بینی کە بەپێی هۆزەکان چادریان هەڵداوە، و ڕۆحی خودا هاتە سەری. و کاتێک پەندەکەی خۆی هەڵگرت، گوتی، بەلعامی کوڕی بەعۆر دەڵێت، ئەو پیاوە دەڵێت کە بەڕاستی دەبینێت، ئەو دەڵێت کە گوێی لە وشەکانی بەهێز گرتووە، ئەوەی کە بینینی خودای لە خەودا بینیوە، چاوەکانی کراوەتەوە. چۆن جوانن ماڵەکانت ئەی یاقوب، چادرەکانت ئەی ئیسرائیل، وەک دۆڵەکان کە سێبەر دەکەن، و وەک باخچەکان لەسەر ڕووبار، و وەک چادرەکان کە یەزدان هەڵیواسین، و وەک ئورزەکان لەلای ئاوەکان. پیاوێک لە تۆوی ئەو دەردەچێت، و فەرمانڕەوایی نەتەوەی زۆر دەکات، و پاشایەتی گۆگ بەرزدەکرێتەوە، و پاشایەتی ئەو گەشە دەکات. خودا ئەوی لە میسرەوە ڕێنمایی کرد، وەک شکۆمەندی تاکشاخ بۆی هەیە، نەتەوەکانی دوژمنانی دەخوات، و مۆخی پارچە قەڵەوەکانیان دەردەهێنێت، و بە تیرەکانی دوژمن دەتەقێنێت. پاڵکەوتوو پشووی دا وەک شێر و وەک بەچکە شێر، کێ هەڵیدەستێنێتەوە؟ ئەوانەی داوای بەرەکەت بۆ تۆ دەکەن بەرەکەتدار بن، و ئەوانەی نەفرەتت لێ دەکەن نەفرەت لێکراون.

بالاک لەسەر بەلعام تووڕە بوو و دەستی لێدا، بالاک بە بەلعامی گوت: بانگم کردیت بۆ ئەوەی نەفرەت لە دوژمنەکەم بکەیت، بەڵام ئەوەتا بۆ سێیەم جار بەرەکەتت پێداون. ئێستا کەواتە هەڵبێ بۆ شوێنەکەی خۆت، گوتم ڕێزت دادەنێم، و ئێستا یەزدان تۆی لە شکۆمەندی بێبەش کردووە. و بەلعام بە بالاق گوت: ئایا بە نێردراوەکانت کە بۆ لای منت ناردن قسەم نەکرد و نەمگوت، ئەگەر بەلاق پڕ لە زیو و زێڕ ماڵەکەی خۆی بداتە من، ناتوانم لە وشەی یەزدان سەرپێچی بکەم بۆ ئەوەی لە خۆمەوە چاکە یان خراپە بکەم، هەرچی خودا بڵێت، ئەوە دەڵێم. و ئێستا ببینە، من دەگەڕێمەوە بۆ شوێنی خۆم، وەرە، ڕاوێژت پێ دەکەم کە ئەم گەلە چی بە گەلەکەت دەکات لە کۆتایی ڕۆژەکاندا.

و کاتێک نموونەکەی خۆی هەڵگرتەوە، وتی

بەلعامی کوڕی بەعۆر دەڵێت، ئەو پیاوە دەڵێت کە بەڕاستی دەبینێت، گوێ لە وشەکانی خودا دەگرێت، زانیاری لە هەرەبەرزەوە دەزانێت، و بینینی خودا لە خەودا بینیوە، چاوەکانی ئەو داپۆشراون. پیشانی دەدەم بۆ ئەو، و نەک ئێستا، بەرەکەتداری دەکەم، و نزیک نابێتەوە، ئەستێرەیەک هەڵدێت لە یاقوب، پیاوێک هەڵدەستێت لە ئیسرائیل، و تێکدەشکێنێت ڕابەرەکانی مۆئاب، و تاڵانی دەکات هەموو کوڕەکانی شیت. و ئەدۆم دەبێتە میرات، و عیسۆی دوژمنەکەی دەبێتە میرات، و ئیسرائیل بە هێزەوە کاری کرد. و لە یاقوبەوە هەڵدەستێتەوە و ئەوەی لە شارەکە ڕزگاری کراوە لەناودەبات. و کاتێک عەمالێقی بینی، پەندەکەی خۆی هەڵگرت و گوتی: عەمالێق سەرەتای نەتەوەکانە، و تۆوی ئەوان لەناودەچێت. و کاتێک قێنییەکەی بینی و پەندەکەی خۆی هەڵگرت، گوتی: بەهێزە نیشتەجێبوونەکەت، و ئەگەر هێلانەکەت لەسەر بەردێک دابنێیت، و ئەگەر هێلانەی فێڵبازی بۆ بەعۆر دروست بێت، ئاشووریەکان تۆ دەبەنە دیل. و کاتێک ئۆگی بینی و نموونەکەی خۆی هەڵگرت، گوتی: ئای ئای، کێ دەژیێت کاتێک خودا ئەمانە دادەنێت؟ و دەچێتەدەرەوە لە دەستی کیتیایان، و ئازار دەدەن بە ئاشور، و ئازار دەدەن بە عیبرانییەکان، و خۆیان بە یەک دڵ لەناودەچن. و بەلعام هەستا و ڕۆیشت، گەڕایەوە بۆ شوێنی خۆی، و بالاقیش ڕۆیشت بۆ لای خۆی.

### 25

و ئیسرائیل لە شتیم نیشتەجێبوو، و گەلەکە گڵاوکرا بە لەشفرۆشی لەگەڵ کچانی مۆئاب. و بانگهێشتیان کردن بۆ قوربانییەکانی بتەکانیان، و گەل لە قوربانییەکانیان خوارد، و کڕنۆشیان برد بۆ بتەکانیان. ئیسرائیل خۆی تەرخان کرد بۆ بەعل‌پەعۆر، و پەروەردگار بە تووڕەیی لە ئیسرائیل تووڕە بوو. یەزدان بە موسای فەرموو: هەموو سەرکردەکانی گەل بگرە و لەبەردەم خۆردا نموونەیان لێ بکە بۆ یەزدان، ئیتر تووڕەیی هەڵچوونی یەزدان لە ئیسرائیل دەگەڕێتەوە. و موسا بە هۆزەکانی ئیسرائیل گوت: هەریەکە لە ئێوە ئەو کەسە خۆی بکوژێت کە بۆ بەعل‌فەغۆر تەرخانکرا. و ئەوەتا پیاوێک لە کوڕانی ئیسرائیل هات و برای خۆی هێنا بۆ لای ژنە میدیانییەکە لەبەردەم موسا، و لەبەردەم هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل، ئەوان لە دەرگای چادری شایەتی دەگریان. و کاتێک فینەحاس کوڕی ئەلعازار کوڕی هارونی کاهین بینی، هەستا لە ناوەڕاستی کۆمەڵەکە، و ڕمێکی گرتە دەست. چووە ژوورەوە دوای پیاوە ئیسرائیلییەکە بۆ ناو کوورەکە، و هەردووکیانی کرد، پیاوە ئیسرائیلییەکە و ژنەکە لە ڕێگەی منداڵدانییەوە، و دەردەکە لە کوڕانی ئیسرائیل وەستا. ئەوانەی لە دەردەکەدا مردن، چوار و بیست هەزار کەس بوون.

و یەزدان بە موسای فەرموو: فینیحاسی کوڕی ئەلعازار، کوڕی هارونی کاهین، تووڕەییەکەی منی لە کوڕانی ئیسرائیل ڕاگرت، کاتێک دڵگەرمی منی لەنێویاندا نیشان دا، و بۆیە کوڕانی ئیسرائیلم لە دڵگەرمی خۆمدا لەناو نەبردن. بەم جۆرە گوتم: ئەوەتا من پەیمانی ئاشتی دەدەمە ئەو، و دەبێت بۆ ئەو و بۆ تۆوەکەی لەگەڵ ئەو پەیمانی کاهینیێتی هەتاهەتایی، لەجیاتی ئەوەی کە دڵگەرمی نیشاندا بۆ خودای خۆی، و کەفارەتی کرد بۆ کوڕانی ئیسرائیل. ناوی پیاوە ئیسرائیلییەکەی کوژراو، کە لەگەڵ ژنە میدیانییەکە کوژرا، زەمبری بوو، کوڕی سەلمۆن، فەرمانڕەوای ماڵی خێزانەکانی شیمۆن. و ناوی ئەو ژنە میدیانییە کە کوژرا، خاسبی بوو، کچی سوور، فەرمانڕەوای نەتەوەی ئۆمۆس، لە ماڵی خێزانەکانی میدیان.

و یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی: لەگەڵ کوڕانی ئیسرائیل بدوێ و پێیان بڵێ: دوژمنایەتی بکەن لەگەڵ مەدیانییەکان و لێیان بدەن. چونکە ئەوان خۆیان دوژمنایەتیتان دەکەن لە فێڵبازیدا، بە هەموو ئەو فێڵانەی کە لە ڕێگەی فەغۆرەوە دەیانکەن لەگەڵتان، و لە ڕێگەی خازبی کچی سەرۆکی میدیانەوە، خوشکیان، ئەوەی لە ڕۆژی لێدانەکەدا لە ڕێگەی فەغۆرەوە لێدرا.

### 26

و دوای لێدانەکە ڕوویدا، یەزدان لەگەڵ موسا و ئەلعازاری کاهین قسەی کرد و فەرمووی، بگرە سەرژمێری هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل لە تەمەنی بیست ساڵ و بەرەوژوور، بەپێی ماڵە باوکییەکانیان، هەموو ئەوانەی دەچنە جەنگ لە ئیسرائیل.

موسا و ئەلعازاری کاهین لە عەراڤۆتی مۆئاب لەسەر ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا قسەیان کرد و گوتیان، لە بیست ساڵەوە و بەرەو سەرەوە، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا کرد، و کوڕانی ئیسرائیل ئەوانەی لە میسر هاتنە دەرەوە ڕەئوبێن کوڕە نۆبەرەی ئیسرائیل بوو، کوڕەکانی ڕەئوبێن: ئەنۆخ و گەلی ئەنۆخ، فەڵو و گەلی فەڵو. بۆ ئەسرۆن، گەلی ئەسرۆنەی، بۆ خارمی، گەلی خارمی. ئەمانە گەلانی ڕەئوبێن بوون، و ژمارەکردنەکەیان سێ و چل هەزار و حەوت سەد و سی بوو.

و کوڕەکانی فەڵو، ئەلیاب. وە کوڕەکانی ئەلیاب، نەموئێل و داتان و ئەبیرۆن، ئەمانە بانگکراوانی کۆمەڵ بوون، ئەمانە ئەوانەن کە هەستانەوە لەسەر موسا و هارون لە کۆمەڵی قۆرەح، لە هەستانەوەکەی دژی یەزدان. و زەوی دەمی خۆی کردەوە و ئەوان و قۆرەحی قووتدایەوە، لە مردنی کۆمەڵەکەی، کاتێک ئاگرەکە پەنجا و دوو سەد کەسی خوارد، و بوونە نیشانە. بەڵام کوڕەکانی قۆرەح نەمردن.

و کوڕەکانی شیمۆن، گەلی کوڕەکانی شیمۆن، بۆ نەموئێل، گەلی نەموئێلی، بۆ یامین، گەلی یامینی، بۆ یاخین، گەلی یاخینی، بۆ زەرەح گەلی زەرەحییەکان، بۆ شاول، گەلی شاولییەکان. ئەمانە گەلانی شیمۆن لە سەرژمێرییەکەیان، بیست و دوو هەزار و دوو سەد.

کوڕەکانی یەهودا ئێر و ئۆنان بوون، و ئێر و ئۆنان لە خاکی کەنعان مردن. و کوڕەکانی یەهودا بوون بەپێی خێڵەکانیان: بۆ شیلۆم، گەلی شیلۆنی، بۆ فارێس، گەلی فارێسی، بۆ زەرەح، گەلی زەرەحی. و کوڕەکانی فارێس بوون: بۆ ئەسرۆن، گەلی ئەسرۆنی، بۆ یامون، گەلی یامونی. ئەمانە گەلانی یەهودا بەپێی پشکنینی ئەوان، شەست و حەفتا هەزار و پێنج سەد.

و کوڕەکانی یەساخار بەپێی خێڵەکانیان: بۆ تۆلاع، گەلی تۆلاعییەکان، بۆ فوواع، گەلی فوواعییەکان، بۆ یاسوب، گەلی یاسوبی، بۆ سامرام، گەلی سامرامی. ئەمانە گەلانی یەساخار لە ژمارەیاندا، شەست و چوار هەزار و چوار سەد.

کوڕانی زەبولون بەپێی هۆزەکانیان، بۆ سەرێد، گەلی سەرێدی، بۆ ئەڵۆن، گەلی ئەڵۆنی، بۆ ئەڵێل، گەلی ئەڵێلی. ئەمانە گەلانی زەبولون لە سەرژمێریی ئەواندا، شەست هەزار و پێنج سەد.

کوڕانی گاد بەپێی هۆزەکانیان: بۆ سافۆن، گەلی سافۆنی؛ بۆ ئاگی، گەلی ئاگی؛ بۆ سوونی، گەلی سوونی. بۆ ئازێنی، گەلی ئازێنی، بۆ ئەددی، گەلی ئەددی، بۆ ئارۆد، گەلی ئارۆئادی، بۆ ئاریێل، گەلی ئاریێلی. ئەمانە گەلانی کوڕانی گاد لە سەرژمێریان، چوار و چل هەزار و پێنج سەد.

کوڕانی ئاشێر بەپێی هۆزەکانیان، بۆ یامین، گەلی یامینییەکان، بۆ یێسوو، گەلی یێسوویییەکان، بۆ باریا، گەلی باریایییەکان. بۆ کۆبێر، گەلی کۆبێری، بۆ مێلخیێل، گەلی مێلخیێلی. و ناوی کچی ئاشێر، سارا بوو. ئەمانە گەلانی ئاشێرن لە ژمارەکردنی ئەوان، سێ و چل هەزار و چوار سەد.

کوڕانی یوسف بەپێی هۆزەکانیان، مەنەسا و ئەفرایم.

کوڕانی مەنەشە: بۆ ماخیر، گەلی ماخیرییەکان، و ماخیر بووە باوکی گلعاد، بۆ گلعاد، گەلی گلعادییەکان. ئەمانە کوڕەکانی گلعادن: ئەحیعەزەر، گەلی ئەحیعەزەرییەکان، خەلەگ، گەلی خەلەگییەکان. بۆ ئەسریێل، گەلی ئەسریێلی، بۆ شەخەم، گەلی سوخەمی. بۆ سیماعێر، گەلی سیماعێری، و بۆ ئۆفێر، گەلی ئۆفێری. ئەو سەلپاعادی کوڕی ئۆفێر، کوڕی بۆ نەبوو، بەڵام کچان، ئەمانەش ناوەکانی کچەکانی سەلپاعادن: مالا، نوعا، ئێگلا، مێلخا، تێرسا. ئەمانە گەلانی مەنەشەن لە ژمارەکردنی ئەوان، دوو و پەنجا هەزار و حەوت سەد.

ئەمانە کوڕەکانی ئەفرایمن: بۆ سوتەلا، گەلی سوتەلانییەکان؛ بۆ تانەخ، گەلی تانەخییەکان. ئەمانە کوڕەکانی سوتھالان، بۆ ئێدەن، گەلی ئێدەنییەکان. ئەمانە گەلانی ئەفرایمن لە ژماردنی ئەوان، سی و دوو هەزار و پێنج سەد. ئەمانە گەلانی کوڕانی یوسفن بەپێی گەلانی ئەوان.

کوڕانی بنیامین بەپێی هۆزەکانیان: بۆ بالێ، هۆزی بالییەکان؛ بۆ ئاسوبێر، هۆزی ئاسوبێرییەکان؛ بۆ یاخیران، هۆزی یاخیرانییەکان.

بۆ سۆفان، گەلی سۆفانیس. کوڕەکانی بالێ ئادار و نۆعیمان بوون، بۆ ئادار گەلی ئاداری، و بۆ نۆعیمان گەلی نۆعیمانی. ئەمانە کوڕەکانی بنیامین بەپێی خێڵەکانیان لە ژمارەکردنیان، پێنج و سی هەزار و پێنج سەد.

و کوڕەکانی دان بەپێی هۆزەکانیان: بۆ شوحام، گەلی شوحامییەکان. ئەمانە هۆزەکانی دان بەپێی هۆزەکانیان. هەموو گەلانی شوحامییەکان بەپێی پشکنینی ئەوان، چوار و شەست هەزار و چوار سەد.

کوڕانی نەفتالی بەپێی هۆزەکانیان: بۆ ئاسیێل، هۆزی ئاسیێلییەکان؛ بۆ گاونی، هۆزی گاونییەکان. بۆ یەسەر، گەلی یەسەری، بۆ سەللەم، گەلی سەللەمی. ئەمانە گەلانی نەفتالین لە سەرژمێرییەکەیاندا، چل هەزار و سێ سەد.

ئەمە ژمارەکردنی کوڕانی ئیسرائیلە، شەش سەد هەزار و هەزار و حەوت سەد و سی.

و یەزدان بە موسای فەرموو: بۆ ئەمانە زەوییەکە دابەش دەکرێت، بۆ میراتگرتن بەپێی ژمارەی ناوەکان. بۆ ئەوانەی زیاترن میراتەکە زیاد دەکەیت، و بۆ ئەوانەی کەمترن میراتەکەیان کەم دەکەیت، بۆ هەریەکەیان، وەک چۆن ژمێردران، میراتەکەیان پێدەدرێت. بە پشکەکان زەوی دابەش دەکرێت بۆ ناوەکان، بەپێی هۆزەکانی باوکانیان میراتیان دەبێت. لە ڕێگەی تیروپشک میراتی ئەوان لەنێوان زۆر و کەم دابەش دەکەیت.

و کوڕەکانی لێڤی بەپێی خێڵەکانیان: بۆ گێرشۆن، گەلی گێرشۆنییەکان؛ بۆ قەهات، گەلی قەهاتییەکان؛ بۆ مەراری، گەلی مەراریەکان. ئەمانە گەلانی کوڕانی لێڤین: گەلی لۆبێنی، گەلی حەبرۆنی، گەلی قۆرەح، و گەلی موسی، و قەهات باوکی عەمرام بوو. ناوی ژنەکەی ئەو یۆخەبەد بوو، کچی لێڤی، کە ئەمانەی بۆ لێڤی لە میسر لەدایکبوو، و هارون و موسا و مەریەمی خوشکی ئەوانی بۆ عەمرام لەدایکبوو. و بوون بۆ ئەهارون: نادەب و ئەبیود و ئەلعازار و ئیسامار. نادەب و ئەبیود مردن لە کاتی پێشکەشکردنی ئاگری بێگانە لەبەردەم یەزدان لە چۆڵەوانی سینا. ئەوان لە ژمارەکردنەکەیاندا بوون بە سێ و بیست هەزار، هەموو نێرینەیەک لە تەمەنی یەک مانگ و بەرەو سەرەوە، چونکە نەژمێردران لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلدا، لەبەر ئەوەی بەش بۆ ئەوان نادرێت لە ناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلدا.

ئەمە سەرژمێری موسا و ئەلعازاری کاهین بوو، کە کوڕانی ئیسرائیلیان لە عەراڤۆسی مۆئاڤ لەسەر ڕووباری ئوردون بەرامبەر یەریحۆ سەرژمێری کردن. لەمانەدا هیچ پیاوێک نەبوو لەو کەسانەی کە لەلایەن موسا و هارونەوە ژمێردرابوون، ئەوانەی کوڕەکانی ئیسرائیلیان لە چۆڵەوانی سیناوە پشکنی. چونکە یەزدان پێی فەرموون: بە مردن دەمرن لە چۆڵەوانی، و نەهێڵرا لە ئەوان تەنانەت یەکێکیش، جگە لە کالێب کوڕی یەفوننە و یەشوعی کوڕی نون.

### 27

کچەکانی سەلپاعادی کوڕی ئۆفێر، کوڕی گەلاعاد، کوڕی ماخیر، لە گەلی مەنەسا، لە کوڕانی یوسف هاتن، ئەمانەش ناوەکانیان بوون: مەعلا، نوعا، ئەگلا، مەلخا و تێرسا. و ڕاوەستان لەبەردەم موسا، و لەبەردەم ئەلعازاری کاهین، و لەبەردەم سەرۆکەکان، و لەبەردەم هەموو کۆمەڵ لەسەر دەرگای چادری شایەتی، دەڵێن: باوکمان لە چۆڵەوانی مرد، و خۆی لەناو ئەو کۆمەڵەی کە لەبەردەم یەزدان لە کۆمەڵی قۆرەح کۆبوونەوە نەبوو، چونکە بەهۆی گوناهی خۆیەوە مرد، و کوڕی نەبوو. با ناوی باوکمان لەناو گەلەکەی نەسڕێتەوە، چونکە کوڕی نییە. موڵکێکمان بدەنە ئێمە لەناو براکانی باوکمان. و موسێن دادوەری ئەوانی لەبەردەم یەزدان هێنا.

و یەزدان بە موسای فەرموو، وتن، بە ڕاستی کچانی سەلفەحاد قسەیان کردووە، دیاری دەدەیتە وان دەستکەوتی میرات لە ناوەڕاستی براکانی باوکیان، و میراتی باوکیان بۆیان دادەنێیت. و بە کوڕەکانی ئیسرائیل قسە دەکەیت. گوتن، ئەگەر پیاوێک بمرێت و کوڕی نەبێت، میراتەکەی بۆ کچەکەی دەگوازنەوە، ئەگەر کچی نەبێت، ئەوا میراتەکە بە براکەی دەدەن. ئەگەر بەڵام برایانی نەبێت، ئەوا میراتەکە بە براکەی باوکی دەدەن. ئەگەر براکانی باوکی ئەو نەبن، ئەوا میراتەکە بە نزیکترین خزمی ئەو لە هۆزەکەی دەدەن، بۆ ئەوەی میراتی ئەو ببات، و ئەمە دەبێتە یاسای حوکم بۆ کوڕانی ئیسرائیل، وەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا.

پەروەردگار بە موسای فەرموو: سەربکەوە بۆ ئەو کێوەی لە ئەوبەری ڕووباری ئوردونە، کێوی نابۆ، و سەیری خاکی کەنعان بکە کە من بە کوڕانی ئیسرائیل دەیدەمە وەک موڵک. و دەیبینیت، و تۆش دەزیاد کرێیت بۆ گەلەکەت، وەک چۆن هارونی براکەت لە شاخی هۆر زیاد کرا. چونکە پێشێلتان کرد لە وشەکەی من لە چۆڵەوانی سین، لە کاتی ناڕەزایەتی کۆمەڵەکە بۆ پیرۆزکردنی من، پیرۆزتان نەکردم لەسەر ئاوەکە لەبەردەم ئەوان، ئەمە ئاوی ناکۆکییە لە قادێش لە چۆڵەوانی سین. و موسا بە یەزدانی گوت، با یەزدان، خودای ڕۆحەکان و هەموو گۆشت، پیاوێک لەسەر ئەم کۆمەڵە دابنێت. ئەوەی لەپێشیان دەچێتە دەرەوە، و ئەوەی لەپێشیان دێتە ژوورەوە، و ئەوەی دەریاندەهێنێت، و ئەوەی دەریانهێنێتە ژوورەوە، و کۆمەڵی یەزدان نابێت وەک مەڕێک بێت کە شوانی نییە. یەزدان بە موسای فەرموو و گوتی: یەشوعی کوڕی نون، ئەو پیاوەی کە ڕۆحی لە خۆیدایە، بۆ خۆت ببە و دەستەکانت لەسەری دابنێ. و ڕایدەگریت ئەو لەبەردەم ئەلعازاری کاهین، و فەرمان دەدەیت بۆ ئەو لەبەردەم هەموو کۆمەڵ، و فەرمان دەدەیت دەربارەی ئەو لەبەردەم ئەوان. و تۆ شکۆمەندی خۆتت دەدەیتە ئەو، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل گوێڕایەڵی ئەو بن. و لەبەردەم ئەلعازاری کاهین ڕادەوەستێت، و پرسیار لێ دەکەن لەبارەی حوکمی نیشاندانەکان لەبەردەم یەزدان. لەسەر فەرمانی ئەو دەچنە دەرەوە، و لەسەر فەرمانی ئەو دێنە ژوورەوە، ئەو و کوڕانی ئیسرائیل بە یەک دڵ، و هەموو کۆمەڵەکە.

و موسا وەک یەزدان فەرمانی پێ‌کرد، ئاوای کرد، و یەشوعی برد و لەبەردەم ئەلعازاری کاهین و لەبەردەم هەموو کۆمەڵەکە ڕایگرت. و دەستەکانی لەسەر ئەو دانا، و ئەوی پێکهێنا هەروەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا.

### 28

و یەزدان بە موسای فەرموو: فەرمان بدە بە کوڕانی ئیسرائیل و پێیان بڵێ: دیارییەکانم، پێشکەشکراوەکانم، قوربانییەکانم کە بۆنی خۆشن، دەبێت بیانپارێزن بۆ پێشکەشکردنیان پێم لە جەژنەکانمدا. و دەڵێیت بۆ ئەوان: ئەمانە ئەو پێشکەشکراوانەن کە دەیانهێننە یەزدان، دوو بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی لە ڕۆژێکدا بۆ قوربانی سووتاو بەردەوام. بەرخی یەکەم لە بەیانیدا دەکەیت، و بەرخی دووەم لە ئێوارەدا دەکەیت.

و دەیەمی ئەفا ئاردی نەرم دەکەیت بۆ قوربانی تێکەڵکراو لە ڕۆن لە چارەکی هین. قوربانی سووتاوی بەردەوام، ئەوەی لە کێوی سینا پێشکەش کرا، بۆنێکی خۆش بۆ یەزدان. و شەرابی پێشکەشکراوەکەی ئەو، چارەکی ئینێک بۆ بەرخە یەکەکە، لە شوێنی پیرۆز دەڕێژیت شەرابی پێشکەشکراوی خواردنەوەی بەهێز بۆ یەزدان. و بەرخی دووەم لە کاتی ئێوارەدا ئامادە دەکەیت، بەپێی قوربانییەکەی و شەرابە پێشکەشکراوەکەی ئامادەی دەکەن، وەک بۆنێکی خۆشبۆ بۆ یەزدان. و لە ڕۆژی شەممە دوو بەرخی ساڵەکی بێ کەموکوڕی پێشکەش دەکەن، و دوو دەیەکی ئاردی نرم کە بە ڕۆن تێکەڵکراوە بۆ قوربانی و شەرابی پێشکەشکراو. قوربانی سووتاوی شەممەکان لە شەممەکاندا لەسەر قوربانی سووتاوی بەردەوام، و شەرابی پێشکەشکراوەکەی.

و لە مانگە نوێیەکاندا، قوربانی سووتاندن پێشکەش دەکەن بۆ یەزدان: دوو گوێرەکە لە گایان، و یەک بەران، حەوت بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. سێ دەیەک لە ئاردی نرم تێکەڵکراو لە ڕۆن بۆ گوێرەکە یەکەکە، و دوو دەیەک لە ئاردی نرم تێکەڵکراو لە ڕۆن بۆ بەرانە یەکەکە، دەیەمێکی دەیەم لە ئاردی نازک تێکەڵکراو لە ڕۆن بۆ بەرخە یەکەکە، قوربانییەکی بۆنی خۆش، پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان. شەرابی پێشکەشکردنیان نیوەی ئەو دەبێت بۆ گوێرەکەیەک، و سێیەکی ئەو دەبێت بۆ بەرانێک. و چوارەکی ئەو شەراب دەبێت بۆ بەرخێک، ئەمە قوربانی سووتاندنە لە مانگێکەوە بۆ مانگەکانی ساڵ.

ئەو کارەیەک لە بزنەکان دەربارەی گوناه بۆ یەزدان، لەسەر قوربانی سووتاندنی بەردەوام ئەنجام دەدرێت، وە شەرابە پێشکەشکراوەکەی.

و لە مانگی یەکەمدا، لە ڕۆژی چواردەیەمی مانگدا، جەژنی پەسخا بۆ یەزدان. و لە ڕۆژی پازدەیەمی ئەم مانگەدا جەژنە، حەوت ڕۆژ نانی فەتیرە دەخۆن. ڕۆژی یەکەم کە پیرۆز ناودەبرێت بۆ ئێوە دەبێت، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن. و قوربانی سووتاندن وەک پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان پێشکەش دەکەن: دوو گوێرەکە لە گایان، یەک بەران، حەوت بەرخی یەک ساڵە، ئەمانە دەبێت بێ کەموکوڕی بن بۆ ئێوە. و قوربانی ئەوان ئاردی نەرم تێکەڵکراو لە ڕۆن، سێ دەیەک بۆ گوێرەکەیەک، و دوو دەیەک بۆ بەرانەکەیەک. دەیەکی دەیەک دەکەیت بۆ هەر بەرخێک، بۆ حەوت بەرخەکە. و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه، بۆ کەفارەت کردن بۆ ئێوە جگە لە قوربانی سووتاندنی تەواوی بەردەوامی بەیانییەکە، کە قوربانی سووتاندنی بەردەوامە. ئەمانە بەپێی ئەمانە دەکەن لە هەر ڕۆژێک بۆ ماوەی حەوت ڕۆژەکە، دیاری و قوربانی بۆ بۆنێکی خۆشبۆ بۆ یەزدان، لەسەر قوربانی سووتاندنەوە بەردەوامەکە دەبێت شەرابە ڕژاوەکەی دابنێیت. و ڕۆژی حەوتەم پیرۆز پێگوترا دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن لەو ڕۆژەدا.

لە ڕۆژی نوێکاندا، کاتێک قوربانییەکی نوێ پێشکەش بە یەزدانی هەفتەکان دەکەن، بانگکراوێکی پیرۆز دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن. و قوربانی سووتاندن پێشکەش دەکەن بۆ بۆنی خۆشی بۆ یەزدان: دوو گوێرەکە لە گاگەل، یەک بەران، حەوت بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانی ئەوان ئاردی نەرم تێکەڵکراو لە ڕۆن، سێ دەیەک بۆ گوێرەکەیەک، و دوو دەیەک بۆ بەرانەکەیەک. دەیەمێک دەیەمێک بۆ هەر بەرخێک، بۆ حەوت بەرخەکە، و گیسکێک لە بزن دەربارەی گوناه، بۆ کەفارەت کردن بۆ ئێوە، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام. و قوربانی ئەوان بۆ من دەکەن، بێ کەموکوڕی دەبن بۆ ئێوە، و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان.

### 29

لە مانگی حەوتەم، لە یەکی مانگدا، بانگکراوێکی پیرۆز دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن، ڕۆژی نیشانە دەبێت بۆ ئێوە. و ئێوە قوربانی سووتاندنەکان دەکەن بۆ بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان: گوێرەکەیەکی یەک لە گاگەل، بەرانێکی یەک، حەوت بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانی ئەوان ئاردی نەرم تێکەڵکراو لە ڕۆن، سێ دەیەک بۆ گوێرەکەیەک، و دوو دەیەک بۆ بەرانەکەیەک، دەیەمێک دەیەمێک بۆ هەر بەرخێک، بۆ حەوت بەرخەکە، و یەک گیسک لە بزن بۆ گوناه، بۆ کەفارەت کردن بۆ ئێوە جگە لە قوربانییە سووتاوەکانی مانگی نوێ، و قوربانییەکانیان، و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان، و قوربانییە سووتاوە بەردەوامەکە، و قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بەپێی لێکدانەوەیان بۆ بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان.

لە دەیەمی ئەم مانگەدا، ڕۆژێکی پیرۆز دەبێت بۆ ئێوە، دەبێت گیانەکانی خۆتان ئازار بدەن، و هیچ کارێک ناکەن. و قوربانی سووتاندن پێشکەش دەکەن بۆ بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان، پێشکەشکراوەکان بۆ یەزدان: گوێرەکەیەکی مانگا، بەرانێک، حەوت بەرخی یەک ساڵە، کە بێ کەموکوڕی دەبن بۆ ئێوە. قوربانی ئەوان ئاردی نەرم تێکەڵکراو لە ڕۆن، سێ دەیەک بۆ گوێرەکەیەک، و دوو دەیەک بۆ بەرانەکەیەک. دەیەمێک دەیەمێک بۆ هەر بەرخێک، بۆ حەوت بەرخەکە، و گیسکێک لە بزن یەک دەربارەی گوناه، بۆ کەفارەتکردن دەربارەی ئێوە، جگە لە ئەوەی دەربارەی گوناهەکەی کەفارەتەکە، و قوربانی سووتاندنە بەردەوامەکە، قوربانییەکەی ئەو، و شەرابە پێشکەشکراوەکەی ئەو بەپێی لێکدانەوەکە بۆ بۆنی خۆشبۆیی، پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان.

لە ڕۆژی پازدەیەمی مانگی حەوتەمی ئەم ساڵە، کۆبوونەوەیەکی پیرۆز دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی ئاسایی ئەنجام نادەن، و ئاهەنگەکە بۆ یەزدان بگێڕن بۆ ماوەی حەوت ڕۆژ. و قوربانی سووتاندنتان پێشکەش دەکەن، پێشکەشکراوێک بۆ بۆنی خۆشبۆیی بۆ یەزدان، لە ڕۆژی یەکەمدا سێزدە گوێرەکە لە گا، دوو بەران، چواردە بەرخی ساڵەکە، دەبێت بێ کەموکوڕی بن. قوربانییەکانیان ئاردی نرم تێکەڵکراو لە ڕۆن، سێ دەیەک بۆ هەر گوێرەکەیەک، بۆ سێزدە گوێرەکەکە، و دوو دەیەک بۆ هەر بەرانێک، بۆ دوو بەرانەکە. دەیەمێک دەیەمێک بۆ هەر بەرخێک، بۆ چواردە بەرخەکە، و گیسکێک لە بزنەکان دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان.

و لە ڕۆژی دووەم، دوازدە گوێرەکە، دوو بەران، چواردە بەرخی ساڵەکە بێ کەموکوڕی. قوربانی ئەوان و پێشکەشکراوی خواردنەوەیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان و بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزن دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانی ئەوان و پێشکەشکراوە شلەکانی ئەوان.

لە ڕۆژی سێیەم: گوێرەکە یازدە، بەران دوو، بەرخی یەک ساڵە چواردە بێ کەموکوڕی. قوربانی ئەوان و پێشکەشکراوی خواردنەوەیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان و بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزنەکان دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان.

لە ڕۆژی چوارەمدا دە گوێرەکە، دوو بەران، چواردە بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان، بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزنەکان دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان.

لە ڕۆژی پێنجەمدا نۆ گوێرەکە، دوو بەران، چواردە بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان، بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزن دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانی ئەوان و شەرابە پێشکەشکراوەکانی ئەوان.

لە ڕۆژی شەشەمدا هەشت گوێرەکە، دوو بەران، چواردە بەرخی یەک ساڵە بێ‌کەموکوڕی. قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان، بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزن دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانی ئەوان و شەرابە پێشکەشکراوەکانی ئەوان.

لە ڕۆژی حەوتەم، حەوت گوێرەکە، دوو بەران، چواردە بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بۆ گوێرەکەکان و بەرانەکان و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان، بەپێی لێکدانەوەیان. و گیسکێک لە بزن دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانی ئەوان و شەرابە پێشکەشکراوەکانی ئەوان. و لە ڕۆژی هەشتەم کۆبوونەوەی کۆتایی دەبێت بۆ ئێوە، هیچ کارێکی خزمەتکارانە ناکەن لەو ڕۆژەدا. و قوربانی سووتاندن پێشکەش دەکەن بۆ بۆنی خۆشی، پێشکەشکراوێک بۆ یەزدان: گوێرەکەیەکی یەک، بەرانێکی یەک، حەوت بەرخی یەک ساڵە بێ کەموکوڕی. قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان بۆ گوێرەکە و بەرانەکە و بەرخەکان، بەپێی ژمارەیان و بەپێی ڕێکخستنیان. و گیسکێک لە بزنەکان دەربارەی گوناه، جگە لە قوربانی سووتاندنی بەردەوام، قوربانییەکانیان و شەرابە پێشکەشکراوەکانیان.

ئەمانە دەیکەن بۆ یەزدان لە جەژنەکانتاندا، جگە لە نوێژەکانتان، و ئەوانەی خۆویستانەتان، و قوربانی سووتاوەکانتان، و قوربانییەکانتان، و شەرابە پێشکەشکراوەکانتان، و ڕزگارییەکانتان.

### 30

و موسا بە کوڕانی ئیسرائیل قسەی کرد بەپێی هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی پێ کردبوو. موسا لەگەڵ ڕابەرانی هۆزەکانی کوڕانی ئیسرائیلدا قسەی کرد و گوتی: ئەمە ئەو فەرمایشتەیە کە یەزدان فەرمانی پێ داوە. مرۆڤێک کە نەزرێک بۆ یەزدان دەکات، یان سوێندێک دەخوات، یان پەیوەندێک بە خۆی دەبەستێت سەبارەت بە گیانی خۆی، نابێت وشەی خۆی بشکێنێت، هەموو ئەوەی لە دەمی دەردەچێت دەیکات. ئەگەر بەڵام ژنێک نەزرێک بۆ یەزدان بکات، یان پەیمانێک لە ماڵی باوکی خۆی لە گەنجییدا ببەستێت، ئەگەر باوکی ئەو نوێژەکانی و ئەو پەیوەندییە بەستراوانەی بیستێت کە ئەو بەپێی گیانی خۆی پەیوەندی کردووە، و باوکی بێدەنگ بمێنێتەوە، ئەوا هەموو نوێژەکانی و هەموو ئەو پەیوەندییە بەستراوانەی کە بەپێی گیانی خۆی پەیوەندی کردووە، بۆی دەمێننەوە. ئەگەر بەڵام باوکی ئەو ڕەتی بکاتەوە لە هەر ڕۆژێک کە بیبیستێت، هەموو نوێژەکانی ئەو و پابەندبوونەکانی کە دژی گیانی خۆی دیاری کردووە، بەجێ نابن، و یەزدان پاکی دەکاتەوە، چونکە باوکی ئەو ڕەتی کردەوە.

ئەگەر بەڵام بووبێت دەبێت بۆ پیاوێک، و نوێژەکانی ئەو لەسەر ئەمە بەپێی جیاکردنەوەی لێوەکانی ئەو کە دیاریکردووە دژی گیانی ئەو، و پیاوەکەی بیستێت، و لەو ڕۆژەی کە بیستی بێدەنگ بمێنێتەوە، ئەوا هەموو نوێژەکانی و پابەندبوونەکانی کە بەرامبەر بە گیانی خۆی دیاری کردووە، ڕاوەستێن. ئەگەر بەڵام پیاوەکەی ڕەتی بکاتەوە لەو ڕۆژەی کە دەیبیستێت، هەموو نوێژەکانی ئەو و ئەرکەکانی ئەو کە لەسەر گیانی خۆی دیاری کردووە، نامێننەوە، چونکە پیاوەکە ڕەتی کردووەتەوە، و یەزدان پاکی دەکاتەوە.

و نوێژی ژنی بێوەژن و دەرکراو، هەرچەندە نەزری دەکات بەپێی گیانی خۆی، دەمێننەوە بۆی. ئەگەر بەڵام لە ماڵی پیاوەکەی نەزرەکەی، یان فەرمانەکە بەپێی گیانی لەگەڵ سوێنددا، و پیاوەکەی ئەو بیبیستێت و بێدەنگ بمێنێتەوە بۆی و ڕەتی نەکاتەوە، ئەوا هەموو نوێژەکانی ئەو و هەموو ئەرکەکانی ئەو کە لەسەر گیانی خۆی دیاریکردووە، بەجێدەهێڵدرێن لەسەری. ئەگەر بەڵام پیاوەکەی لایبردووە و لایدەبات لەو ڕۆژەدا کە دەیبیستێت، ئەوا هەموو ئەوەی لە لێوەکانی دەردەچێت بەپێی نوێژەکانی و بەپێی پابەندبوونەکانی دژی گیانی، نامێنێتەوە بۆی، چونکە پیاوەکەی لایبردووە، و یەزدان پاکی دەکاتەوە. هەموو نوێژێک و هەموو سوێندێکی بەستنەوەی ئازاردانی گیان، پیاوەکەی دەیچەسپێنێت بۆی، و پیاوەکەی لایدەبات. ئەگەر بەڵام بێدەنگ بێت و بێدەنگ بمێنێتەوە لەو ڕۆژەدا، ئەوا هەموو نوێژەکانی ئەو دەچەسپێنێت، و ئەو پابەندبوونانەی لەسەر ئەو دەچەسپێنێت، چونکە لەو ڕۆژەدا کە بیستی بێدەنگ بوو. ئەگەر بەڵام پیاوەکەی ئەو دوای ئەو ڕۆژەی کە بیستوویەتی، هەڵیوەشاندنەوە، ئەوا گوناهەکەی ئەو لەسەر خۆی دەبێت. ئەمانە ئەو یاسایانەن کە یەزدان فەرمانی پێکردن بە موسا، لە نێوان پیاو و ژنی ئەودا، و لە نێوان باوک و کچدا لە گەنجیدا لە ماڵی باوک.

### 31

و یەزدان بە موسای فەرموو: تۆڵەی کوڕانی ئیسرائیل لە میدیانییەکان بکەرەوە، و دواتر بە گەلەکەی خۆتەوە زیاد دەکرێیت. موسا لەگەڵ گەلدا قسەی کرد و گوتی: پیاوانێک لە نێوتاندا چەکدار بکەن و لەبەردەم یەزدان بۆ جەنگ لە دژی میدیان ڕێکیان بخەن، تاکو تۆڵەی یەزدان لە میدیان بستێننەوە. هەزار لە هەر هۆزێک، هەزار لە هەر هۆزێک، لە هەموو هۆزەکانی کوڕانی ئیسرائیل بنێرن بۆ شەڕکردن. و ئەوان لە هەزارەکانی ئیسرائیلەوە هەزار کەسیان لە هەر هۆزێک ژماردن، دوازدە هەزار چەکدار بۆ ڕیزی شەڕ. موسا ئەوانی نارد، هەزار لە هەر هۆزێک، هەزار لە هەر هۆزێک لەگەڵ هێزەکانیان، و فینەحاسی کوڕی ئەلعازاری کوڕی هارونی کاهین، و قاپە پیرۆزەکان، و کەڕەناکانی نیشانەدان لە دەستەکانیان.

و لە دژی میدیان ڕیزیان بەست، وەک چۆن یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو، و هەموو نێرینەیەکیان کوشت. و پاشایانی میدیانیان کوشت لەگەڵ بریندارەکانیان، واتە ئێڤی و ڕێکەم و سوور و هوور و ڕێبەع، پێنج پاشای میدیان، هەروەها بەلعامی کوڕی بەعۆریان بە شمشێر کوشت لەگەڵ بریندارەکانیان. و ئافرەتەکانی میدیان و کەلوپەلەکانیان و ئاژەڵە ماڵییەکانیان و هەموو موڵکەکانیان و هێزەکانیانیان تاڵان کرد. و هەموو شارەکانی ئەوانیان، ئەوانەی لە نیشتەجێبوونەکانیان بوون، و کێڵگە‌خانووەکانیشیان بە ئاگر سووتاند. و هەموو تاڵانی ئەوانیان برد، و هەموو دەستکەوتەکانی ئەوان لە مرۆڤەوە هەتا ئاژەڵ. ئەوان دیلەکان و تاڵانییەکان و غەنیمەتەکانیان هێنا بۆ لای موسا و ئەلعازاری کاهین و هەموو نەوەی ئیسرائیل، بۆ ئۆردوگاکە لە عەراڤۆتی مۆئاڤ، کە لەسەر ڕووباری ئوردونە بەرامبەر یەریحۆ. و موسا و ئەلعازاری کاهین و هەموو فەرمانڕەواکانی کۆمەڵ چوونە دەرەوە بۆ چاوپێکەوتنیان لە دەرەوەی کەمپەکە. موسا لەسەر سەرپەرشتیارەکانی هێزەکە تووڕە بوو، لەسەر فەرماندەکانی هەزاران و فەرماندەکانی سەدان، ئەوانەی لە ڕیزی شەڕی جەنگەکەوە هاتبوونەوە. و موسا پێی گوتن: بۆچی هەموو مێیەکتان ڕزگار کردووە؟ ئەمانە بوون بۆ کوڕەکانی ئیسرائیل بەپێی وشەی بەلعام بۆ لابردنیان و پشتگوێخستنی وشەی یەزدان لەبەر فەغۆر، و دەردەکە لە کۆمەڵی یەزدان ڕوویدا. ئێستا هەموو نێرینەیەک لە هەموو دوورگەکاندا بکوژن، هەموو ئافرەتێک کە زانیویەتی جێگای نوستنی نێرینە بکوژن. و هەموو دەستکەوتی ژنان کە نوستنی پیاو نازانن، بە زیندوویی ڕایانگرن. ئێوە بچنە ئۆردوو لە دەرەوەی ئۆردووگاکە بۆ حەوت ڕۆژ، هەموو ئەوانەی کەسێکیان کوشتووە و ئەوانەی دەستیان لە کوژراوەکە داوە پاک دەکرێنەوە لە ڕۆژی سێیەم و لە ڕۆژی حەوتەم، ئێوە و دیلەکانتان. و هەموو داپۆشەرێک و هەموو دەفرێکی چەرمی، و هەموو کارێک لە پێستی بزن، و هەموو دەفرێکی دارین پاک دەکەنەوە.

ئەلعازاری کاهین بە پیاوانی هێزەکەی گوت کە لە شەڕەکە دەگەڕانەوە: ئەمە فەرزەکەی یاساکەیە کە یەزدان فەرمانی بە موسا دا. جگە لە زێڕ و زیو و بڕۆنز و ئاسن و قورقوشم و تەنەکە، هەموو شتێک کە دەپەڕێتەوە لە ئاگر پاک دەکرێتەوە، بەڵام بە ئاوی پاککردنەوە پاک دەکرێتەوە، و هەموو ئەوانەی کە ناپەڕێنەوە بە ئاگر، دەپەڕێنەوە بە ئاو. و لە ڕۆژی حەوتەم جلەکانتان بشۆن و پاک دەبنەوە، و دوای ئەمە دەچنە ناو ئۆردوگاکە.

و یەزدان بە موسای فەرموو: بگرە کۆی دەستکەوتەکانی دیلگیریی، لە مرۆڤەوە تا ئاژەڵ، تۆ و ئەلعازاری کاهین و سەرۆکەکانی باوکانی کۆمەڵەکە. ئێوە دەسکەوتەکان دابەش دەکەن لەنێوان شەڕکەرانی دەرچووەکان بۆ شەڕ و لەنێوان هەموو کۆمەڵ. ئێوە دەبێت جیا بکەنەوە کۆتایی بۆ یەزدان لە مرۆڤەکانی جەنگاوەر کە چوونەتە دەرەوە بۆ ناو ڕیزی جەنگ، یەک گیان لە پێنج سەد، لە مرۆڤەکان و لە ئاژەڵە ماڵییەکان و لە گایەکان و لە مەڕەکان و لە کەرەکان. و لە نیوەی ئەوانەوە وەردەگرن، و دەیدەیتە ئەلعازاری کاهین، یەکەمین بەرهەمەکانی یەزدان. و لە نیوەی ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل، دەبێت یەک لە پەنجا بگریت لە مرۆڤەکان و لە گایەکان و لە مەڕەکان و لە کەرەکان و لە هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان، و دەیاندەیت بە لێڤییەکان کە پاسەوانی دەکەن لە چادرەکەی یەزدان.

موسا و ئەلعازاری کاهین ئەوەیان کرد کە یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو. و زیادەی دەستکەوتی ئەو شتانەی پیاوە جەنگاوەرەکان وەک دەستکەوتیان برد، لە مەڕەکانەوە، شەش سەد و حەفتا و پێنج هەزار بوو. و گاگەل، دوو و حەفتا هەزار، و کەرەکان، شەست و یەک هەزار، و گیانەکانی مرۆڤان لە ئافرەتەکان کە نوێنی پیاویان نەزانیبوو، هەموو گیانەکان، سی و دوو هەزار بوون. و نیوەی بەشی ئەوانەی بۆ جەنگ دەرچووبوون لە ژمارەی مەڕەکان، سێ سەد و سی هەزار و حەوت هەزار و پێنج سەد بوو. و کۆتایی یەزدان لە مەڕەکان بوو، شەش سەد و حەفتا و پێنج. و گاگەلەکان، سی و شەش هەزار، و بەشی یەزدان، حەفتا و دوو، و کەرەکان، سی هەزار و پێنج سەد، و بەشی پەروەردگار، شەست و یەک، وە گیانی مرۆڤان شازدە هەزار، وە کۆتاییەکەیان بۆ یەزدان دوو و سی گیان.

و موسا کۆتایی دایە یەزدان، پێشکەشکراوەکەی خودا بە ئەلعازاری کاهین، وەک یەزدان فەرمانی دا بە موسا. لە نیوەی کوڕانی ئیسرائیل، ئەوانەی موسا لە پیاوانی جەنگاوەران جیایکردەوە. و نیوەی مەڕەکانی کۆمەڵەکە بوو بە سێ سەد و سی هەزار و حەوت هەزار و پێنج سەد. و گایان، سی و شەش هەزار، کەرەکان، سی هەزار و پێنج سەد. و گیانەکانی مرۆڤان، شازدە هەزار. موسا لە نیوەی کوڕانی ئیسرائیل یەک لە پەنجای وەرگرت، لە مرۆڤەکان و لە ئاژەڵە ماڵییەکان، و دایە لێڤییەکان کە پاسەوانی چادری یەزدان دەکەن، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دا.

و هەموو ئەوانەی دانرابوون بەسەر دانەکانی هەزار ی هێزەکە، فەرماندەکانی هەزاران و فەرماندەکانی سەدان، هاتنە لای موسا. و گوتیان بۆ موسا: خزمەتکارەکانی تۆ ژمارەی پیاوە جەنگاوەرەکانی لە ئێمە وەرگرتووە، و نە یەکێک لە ئەوان ونبووە. ئێمە دیاریمان پێشکەش بە یەزدان کردووە، هەر پیاوێک ئەوەی دۆزییەوە لە کەلوپەلی زێڕین: بازن و خەڵخاڵ و ئەنگوستیلە و بازەبەند و ملوانکە، بۆ کەفارەت کردن بۆ خۆمان لەبەردەم یەزدان. موسا و ئەلعازاری کاهین زێڕەکەیان لە ئەوان وەرگرت، هەموو دەفرێکی کارکراو. هەموو ئەو زێڕەی پێشکەشکراو کە بۆ یەزدان بردرا، شازدە هەزار و حەوت سەد و پەنجا شاقل بوو لە فەرماندەکانی هەزاران و فەرماندەکانی سەدان. و پیاوانی جەنگاوەر هەریەکەیان بۆ خۆی تاڵانیان کرد موسا و ئەلعازاری کاهین زێڕەکەیان لە فەرماندەکانی هەزاران و فەرماندەکانی سەدان وەرگرت و بردیانە ناو چادری شایەتی، وەک یادگاری بۆ کوڕانی ئیسرائیل لەبەردەم یەزدان.

### 32

ئاژەڵی زۆر بوو بۆ کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد، زۆر زۆر. بینیان خاکەکانی یازێر و خاکەکانی گلعاد، و جێگاکە جێگایەک بوو بۆ ئاژەڵان. کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد نزیک بوونەوە و بە موسا و ئەلعازاری کاهین و سەرۆکەکانی کۆمەڵەکەیان گوت: ئاتارۆس، و دایبۆن، و یازێر، و نیمرا، و حێشبۆن، و ئێلئالێ، و سێباما، و نێبۆ، و بایان. ئەو زەوییەی کە یەزدان لەبەردەم کوڕانی ئیسرائیل داویەتی، زەوییەکی شوانکارییە، و خزمەتکارەکانی تۆ مەڕوماڵاتیان هەیە. و گوتیان: ئەگەر پێزانینمان لەبەردەمت دۆزیوەتەوە، با ئەم زەوییە بە خزمەتکارەکانت بدرێت بە موڵکدا، و مەمانپەڕێنە لە ڕووباری ئوردون.

و موسا بە کوڕانی گاد و بە کوڕانی ڕەئوبێن گوت: براکانی ئێوە دەڕۆن بۆ جەنگ، و ئێوە لێرە دادەنیشن؟ و بۆچی گومڕا دەکەن مێشکەکانی کوڕانی ئیسرائیل کە پەڕینەوە نەکەن بۆ ئەو زەوییەی کە یەزدان پێیان دەدات؟ ئایا باوکانی ئێوە ئاوایان نەکرد، کاتێک منیان ناردن لە قادێش بەرنێعەوە بۆ تێگەیشتن لە زەوییەکە؟ و چوونە سەرەوە بۆ دۆڵی هێشووی ترێ، و سەیریان کرد زەوییەکە، و دڵی کوڕانی ئیسرائیلیان لادا، بۆ ئەوەی نەچنە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدان پێیدابوون. یەزدان لەو ڕۆژەدا بە تووڕەیی تووڕە بوو، و سوێندی خوارد و فەرمووی ئەگەر ئەم خەڵکانەی کە لە میسرەوە هاتوونەتە دەرەوە، لە تەمەنی بیست ساڵەوە بەرەو سەرەوە، ئەوانەی چاکە و خراپە دەزانن، ئەو زەوییە ببینن کە سوێندم بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب خوارد، نەخێر، چونکە شوێنی من نەکەوتن

جگە لە کالێب کوڕی یەفۆنێ، ئەو جیاکراوە، و یەشوع کوڕی نون، چونکە شوێن یەزدانیان کەوت. و یەزدان بە توڕەیی لە ئیسرائیل تووڕە بوو، و ئەوانی لە چۆڵەوانیدا چل ساڵ پەرتەوازە کرد، هەتا هەموو ئەو نەوەیە لەناوچوو کە خراپەکارییان لەبەردەم یەزدان کردبوو. ئەوەتا ئێوە هەستاوتنەوە لە جێی باوکانتان، وێرانکاری مرۆڤانی گوناهبار، بۆ زیادکردن لەسەر تووڕەیی هەڵچوونی یەزدان لەسەر ئیسرائیل. چونکە دەگەڕێنەوە لەو، بۆ زیادکردن هێشتا لە جێهێشتنی ئەو لە چۆڵەوانی، و یاخیبوون دەکەن دژ بە هەموو ئەم کۆمەڵە.

و هاتنە لای ئەو و گوتیان: پشتیرەکانی مەڕ لێرە بۆ ئاژەڵەکانمان دروست دەکەین، و شارەکان بۆ کەلوپەلەکانمان. ئێمە چەکدار دەبین و پێش کوڕانی ئیسرائیل پاسەوانی دەدەین، هەتا ئەوان بگەیەنینە شوێنی خۆیان، و کەلوپەلەکانمان لە شارە شووراوەکاندا نیشتەجێ دەبن لەبەر دانیشتووانی ئەو خاکە. ناگەڕێینەوە بۆ ماڵەکانمان تا کاتێک کوڕانی ئیسرائیل دابەش بکرێن، هەریەکەیان بۆ میراتەکەی خۆی. و ئیتر میراتمان دەبێت لەگەڵ ئەواندا لە پەڕاوی ڕووباری ئوردون و لەوەدەر، چونکە تیروپشکەکانی خۆمان وەرگرتووین لە پەڕاوی ڕووباری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتدا.

و موسا بە ئەوانی گوت، ئەگەر ئەم قسەیە جێبەجێ بکەن، ئەگەر لەبەردەم یەزدان خۆتان بۆ جەنگ چەکدار بکەن، و هەموو پیاوانی چەکدارتان لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە لەبەردەم یەزدان، هەتا دوژمنەکەی لەبەردەمی تێکدەشکێنرێت و ئەو زەوییە لەبەردەم یەزدان بەژێردەستکرابێت، و دوای ئەمانە دەگەڕێنەوە، و لەبەردەم یەزدان و لە ئیسرائیل بێتاوان دەبن، و ئەو زەوییە بۆ ئێوە دەبێتە موڵک لەبەردەم یەزدان. ئەگەر بەڵام ئاوا نەکەن، لەبەردەم یەزدان گوناه دەکەن، و گوناهی خۆتان دەزانن کاتێک خراپەکان دەتانگرن. ئێوە بۆ خۆتان شارەکان بۆ کەلوپەلەکانتان دروست دەکەن، و شوێنی ئاژەڵداری بۆ ئاژەڵەکانتان، و ئەوەی لە دەمتانەوە دێتە دەرەوە جێبەجێ دەکەن.

و کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد بە مووسایان گوت و گوتیان: خزمەتکارانی تۆ دەیکەن وەک یەزدانی ئێمە فەرمان دەدات. کەلوپەلەکانمان و ژنەکانمان و هەموو ئاژەڵەکانمان لە شارەکانی گلعاد دەبن. بەڵام هەموو خزمەتکارەکانت چەکدار و ڕێکخراو لەبەردەم یەزدان بۆ جەنگ دەربازدەبن، بەو شێوەیەی کە گەورە دەیڵێت.

و موسا ئەلعازاری کاهین و یەشوعی کوڕی نون و سەرۆکە باوکییەکانی هۆزەکانی ئیسرائیلی بۆیان دانا. و موسا پێی گوتن: ئەگەر کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد لەگەڵ ئێوە لە ڕووباری ئوردون بپەڕنەوە، هەموویان چەکدار بۆ جەنگ لەبەردەم یەزدان، و ئێوە دەست بەسەر زەوییەکەدا بگرن لەبەرامبەرتاندا، ئەوا خاکی گلعاد بە موڵکایەتی بدەنە ئەوان. ئەگەر بەڵام چەکدار لەگەڵ ئێوە بۆ جەنگ لەبەردەم یەزدان نەپەڕنەوە، ئەوا کەلوپەل و ژنان و ئاژەڵەکانیان پێش ئێوە بۆ خاکی کەنعان بپەڕێننەوە، و لەگەڵ ئێوە لە خاکی کەنعان میراتگر دەبن. وەڵامیان دایەوە کوڕەکانی ڕەئوبێن و کوڕەکانی گاد و گوتیان: هەرچی یەزدان بە خزمەتکارەکانی دەڵێت، ئێمە بەو شێوەیە دەیکەین. ئێمە بە چەکەوە دەپەڕینەوە لەبەردەم یەزدان بۆ ناو خاکی کەنعان، و ئێوە ئەو موڵکە دەدەنە ئێمە لە ئەولایەی ڕووباری ئوردون.

و موسا پێیدان بە کوڕانی گاد و بە کوڕانی ڕەئوبێن و بە نیوەی هۆزی مەنەشەی کوڕانی یوسف، پاشایەتی سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان و پاشایەتی عۆگی پاشای باشان، زەوییەکە و شارەکان لەگەڵ سنوورەکانی، شارەکانی زەوییەکە لە دەوروبەری. و کوڕەکانی گاد دایبۆن و ئاتارۆس و ئارۆعێریان بنیادنا. و سۆفار و یازێر، و بەرزیان کردەوە. و نامرام و بەیتاران، شارە قەڵابەندەکان، و کێڵگەکانی مەڕان. و کوڕەکانی ڕەئوبێن حەشبۆن و ئەلعالێ و قیریاتایمیان بنیاد نا. و بێلمەئۆن کە دەوروبەر کرابوون، و سێباما، و ناویان نا بەپێی ناوەکانی خۆیان بۆ ئەو شارانەی کە بنیادیان ناوە. و کوڕی ماخیری کوڕی مەنەسسە چوو بۆ گلعاد و گرتی، و ئەو ئەمۆرییەی کە لەوێ نیشتەجێ بوو لەناوبرد. موسا گلعادی دایە ماخیری کوڕی مەنەسا، ئەویش لەوێ نیشتەجێ بوو. و یائیری کوڕی مەنەسە چوو و گوندەکانی ئەوانی گرت، و ناوی لێنان گوندەکانی یائیر. و نابۆ چوو و کاعاسی گرت لەگەڵ گوندەکانی، و ناوی لێنان نابۆس بەپێی ناوی خۆی.

### 33

ئەمانەش قۆناغەکانی کوڕانی ئیسرائیلن، کاتێک لە خاکی میسرەوە هاتنە دەرەوە بە هێزی خۆیان لە ژێر ڕابەرایەتی موسا و هارون. موسا ڕۆیشتنەکانی ئەوان و وەستگەکانیانی نووسی بە فەرمایشتی یەزدان، و ئەمانە وەستگەکانی گەشتیان. ئەوان لە ڕامەسێ ڕۆیشتن لە مانگی یەکەم، لە ڕۆژی پازدەیەمی مانگی یەکەم، لە ڕۆژی دوای پەسخا کوڕانی ئیسرائیل بە دەستێکی بەرز چوونە دەرەوە لەبەرچاوی هەموو میسرییەکان. و میسرییەکان مردووەکانی خۆیانیان دەنێژت، هەموو ئەوانەی یەزدان لێیدان، هەموو نۆبەرەکان لە خاکی میسر، و یەزدان تۆڵەی لە خوداوەندەکانیان سەندەوە. کوڕانی ئیسرائیل لە ڕامێسێسەوە ڕۆیشتن و لە سۆکخۆس چادریان هەڵدا. و ڕۆیشتن لە سۆکخۆس، چادریان هەڵدا لە بوسان، کە بەشێکە لە چۆڵەوانی. و لە بوسانەوە ڕۆیشتن و لەسەر دەمی ئێرۆس چادریان هەڵدا، کە بەرامبەر بەعەلسەفۆنە، و بەرامبەر ماگدۆلۆ چادریان هەڵدا. ڕۆیشتن بەرامبەر بە ئێرۆس و پەڕینەوە بە ناوەڕاستی دەریاکەدا بۆ چۆڵەوانی، و ڕێگای سێ ڕۆژیان بە چۆڵەوانیدا بڕی، و لە پیکریاس چادریان هەڵدا. ئەوان لە تاڵاوەکانەوە بەڕێکەوتن و هاتن بۆ ئێلیم، لە ئێلیمدا دوازدە کانیاوی ئاو و حەفتا دار خورما هەبوو، ئەوان لەوێ لەلای ئاوەکە چادریان هەڵدا و لە ئێلیمەوە ڕۆیشتن و لەسەر دەریای سوور چادریان هەڵدا. و لە دەریای سوور ڕۆیشتن و لە چۆڵەوانی سین چادریان هەڵدا.

و لە چۆڵەوانی سین ڕۆیشتن و لە ڕەفاکا چادریان هەڵدا. و کۆچیان کرد لە ڕەفاکا و چادریان هەڵدا لە ئەیلوس. ئەوان لە ئەیلوسەوە کۆچیان کرد و لە ڕافیدین چادریان هەڵدا، و لەوێ ئاو نەبوو بۆ گەل بۆ خواردنەوە. و ئەوان لە ڕافیدین ڕۆیشتن، و لە چۆڵەوانی سینا چادریان هەڵدا. و ئەوان لە چۆڵەوانی سینا کۆچیان کرد، و لە گۆڕەکانی ئارەزوودا چادریان هەڵدا. ئەوان لە گۆڕەکانی ئارەزووەوە ڕۆیشتن و لە ئاسێرۆت چادریان هەڵدا. و لە ئاسێرۆسەوە ڕۆیشتن و لە ڕاسامای چادریان هەڵدا.

و ڕۆیشتن لە ڕەسامە و چادریان هەڵدا لە ڕیممۆن فارێس. و ئەوان لە ڕەممۆن فارێس ڕۆیشتن و لە لێبۆنا چادریان هەڵدا. و لە لێبۆنا ڕۆیشتن و لە ڕێسان چادریان هەڵدا. و ئەوان لە ڕێسانەوە ڕۆیشتن و لە ماکێلاس چادریان هەڵدا. و لە ماکێلاسەوە ڕۆیشتن و لە شافەر چادریان هەڵدا. و لە شافەرەوە ڕۆیشتن و لە خارادات چادریان هەڵدا. و لە خارادات ڕۆیشتن و لە ماکێلۆت چادریان هەڵدا. و لە مەکێلۆسەوە کۆچیان کرد و لە کەتائاس چادریان هەڵدا. و لە کاتاعس ڕۆیشتن و لە تاراس چادریان هەڵدا. و ڕۆیشتن لە تاراس و چادریان هەڵدا لە ماسەککا. و لە ماتێککاوە ڕۆیشتن و لە سێلمۆنا چادریان هەڵدا. و لە سێلمۆنا ڕۆیشتن و لە ماسوورووس چادریان هەڵدا. و کۆچیان کرد لە ماسوروس و چادریان هەڵدا لە بەنایا. و لە بەنایاوە ڕۆیشتن، و لە کێوی گادگاد چادریان هەڵدا.

وە لە کێوی گادگادەوە ڕۆیشتن و لە ئێتێباسا چادریان هەڵدا. و لە ئێتێباساوە کۆچیان کرد و لە ئێبرۆنا چادریان هەڵدا. و ڕۆیشتن لە ئێبرۆناوە و چادریان هەڵدا لە گێزیۆن گابەر. و ڕۆیشتن لە گێزیۆن گابەر و چادریان هەڵدا لە چۆڵەوانی سین، و ڕۆیشتن لە چۆڵەوانی سین و چادریان هەڵدا لە چۆڵەوانی فاران، ئەمە قادێشە. و ئەوان لە قادێشەوە ڕۆیشتن، و لە شاخی هۆر کە نزیک خاکی ئەدۆمە چادریان هەڵدا.

هارون کاهین بە فەرمانی یەزدان چووە سەرەوە و لەوێ مرد، لە ساڵی چلەیەمی دەرچوونی کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی میسر، لە یەکی مانگی پێنجەم. و هارون سەد و بیست و سێ ساڵ بوو، کاتێک لە کێوی هۆر مرد. و کاتێک کوڕانی ئیسرائیل دەهاتنە ژوورەوە، ئاراد پاشای کەنعانی کە لە خاکی کەنعان نیشتەجێ بوو، بیستی. و لە شاخی هۆرەوە ڕۆیشتن و لە سەلمۆنا دامەزران. و لە سێلمۆنا ڕۆیشتن و لە فینۆن چادریان هەڵدا. و ئەوان لە فینۆوە کۆچیان کرد و لە ئۆبۆت چادریان هەڵدا.

و لە ئۆبۆتەوە ڕۆیشتن و لە عای چادریان هەڵدا، لەوبەری سنوورەکانی مۆئاب. و لە گای ڕۆیشتن و لە دایبۆن گاد چادریان هەڵدا. و لە دایبۆن گادەوە ڕۆیشتن و لە گێلمۆن دێبلاتایم چادریان هەڵدا. و لە گێلمۆن دێبلاتایم ڕۆیشتن، و لەسەر چیاکانی ئەبارێم چادریان هەڵدا، بەرامبەر نابۆ. و ئەوان لە چیاکانی ئەباریمەوە ڕۆیشتن، و لە ڕۆژئاوای مۆئاب لەسەر ئوردون بەرامبەر بە یەریحۆ چادریان هەڵدا. و چادریان هەڵدا لە تەنیشت ڕووباری ئوردون، لە نێوان ئەیسیمۆس هەتا بێلسا کە لە ڕۆژئاوای مۆئابە.

و یەزدان لەگەڵ موسادا قسەی کرد لە ڕۆژئاوای مۆئاب لەلای ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا، و فەرمووی: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و پێیان بڵێ: ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە بۆ ناو خاکی کەنعان. و ئێوە لەناودەبەن هەموو دانیشتووانی زەوییەکە لەپێش ڕووتاندا، و شوێنە چاودێرییەکانیان دادەماڵن، و هەموو پەیکەرە تۆکراوەکانیان لەناودەبەن، و هەموو کۆڵەکەکانیان دادەماڵن. ئێوە هەموو دانیشتووانی ئەو زەوییە لەناودەبەن، و لەوێ نیشتەجێ دەبن، چونکە من ئەو زەوییەی ئەوانم بە میرات پێداون. و ئێوە دەبنە میراتگری زەوییەکەی ئەوان بە تیروپشک بەپێی هۆزەکانتان. بۆ ئەوانەی زیاترن، میراتەکەیان زیاد دەکەن، و بۆ ئەوانەی کەمترن، میراتەکەیان کەم دەکەنەوە. لەو شوێنەی ناوی ئەو دەرچێت، لەوێ میراتی ئەو دەبێت. بەپێی هۆزە باوکییەکانتان دەبنە میراتگر. ئەگەر بەڵام ئێوە ئەوانەی لەسەر زەوی نیشتەجێبوون لە ڕووی خۆتان لەناو نەبەن، ئەوا ئەوانەی لە ئەوان بەجێدەهێڵن، دەبنە دڕکەکان لە چاوەکانتان و تیرەکان لە پاڵەکانتان، و دوژمنتان دەبن لەسەر ئەو زەوییەی کە ئێوە تێیدا نیشتەجێ دەبن. و دەبێت وەک ئەوەی بڕیاریان داوە بۆ کردنی ئەوان، من ئاوا دەکەم بە ئێوە.

### 34

و یەزدان بە موسای فەرموو: فەرمان بە کوڕانی ئیسرائیل بدە و پێیان بڵێ: ئێوە دەچنە ناو خاکی کەنعان، ئەم خاکە دەبێتە میراتی ئێوە، خاکی کەنعان لەگەڵ سنوورەکانی. و لایەکە بەرەو باشوور بۆ ئێوە دەبێت لە چۆڵەوانی سین هەتا دوای ئەدۆم، و سنوورەکان بەرەو باشوور بۆ ئێوە دەبێت لە بەشی دەریای شوورە لە ڕۆژهەڵاتەوە. سنوورەکان لە باشوورەوە دەوروبەری دەکەن بۆ سەرکەوتنی ئەکراببیم، و تێدەپەڕێت بە ئەننەک، و دەرچوونەکەی دەبێتە باشووری قادێشی بەرنێ، و دەرچوون دەکات بۆ گوندی ئاراد، و تێدەپەڕێت بە ئاسێمۆنا. و سنوورەکان دەوروبەری دەکات لە ئاسێمۆناوە بۆ ڕووبارە بەهێزەکەی میسر، و دەرچوونەکە دەریا دەبێت. سنوورەکانی دەریا بۆ ئێوە دەبێت، دەریا گەورە سنوور دادەنێت، ئەمە دەبێتە سنوورەکانی دەریا بۆ ئێوە.

ئەمەش دەبێتە سنوورەکانتان بەرەو باکوور: لە دەریا گەورەکەوە بۆ خۆتان دەیپێون لەلای کێوەکە. و لە کێوەکەوە، کێوەکە پێوانە دەکەن بۆیان، کاتێک دەچنە ناو ئێمات، و دەرچوونەکەی دەبێتە سنوورەکانی سارادەک. و سنوورەکان بەرەو دێفرۆنا دەچێتەدەرەوە، و دەرچوونی ئەو دەبێتە ئەرسێنائین، ئەمە دەبێتە سنوورەکانتان لە باکوورەوە. و سنوورەکان لە سێفێفامار بێلا لە ڕۆژهەڵاتەوە دادەبەزن بۆ کانیەکان، و سنوورەکان دادەبەزن بۆ بێلا لەسەر پشتی دەریای خێنێرێت لە ڕۆژهەڵاتەوە. و سنوورەکان لە سێفامار بۆ بێلا دادەبەزن لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ کانیەکان، و سنوورەکان لە بێلاوە دادەبەزن بۆ پشتی دەریای خێنێرێت لە ڕۆژهەڵاتەوە. و سنوورەکان دادەبەزن بۆ سەر ڕووباری ئوردون، و دەرچوونەکەی دەریای سوێر دەبێت. ئەمە دەبێتە زەوییەکەتان لەگەڵ سنوورەکانی بە چواردەوریدا.

موسا فەرمانی دا بە کوڕانی ئیسرائیل و گوت: ئەمە ئەو زەوییەیە کە بە تیروپشک دەیکەنە میراتتان، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی دا بیدرێت بە نۆ هۆزەکە و نیوەی هۆزی مەنەسا. چونکە هۆزی کوڕانی ڕەئوبێن و هۆزی کوڕانی گاد بەپێی ماڵە باوکییەکانیان وەریانگرت، و نیوەی هۆزی مەنەشە تیروپشکەکانی خۆیان وەرگرت. دوو هۆز و نیوەی هۆزێک تیروپشکەکانی خۆیان لەوبەری ڕووباری ئوردون لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەریحا وەرگرت.

و یەزدان بە موسای فەرموو: ئەمانە ناوەکانی ئەو پیاوانەن کە زەوییەکەتان بۆ میراتگر دەبن: ئەلعازاری کاهین و یەشوعی کوڕی نون. و فەرمانڕەوایەکی یەک لە هەر هۆزێک وەردەگرن بۆ ئەوەی زەوییەکە بۆ ئێوە بە میرات دابەش بکەن

و ئەمانە ناوەکانی پیاوانی هۆزی یەهودان: کالێبی کوڕی یەفوننە. لە هۆزی شیمۆن، سەلامیێل کوڕی سێمیوود. لە هۆزی بنیامین، ئەلداد کوڕی خاسلۆن، ی هۆزی دان، فەرمانڕەوا باکخیر کوڕی ئێگلی. لە کوڕانی یوسف، هۆزی کوڕانی مەنەشە، فەرمانڕەوا ئانیێل کوڕی سوفی. لە هۆزی کوڕانی ئەفرایم، فەرمانڕەوا کەموئێل کوڕی سەباتان. لە هۆزی زەبولون، فەرمانڕەوا ئەلیسافانی کوڕی فەرناخ. لە هۆزی کوڕانی یەساخار، فەرمانڕەوا فەلتیێل کوڕی عوزا. لە هۆزی کوڕانی ئاشێر، فەرمانڕەوا ئاخیۆر کوڕی سەلەمی. لە هۆزی نەفتالی، فەرمانڕەوا فادائێل کوڕی یامیوود.

یەزدان فەرمانی بەمانە کرد کە خاکی کەنعان بەسەر کوڕانی ئیسرائیلدا دابەش بکەن.

### 35

و یەزدان لە ڕۆژئاوای مۆئاب لەلای ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا، لەگەڵ موسا قسەی کرد و فەرمووی، فرمان بدە بە کوڕانی ئیسرائیل، و بدەن بە لێڤییەکان لە میراتەکانی دەستکەوتی خۆیان شارەکان بۆ نیشتەجێبوون، و دەوروبەرەکانی شارەکان لە چواردەوری ئەوان بدەن بە لێڤییەکان. ئەو شارانە بۆ نیشتەجێبوونیان دەبێت، دەوروبەرە دیاریکراوەکانیشیان بۆ ئاژەڵە ماڵییەکانیان و هەموو چوارپێیەکانیان دەبێت. و ئەو زەوییە پێکەوەنووساوانەی شارەکان کە ئێوە دەیاندەن بە لێڤییەکان، لە شووراوی شارەکەوە بۆ دەرەوە دوو هەزار باڵ بە دەوری. و پێوانە دەکەیت لە دەرەوەی شارەکە، لایەنی ڕۆژهەڵات دوو هەزار باڵ، و لایەنی باشوور دوو هەزار باڵ، و لایەنی ڕۆژئاوا دوو هەزار باڵ، و لایەنی باکوور دوو هەزار باڵ، و شارەکە لە ناوەڕاستی ئەمە دەبێت بۆ ئێوە، و سنوورەکانی شارەکان. ئەو شارانە دەدەنە بە لێڤییەکان، ئەو شەش شارە پەناگایانە کە دەیاندەنە بۆ ئەوەی ئەو کەسەی کە کوشتووە هەڵبێتە ئەوێ، و لەگەڵ ئەمانەدا چل و دوو شار. هەموو شارەکان دەدەنە بە لێڤییەکان، چل و هەشت شار، ئەمانە و دەوروبەرەکانیان. ئەو شارانەی کە ئێوە دەیاندەن لە دەستکەوتی کوڕانی ئیسرائیل، لە ئەوانەی زۆریان هەیە زۆر، و لە ئەوانەی کەمیان هەیە کەمتر، هەریەکە بەپێی میراتەکەی خۆی کە دەیبەنە میرات، دەدەن لە شارەکان بە لێڤییەکان.

و یەزدان بە موسای فەرموو: قسە بکە بۆ کوڕانی ئیسرائیل و پێیان بڵێ: ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە بۆ ناو خاکی کەنعان. و شارەکان بۆ خۆتان جیا دەکەنەوە، کە دەبنە پەناگا بۆ ئێوە، تاکو بکوژەکە هەڵبێتە ئەوێ، هەر کەسێک کە بەبێ ئەنقەست لە گیانێک داوە. ئەو شارانە دەبنە پەناگات لە تۆڵەکەرەوەی خوێن، و بکوژەکە ناکوژرێت تا لەبەردەم کۆمەڵدا بۆ دادوەری ڕاوەستێت. و ئەو شارانەی کە دەیاندەنە شەش شاری پەناگا دەبن بۆ ئێوە سێ شارەکە لەوبەری ئوردون دەدەن، و سێ شارەکە لە خاکی کەنعان دەدەن.

پەناگا دەبێت بۆ کوڕانی ئیسرائیل، و بۆ نامۆیەکە، و بۆ ئەو نیشتەجێبووەی کە لەنێو ئێوەدایە، ئەم شارانە دەبنە پەناگا، بۆ ئەوەی هەڵبێت بۆ ئەوێ هەر کەسێک کە گیانێکی لێداوە بێ ویست.

ئەگەر بەڵام بە کەرەستەیەکی ئاسنەوە لێی بدات و بمرێت، بکوژە، پێویستە ئەو بکوژە بکوژرێت. ئەگەر بەڵام بە بەردێک لە دەست کە پێی دەمرێت لێی بدات و بمرێت، بکوژە، بە مردن بکوژرێت ئەو بکوژە. ئەگەر بەڵام بە ئامێرێکی دارین لە دەستەوە کە دەتوانێت بیکوژێت لێیدات و بمرێت، بکوژە، دەبێت ئەو بکوژە بکوژرێت.

تۆڵەسێنەری خوێن، ئەو بکوژە دەکوژێت کاتێک دەیبینێتەوە، ئەو دەیکوژێت. ئەگەر بەڵام لە ڕێگەی دوژمنایەتییەوە پاڵی پێ بدات، و هەر شتومەکێک لە بۆسەوە فڕێی بدات بۆ سەری، و بمرێت، یان لەبەر تووڕەیی بە دەستی لێیدا و مرد، بە مردن بکوژرێت ئەوەی لێیدا، بکوژە، بە مردن بکوژرێت بکوژەکە. تۆڵەسێنەری خوێن بکوژێت بکوژەکە کاتێک ڕووبەڕووی دەبێتەوە.

ئەگەر بەڵام لەناکاو، نەک لە ڕێگەی دوژمنایەتییەوە پاڵی پێوە نا، یان هەر شتومەکێکی فڕێدایە سەر ئەو، نەک لە بۆسەوە، یان هەر بەردێک کە دەبێتە هۆی مردنی، بەبێ ئەوەی بزانێت، و بکەوێتە سەر ئەو و بمرێت، بەڵام ئەو دوژمنی ئەو نەبوو و بەدوای ئازاردانیشیدا نەبوو، و کۆمەڵ دادوەری دەکات لەنێوان ئەوەی لێیداوە و تۆڵەکەرەوەی خوێن، بەپێی ئەم حوکمانە. و کۆمەڵ کوشتووەکە لە تۆڵەکەری خوێن دەرباز دەکات، و کۆمەڵ ئەو دەگەڕێنێتەوە بۆ شاری پەناگای ئەو، کە بۆی هەڵاتبوو، و لەوێ نیشتەجێ دەبێت هەتا کاهینە گەورەکە دەمرێت، ئەوەی بە ڕۆنی پیرۆز دەستنیشان کرابوو.

ئەگەر بەڵام بکوژەکە لە سنوورەکانی ئەو شارە دەرچێت کە پەنای بردووەتە ئەوێ، ئەگەر تۆڵەسێنەرەوەی خوێن ئەوی بدۆزێتەوە لە دەرەوەی سنوورەکانی شاری پەناگای ئەو، و تۆڵەسێنەرەوەی خوێن بکوژەکە بکوژێت، تاوانبار نییە. لە شاری پەناگادا نیشتەجێ بێت هەتا کاهینە گەورەکە بمرێت، و دوای مردنی کاهینە گەورەکە، بکوژەکە دەگەڕێتەوە بۆ زەوییەکەی موڵکی خۆی.

ئەمانە دەبێتە یاسایەکی دادوەری بۆ ئێوە بۆ هەموو نەوەکانتان لە هەموو نشینگەکانتاندا. هەموو لێدەرێکی گیان، بە هۆی شایەتەکانەوە بکوژە ئەو کوشتووە، و شایەتێکی یەک شایەتی نادات لەسەر گیان بۆ مردن. و قەرەبوویەک وەرناگرن بۆ گیانی کەسێک لە بکوژەکە کە تاوانبارە بۆ ئەوەی بکوژرێت، چونکە دەبێت بە مردن بکوژرێت. ئێوە قەرەبوو وەرناگرن بۆ هەڵاتن بۆ شارێک لە شارەکانی پەناگا، بۆ دووبارە نیشتەجێبوون لەسەر زەوییەکە، هەتا کاهینە گەورەکە بمرێت. و ئێوە کوشتن مەکەن لەو زەوییەی کە تێیدا نیشتەجێن، چونکە ئەم خوێنە زەوی دەکوژێت، و زەوی کەفارەت ناکرێت لە خوێنێک کە لەسەری ڕژاوە، بەڵکو بە خوێنی ئەوەی کە دەیڕێژێت. و پیس ناکەن ئەو زەوییە کە لەسەری نیشتەجێن، ئەوەی من لەناوتاندا نیشتەجێم، چونکە من یەزدانم کە لەناوەڕاستی کوڕانی ئیسرائیلدا نیشتەجێم.

### 36

و ئەو سەرۆکانەی هۆزی کوڕانی گلعاد، کوڕی ماکیر، کوڕی مەنەسا، لە هۆزی کوڕانی یوسف هاتن و لەبەردەم موسا و لەبەردەم ئەلعازاری کاهین و لەبەردەم سەرۆکانی ماڵەکانی باوکانی کوڕانی ئیسرائیل قسەیان کرد. و گوتیان: یەزدان فەرمانی بە گەورەی ئێمە دا کە زەوی میرات بە تیروپشک بدرێتەوە بە کوڕانی ئیسرائیل، و یەزدان فەرمانی بە گەورە دا کە میراتی سەلپاعادی برامان بدرێت بە کچەکانی ئەو. ئەگەر ببنە ژنی یەکێک لە هۆزەکانی نەوەی ئیسرائیل، ئەوا تیروپشکەکەیان لە موڵکی باوکانمان دەسەندرێتەوە و زیاد دەکرێت بۆ میراتی ئەو هۆزەی کە دەبنە ژنی، و لە تیروپشکی میراتی ئێمە دەسەندرێتەوە. ئەگەر بەڵام ئازادکردنی کوڕانی ئیسرائیل ڕوودا، ئەوا میراتەکەیان زیاد دەکرێت بۆ میراتی ئەو هۆزەی کە دەبنە ژنیان، و لە میراتی هۆزی خێڵەکانی ئێمە میراتەکەیان لادەبرێت.

و موسا فەرمانی دا بە کوڕانی ئیسرائیل لە ڕێگەی فەرمانی یەزدان و گوتی، بەم شێوەیە هۆزی کوڕانی یوسف دەڵێن. ئەمە ئەو وشەیەیە کە یەزدان فەرمانی دا بە کچەکانی سەلپاعاد و فەرمووی: ئەوەی لەبەردەمیان پێی خۆش بێت، با ببنە ژن، بەڵام تەنها لە گەلی باوکیان ببنە ژن. و میرات بۆ کوڕانی ئیسرائیل لە هۆزێکەوە بۆ هۆزێکی تر گواستنەوە ناکرێت، چونکە هەر یەکێک لە کوڕانی ئیسرائیل بە میراتی هۆزی خێڵەکەی خۆی دەست دەگرێت. هەر کچێک کە میراتێک لە هۆزەکانی کوڕانی ئیسرائیل بە میرات دەگرێت، دەبێت ببێتە ژنی یەکێک لە گەلی باوکی خۆی، بۆ ئەوەی کوڕانی ئیسرائیل هەریەکەیان میراتی باوکیی خۆیان بە میرات بگرن. و کورت لە هۆزێکەوە بۆ هۆزێکی دیکە ناگوازرێتەوە، بەڵکو کوڕانی ئیسرائیل هەریەکەیان بە میراتی خۆی دەبەستێتەوە.

بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا کرد، کچانی سەلپاعاد ئاوایان کرد. تیرسا و ئەگلا و مێلخا و نوئا و مەلاعا، کچەکانی سەلپاعاد، بوون بۆ پسماوەکانیان. لە گەلی مەنەسا کوڕانی یوسف بوون بە ژن، و میراتی ئەوان لەسەر هۆزی گەلی باوکیان بوو. ئەمانە ئەو فەرمانانە و فەرزەکان و حوکمەکان کە یەزدان لە ڕێگەی موسا فەرمانی پێکردن لە ڕۆژئاوای مۆئاب لەسەر ئوردون بەرامبەر بە یەریحۆ.

## ئینجیلی یوحەنا

### 1

لە سەرەتادا وشە هەبوو، و وشە لەلای خودا بوو، و وشە خودا بوو. ئەم لە سەرەتادا لەلای خودا بوو. هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەوەوە بوونی هەبوو، و بێ ئەو هیچ شتێک بوونی نەبوو لەوانەی کە بوونی هەبووە. لە ئەودا ژیان بوو، و ژیانەکە ڕووناکی مرۆڤان بوو. ڕووناکی لە تاریکیدا دەدرەوشێتەوە، و تاریکی نەیتوانی بەسەریدا زاڵ بێت.

پیاوێک هەبوو کە لە خوداوە نێردرابوو، ناوی یۆحەنا بوو. ئەم هات بۆ شایەتیدان، تاکو شایەتی بدات دەربارەی ڕووناکییەکە، بۆ ئەوەی هەموو خەڵک لە ڕێگەی ئەوەوە باوەڕ بهێنن. ئەو ڕووناکییەکە نەبوو، بەڵکو بۆ ئەوەی شایەتی بدات دەربارەی ڕووناکییەکە. ئەو ڕووناکییە ڕاستەقینە بوو، کە ڕووناکی دەداتە هەموو مرۆڤێک کە دێتە ناو جیهان. لە جیهاندا بوو، و جیهان لە ڕێگەی ئەوەوە بوونی هات، و جیهان ئەوی نەناسی. بۆ ناو شوێنی خۆی هات، و خەڵکی خۆی ئەویان پێشوازی نەکرد. بەڵام هەرچەندە وەریانگرت، دەسەڵاتی پێدان کە ببنە منداڵانی خودا، ئەوانەی باوەڕ دەهێنن بە ناوی ئەو. ئەوانەی کە نەک لە خوێنەکانەوە لەدایکبوون، نە لە ویستی جەستە، نە لە ویستی پیاوێک، بەڵکو لە خوداوە لەدایکبوون. و ئەو وشەیە بووە جەستە و لەنێو ئێمەدا نیشتەجێ بوو، و ئێمە شکۆمەندی ئەومان بینی، شکۆمەندییەک وەک تاکانەی لەدایکبووی باوک، پڕ لە نیعمەت و ڕاستی. یۆحەنا شایەتی دەدات دەربارەی ئەو و هاواری کردووە و دەڵێت: ئەمە ئەو کەسە بوو کە من باسم کرد، ئەوەی دوای من دێت لەپێش من بووە، چونکە پێش من بوو. و لە پڕییەکەی ئەوەوە ئێمە هەموومان وەرگرتووین، و نیعمەت لە جیاتی نیعمەت، چونکە یاسا لە ڕێگەی موسا درا، بەڵام نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیح هاتە ئاراوە. خودا کەس هەرگیز نەیبینیوە، ئەو کوڕە تاکانەی کە لە باوەشی باوکدایە، ئەو ڕوونی کردەوە.

ئەمە شایەتی یەحیایە، کاتێک جولەکەکان لە ئۆرشەلیمەوە کاهینان و لێڤییەکانیان نارد بۆ ئەوەی لێی بپرسن: تۆ کێیت؟ و دانی پێدا و ئینکاری نەکرد، و دانی پێدا کە من ئەو مەسیح نیم. و پرسیاریان لێکرد: کەواتە چی؟ ئایا تۆ ئەلیاسی؟ و دەڵێت: نەخێر، نیم. ئایا تۆ ئەو پێغەمبەرەی؟ و وەڵامی دایەوە: نەخێر. گوتیان بۆیە پێی: کێیت؟ بۆ ئەوەی وەڵام بدەینەوە ئەوانەی ناردوویانمان، چی دەڵێیت دەربارەی خۆت؟ گوتی: من دەنگی هاوارکەرێکم لە چۆڵەوانیدا، ڕێگای یەزدان ڕاست بکەنەوە، وەک ئەشەعیای پێغەمبەر گوتی.

و ئەوانەی نێردرابوون لە فەریسییەکان بوون، و پرسیاریان لێکرد و پێیان گوت: کەواتە بۆچی لەئاوهەڵدەدەیت، ئەگەر تۆ نە مەسیحیت و نە ئەلیاس و نە ئەو پێغەمبەرە؟ یۆحەنا وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: من لە ئاو هەڵدەکەم، بەڵام لە ناوەڕاستی ئێوەدا کەسێک ڕاوەستاوە کە ئێوە نایناسن. ئەو خۆی ئەوەیە کە دوای من دێت، کە پێش من بووە، کە من شایستە نیم بۆ ئەوەی بەستراوی پێڵاوەکەی بکەمەوە. ئەمانە لە بێت‌عەنیا ڕوویدا لەوبەری ڕووباری ئوردون، لەو شوێنەی کە یەحیا خەڵکی لە ئاو هەڵدەکێشا.

لە ڕۆژی دواتر یۆحەنا عیسای دەبینێت کە بەرەو ئەو دێت و دەڵێت: ببینە بەرخی خودا کە گوناهی جیهان هەڵدەگرێت. ئەمە ئەوەیە کە من دەربارەی گوتم: دوای من پیاوێک دێت کە لە پێش من بووە، چونکە پێش من بوو. و من نەمزانی ئەو، بەڵام بۆ ئەوەی ئاشکرا بکرێت بۆ ئیسرائیل، لەبەر ئەوە هاتم من لە ئاو خەڵکی لەئاوهەڵدەکێشم. و یۆحەنا شایەتی دا و گوت: بینیوم ڕۆح دادەبەزێت وەک کۆترێک لە ئاسمانەوە، و لەسەر ئەو مایەوە. من نەمدەزانی ئەو، بەڵام ئەوەی منی ناردووە بۆ ئاوهەڵکێشان لە ئاو، ئەو پێی گوتم: لەسەر ئەوەی کە ڕۆحەکە ببینیت دادەبەزێت و دەمێنێتەوە لەسەری، ئەوە ئەوەیە کە ئاوهەڵدەکێشێت لە ڕۆحی پیرۆز. و من دیتووم و شایەتیم داوە کە ئەمە کوڕی خوایە.

لە ڕۆژی دواتر دیسان یۆحەنا ڕاوەستابوو و دوو لە قوتابییەکانی ئەو، و سەیری عیسای کرد کە دەڕۆیشت و گوتی: ببینە، بەرخی خودا. دوو قوتابییەکە گوێیان لە قسەکانی ئەو بوو و دوای عیسا کەوتن. بەڵام عیسا گەڕایەوە و بینی ئەوان دوای دەکەون، پێی دەڵێن. چی دەگەڕێن؟ ئەوان بەڵام وتیان بۆی: ڕەبی کە وەرگێڕدراو واتە مامۆستا، لە کوێ دەمێنیتەوە؟ پێیان دەڵێت: وەرن و ببینن. کەواتە هاتن و بینیان کوێ دەمێنێتەوە، و ئەو ڕۆژە لەلای ئەو مانەوە، کاتژمێر نزیکەی دەیەم بوو. ئەندرێاس برای سیمۆن پەترۆس بوو، یەکێک لەو دووانە کە لە یۆحەننا بیستبوویان و شوێنی کەوتبوون. ئەم یەکەم جار برای خۆی سیمۆنی دۆزییەوە و پێی گوت: ئێمە مەسیحامان دۆزیوەتەوە، کە واتای وەرگێڕاوەکەی مەسیحە. و ئەوی بۆ لای عیسا هێنا. عیسا نیگای لێکرد و پێی وت: تۆ شیمۆنی کوڕی یۆنایت، تۆ کێفاس پێ دەگوترێیت، کە واتای پەترۆسە.

لە ڕۆژی دواتر عیسا ویستی بچێتە دەرەوە بۆ جەلیل، و فیلیپۆسی دۆزییەوە و پێی گوت: شوێنم بکەوە. فیلیپۆس لە بێت‌سەیدا بوو، لە شارەکەی ئەندراوس و پەترۆس. فیلیپۆس ناتاناێلی دۆزییەوە و پێی گوت، ئەوەی موسا لە یاسادا و پێغەمبەران نووسیویانە، دۆزیمانەوە، عیسای کوڕی یوسف لە نازارەت. نەتەنائیل پێی گوت: ئایا لە نازەرەتەوە دەتوانێت شتێکی باش هەبێت؟ فیلیپۆس پێی گوت: وەرە و ببینە. عیسا ناتانائیلی بینی کە بەرەو ئەو دێت و دەربارەی ئەو دەڵێت، ببینە بەڕاستی ئیسرائیلییەکە، کە هیچ فێڵێکی تێدا نییە. نەتانیێل پێی گوت: لە کوێوە من دەناسیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: پێش ئەوەی فیلیپۆس بانگت بکات، کاتێک لەژێر دار هەنجیرەکە بوویت، تۆم بینی. نەتەنائیل وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ڕەبی، تۆ کوڕی خودایت، تۆ پاشای ئیسرائیلیت. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: لەبەر ئەوەی پێم گوتیت بینیمت لەژێر دار هەنجیرەکە، باوەڕت هێنا؟ گەورەتر لەمانە دەبینیت. و پێی دەڵێت: ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، لە ئێستاوە ئاسمانی کراوە دەبینن و فریشتەکانی خودا سەردەکەون و دادەبەزن لەسەر کوڕی مرۆڤ.

### 2

لە ڕۆژی سێیەمدا دووماهییەک لە قانای جەلیلدا ڕوویدا، و دایکی عیسا لەوێ بوو، عیسا و قوتابییەکانیشی بۆ ئەو زەماوەندە بانگکران و کاتێک شەراب کەم هات، دایکی عیسا پێی گوت: شەرابیان نییە. عیسا پێی دەڵێت، چی پەیوەندی هەیە نێوان من و تۆ، ئافرەت؟ هێشتا کاتژمێرەکەی من نەهاتووە. دایکی ئەو بە خزمەتکاران دەڵێت: هەر شتێک پێتان بڵێت، بیکەن. شەش گۆزەی ئاوی بەردین لەوێ دانرابوون بەپێی پاککردنەوەی جولەکەکان، کە هەریەکەیان دوو یان سێ پێوانەیان تێدا دەبووەوە. عیسا پێیان دەڵێت: گۆزەکان پڕ لە ئاو بکەنەوە. ئەوانیش پڕیان کردنەوە هەتا سەرەوە. و پێیان دەڵێت: ئێستا بیکێشن و بۆ سەرۆکی خزمەتکاران بیبەن. ئەوانیش بردیان. کاتێک سەرۆکی خوانەکە تامی ئەو ئاوەی کرد کە بووە شەراب و نەیزانی لە کوێوە هەیە، بەڵام خزمەتکاران زانیان، ئەوانەی ئاوەکەیان کێشابوو، سەرۆکی خوانەکە بانگی زاواوەکەی کرد. و پێی دەڵێت: هەموو مرۆڤێک یەکەم جار شەرابی باش دادەنێت، و کاتێک مەست دەبن، ئەوسا ئەوی کەمتر، بەڵام تۆ شەرابی باش پاراستووتە هەتا ئێستا. ئەمە دەستپێکی نیشانەکان بوو کە عیسا لە قانای جەلیلدا کردی، و شکۆمەندی خۆی ئاشکراکرد، و قوتابییەکانی باوەڕیان پێی هێنا.

دوای ئەمە ئەو لەگەڵ دایکی و براکانی و قوتابییەکانی دابەزین بۆ کەفەرناحوم، و لەوێ بۆ چەند ڕۆژێک مانەوە.

و جەژنی پەسخای جولەکە نزیک بووەوە، و عیسا چووە سەرەوە بۆ ئۆرشەلیم. و لە پەرستگادا ئەوانەی دۆزییەوە کە گا و مەڕ و کۆتر دەفرۆشتن، هەروەها گۆڕەرانی پارەی دانیشتوو. و قامچییەک لە گوریس دروستکرد و هەموویانی لە پەرستگا دەرکرد، مەڕەکان و گایەکان، و سکەکانی گۆڕەرانی پارەی ڕشت و مێزەکانی سەرەوژێر کرد. و بە ئەوانەی کۆتریان دەفرۆشت گوتی: ئەمانە لێرە هەڵبگرن، ماڵی باوکم مەکەنە ماڵی بازرگانی. بەڵام قوتابییەکانی بیریان کەوتەوە کە نووسراوە: دڵگەرمی ماڵی تۆ دەمخواتەوە. جولەکەکان وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: چ نیشانەیەک پیشانمان دەدەیت کە تۆ ئەم شتانە دەکەیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: ئەم پەرستگایە بڕووخێنن، و لە سێ ڕۆژدا هەڵیدەستێنمەوە. جولەکەکان گوتیان: ئەم پەرستگایە چل و شەش ساڵ بوو بنیاد نرا، و تۆ لە سێ ڕۆژدا هەڵیدەستێنیتەوە؟ ئەو کەسە بەڵام دەربارەی پەرستگای لەشی خۆی دەیگوت. کاتێک لە مردووان هەستایەوە، قوتابییەکانی یادیان کردەوە کە ئەمەی دەگوت، و باوەڕیان هێنا بە نووسراوەکە و بە ئەو وشەیەی کە عیسا گوتی.

کاتێک لە ئۆرشەلیم بوو لە جەژنی پەسخا، زۆر کەس باوەڕیان بە ناوی ئەو هێنا، چونکە ئەو نیشانانەیان دەبینی کە ئەو دەیکرد. بەڵام خودی عیسا متمانەی بە ئەوان نەدەکرد، چونکە ئەو هەمووانی دەناسی و ئەوەی کە پێویستی نەبوو کەسێک شایەتی بدات دەربارەی مرۆڤ، چونکە خۆی دەیزانی چی لە مرۆڤدا بوو.

### 3

پیاوێک لە فەریسییەکان هەبوو، ناوی نیقۆدیمۆس بوو، فەرمانڕەوایەکی جولەکەکان بوو. ئەم کەسە لە شەودا هاتە لای ئەو و پێی گوت، ڕابی، ئێمە دەزانین کە تۆ وەک مامۆستایەک لە خوداوە هاتوویت، چونکە کەس ناتوانێت ئەو نیشانانە بکات کە تۆ دەیکەیت، مەگەر خودا لەگەڵی بێت. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ڕاستی ڕاستی پێت دەڵێم، ئەگەر کەسێک لە سەرەوە لەدایک نەبێتەوە، ناتوانێت پاشایەتی خودا ببینێت. نیقۆدیمۆس پێی دەڵێت: چۆن مرۆڤ دەتوانێت لەدایکبێت کە پیرەمێردە؟ ئایا دەتوانێت جاری دووەم بچێتەوە ناو سکی دایکی و لەدایکبێت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ڕاستی ڕاستی پێت دەڵێم، ئەگەر کەسێک لە ئاو و ڕۆحی پیرۆز لەدایک نەبێت، ناتوانێت بچێتە ناو شانشینی خودا. ئەوەی لە گۆشت لەدایکبووە، گۆشتە، و ئەوەی لە ڕۆح لەدایکبووە، ڕۆحە. سەرسام مەبە کە پێم گوتیت، پێویستە ئێوە لە سەرەوە لەدایک ببنەوە. ڕۆح لەکوێ دەیەوێت دەدات، و دەنگی ئەو دەبیستیت، بەڵام نازانیت لەکوێوە دێت و بۆ کوێ دەڕوات. ئاوا هەموو ئەوانەن کە لە ڕۆحەوە لەدایکبوون. نیقۆدیمۆس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: چۆن دەتوانرێت ئەمانە ڕوو بدەن؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: تۆ مامۆستای ئیسرائیلیت و ئەم شتانە نازانیت؟ بەڕاستی، بەڕاستی پێت دەڵێم کە ئەوەی دەیزانین قسەی دەکەین و شایەتی ئەوە دەدەین کە بینیومانە، بەڵام شایەتی ئێمە وەرناگرن. ئەگەر شتە زەمینییەکان بە ئێوە گوتم و باوەڕتان پێ ناکەن، چۆن ئەگەر شتە ئاسمانییەکان بە ئێوە بڵێم باوەڕتان پێ دەبێت؟ و کەس نەچووەتە سەر ئاسمان، تەنها ئەوەی لە ئاسمانەوە هاتووەتە خوارەوە، کوڕی مرۆڤ کە لە ئاسمانە. و وەک چۆن موسا مارەکەی بەرزکردەوە لە چۆڵەوانیدا، ئاواش پێویستە کوڕی مرۆڤ بەرزبکرێتەوە، بۆ ئەوەی هەموو ئەوانەی باوەڕیان پێی دەبەن لەناونەچن، بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت. بۆیە خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست کە کوڕە تاکە لەدایکبووەکەی خۆی دا، بۆ ئەوەی هەرکەسێک باوەڕی پێ بهێنێت لەناو نەچێت، بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت. چونکە خودا کوڕەکەی خۆی بۆ جیهان نەناردووە تا حوکم بدات بەسەر جیهاندا، بەڵکو بۆ ئەوەی جیهان لە ڕێگەی ئەوەوە ڕزگار بێت. ئەوەی باوەڕی پێ دەهێنێت دادرا نابێت، بەڵام ئەوەی باوەڕی پێ ناهێنێت پێشتر دادراوە، چونکە باوەڕی نەهێناوە بە ناوی تاکە کوڕی خودا. ئەمە بەڵام حوکمەکەیە، کە ڕووناکی هاتووەتە ناو جیهانەوە، و خەڵکان زیاتر تاریکییان خۆشویست چ ڕووناکی، چونکە کارەکانیان خراپ بوون. چونکە هەرکەسێک کە کاری بێ‌بایان ئەنجام دەدات ڕقی لە ڕووناکی دەبێتەوە و نایەتە لای ڕووناکی، بۆ ئەوەی کارەکانی ئاشکرا نەکرێن. ئەو کەسەی ڕاستی جێبەجێ دەکات دێتە لای ڕووناکی، بۆ ئەوەی کارەکانی ئاشکرا بکرێت، چونکە لە خودادا کراون.

دوای ئەمانە عیسا و قوتابییەکانی هاتن بۆ خاکی یەهودیا، و لەوێ لەگەڵیان مایەوە و خوازەبوونی دەکرد. یەحیاش لە ئەینۆن کە نزیک سالیمە خەڵکی لەمەسیح دەکرد، چونکە ئاوی زۆر لەوێ هەبوو، و خەڵک دەهاتن و لەمەسیح دەکران. چونکە یۆحەنا هێشتا فڕێنەدرابووە ناو زیندانەکە. کەواتە پرسیارێک لە نێوان قوتابییەکانی یەحیا و جولەکەیەک ڕوویدا دەربارەی پاککردنەوە. و هاتن بۆ لای یەحیا و پێیان گوت: ڕابی، ئەوەی لەگەڵ تۆ بوو لەوبەری ڕووباری ئوردون، ئەوەی تۆ شایەتیت بۆ داوە، ببینە ئەمە خەڵک لەئاو هەڵدەکێشێت و هەموو کەس دێنە لای ئەو. یۆحەنا وەڵامی دایەوە و گوتی: مرۆڤ ناتوانێت هیچ شتێک وەربگرێت، ئەگەر لە ئاسمانەوە پێی نەدرابێت. خۆتان ئێوە بۆ من شایەتی دەدەن کە گوتم: من مەسیح نیم، بەڵکو لەپێش ئەو نێردراوم. ئەوەی بووکی هەیە زاوایە، بەڵام هاوڕێی زاوا، ئەوەی ڕاوەستاوە و گوێی لێ دەبێت، بە خۆشییەوە خۆشحاڵ دەبێت لەبەر دەنگی زاوا. کەواتە ئەم خۆشییە منی پڕبووەتەوە. ئەو پێویستە زیادبکات، بەڵام من کەمبکرێمەوە. ئەوەی لە سەرەوە دێت لە سەر هەموویان هەیە. ئەوەی لە زەوییە، لە زەوییە و لە زەوییەوە قسە دەکات، بەڵام ئەوەی لە ئاسمانەوە دێت لە سەر هەموویان هەیە. و ئەوەی بینیویەتی و بیستوویەتی، ئەمە شایەتی دەدات، و هیچ کەسێک شایەتیەکەی وەرناگرێت. ئەوەی شایەتی ئەوی وەرگرتووە، مۆری کردووە کە خودا ڕاستە. ئەوەی کە خودا ناردوویەتی، قسەکانی خودا دەڵێت، چونکە خودا ڕۆحی پیرۆز بە پێوانە نادات. باوک کوڕەکەی خۆشدەوێت و هەموو شتێکی داوەتە دەستی ئەو. ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە دەهێنێت، ژیانی هەتاهەتایی هەیە، بەڵام ئەوەی گوێڕایەڵی کوڕەکە نییە، ژیان نابینێت، بەڵکو تووڕەیی خودا لەسەری دەمێنێتەوە.

### 4

کاتێک خاوەن زانی کە فەریسییەکان بیستبوویان کە عیسا زیاتر قوتابی دروست دەکات و ئاودەست دەکات لە یەحیا ئەگەرچی بەڕاستی عیسا خۆی خوازەبەی نەدەکرد، بەڵکو قوتابییەکانی ئەو. ئەو یەهودیای بەجێهێشت و چووە جەلیل. پێویست بوو ئەو بە نێو سامەریادا تێپەڕێت. دێتە ناو شارێکی سامیرە کە پێی دەگوترێت سوخار، نزیک ئەو شوێنەی کە یاقوب دایە یوسفی کوڕی. لەوێ کانییەکی یەعقوب هەبوو. کەواتە عیسا کە لە گەشتەکە ماندوو بووبوو، بەم شێوەیە لەسەر کانییەکە دانیشت، کاتەکە نزیکەی کاتژمێری شەشەم بوو. ژنێک لە سامیرەوە دێت بۆ ئاوکێشان. عیسا پێی دەڵێت: ئاوم بدەرێ بۆ خواردنەوە. چونکە قوتابییەکانی ڕۆیشتبوون بۆ شارەکە تا خواردن بکڕن. ئافرەتە سامرەییەکە پێی دەڵێت: چۆن تۆ کە جولەکەیت، داوای خواردنەوە لە منی ئافرەتێکی سامرەیی دەکەیت؟ چونکە جولەکەکان هاوڕێیەتی لەگەڵ سامرەییەکان ناکەن. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەگەر تۆ بەخشینی خودات دەزانی، و ئەوەی پێت دەڵێت ئاوم بدەرێ کێیە، تۆ داوات لێ دەکرد و ئەویش ئاوی ژیانی پێت دەدایت. ئافرەتەکە پێی دەڵێت: گەورەم، نە سەتڵت هەیە و بیرەکەش قووڵە، کەواتە لەکوێوە ئاوە زیندووەکەت هەیە؟ ئایا تۆ لە باوکمان یەعقوب گەورەتریت، کە ئەم بیرەی بە ئێمە بەخشی، و خۆی لێی خواردەوە و کوڕەکانی و ئاژەڵەکانی؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: هەموو ئەوەی لەم ئاوە دەخواتەوە، دیسان تینوو دەبێتەوە، ئەوەی دەخواتەوە لەو ئاوەی کە من دەیدەمە پێی، هەرگیز تینوو نابێت بۆ هەتاهەتایە، بەڵکو ئەو ئاوەی کە دەیدەمە پێی، دەبێتە کانیاوێکی ئاو لە ناخیدا کە هەڵدەقوڵێت بۆ ژیانی هەتاهەتایی. ئافرەتەکە پێی دەڵێت: گەورەم، ئەم ئاوەم بدەرێ، بۆ ئەوەی تینوو نەبم و نەیەمە ئێرە بۆ ئاو هەڵکێشان. عیسا پێی دەڵێت: بڕۆ پیاوەکەت بانگ بکە و وەرەوە ئێرە. ئافرەتەکە وەڵامی دایەوە و گوتی، پیاوم نییە. عیسا پێی فەرموو، باش گوتت کە پیاوم نییە، پێنج پیاوت هەبوو، و ئێستا ئەوەی هەتە پیاوی تۆ نییە، ئەمە ڕاستە کە گوتووتە. ژنەکە پێی دەڵێت: گەورەم، من دەبینم کە تۆ پێغەمبەریت. باوکانی ئێمە لەم کێوەدا پەرستیان کرد، و ئێوە دەڵێن کە ئۆرشەلیم ئەو شوێنەیە کە پێویستە تێیدا بپەرستین. عیسا پێی دەڵێت: ئافرەت، باوەڕم پێ بکە کە کاتژمێرێک دێت کە نە لەم شاخەدا و نە لە ئۆرشەلیم باوک دەپەرستن. ئێوە پەرستش دەکەن ئەوەی کە نایزانن، ئێمە پەرستش دەکەین ئەوەی کە دەیزانین، چونکە ڕزگاری لە جولەکەکانەوەیە. بەڵام کاتێک دێت، و ئێستا هەیە، کە پەرستاری ڕاستەقینەکان باوکیان لە ڕۆح و ڕاستیدا دەپەرستن، چونکە باوک بەدوای ئەو جۆرە پەرستارانەدا دەگەڕێت کە ئەویان دەپەرستن. خودا ڕۆحە، و ئەوانەی ئەو دەپەرستن پێویستە بە ڕۆح و ڕاستی بیپەرستن. ئافرەتەکە پێی دەڵێت: دەزانم کە مەسیحا دێت، ئەوەی پێی دەگوترێت مەسیح. کاتێک ئەو دێت، هەموو شتێک بۆ ئێمە ڕادەگەیەنێت. عیسا پێی دەڵێت: من ئەوەم کە قسەت لەگەڵ دەکات. لەسەر ئەمە قوتابییەکانی هاتن و سەرسام بوون کە لەگەڵ ژنێک قسەی دەکرد، بەڵام کەسیش نەیگوت: چی دەگەڕێیت یان چی قسە دەکەیت لەگەڵی؟ ئافرەتەکە گۆزەی ئاوی خۆی بەجێهێشت و چووە شارەکە، و بە خەڵکەکەی گوت، وەرن ببینن پیاوێک کە هەموو ئەوەی کردوومی پێ گوتم، ئایا ئەمە مەسیح نییە؟ کەواتە ئەوان لە شارەکە هاتنە دەرەوە و بەرەو لای ئەو دەهاتن.

لە نێوانیدا، قوتابییەکان داوایان لێدەکرد و دەیانگوت: ڕەبی، بخۆ. ئەو بەڵام پێی گوتن: من خواردنێکم هەیە بۆ خواردن کە ئێوە نایزانن. کەواتە قوتابییەکان بە یەکتریان دەگوت: ئایا کەسێک خواردنی بۆ هێناوە؟ عیسا پێیان دەڵێت: خواردنی من ئەوەیە کە ویستی ئەوەی منی ناردووە جێبەجێ بکەم و کارەکەی تەواو بکەم. ئایا ئێوە ناڵێن کە هێشتا چوار مانگ ماوە و دروێنە دێت؟ ببینن، پێتان دەڵێم، چاوەکانتان بەرز بکەنەوە و تەماشای زەوییەکان بکەن، چونکە ئێستا بۆ دروێنە سپی بوون. ئەو دروێنەکەرە پاداش وەردەگرێت و بەروبوومی کۆدەکاتەوە بۆ ژیانی هەتاهەتایی، بۆ ئەوەی چێنەر و دروێنەکەر پێکەوە شادمان بن. لەبەر ئەوەی لەمەدا قسەکە ڕاستەقینەیە، کە یەکێک چێنەر و یەکێکی تر دروێنەکەرە. من ئێوەم نارد بۆ دروێنەکردنی ئەوەی کە ئێوە تێیدا ماندوو نەبوونەتەوە، کەسانی تر ماندوو بوونەتەوە، و ئێوە چوونەتە ناو ماندووبوونەکەیانەوە. لە شارە ئەوە، زۆر کەس لە سامیرییەکان باوەڕیان بە ئەو هێنا بەهۆی قسەکانی ژنەکە کە شایەتی دەدا: هەموو ئەوەی کە کردوومی پێ گوتم. کاتێک سامرەییەکان هاتن بۆ لای ئەو، داوایان لێکرد لەلایان بمێنێتەوە، و ئەویش دوو ڕۆژ لەوێ مایەوە. و زۆر زیاتری تر باوەڕیان هێنا لە ڕێگەی وشەکەی ئەو. بە ئەو ژنەیان دەگوت کە ئیتر لە ڕێگەی قسەکانی تۆوە باوەڕمان نایەت، چونکە ئێمە خۆمان بیستوومانە، و دەزانین کە ئەمە بەڕاستی ڕزگارکەری جیهانە، مەسیحە.

دوای ئەو دوو ڕۆژە لەوێوە چووە دەرەوە و ڕۆیشت بۆ جەلیل. خۆی عیسا شایەتی دا کە پێغەمبەر لە نیشتیمانی خۆی ڕێزی نییە. کاتێک بۆیە هاتە ناو جەلیل، جەلیلییەکان پێشوازییان لێکرد، چونکە هەموو ئەو شتانەیان دیبوو کە لە ئۆرشەلیم لە جەژنەکەدا کردبووی، و خۆیان بۆ ئەو جەژنە هاتبوون.

عیسا کەواتە دیسان هاتەوە بۆ قانای جەلیل، کە لەوێ ئاوی کردە شەراب. فەرمانڕەوایەکی پاشایەتی هەبوو کە کوڕەکەی لە کەفەرناحوم نەخۆش بوو، ئەم کەسە کە بیستبوویی عیسا لە یەهودیاوە هاتووەتە جەلیل، ڕۆیشت بۆ لای ئەو و داوای لێکرد کە دابەزێت و کوڕەکەی چاک بکاتەوە، چونکە نزیک بوو بمرێت. عیسا بۆیە پێی وت: ئەگەر نیشانەکان و پەرجووەکان نەبینن، باوەڕ ناکەن. ئەو پایەدارە شاهانە پێی دەڵێت: گەورەم، دابەزە پێش ئەوەی منداڵەکەم بمرێت. عیسا پێی دەڵێت: بڕۆ، کوڕەکەت دەژی. پیاوەکە باوەڕی بەو وشەیە هێنا کە عیسا پێی فەرموو، و ڕۆیشت. پێشتر بەڵام کە ئەو دادەبەزی، کۆیلەکانی بینییان و ڕایانگەیاند و گوتیان کە خزمەتکارەکەت دەژی. پرسیاری لێکردن لە ئەوان دەربارەی ئەو کاتژمێرەی کە باشتر بووە، و گوتیان پێی کە دوێنێ لە کاتژمێری حەوتەم تاوەکە بەجێی هێشت. باوکەکە زانی کە لە هەمان ئەو کاتژمێرەدا کە عیسا پێی فەرموو کە کوڕەکەت دەژی، و خۆی و هەموو ماڵەکەی باوەڕیان هێنا. ئەمە دووەم نیشانەیە کە عیسا کردی کاتێک لە یەهودیاوە هاتە جەلیل.

### 5

دوای ئەمانە جەژنی جولەکەکان بوو، و عیسا چووە ئۆرشەلیم. لە ئۆرشەلیم حەوزێکی مەڕەوانی هەیە کە بە عیبری پێی دەگوترێت بێت‌ئەسدا و پێنج ستوونداری هەیە. لە ئەمانەدا کۆمەڵێکی زۆر لە نەخۆشان ڕاکشابوون، کوێران، شەلان، وشکبووان، چاوەڕێی جووڵەی ئاوەکە دەکردن. نێردراوێک لە کاتی دیاریکراودا دادەبەزییە ناو حەوزەکە و ئاوەکەی دەهەژاند، جا یەکەمین کەس کە دوای هەژانی ئاوەکە دەچووە ناوی، چ نەخۆشییەکی هەبووایە، چاک دەبووەوە. پیاوێک لەوێ بوو کە سی و هەشت ساڵ لە نەخۆشیدا بوو. ئەم کەسەی بینی عیسا کە خەوتبوو، و زانی کە ماوەیەکی زۆری پێچووە، پێی گوت، دەتەوێت تەندروست ببیتەوە؟ نەخۆشەکە وەڵامی دایەوە: گەورەم، کەسم نییە کە کاتێک ئاوەکە دەجووڵێت، منی بخاتە ناو حەوزەکەوە، بەڵام کاتێک من دێم، یەکێکی تر پێش من دادەبەزێت. عیسا پێی دەڵێت: هەستە، جێگاکەت هەڵبگرە و بڕۆ. و یەکسەر ئەو پیاوە تەندروست بوو، جێگاکەی هەڵگرت و دەڕۆیشت. بەڵام ئەو ڕۆژە ڕۆژی شەممە بوو. جولەکەکان بە چاکبووەکەیان دەگوت، شەممەیە، بۆ تۆ ڕێگەپێنەدراوە کە نوێنەکە هەڵبگریت. وەڵامی دانەوە: ئەوەی منی تەندروست کرد، ئەو پێی گوتم، نوێنەکەت هەڵبگرە و بڕۆ. کەواتە لێیان پرسی: کێیە ئەو پیاوەی پێی گوتیت نوێنەکەت هەڵبگرە و بڕۆیت؟ ئەو کەسەی کە چاک کرابووەوە نەیدەزانی کێ بوو، چونکە عیسا دوورکەوتبووەوە لەکاتێکدا کۆمەڵێک خەڵک لەو شوێنەدا بوون. دوای ئەمانە عیسا ئەوی لە پەرستگاکە دۆزییەوە و پێی گوت: ببینە، تۆ تەندروست بوویت، ئیتر گوناه مەکە، بۆ ئەوەی شتێکی خراپتر بۆت ڕوونەدات. ئەو پیاوە ڕۆیشت و بە جولەکەکانی ڕاگەیاند کە عیسا ئەوەیە کە ئەوی تەندروست کردووە.

و لەبەر ئەمە جولەکەکان ڕاودەنان دوای عیسا و دەیانویست بیکوژن، چونکە ئەمانەی دەکرد لە شەممەدا. بەڵام عیسا وەڵامی دانەوە: باوکم هەتا ئێستا کاردەکات، منیش کاردەکەم. لەبەر ئەمە کەواتە جولەکەکان زیاتر هەوڵیان دەدا بۆ کوشتنی، چونکە نەک تەنها شەممەی دەشکاند، بەڵکو هەروەها خودای بە باوکی تایبەتی خۆی دەناساند و خۆی بە یەکسانی خودا دەکرد.

عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، کوڕ ناتوانێت هیچ لە خۆیەوە بکات، مەگەر ئەوەی ببینێت باوک دەیکات، چونکە ئەوەی ئەو دەیکات، ئەمانەش کوڕ بە هەمان شێوە دەیکات. ئەو باوکە چونکە خۆشدەوێتی ئەو کوڕە و هەموو شتێک پیشانی دەدات کە خۆی دەیکات، و کارە گەورەترەکانی ئەمانە پیشانی دەدات، بۆئەوەی ئێوە سەرسام بن. وەک چۆن باوک مردووان هەڵدەستێنێت و ژیانیان پێدەبەخشێت، ئاواش کوڕیش ژیان بە ئەوانە دەبەخشێت کە دەیەوێت. نە هەروەها باوک دادوەری کەس ناکات، بەڵام هەموو دادوەری داوەتە کوڕ، بۆ ئەوەی هەموو ڕێز لە کوڕەکە بگرن وەک چۆن ڕێز لە باوکەکە دەگرن. ئەوەی ڕێز لە کوڕەکە ناگرێت، ڕێز لە باوکەکە ناگرێت کە ئەو ناردوویەتی. بەڕاستی بەڕاستی پێتان دەڵێم کە ئەوەی گوێ لە قسەکانم دەگرێت و باوەڕ بە ئەوە دەهێنێت کە منی ناردووە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە، و نایەتە ناو حوکم، بەڵکو لە مردنەوە گواستووەتەوە بۆ ژیان. بەڕاستی بەڕاستی پێتان دەڵێم کە کاتژمێرێک دێت، و ئێستا هەیە، کاتێک مردووان دەنگی کوڕی خودا دەبیستن، و ئەوانەی دەیبیستن دەژین. وەک چۆن باوک ژیان لە خۆیدا هەیە، ئاواش دایە بە کوڕیش کە ژیان لە خۆیدا هەبێت، و دەسەڵاتی پێدا و دادوەری بکات، چونکە کوڕی مرۆڤە. سەرسام مەبن لەمە، چونکە کاتژمێرێک دێت کە تێیدا هەموو ئەوانەی لە گۆڕەکاندان دەنگی ئەو دەبیستن، و دەرچوون ئەوانەی شتە باشەکان کردووە بۆ هەستانەوەی ژیان، بەڵام ئەوانەی شتە بێ‌بایەخەکان کردووە بۆ هەستانەوەی حوکم.

من ناتوانم لە خۆمەوە هیچ بکەم. وەک دەبیستم دادەنێم، و دادانەکەم ڕاستودروستە، چونکە ویستی خۆم ناگەڕێم، بەڵکو ویستی ئەو باوکە دەگەڕێم کە منی ناردووە. ئەگەر من شایەتی دەربارەی خۆم بدەم، شایەتیەکەم ڕاست نییە. یەکێکی تر هەیە کە شایەتی دەدات دەربارەی من، و دەزانم کە ئەو شایەتییە ڕاستە کە دەربارەی من دەیدات. ئێوە ناردووتان بۆ لای یەحیا، و ئەو شایەتی بۆ ڕاستی داوە. من بەڵام شایەتی لە مرۆڤەوە وەرناگرم، بەڵکو ئەمانە دەڵێم بۆ ئەوەی ئێوە ڕزگار بکرێن. ئەو چرایەکی سووتاو و درەوشاوە بوو، بەڵام ئێوە ویستتان بۆ کاتێک لە ڕووناکی ئەودا شادمان بن. من بەڵام شایەتییەکی گەورەتر لە یەحیام هەیە، چونکە ئەو کارانەی باوک پێی داوم بۆ ئەوەی تەواویان بکەم، هەر ئەو کارانەی من دەیانکەم، شایەتی دەدەن دەربارەی من کە باوک منی ناردووە. و ئەو باوکەی کە منی ناردووە، خۆی شایەتی داوە دەربارەی من. نە هەرگیز دەنگی ئەوتان بیستووە و نە شێوەی ئەوتان بینیوە، و وشەکەی ئەو لە ئێوەدا نامێنێتەوە، چونکە ئەوەی ئەو ناردی، ئێوە باوەڕی پێ ناکەن. ئێوە لێکۆڵینەوە لە نووسراوەکان دەکەن، چونکە پێتان وایە لە ئەوان ژیانی هەتاهەتایی هەیە، و ئەوانە ئەو نووسراوانەن کە شایەتی دەربارەی من دەدەن، و ناتانەوێت بێنە لای من بۆ ئەوەی ژیان هەبێت. شکۆمەندی لە مرۆڤان وەرناگرم بەڵام من ئێوەم ناسیوە کە خۆشەویستی خودا لە خۆتاندا نییە. من لە ناوی باوکمەوە هاتووم و ئێوە منتان وەرنەگرتووە، ئەگەر یەکێکی تر بە ناوی خۆیەوە بێت، ئەوا ئێوە ئەوتان وەردەگرن. چۆن دەتوانن ئێوە باوەڕ بهێنن، کە شکۆمەندی لە یەکتر وەردەگرن، بەڵام ئەو شکۆمەندییەی لە خودای تاکە نایەتەوێن؟ نە پێتان وایە کە من سکاڵاتان لێ دەکەم لای باوک، ئەوەی سکاڵاتان لێ دەکات موسایە، ئەوەی ئێوە هیواتان پێ بەستووە. ئەگەر باوەڕتان بە موسا دەهێنا، ئەوا باوەڕتان بە من دەهێنا، چونکە ئەو دەربارەی من نووسی. ئەگەر بەڵام باوەڕتان بە نووسراوەکانی ئەو نییە، چۆن باوەڕتان بە وشەکانی من دەبێت؟

### 6

دوای ئەمانە عیسا چووە ئەوبەری دەریای گەلیل کە دەریای تیبەریاسە خەڵکێکی زۆر دوای دەکەوت، چونکە ئەو نیشانانەیان دەبینی کە لەسەر نەخۆشان ئەنجامی دەدا. عیسا چووە سەرەوە بۆ کێوەکە و لەوێ لەگەڵ قوتابییەکانی دانیشتبوو. جەژنی پەسخا نزیک بووەوە، کە جەژنی جولەکەکان بوو. کەواتە عیسا چاوەکانی بەرزکردەوە و بینی کە کۆمەڵێکی زۆر بەرەو لای ئەو دێت، بە فیلیپۆسی فەرموو: لەکوێوە نان بکڕین بۆ ئەوەی ئەمانە بیخۆن؟ ئەمەی دەگوت بۆ تاقیکردنەوەی ئەو، چونکە ئەو خۆی دەیزانی چی دەیویست بکات. فیلیپۆس وەڵامی دایەوە: نانی دوو سەد دینار بەس نایەت بۆ ئەوان، بۆ ئەوەی هەریەکەیان شتێکی کەم وەربگرێت. یەکێک لە قوتابییەکانی، ئەندریاس کە براکەی شیمۆن پەترۆسە، پێی دەڵێت: منداڵێک لێرەیە کە پێنج نانی جۆیی و دوو ماسی هەیە، بەڵام ئەمانە چین بۆ ئەوەندە کەس؟ عیسا گوتی: وا بکەن خەڵکەکە دابنیشن. گیای زۆر لەو شوێنەدا هەبوو. کەواتە پیاوەکان دانیشتن، ژمارەیان نزیکەی پێنج هەزار کەس بوو. عیسا نانەکانی گرت و سوپاسی کرد و دایە قوتابییەکان، قوتابییەکانیش دایانە ئەوانەی دانیشتبوون، هەروەها لە ماسییەکانیش هەرچەندەیان دەویست. کاتێک پڕبوون، بە قوتابییەکانی خۆی دەڵێت، پارچە ماوەکان کۆبکەنەوە، بۆ ئەوەی هیچ شتێک لەناوبچێت. کەواتە کۆیان کردەوە و دوازدە سەبەتەیان پڕکرد لە پارچەکانی ئەو پێنج نانە جۆیینەی کە لەوانەی خواردوویانە مابوونەوە. ئەو کەسانە بۆیە، کە ئەو نیشانەیەیان بینی کە عیسا کردی، دەیانگوت: ئەمە بەڕاستی ئەو پێغەمبەرەیە کە دێتە ناو جیهان. عیسا کە زانی دەیانەوێت بێن و ڕفێنن بۆ ئەوەی بیکەن بە پاشا، دیسان بە تەنها کشایەوە بۆ چیاکە.

کاتێک ئێوارە داهات، قوتابییەکانی ئەو چوونە خوارەوە بۆ لای دەریاکە. و کاتێک چوونە ناو کەشتییەکەوە، بەرەو ئەوبەری دەریاکە بۆ کەفەرناحوم دەچوون. تاریکی پێشتر داببوو و عیسا هێشتا نەهاتبووە لایان دەریاش بە لێدانی بای گەورە هەستاندرا. کاتێک بەڕێیان کردبوو بۆیە وەک بیست و پێنج یان سی ئەستاد، عیسایان بینی کە لەسەر دەریاکە دەڕوات و نزیک کەشتییەکە دەبێتەوە، و ترسان. ئەو بەڵام پێیان دەڵێت: من مم، مەترسن. ئەوان ویستیان ئەو بخەنە ناو کەشتییەکەوە، و یەکسەر کەشتییەکە گەیشتە ئەو زەوییەی کە بۆی دەچوون.

لە ڕۆژی دواتر ئەو کۆمەڵەی کە لەوبەری دەریاکە وەستابوو، بینییان کە بەلەمێکی تر لەوێ نەبوو، تەنها ئەو یەکەی کە قوتابییەکانی سواری بوون، و بینییان کە عیسا لەگەڵ قوتابییەکانی سوار نەبووە، بەڵکو تەنها قوتابییەکانی ڕۆیشتن. بەڵام کەشتییەکان لە تیبێریاسەوە هاتن، نزیک ئەو شوێنەی کە تێیدا نانەکەیان خوارد، دوای ئەوەی یەزدان سوپاسی کرد. کاتێک کۆمەڵەکە بینییان کە عیسا لەوێ نییە و نە قوتابییەکانیشی، خۆیان سواری کەشتییەکان بوون و هاتن بۆ کەفەرناحوم بۆ گەڕان بەدوای عیسادا. و کاتێک لە ئەوبەری دەریاکە دۆزیانەوە، پێیان وت: ڕابی، کەی هاتیتە ئێرە؟ عیسا وەڵامی دانەوە و پێی گوتن: ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، ئێوە بەدوای مندا دەگەڕێن، نەک لەبەر ئەوەی نیشانەکانتان بینی، بەڵکو لەبەر ئەوەی لە نانەکانتان خوارد و تێربوون. کار بکەن نەک بۆ ئەو خواردنەی لەناودەچێت، بەڵکو بۆ ئەو خواردنەی دەمێنێتەوە بۆ ژیانی هەتاهەتایی، کە کوڕی مرۆڤ بە ئێوەی دەدات، چونکە خودای باوک مۆری لەم کەسە داوە. گوتیان بۆیە بۆ ئەو: چی بکەین بۆ ئەوەی کارەکانی خودا ئەنجام بدەین؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: ئەمە کاری خودایە، کە باوەڕ بهێنن بەوەی کە ئەو ناردوویەتی.

بۆیە پێیان گوت: کەواتە تۆ چ نیشانەیەک دەکەیت تاکو ببینین و باوەڕت پێ بهێنین؟ چ کارێک دەکەیت؟ باوکانی ئێمە مەنەیان لە چۆڵەوانی خوارد، وەک نووسراوە، نانی لە ئاسمانەوە پێیدان بۆ خواردن. عیسا بۆیە پێی فەرموون: ڕاستی ڕاستیتان پێ دەڵێم، موسا ئەو نانەی لە ئاسمانەوە نەیداوەتێ، بەڵکو باوکی من ئەو نانە ڕاستەقینەی لە ئاسمانەوە دەداتێ. نانی خودا ئەوەیە کە لە ئاسمانەوە دادەبەزێت و ژیان دەبەخشێتە جیهان. گوتیان بۆیە پێی: گەورەم، هەمیشە ئەم نانە بدەرێ. عیسا پێی فەرموون: من نانی ژیانم، ئەوەی بێتە لام هەرگیز برسی نابێت، و ئەوەی باوەڕ بە من بهێنێت هەرگیز تینوو نابێت.

بەڵام گوتم بە ئێوە کە بینیتانم و باوەڕتان ناکەن. هەموو ئەوەی باوک دەیداتە من، بۆ لای من دێت، و ئەوەی دێتە لای من هەرگیز دەریناکەم. چونکە من لە ئاسمانەوە هاتوومەتە خوارەوە، نەک بۆ ئەوەی ویستی خۆم جێبەجێ بکەم، بەڵکو ویستی ئەوەی کە منی ناردووە. ئەمە ویستی ئەو باوکەیە کە منی ناردووە، بۆ ئەوەی هەموو ئەوەی پێی داوم لەدەست نەدەم، بەڵام لە دوایین ڕۆژدا هەڵیبستێنمەوە. ئەمە ویستی ئەوەیە کە منی ناردووە، بۆ ئەوەی هەموو ئەوەی کوڕەکە دەبینێت و باوەڕی پێ دەهێنێت، ژیانی هەتاهەتایی هەبێت، و من لە ڕۆژی دوایین هەڵیدەستێنمەوە. بۆیە جولەکەکان دەبوورانەوە دەربارەی ئەو، چونکە گوتی: من ئەو نانەم کە لە ئاسمانەوە هاتووەتە خوارەوە. و دەیانگوت: ئایا ئەمە عیسا، کوڕی یوسف نییە، کە ئێمە باوک و دایکی دەزانین؟ کەواتە چۆن ئەمە دەڵێت کە لە ئاسمانەوە هاتومەتە خوارەوە؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموون: لەگەڵ یەکتر بۆڵەبۆڵ مەکەن. کەس ناتوانێ بێتە لای من، مەگەر باوکەکە کە منی ناردووە ئەو ڕابکێشێت، و من لە ڕۆژی کۆتاییدا هەڵیدەستێنمەوە. لە پێغەمبەراندا نووسراوە: هەموویان فێرکراوانی خودا دەبن. هەموو ئەوەی لە باوک دەبیستێت و فێردەبێت، دێتە لام. نەک ئەوەی کەسێک باوکی بینیوە، ئەگەر نەبێت ئەوەی کە لە خوداوەیە، ئەمە باوکی بینیوە. ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەی باوەڕ بە من دەهێنێت، ژیانی هەتاهەتایی هەیە. من نانی ژیانم. باوکانی ئێوە مەننایان لە چۆڵەوانی خوارد و مردن ئەمە ئەو نانەیە کە لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، بۆ ئەوەی کەسێک لێی بخوات و نەمرێت. من ئەو نانە زیندووەم کە لە ئاسمانەوە هاتووەتە خوارەوە، ئەگەر کەسێک لەم نانە بخوات، بۆ هەتاهەتایە دەژیێت. ئەو نانەش کە من دەیدەم گۆشتی منە، کە من دەیدەم بۆ ژیانی جیهان. کەواتە جولەکەکان شەڕیان دەکرد لەگەڵ یەکتریدا و دەیانگوت: چۆن دەتوانێت ئەمە گۆشتی خۆی بداتێ بۆ ئەوەی بیخۆین؟ عیسا بۆیە پێی فەرموون: ئامین ئامین پێتان دەڵێم، ئەگەر گۆشتی کوڕی مرۆڤ نەخۆن و خوێنی ئەو نەخۆنەوە، ژیانتان لە خۆتاندا نییە. ئەوەی گۆشتی من دەخوات و خوێنی من دەخواتەوە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە، و من لە ڕۆژی دوایی هەڵیدەستێنمەوە. چونکە گۆشتی من بەڕاستی خواردنە، و خوێنی من بەڕاستی خواردنەوەیە. ئەوەی گۆشتی منی دەخوات و خوێنی منی دەخواتەوە، لە من دەمێنێتەوە و منیش لە ئەو دەمێنمەوە. وەک چۆن باوکی زیندوو منی نارد و من لە ڕێگەی باوکەوە دەژیم، ئەوەی منیش بخوات ئەویش لە ڕێگەی منەوە دەژی. ئەمە ئەو نانەیە کە لە ئاسمانەوە هاتووەتە خوارەوە، نەک وەک باوکانی ئێوە کە مەنیان خوارد و مردن. ئەوەی ئەم نانە بخوات بۆ هەتاهەتایە دەژیێت. ئەمانەی لە کۆبوونەوەدا وت، کاتێک لە کەفەرناحوم فێردەکرد.

زۆر کەس لە قوتابییەکانی بیستیان، بۆیە گوتیان: ئەم قسەیە سەختە، کێ دەتوانێت گوێی لێ بگرێت؟ عیسا لە خۆیدا زانی کە قوتابییەکانی دەربارەی ئەمە بۆڵەبۆڵ دەکەن، پێی گوتن: ئایا ئەمە ئێوە پێشێل دەکات؟ ئەگەر کەواتە کوڕی مرۆڤ ببینن کە سەردەکەوێت بۆ ئەو شوێنەی کە پێشتر تێیدا بوو؟ ئەو ڕۆحە زیندووکەرەوەیە، گۆشت هیچ سوودێک نابەخشێت، ئەو وشانەی کە من بۆ ئێوە دەیڵێم، ڕۆحن و ژیانن. بەڵام هەندێک لە ئێوە هەن کە باوەڕناهێنن. چونکە عیسا لە سەرەتاوە دەیزانی کامانە باوەڕنەهێنەران و کێیە ئەوەی دەستی بەسەردەدات. و ئەو دەیگوت: لەبەر ئەمە من پێم گوتوون کە هیچ کەس ناتوانێت بێتە لای من، مەگەر ئەوەی لەلایەن باوکمەوە پێی دراوە بێت. لەم پێناوەوە زۆر کەس لە قوتابییەکانی ئەو گەڕانەوە و چیتر لەگەڵی نەڕۆیشتن. عیسا کەواتە بە دوازدەکە گوت، ئایا ئێوەش دەتانەوێت بڕۆن؟ شیمۆن پەترۆس وەڵامی دایەوە: گەورەم، بۆ لای کێ بڕۆین؟ تۆ وشەکانی ژیانی هەتاهەتایی هەیە. و ئێمە باوەڕمان هێناوە و زانیومانە کە تۆ مەسیحی کوڕی خودای زیندووی. عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا من ئێوە دوازدەتانم هەڵنەبژارد؟ و لە ئێوەدا یەکێکتان شەیتانە. ئەو باسی یەهودای کوڕی سیمۆنی ئیسقەریۆتی دەکرد، چونکە ئەم کەسە دەیویست ئەو دەستبەسەردابدات، کە یەکێک بوو لە دوازدەکان.

### 7

و عیسا دوای ئەمانە لە جەلیلدا دەڕۆیشت، چونکە نەیدەویست لە یەهودیادا بڕۆێت، لەبەر ئەوەی جولەکەکان دەیانویست بیکوژن. جەژنی خێوەتگەکانی جولەکە نزیک بووەوە. براکانی کەواتە پێیان گوت: لێرەوە بڕۆ و بچۆ بۆ یەهودیا، بۆ ئەوەی قوتابییەکانیشت کارەکانی تۆ ببینن کە دەیانکەیت. کەس لەبەرئەوەی لە نهێنی شتێک ناکات و دەگەڕێت خۆی لە ئاشکرایی بێت. ئەگەر ئەمانە دەکەیت، خۆت نیشان بدە بە جیهان. چونکە تەنانەت براکانی ئەو باوەڕیان پێی نەدەکرد. عیسا پێیان دەڵێت: کاتی من هێشتا نەهاتووە، بەڵام کاتی ئێوە هەمیشە ئامادەیە. جیهان ناتوانێت ڕقی لێتان ببێتەوە، بەڵام ڕقی لە من دەبێتەوە، چونکە من شایەتی دەدەم دەربارەی ئەو کە کارەکانی خراپەن. ئێوە بڕۆن بۆ ئەم ئاهەنگە، من هێشتا ناڕۆم بۆ ئەم ئاهەنگە، چونکە کاتی من هێشتا تەواو نەبووە. بەڵام دوای ئەوەی ئەمانەی بە ئەوان گوت، لە جەلیل مایەوە. کاتێک برایانی ئەو چوونە سەرەوە، ئەوسا خۆی چووە سەرەوە بۆ جەژنەکە، نەک بە ئاشکرا، بەڵکو بە نهێنی. ئەو جولەکانە کەواتە دەیانگەڕا بۆ ئەو لە جەژنەکەدا و دەیانگوت: کوایە ئەو؟ بۆنگرتنێکی زۆر دەربارەی ئەو لەنێو خەڵکاندا هەبوو. هەندێکیان دەیانگوت کە ئەو باشە، بەڵام ئەوانی دیکە دەیانگوت: نەخێر، بەڵکو ئەو خەڵکەکە گومڕا دەکات. کەس بەڵام بە ئازادی قسەی نەدەکرد دەربارەی ئەو لەبەر ترسی جولەکەکان.

پێشتر لە ناوەڕاستی جەژنەکەدا، عیسا چووە پەرستگاکە و دەستی کرد بە فێرکردن. و جولەکەکان سەرسام بوون و دەیانگوت، چۆن ئەمە نووسین دەزانێت بەبێ ئەوەی فێری بووبێت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموون: فێرکردنەکەم هی خۆم نییە، بەڵکو هی ئەوەیە کە منی ناردووە. ئەگەر کەسێک بیەوێت ئیرادەی ئەو بکات، دەزانێت دەربارەی فێرکردنەکە ئایا لە خودایەوەیە یان من لە خۆمەوە قسە دەکەم. ئەوەی لە خۆیەوە قسە دەکات، شکۆمەندی تایبەت بە خۆی دەگەڕێت، بەڵام ئەوەی شکۆمەندی ئەوەی ناردوویەتی دەگەڕێت، ئەمە ڕاستە، و ناڕەوایی لە ئەودا نییە. ئایا موسا یاسای پێنەداون؟ و هیچ کەسێک لە ئێوە یاسا جێبەجێ ناکات. بۆچی هەوڵ دەدەن من بکوژن؟ خەڵکەکە وەڵامی دایەوە و گوتی: ڕۆحی پیسی هەیە! کێ دەیەوێت تۆ بکوژێت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: یەک کار کردم، و هەمووتان لەبەر ئەمە سەرسام دەبن. مووسا خەتەنەکردنی پێداون، نەک لەبەر ئەوەی لە مووساوە بێت، بەڵکو لە باوباپیرانەوەیە، و لە ڕۆژی شەممەدا خەتەنەی پیاو دەکەن. ئەگەر پیاوێک لە ڕۆژی شەممە خەتەنە دەکرێت بۆ ئەوەی یاسای موسا نەشکێت، ئایا بۆ من تووڕەن چونکە پیاوێکم بە تەواوی تەندروست کردەوە لە ڕۆژی شەممە؟ حوکم مەدەن بەپێی ڕواڵەت، بەڵکو حوکمی دادپەروەرانە بدەن. بۆیە هەندێک لە خەڵکی ئۆرشەلیم دەیانگوت: ئایا ئەمە ئەو کەسە نییە کە دەیانەوێت بیکوژن؟ و ببینە بە ئاشکرایی قسە دەکات، و هیچیان پێ ناڵێن. ئایا ڕەنگە فەرمانڕەواکان بە ڕاستی زانیبێتن کە ئەمە بە ڕاستی مەسیحە؟ بەڵام ئێمە دەزانین ئەم لە کوێوەیە، بەڵام مەسیح کاتێک دێت، هیچ کەس نازانێت لە کوێوەیە. کەواتە عیسا لە پەرستگادا هاواری کرد لەکاتی خوێندنەوەدا و فەرمووی: ئێوە منیش دەناسن و دەزانن من لە کوێوە هاتووم، و من لە خۆمەوە نەهاتووم، بەڵام ئەوەی منی ناردووە ڕاستەقینەیە، ئەوەی ئێوە نایناسن. من ئەو دەناسم، چونکە من لە لای ئەوەوەم و ئەو منی ناردووە. بۆیە دەیانگەڕا بۆ گرتنی، بەڵام کەس دەستی لێ نەدا، چونکە کاتژمێری ئەو هێشتا نەهاتبوو. زۆر کەس لە کۆمەڵەکە باوەڕیان بە ئەو هێنا و دەیانگوت: ئایا کاتێک مەسیح دێت، ئایا نیشانەی زیاتر لەوانەی ئەمە کردی دەکات؟ فەریسییەکان بیستیان کە خەڵکەکە دەربارەی ئەو زمزمەیان دەکرد، و فەریسییەکان و سەرۆک کاهینەکان یارمەتیدەرانیان نارد بۆ ئەوەی بیگرن. عیسا گوتی: کەواتە کاتێکی کەم لەگەڵ ئێوە دەمێنمەوە و دواتر دەڕۆمەوە بۆ لای ئەوەی منی ناردووە. ئێوە بەدوای مندا دەگەڕێن و نامدۆزنەوە، و لەو شوێنەی من لێیم، ئێوە ناتوانن بێن. جولەکەکان لەبەر ئەوە بە خۆیان گوتیان، کوێ ئەم کەسە دەبێت بچێت کە ئێمە نایدۆزینەوە؟ ئایا دەبێت بچێتە پەرتەوازەی یۆنانییەکان و فێری یۆنانییەکان بکات؟ کێیە ئەم قسەیەی کە گوتی، دەمگەڕێن و نامدۆزنەوە، و لەو شوێنەی کە منم، ئێوە ناتوانن بێن؟

لە دوایین ڕۆژی گەورەی جەژندا، عیسا وەستابوو و هاواری کرد و دەیفەرموو: ئەگەر کەسێک تینوو بێت، با بێتە لام و بخواتەوە. ئەوەی باوەڕ بە من دەهێنێت، وەک نووسراوە پیرۆزەکە دەڵێت، ڕووبارەکانی ئاوی زیندوو لە ناوەوەی ئەوەوە دەڕۆن. ئەمەش گوتی دەربارەی ئەو ڕۆحەی کە ئەوانەی باوەڕیان بە ئەو هێنابوو دەیانویست وەریبگرن، چونکە هێشتا ڕۆحی پیرۆز نەهاتبوو، لەبەر ئەوەی عیسا هێشتا شکۆدار نەکرابوو. زۆر کەس کەواتە لە کۆمەڵەکە، کە وشەکەیان بیستبوو، دەیانگوت: ئەمە بەڕاستی پێغەمبەرەکەیە. هەندێک دەیانگوت: ئەمە مەسیحە، هەندێکی تر دەیانگوت: نا، چونکە مەسیح لە جەلیلەوە نایەت؟ ئایا نووسراوەکە نەیوتووە کە مەسیح لە تۆوی داود و لە بێت‌لەحمەوە، ئەو گوندەی کە داود تێیدا بوو، دێت؟ کەواتە دابەشبوون لە خەڵکەکەدا ڕوویدا لەبەر ئەو. هەندێک لە ئەوان ویستیان ئەو بگرن، بەڵام کەس دەستی لێ نەدا. یارمەتیدەرەکان کەواتە هاتن بۆ لای کاهینە گەورەکان و فەریسییەکان، و ئەوانە پێیان گوتن: بۆچی ئەویان نەهێنا؟ یارمەتیدەرەکان وەڵامیان دایەوە: هەرگیز هیچ مرۆڤێک ئاوا قسەی نەکردووە وەک ئەم مرۆڤە. فەریسییەکان بۆیە وەڵامیان دانەوە: ئایا ئێوەش گومڕا کراون؟ ئایا کەسێک لە فەرمانڕەواکان باوەڕی بە ئەو هێناوە یان لە فەریسییەکان؟ بەڵام ئەم کۆمەڵەیە کە یاساکە نازانن نەفرەتلێکراون نیقۆدیمۆس، کە شەوێک هاتبووە لای ئەو و یەکێک لە ئەوان بوو، پێیان دەڵێت: ئایا یاسای ئێمە حوکم دەدات لەسەر پیاوێک، ئەگەر پێشتر لە خۆی نەبیستبێت و نەزانێت چی دەکات؟ وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: ئایا تۆش لە جەلیلەوە نیت؟ لێکۆڵینەوە بکە و ببینە کە هیچ پێغەمبەرێک لە جەلیلەوە هەڵنەستاوەتەوە. و هەریەکە بۆ ماڵی خۆی ڕۆیشت.

### 8

عیسا چووە کێوی زەیتوون بەیانی دیسانەوە هاتەوە بۆ پەرستگا، و هەموو گەل دەهاتنە لای، دانیشت و فێری دەکردن. بەڵام نووسەران و فەریسییەکان ژنێکیان هێنا کە لە زینادا گیرابوو، و لە ناوەڕاستدا ڕایانگرت. ئەوان پێیان دەڵێت، مامۆستا، ئەم ئافرەتە لە کاتی داوێنپیسیکردن بە دەستەوە گیراوە، لە یاساکەی ئێمەدا موسا فەرمانی داوە کە ئەم جۆرە ژنانە بەردباران بکرێن. تۆ کەواتە چی دەڵێیت؟ ئەمەیان گوت بۆ تاقیکردنەوەی ئەو، تا سکاڵایەکیان لەسەر ئەو هەبێت. بەڵام عیسا خۆی چەماندەوە و بە پەنجەی لەسەر زەوی دەنووسی. کاتێک بەردەوام بوون لە پرسیارکردنی ئەو، ڕاستی کردەوە و پێی گوتن: ئەوەی لە ئێوە بێگوناهە، با یەکەم بەرد فڕێبدات بۆی. و دیسان خوار چەماوەتەوە و لە زەوی دەنووسی. ئەوانیش کە بیستیان، یەک بە یەک دەرچوون، دەستیان لە پیران کرد، و عیسا و ئەو ژنە کە لە ناوەڕاستدا بوو جێهێڵران. عیسا سەری هەڵبڕی و پێی فەرموو: ئافرەت، کوێن ئەوان؟ کەسێک حوکمی نەداویت؟ ئەو گوتی: کەس نا، گەورەم. عیسا گوتی: منیش تۆ تاوانبار ناکەم، بڕۆ و لە ئێستاوە چیتر گوناه مەکە.

دیسان کەواتە عیسا بۆیان قسەی کرد و فەرمووی: من ڕووناکی جیهانم، ئەوەی شوێنم دەکەوێت هەرگیز لە تاریکیدا ڕێ ناڕوات، بەڵکو ڕووناکی ژیانی دەبێت. کەواتە فەریسییەکان پێیان گوت: تۆ دەربارەی خۆت شایەتی دەدەیت، شایەتی تۆ ڕاست نییە. عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: تەنانەت ئەگەر من شایەتی دەربارەی خۆم بدەم، شایەتیەکەم ڕاستە، چونکە دەزانم لە کوێوە هاتووم و بۆ کوێ دەڕۆم، بەڵام ئێوە نازانن لە کوێوە دێم یان بۆ کوێ دەڕۆم. ئێوە بەپێی گۆشت حوکم دەدەن، من حوکمی کەس نادەم. و ئەگەر من حوکم بکەم، حوکمەکەی من ڕاستە، چونکە تەنها نیم، بەڵکو من و ئەو باوکەی کە منی ناردووە. لە یاساکەی ئێوەشدا نووسراوە کە شایەتی دوو کەس ڕاستە. من ئەوەم کە شایەتی دەدات دەربارەی خۆم، و باوک کە منی ناردووە شایەتی دەدات دەربارەی من. ئەوان بۆیە پێیان گوت: کوا باوکەکەت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: نە منتان دەناسن و نە باوکەکەم. ئەگەر منتان دەناسی، باوکەکەشمتان دەناسی. ئەم وشانەی عیسا لە خەزێنەدا قسەی کرد، کاتێک لە پەرستگادا فێردەکرد، و هیچ کەس ئەوی نەگرت، چونکە کاتژمێرەکەی هێشتا نەهاتبوو.

عیسا دیسانەوە پێی فەرموون: من دەڕۆم و بەدوای مندا دەگەڕێن، و لە گوناهی خۆتاندا دەمرن. ئەو شوێنەی من دەڕۆم، ئێوە ناتوانن بێن. جولەکەکان دەیانگوت، کەواتە ئایا خۆی دەکوژێت، چونکە دەڵێت: ئەو شوێنەی من دەڕۆم، ئێوە ناتوانن بێن؟ و پێی گوتن: ئێوە لە خوارەوەن، من لە سەرەوەم. ئێوە لەم جیهانەن، من لەم جیهانە نیم. بۆیە من پێم گوتن کە ئێوە لە گوناهەکانتاندا دەمرن، چونکە ئەگەر باوەڕ بە ئەوە نەکەن کە من ئەوم، ئێوە لە گوناهەکانتاندا دەمرن. کەواتە پێیان گوت: تۆ کێیت؟ عیسا پێی گوتن: لە سەرەتاوە ئەوەی پێتان دەڵێم. زۆر شتم هەیە دەربارەی ئێوە بۆ قسەکردن و دادوەری، بەڵام ئەوەی منی ناردووە ڕاستە، و من ئەوەی لێی بیستووم، ئەوە دەڵێمە جیهان. نەیان زانی کە باوک بۆیان دەگوت. عیسا بۆیە پێی فەرموون: کاتێک کوڕی مرۆڤ بەرزدەکەنەوە، ئەوسا دەزانن کە من ئەوم، و لە خۆمەوە هیچ ناکەم، بەڵکو وەک باوکم فێری کردووم، ئەم شتانە دەڵێم. ئەوەی منی ناردووە لەگەڵ مندایە، باوکەکە منی بە تەنها بەجێنەهێشتووە، چونکە من هەمیشە ئەو شتانە دەکەم کە دڵخوازی ئەون. کاتێک ئەو ئەم شتانەی دەگوت، زۆر کەس باوەڕیان پێی هێنا.

عیسا کەواتە دەیگوت بۆ ئەو جولەکانەی کە باوەڕیان پێی هێنابوو: ئەگەر ئێوە لە وشەکەی من بمێننەوە، بە ڕاستی قوتابییەکانی من دەبن. ئێوە ڕاستی دەزانن، و ڕاستی ئازادتان دەکات. وەڵامیان دایەوە: ئێمە تۆوی ئیبراهیمین و هەرگیز کۆیلەی کەسمان نەبووە، چۆن تۆ دەڵێیت کە ئازاد دەبنەوە؟ عیسا وەڵامی دایەوە، ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم کە هەرکەسێک گوناه بکات، کۆیلەی گوناهە. بەڵام کۆیلە بۆ هەتاهەتایە لە ماڵەکەدا نامێنێتەوە، کوڕەکە بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە. ئەگەر کەواتە کوڕەکە ئێوە ئازاد بکات، بەڕاستی ئازاد دەبن. من دەزانم کە ئێوە تۆوی ئیبراهیمن، بەڵام هەوڵی کوشتنی من دەدەن، چونکە وشەکەی من جێگای خۆی لەناو ئێوەدا ناگرێت. ئەوەی من لەلای باوکی خۆم بینیومە، قسەی دەکەم، و ئێوە کەواتە ئەوەی لەلای باوکی خۆتان بینیتانە، دەیکەن. وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: باوکمان ئیبراهیمە. عیسا پێی فەرموون: ئەگەر منداڵانی ئیبراهیم بوونایە، کارەکانی ئیبراهیمتان دەکرد. ئێستا بەڵام دەگەڕێن من بکوژن، مرۆڤێک کە ڕاستییەکەم بۆ ئێوە گوتووە، کە لە خودا بیستم، ئەمە ئیبراهیم نەیکرد. ئێوە کارەکانی باوکی خۆتان دەکەن. کەواتە پێیان گوت: ئێمە لە داوێنپیسی لەدایک نەبووین، یەک باوکمان هەیە، خودا. عیسا پێی گوتن: ئەگەر خودا باوکتان بووایە، ئێوە خۆشتان دەویستم، چونکە من لە خوداوە هاتمە دەرەوە و هاتووم، نە لە خۆمەوە هاتووم، بەڵکو ئەو منی ناردووە. بۆچی قسەکردنەکەی منتان نازانن؟ چونکە ناتوانن گوێ لە وشەکەی من بگرن. ئێوە لە باوکی شەیتانەوە هەن، و ئارەزووەکانی باوکتان دەتانەوێت بکەن. ئەو لە سەرەتاوە بکوژی مرۆڤ بوو و لە ڕاستیدا ناوەستێت، چونکە ڕاستی لە ئەودا نییە. کاتێک درۆ دەکات، لە تایبەتییەکانی خۆیەوە قسە دەکات، چونکە ئەو درۆزنە و باوکیشی وایە. من بەڵام لەبەر ئەوەی ڕاستی دەڵێم، باوەڕم پێ ناکەن. کێ لە ئێوە من تاوانبار دەکات دەربارەی گوناه؟ ئەگەر ڕاستی دەڵێم، بۆچی ئێوە باوەڕم پێ ناکەن؟ ئەوەی کە لە خوداوە، گوێ لە وشەکانی خودا دەگرێت، لەبەر ئەمە ئێوە گوێ ناگرن، چونکە لە خوداوە نین. جولەکەکان وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: ئایا ئێمە بە ڕاستی ناڵێین کە تۆ سامیرەییەکیت و ڕۆحی پیست هەیە؟ عیسا وەڵامی دایەوە: من ڕۆحی پیسم نییە، بەڵکو ڕێز لە باوکم دەگرم، و ئێوە سووکایەتی بە من دەکەن. من بەڵام شکۆمەندی خۆم ناگەڕێم، ئەوە هەیە کە دەیگەڕێت و دادوەری دەکات. ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەگەر کەسێک وشەکەی منی بپارێزێت، هەرگیز مردن نابینێت بۆ هەتاهەتایە. جولەکەکان بۆیە پێیان گوت، ئێستا زانیومانە کە ڕۆحی پیسیت هەیە. ئیبراهیم مرد و پێغەمبەرەکانیش، و تۆ دەڵێیت، ئەگەر کەسێک وشەکەی منی پاراست، هەرگیز تامی مردن ناکات بۆ هەتاهەتایە؟ ئایا تۆ لە باوکمان ئیبراهیم گەورەتریت، کە مرد؟ پێغەمبەرانیش مردن، تۆ خۆتت بە چی دەزانیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئەگەر من خۆم شکۆمەند بکەم، شکۆمەندی من هیچ نییە. باوکی من ئەوەیە کە شکۆمەندم دەکات، ئەوەی ئێوە دەڵێن کە خودای ئێوەیە. ئێوە ئەوتان نەناسیوە، بەڵام من دەیناسم. ئەگەر بڵێم کە نایناسم، وەک ئێوە درۆزن دەبم، بەڵام من دەیناسم و وشەکەی ئەو پارێزراوم. ئیبراهیم، باوکی ئێوە، دڵخۆش بوو بۆ ئەوەی ڕۆژی منی ببینێت، و بینی و دڵخۆش بوو. بۆیە جولەکەکان پێیان گوت: تۆ هێشتا پەنجا ساڵت نەبووە و ئیبراهیمت بینیوە؟ عیسا پێی فەرموون: بەڕاستی بەڕاستی پێتان دەڵێم، پێش ئەوەی ئیبراهیم ببێت، من هەم. ئەوان بۆیە بەردیان هەڵگرت بۆ ئەوەی فڕێیبدەن لەسەری. بەڵام عیسا خۆی شاردەوە و لە پەرستگاکە دەرچوو، کە لە ناوەڕاستیاندا تێپەڕیبوو، و بەو شێوەیە ڕۆیشت.

### 9

و لە کاتی تێپەڕیندا، مرۆڤێکی لە لەدایکبوونەوە نابینای بینی. و قوتابییەکانی لێیان پرسی و گوتیان: ڕەبی، کێ گوناهی کرد، ئەمە یان دایک و باوکی، تاکو نابینا لەدایکبێت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: نە ئەم کەسە گوناهی کردووە و نە دایک و باوکی، بەڵکو بۆ ئەوەی کارەکانی خودا لە ئەودا دەربکەون. پێویستە من کارەکانی ئەوەی منی ناردووە ئەنجام بدەم تا کاتێک ڕۆژە، چونکە شەو دێت کە هیچ کەس ناتوانێت کار بکات. کاتێک لە جیهاندام، ڕووناکیی جیهانم. ئەمانەی گوت، تفی کردە سەر زەوی و قوڕی لە تفەکە دروست کرد، و قوڕەکەی لەسەر چاوەکانی نابیناکە سووتاند. و پێی گوت: بڕۆ لە حەوزەکەی سیلۆام خۆت بشۆ، کە واتای نێردراوە. کەواتە ڕۆیشت و خۆی شۆرد، و گەڕایەوە و دەیبینی.

ئەوا دراوسێکان و ئەوانەی پێشتر ئەویان دەبینی کە نابینا بوو، دەیانگوت، ئایا ئەمە ئەو کەسە نییە کە دادەنیشت و داوای خێر دەکرد؟ ئەوانی تر دەیانگوت کە ئەمە ئەوە، بەڵام ئەوانی تر دەیانگوت کە هاوشێوەی ئەوە. ئەوە دەیگوت کە من ئەوم. بۆیە پێیان دەگوت: چۆن چاوەکانت کرانەوە؟ ئەو وەڵامی دایەوە و گوتی، پیاوێک کە پێی دەگوترا عیسا قوڕی کرد و لە چاوەکانمی سووتاند و پێی گوتم، بڕۆ بۆ حەوزی شیلۆئام و بیشۆ، منیش ڕۆیشتم و شۆردم و بینایی وەرگرتەوە. من گوتیان بۆیە بۆ ئەو: کوا ئەوە؟ دەڵێت: نازانم.

ئەو کەسە نابینایەی پێشتر نابینا بوو دەیبەنە لای فەریسییەکان. شەممە بوو کاتێک عیسا قوڕەکەی دروست کرد و چاوەکانی کردەوە. دیسان کەواتە فەریسییەکانیش لێیان دەپرسییەوە کە چۆن بینایی وەرگرتەوە. ئەویش پێی وتن: قوڕی لەسەر چاوەکانم دانا، منیش شۆردمەوە و ئێستا دەبینم. لەبەر ئەوە هەندێک لە فەریسییەکان دەیانگوت، ئەم پیاوە لە خوداوە نییە، چونکە شەممە پارێز ناکات. ئەوانی تر دەیانگوت، چۆن دەتوانێ پیاوێکی گوناهبار ئەم جۆرە نیشانانە بکات؟ و دابەشبوون لەنێوانیاندا هەبوو. ئەوان بە نابیناکە دەڵێن دیسانەوە: تۆ چی دەڵێیت دەربارەی ئەو، چونکە چاوەکانی تۆی کردەوە؟ ئەویش وتی: ئەو پێغەمبەرێکە. کەواتە جولەکەکان باوەڕیان نەکرد کە ئەو نابینا بووە و بینایی وەرگرتووەتەوە، هەتا ئەو کاتەی بانگیان کرد بۆ دایک و باوکی ئەوەی کە بینایی وەرگرتبووەوە و پرسیاریان لێکردن و گوتیان: ئایا ئەمە کوڕی ئێوەیە، ئەوەی کە ئێوە دەڵێن نابینا لەدایکبووە؟ کەواتە چۆن ئێستا دەبینێت؟ دایک و باوکی ئەو وەڵامیان دایەوە و گوتیان: ئێمە دەزانین کە ئەمە کوڕی ئێمەیە و کە نابینا لەدایکبووە. بەڵام چۆن ئێستا دەبینێت ئێمە نازانین، یان کێ چاوەکانی کردەوە ئێمە نازانین، خۆی تەمەنی هەیە، لە خۆی بپرسن، خۆی دەربارەی خۆی قسە دەکات. ئەم شتانەیان وت دایک و باوکی ئەو، چونکە لە جولەکەکان دەترسان، پێشتر چونکە جولەکەکان ڕێککەوتبوون بۆ ئەوەی، ئەگەر کەسێک دانی پێدا بنێت کە ئەو مەسیحە، لە کەنیشت دەربکرێت. لەبەر ئەمە دایک و باوکی گوتیان کە تەمەنی هەیە، لە خۆی بپرسن. کەواتە جارێکی دیکە بانگیان کرد ئەو پیاوەی کە نابینا بوو، و پێیان گوت: شکۆمەندی بە خودا بدە، ئێمە دەزانین کە ئەم پیاوە گوناهبارە. ئەو کەسە وەڵامی دایەوە و گوتی: ئەگەر گوناهبارە نازانم، بەڵام یەک شت دەزانم، کە من نابینا بووم و ئێستا دەبینم. گوتیان بۆ ئەو دیسان: چی کردی بۆ تۆ؟ چۆن چاوەکانی تۆی کردەوە؟ وەڵامی دانەوە: پێشتر بە ئێوەم گوت و گوێتان نەگرت، بۆچی دیسان دەتانەوێت بیبیستنەوە؟ ئایا ئێوەش دەتانەوێت ببنە قوتابییەکانی ئەو؟ جنێویان پێکرد و گوتیان: تۆ قوتابی ئەوی، بەڵام ئێمە قوتابیانی موسایین. ئێمە دەزانین کە خودا لەگەڵ موسا قسەی کردووە، بەڵام ئەمە نازانین لە کوێوەیە. ئەو پیاوە وەڵامی دایەوە و پێی گوتن: ئەمە سەرسوڕهێنەرە کە ئێوە نازانن ئەو لە کوێوەیە، بەڵام چاوەکانی منی کردەوە. ئێمە دەزانین کە خودا گوێ لە گوناهباران ناگرێت، بەڵام ئەگەر کەسێک خواترس بێت و ئیرادەی ئەو جێبەجێ بکات، خودا گوێی لێ دەگرێت. لە هەموو سەردەمەوە نەبیستراوە کە کەسێک چاوەکانی نابینایەکی لەدایکبووی کردبێتەوە. ئەگەر ئەمە لە خوداوە نەبووایە، نەیدەتوانی هیچ بکات. وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت: تۆ بە تەواوی لە گوناهدا لەدایکبوویت، ئایا تۆ فێرمان دەکەیت؟ و دەریانکردە دەرەوە. عیسا بیستی کە دەریانکردبوو، و کاتێک دۆزییەوە پێی فەرموو: ئایا تۆ باوەڕت هەیە بە کوڕی خودا؟ ئەو کەسە وەڵامی دایەوە و گوتی: کێیە، گەورەم، بۆ ئەوەی باوەڕی پێ بهێنم؟ عیسا پێی گوت: تۆ ئەوت بینیوە و ئەوەی لەگەڵ تۆ قسە دەکات ئەو خۆیەتی. ئەو بەڵام گوتی: من باوەڕ دەکەم، گەورەم، و کڕنۆشی بۆ برد. و عیسا گوتی، من بۆ حوکمدان هاتمە ئەم جیهانە، تاکو ئەوانەی نابینن ببینن و ئەوانەی دەبینن کوێر بن. و هەندێک لە فەریسییەکان کە لەگەڵی بوون ئەمانەیان بیست، و پێیان گوت، ئایا ئێمەش نابینا ئین؟ عیسا پێی گوتن: ئەگەر نابینا بوون، گوناهتان نەدەبوو، بەڵام ئێستا دەڵێن کە دەبینین، کەواتە گوناهەکەتان دەمێنێتەوە.

### 10

ڕاستی ڕاستی من دەڵێم بۆ ئێوە، ئەوەی کە لەڕێگەی دەرگاکەوە ناچێتە ناو حەوشەی مەڕەکان، بەڵکو لە شوێنێکی ترەوە سەردەکەوێت، ئەوە دزێکە و تاڵانچییەک بەڵام ئەوەی کە لە ڕێگەی دەرگاکەوە دێتە ژوورەوە شوانی مەڕەکانە. بۆ ئەمە دەرگاوان دەرگا دەکاتەوە، و مەڕەکان گوێ لە دەنگی ئەو دەگرن، و مەڕە تایبەتەکانی بە ناوەوە بانگ دەکات و دەریاندەبات. و کاتێک مەڕە تایبەتەکانی دەردەهێنێت، لەپێشیانەوە دەڕوات، و مەڕەکان دوای دەکەون، چونکە دەنگی ئەو دەناسن. بەڵام شوێنی بێگانە ناکەون، بەڵکو هەڵدێن لێی، چونکە دەنگی بێگانەکان نازانن. عیسا ئەم پەندەی بۆ ئەوان گوت، بەڵام ئەوان نەیانزانی مەبەستی چی بوو لەوەی کە پێی دەگوتن. عیسا جارێکی دیکە پێی گوتن: بەڕاستی، بەڕاستی پێتان دەڵێم کە من دەرگای مەڕەکانم. هەموو ئەوانەی پێش من هاتن دز و چەتەن، بەڵام مەڕەکان گوێیان لێ نەگرتن. من دەرگاکەم، ئەگەر کەسێک لە ڕێگەی من بچێتە ژوورەوە، ڕزگار دەبێت، و دەچێتە ژوورەوە و دەچێتە دەرەوە، و لەوەڕگا دەدۆزێتەوە. دزەکە نایەت مەگەر بۆ ئەوەی بدزێت و بکوژێت و لەناوبەری بێت، بەڵام من هاتم بۆ ئەوەی ژیانیان هەبێت و بە تەواوی هەبێت. من شوانی چاکم. شوانی چاک گیانی خۆی دادەنێت بۆ مەڕەکان. کرێکارەکە کە شوان نییە و مەڕەکان هی خۆی نین، گورگەکە دەبینێت کە دێت و مەڕەکان بەجێدەهێڵێت و هەڵدێت، و گورگەکە ئەوانی دەڕفێنێت و مەڕەکان پەرتەوازە دەکات. کرێکارەکە هەڵدێت، چونکە کرێکارە و گرنگی پێ نادات بە مەڕەکان. من شوانی چاکم، ئەوانەی هی منن دەناسم و لەلایەن ئەوانەی هی منەوە دەناسرێم وەک چۆن باوک منی دەزانێت و منیش باوک دەزانم، و گیانی خۆم دادەنێم بۆ مەڕەکان. و بەڵام مەڕانی دیکەم هەیە کە لەم حەوشەیە نین، پێویستە ئەوانیشم بهێنم، و گوێ لە دەنگم دەگرن، و دەبنە یەک ڕمە، یەک شوان. لەبەر ئەمە باوک من خۆشدەوێت، چونکە من گیانی خۆم دادەنێم، بۆ ئەوەی دیسان وەریبگرمەوە. کەس ئەوە لە من ناسێنێتەوە، بەڵام من دایدەنێم ئەوە لە خۆم. دەسەڵاتم هەیە بۆ دانانی ئەوە، و دەسەڵاتم هەیە بۆ وەرگرتنەوەی ئەوە دیسان. ئەم فەرمانەم وەرگرت لە باوکمەوە. بۆیە دیسان دابەشبوون لەنێو جولەکەکان ڕوویدا بەهۆی ئەم وشانە. زۆرێک لە ئەوان دەیانگوت: ڕۆحی پیسی هەیە و شێتە، بۆچی گوێ لێی دەگرن؟ ئەوانی تر دەیانگوت، ئەم وشانە هی کەسێکی ڕۆحی پیسی تێدا نین، ئایا ڕۆحی پیس دەتوانێ چاوانی کوێران بکاتەوە؟

ڕوویدا کە جەژنی تەرخانکردن لە ئۆرشەلیم بوو، و وەرزی زستان بوو، و عیسا لە پەرستگادا لە هەیوانی سلێمان دەڕۆیشت. جولەکەکان کەواتە دەوریان دا و پێیان گوت، هەتا کەی گیانی ئێمە هەڵدەگریت؟ ئەگەر تۆ مەسیحەکەیت، بە ئاشکرایی پێمان بڵێ. عیسا وەڵامی دایەوە: گوتم بۆ ئێوە، و باوەڕتان نەکرد. ئەو کارانەی کە من لە ناوی باوکمدا دەیانکەم، ئەوانە شایەتی دەدەن دەربارەی من. بەڵام ئێوە باوەڕ ناکەن، چونکە ئێوە لە مەڕەکانی من نین، وەک پێم گوتن. مەڕەکانی من گوێ لە دەنگم دەگرن، و من ئەوان دەناسم، و شوێنم دەکەون، و من ژیانی هەتاهەتایی دەدەمە ئەوان، و هەرگیز لەناو ناچن بۆ هەتاهەتایە، و کەسێک ئەوان لە دەستی من ناڕفێنێت. باوکم کە ئەوانی پێداوم، لە هەموو شتێک گەورەترە، و کەس ناتوانێت لە دەستی باوکم بیانڕفێنێت. من و باوک یەکین. جولەکەکان بۆیە دیسان بەردەکانیان برد بۆ ئەوەی بەردبارانی بکەن. عیسا وەڵامی دانەوە: زۆر کاری چاکم پیشاندان لە لایەن باوکمەوە، بۆ کام یەکێک لەو کارانە بەردبارانم دەکەن؟ جولەکەکان وەڵامیان دایەوە و گوتیان: لەبەر کارێکی چاک بەردبارانت ناکەین، بەڵکو لەبەر کفر، و لەبەر ئەوەی تۆ مرۆڤیت و خۆت بە خودا دادەنێیت. عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا لە یاساکەتاندا نەنووسراوە، من گوتم ئێوە خوداوەندن؟ ئەگەر ئەوانەی پێ گوتن خوداوەندان، کە وشەی خوداوەند بۆیان هات، و نووسینەکە ناتوانرێت هەڵبوەشێتەوە، ئەوەی باوک پیرۆزی کردووە و ناردوویەتی بۆ جیهان، ئێوە دەڵێن کە کفر دەکەیت، چونکە گوتم کوڕی خوداوەندم؟ ئەگەر کارەکانی باوکم ناکەم، باوەڕم پێ مەکەن، ئەگەر بەڵام دەیکەم، تەنانەت ئەگەر باوەڕم پێ ناکەن، باوەڕ بە کارەکانم بکەن، بۆ ئەوەی بزانن و باوەڕ بهێنن کە باوک لە مندایە و منیش لە ئەودام. بۆیە دیسان هەوڵیان دەدا بیگرن، بەڵام لە دەستیان دەرچوو.

و دیسانەوە چووە ئەوبەری ڕووباری ئوردون، بۆ ئەو شوێنەی کە یەحیا لە سەرەتادا لەوێ لە خەڵک ئاودەست دەدا، و لەوێ مایەوە. زۆر کەس هاتن بۆ لای ئەو و دەیانگوت: یەحیا بەڕاستی هیچ نیشانەیەکی نەکرد، بەڵام هەموو ئەوەی یەحیا دەربارەی ئەمە گوتی، ڕاست بوو. و زۆر کەس لەوێ باوەڕیان بە ئەو هێنا.

### 11

کەسێکی نەخۆش بوو بە ناوی لازارۆس لە بێت‌عەنیا، لە گوندی مەریەم و مارسای خوشکی ئەو. مریەم ئەو ژنە بوو کە یەزدانی بە بۆن چەور کردەوە و پێیەکانی بە پرچەکانی خۆی سڕییەوە، کە براکەی لازار نەخۆش بوو. کەواتە خوشکەکان ناردیان بۆ لای ئەو و گوتیان، گەورەم، ببینە ئەوەی خۆشت دەوێت نەخۆشە. کاتێک عیسا ئەمەی بیست، فەرمووی: ئەم نەخۆشییە بۆ مردن نییە، بەڵکو بۆ شکۆمەندی خودایە، تاکو کوڕی خودا لە ڕێگەی ئەوەوە شکۆمەند بکرێت. عیسا مارسا و خوشکەکەی و لازارۆسی خۆشدەویست. کاتێک بیستی کە نەخۆشە، ئەوسا دوو ڕۆژ لەو شوێنەی تێیدا بوو مایەوە. پاشان دوای ئەمە بە قوتابییەکانی دەڵێت: با دیسان بڕۆینە یەهودیا. قوتابییەکان پێیان گوت: ڕەبی، ئێستا جولەکەکان هەوڵیان دەدا تۆ بەردباران بکەن، و دیسان دەچیتەوە ئەوێ؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا دوازدە کاتژمێر لە ڕۆژدا نییە؟ ئەگەر کەسێک لە ڕۆژدا بڕوات، ناکەوێت، چونکە ڕووناکی ئەم جیهانە دەبینێت، ئەگەر کەسێک لە شەودا ڕێبکات، ساتمەدەکات، چونکە ڕووناکی لە ئەودا نییە. ئەمانەی وت، و دوای ئەمە پێی دەڵێن: لازارۆس، هاوڕێکەمان خەواوە، بەڵام دەڕۆم بۆ ئەوەی بیخەبەنمەوە. قوتابییەکانی کەواتە گوتیان: گەورەم، ئەگەر خەوتووە، ڕزگار دەبێت. عیسا دەربارەی مردنی ئەو قسەی کردبوو، بەڵام ئەوان پێیان‌وابوو کە دەربارەی خەوتن و خەو قسە دەکات. ئەوکات کەواتە عیسا بە ڕاشکاوی پێی فەرموون: لازار مرد. و شادمانم لەبەر ئێوە، بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن، چونکە نەبووم لەوێ، بەڵام با بڕۆین بۆ لای ئەو. بۆیە توماس کە پێی دەگوترێت دیدیمۆس، بە هاوقوتابییەکانی گوت: با ئێمەش بڕۆین تا لەگەڵی بمرین.

کاتێک عیسا هات، ئەو دۆزییەوە کە چوار ڕۆژ پێشتر لە گۆڕەکە بوو. بێت‌ئانیا نزیک ئۆرشەلیم بوو، وەک پازدە ستادیۆن دوورییەوە. زۆر لە جولەکەکان هاتبوون بۆ لای مارسا و مەریەم تاکو دڵنەواییان بکەنەوە سەبارەت بە براکەیان. مارسا کە بیستی عیسا دێت، چووە پێشوازیی ئەو، بەڵام مەریەم لە ماڵ دانیشتبوو. مارسا بە عیسای گوت: گەورەم، ئەگەر لێرە بوویتایە، براکەم نەدەمرد. بەڵام ئێستاش دەزانم کە هەرچی داوا لە خودا بکەیت، خودا پێت دەدات. عیسا پێی دەڵێت: براکەت هەڵدەستێتەوە. مارسا پێی دەڵێت: من دەزانم کە لە ڕۆژی دوایی، لە هەڵستانەوەدا هەڵدەستێتەوە. عیسا پێی گوت، من هەستانەوەم و ژیان. ئەوەی باوەڕ دەهێنێت بە من، تەنانەت ئەگەر بمرێت، دەژیێت، و هەموو ئەوەی دەژیێت و باوەڕ دەهێنێت بە من هەرگیز نامرێت بۆ هەتاهەتایە. باوەڕت بەمە هەیە؟ دەڵێت بۆی، بەڵێ گەورەم، من باوەڕم هێناوە کە تۆ مەسیحی، کوڕی خودای، ئەوەی بۆ جیهان دێت. و ئەمانەی گوت و ڕۆیشت و بە نهێنی بانگی مریەمی خوشکی خۆی کرد و گوتی، مامۆستا ئامادەیە و بانگت دەکات. ئەو کاتەی بیستی، بەخێرایی هەڵدەستێت و دێتە لای ئەو. هێشتا عیسا نەهاتبووە ناو گوندەکە، بەڵکو لەو شوێنە بوو کە مارسا پێشوازی کردبووی. ئەو جولەکانەی کە لەگەڵ ئەودا لە ماڵەکەدا بوون و دڵنەوایی ئەویان دەکرد، کاتێک بینییان مریەم بە خێرایی هەستا و دەرچوو، دوای ئەو کەوتن و گوتیان کە دەچێتە ناو گۆڕەکە بۆ ئەوەی لەوێ بگریێت. کەواتە مەریەم کە هاتە ئەو شوێنەی کە عیسا تێیدا بوو، کاتێک ئەوی بینی کەوتە سەر پێیەکانی و پێی گوت: گەورەم، ئەگەر لێرە بووایت براکەم نەدەمرد. عیسا کەواتە کە بینی ئەو دەگریێت و ئەو جولەکانەی لەگەڵی کۆببوونەوە دەگریان، لە ڕۆحدا توڕە بوو و خۆی پەشۆکاند. و گوتی، کوێ داتانناوە ئەو؟ دەڵێن بۆی، گەورەم، وەرە و ببینە. عیسا گریا. کەواتە جولەکەکان دەیانگوت: ببینە چۆن خۆشی دەویست! هەندێک لە ئەوان وتیان: ئایا ئەمە، کە چاوەکانی نابیناکەی کردەوە، نەیدەتوانی وابکات ئەمەش نەمرێت؟ عیسا کەواتە، دیسان لەناو خۆیدا بە توندی جوڵاو بوو، هاتە ناو گۆڕەکە. گۆڕەکە ئەشکەوتێک بوو، و بەردێک لەسەری دانرابوو. عیسا دەڵێت: بەردەکە هەڵبڕن. مارسا، خوشکی مردووەکە، پێی دەڵێت: گەورەم، ئێستا بۆن دەردەچێت، چونکە چوار ڕۆژە. عیسا پێی دەڵێت: ئایا پێم نەگوتیت کە ئەگەر باوەڕ بکەیت، شکۆمەندی خودا دەبینیت؟ کەواتە بەردەکەیان هەڵگرت کە مردووەکە لەژێریدا ڕاکشابوو. بەڵام عیسا چاوەکانی بەرەو ژوور هەڵبڕی و گوتی: باوک، سوپاست دەکەم کە گوێت لێم گرت. من بەڵام دەمزانی کە هەمیشە گوێ لە من دەگریت، بەڵام لەبەر ئەو خەڵکەی کە لە دەوروبەرم ڕاوەستاون ئەمەم گوت، بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن کە تۆ منت ناردووە. و کاتێک ئەمانەی گوت، بە دەنگێکی بەرز هاواری کرد: ئەی لازار، وەرە دەرەوە. مردووەکە هاتە دەرەوە، پێیەکان و دەستەکانی بە پەڕۆکان بەستراوە، و ڕووخساری بە پەڕۆیەک پێچرابووەوە. عیسا پێی فەرموون: بیکەنەوە و بهێڵن بڕوات.

زۆر لە جولەکەکان کە هاتبوون بۆ لای مریەم و ئەوەیان بینیبوو کە عیسا کردی، باوەڕیان بە ئەو هێنا. بەڵام هەندێک لە ئەوان چوون بۆ لای فەریسییەکان و ئەوەی عیسا کردی پێیان گوت. کەواتە سەرۆک کاهینەکان و فەریسییەکان ئەنجومەنیان کۆکردەوە و دەیانگوت: چی دەکەین، چونکە ئەم پیاوە زۆر نیشانە دەکات؟ ئەگەر ئێمە بەڕەڵای بدەین ئاوا، هەموو باوەڕ بە ئەو دەهێنن، و ڕۆمانییەکان دێن و شوێن و نەتەوەکەمان دەبەن. بەڵام یەکێک لەوان، کایافا، کە سەرۆکی کاهینان بوو لەو ساڵەدا، پێی گوتن: ئێوە هیچ نازانن، نە بیرتان دەکاتەوە کە سوودمەندە بۆ ئێمە کە یەک پیاو بمرێت بۆ گەل، و نەک هەموو نەتەوە لەناوبچێت. ئەمەش لە خۆیەوە نەیوت، بەڵام کاهینی باڵا بوو لەو ساڵەدا پێشبینی کرد کە عیسا دەبوو بمرێت بۆ نەتەوەکە، و نەک تەنها بۆ نەتەوەکە، بەڵکو بۆ ئەوەی منداڵە پەرتەوازەبووەکانی خودا کۆبکاتەوە بۆ یەک. لە ئەو ڕۆژەوە کەواتە ڕاوێژیان کرد کە بیکوژن. عیسا کەواتە ئیتر بە ئاشکرایی نەدەگەڕا لەنێو جولەکەکان، بەڵکو لەوێوە ڕۆیشت بۆ ناوچەیەک نزیک چۆڵەوانی، بۆ شارێک کە پێی دەگوترا ئەفرایم، و لەوێ لەگەڵ قوتابییەکانی دەمایەوە. جەژنی پەسخای جولەکە نزیک بووەوە، و زۆر کەس لە گوندەکانەوە پێش جەژنی پەسخا چوونە ئۆرشەلیم بۆ ئەوەی خۆیان پاک بکەنەوە. کەواتە بەدوای عیسادا دەگەڕان و لە پەرستگاکە لەگەڵ یەکتری دەیانگوت کە ڕاوەستاون، پێتان چی دەردەکەوێت، ئایا نایەتە جەژنەکە؟ کاهینە گەورەکان و فەریسییەکان فەرمانیان دابوو کە ئەگەر کەسێک بزانێ لەکوێیە، ئاگاداریان بکاتەوە، بۆ ئەوەی بیگرن.

### 12

کەواتە عیسا شەش ڕۆژ پێش جەژنی پەسخا هاتە بێت‌عەنیا، کە لەوێ لازاری مردوو بوو، ئەوەی کە لەناو مردووان هەڵیستاندەوە. ئەوان لەوێ نانی ئێوارەیان بۆ ئامادە کرد، و مارسا خزمەتی دەکرد، بەڵام لازارۆس یەکێک بوو لەوانەی لەگەڵ ئەو دانیشتبوون. کەواتە مەریەم پاوەندێک بۆنخۆشی ناردی پاک و گرانبەهای وەرگرت، پێیەکانی عیسای چەورکرد و بە قژەکانی خۆی پێیەکانی ئەوی سڕییەوە، ماڵەکەش پڕبووەوە لە بۆنی بۆنخۆشیەکە. کەواتە یەکێک لە قوتابییەکانی، یەهودا کوڕی سیمۆن ئیسخەریۆتی، ئەوەی دەیویست ڕادەستی بکات، دەڵێت بۆچی ئەم بۆنەخۆشە بە سێ سەد دینار نەفرۆشرا و نەدرایە هەژاران؟ ئەمەی گوت نەک لەبەر ئەوەی گرنگی بە هەژاران دەدا، بەڵکو لەبەر ئەوەی دز بوو، و سندوقی پارەی هەبوو و ئەو شتانەی دەخرانە ناوی دەیدزی. عیسا بۆیە وتی: لێی بگەڕێ، بۆ ڕۆژی نێژراوی من پاراستوویەتی. هەژارەکان بۆ هەمیشە لەگەڵ خۆتان هەیە، بەڵام من هەمیشە لەگەڵتان نیم. کۆمەڵێکی زۆر لە جولەکەکان زانییان کە لەوێیە، و هاتن نەک تەنها لەبەر عیسا، بەڵکو بۆ ئەوەی لازاروش ببینن کە لە مردووان هەڵیستاندەوە. بەڵام کاهینە گەورەکان پلانیان دانا بۆ ئەوەی لازارۆسیش بکوژن. چونکە زۆر لە جولەکەکان لە ڕێگەی ئەو دەڕۆیشتن و باوەڕیان بە عیسا دەهێنا.

لە ڕۆژی دواتر، ئەو کۆمەڵە گەورەیەی کە بۆ جەژنەکە هاتبوون، کاتێک بیستیان کە عیسا دێتە ئۆرشەلیم، ئەوان لقەکانی دار خورماکانیان گرت و چوونە دەرەوە بۆ بەرەوپیری ئەو، و هاواریان دەکرد: هۆسەنا، بەرەکەتدار ئەو کەسەی کە بە ناوی یەزدانەوە دێت، پاشای ئیسرائیل. عیسا گوێدرێژکێکی گەنجی دۆزییەوە و لەسەری دانیشت، وەک نووسراوە، نەترسە، کچی سییۆن، ئەوەتا پاشاکەت دێت کە لەسەر جاشێکی کەر دانیشتووە.

ئەم شتانەیان بەڵام لە سەرەتادا نەزانی قوتابییەکانی ئەو، بەڵام کاتێک عیسا شکۆدار کرا، ئەوسا بیریان هاتەوە کە ئەم شتانە لەسەر ئەو نووسرابوون، و ئەم شتانەیان بۆ ئەو کرد. کۆمەڵەکە شایەتییان دا کە لەگەڵ ئەودا بوون کاتێک لازارۆسی لە گۆڕەکە بانگکرد و لەناو مردووان هەڵیستاندەوە. لەبەر ئەمە کۆمەڵەکە چاوی پێکەوت، چونکە بیستبوویان ئەو ئەم نیشانەیەی کردبوو. ئەوانە فەریسییەکان کەواتە بە خۆیان گوتیان: دەبینن کە هیچ سوودێک ناکەن؟ ببینن، جیهان بە دوای ئەودا ڕۆیشت.

هەندێک یۆنانی لەنێو ئەوانە بوون کە سەردەکەوتن بۆ ئەوەی لە جەژنەکەدا بپەرستن. ئەمانە کەواتە هاتنە لای فیلیپۆس کە لە بێت‌سەیدای جەلیلەوە بوو، و داوایان لێدەکرد و دەیانگوت: گەورەم، دەمانەوێت عیسا ببینین. فیلیپۆس دێت و بە ئەندراوس دەڵێت، و دیسانەوە ئەندراوس و فیلیپۆس بە عیسا دەڵێن، بەڵام عیسا وەڵامی دانەوە و پێی فەرموون: کاتژمێر هاتووە بۆ ئەوەی کوڕی مرۆڤ شکۆدار بکرێت. بەڕاستی بەڕاستی دەڵێم بۆ ئێوە، ئەگەر دانەیەک لە دانەوێڵە نەکەوێتە ناو زەوی و نەمرێت، تەنها دەمێنێتەوە، بەڵام ئەگەر بمرێت، بەرهەمی زۆر دەهێنێت. ئەوەی دۆستی گیانی خۆی بێت لەدەستی دەدات، و ئەوەی ڕقی لە گیانی خۆی بێت لەم جیهانەدا، بۆ ژیانی هەتاهەتایی دەیپارێزێت. ئەگەر کەسێک خزمەتم بکات، با شوێنم بکەوێت، و لەکوێ من هەم، لەوێش خزمەتکارەکەی من دەبێت، و ئەگەر کەسێک خزمەتم بکات، باوک ڕێزی لێ دەگرێت. ئێستا گیانم پەشۆکاوە، و چی بڵێم؟ باوک، ڕزگارم بکە لەم کاتژمێرە. بەڵام لەبەر ئەمە هاتم بۆ ئەم کاتژمێرە. باوک، ناوی خۆت شکۆدار بکە. ئیتر دەنگێک لە ئاسمانەوە هات: شکۆدارم کرد و دیسانیش شکۆدار دەکەم. کەواتە ئەو خەڵکەی کە ڕاوەستابوون و گوێیان بیستبوو، دەیانگوت هەورەتریشقە بووە، هەندێکی تر دەیانگوت نێردراوێک قسەی لەگەڵ کردووە. عیسا وەڵامی دایەوە و فەرمووی: ئەم دەنگە بۆ من نەبوو، بەڵکو بۆ ئێوە بوو. ئێستا دادوەری ئەم جیهانە هەیە، ئێستا فەرمانڕەوای ئەم جیهانە دەردەکرێت بۆ دەرەوە. و من ئەگەر لە زەویەوە بەرز بکرێمەوە، هەموویان بۆ لای خۆم ڕادەکێشم. ئەمە بەڵام دەیگوت، نیشانەی ئەوە دەدا کە بە چ جۆرە مردنێک نزیک بوو بمرێت. کۆمەڵەکە وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئێمە لە یاساکە بیستمانە کە مەسیح بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە، ئیتر چۆن تۆ دەڵێیت پێویستە کوڕی مرۆڤ بەرزکرێتەوە؟ ئەم کوڕی مرۆڤە کێیە؟ عیسا بۆیە پێی فەرموون: هێشتا بۆ کاتێکی کەم ڕووناکی لەگەڵتاندایە، بڕۆن تا کە ڕووناکیتان هەیە، بۆ ئەوەی تاریکی نەتانگرێت، ئەوەی لە تاریکیدا دەڕوات نازانێت بۆ کوێ دەڕوات. تا ئەو ڕووناکییە هەتانە، باوەڕ بهێنن بە ئەو ڕووناکییە، بۆ ئەوەی ببنە کوڕانی ڕووناکی. ئەمانەی قسەکرد عیسا، و ڕۆیشت و خۆی شاردەوە لەوان.

ئەوەندە زۆر نیشانەی لەبەردەمیان کردبوو، بەڵام باوەڕیان پێی نەهێنا. بۆ ئەوەی وشەکەی هەسایای پێغەمبەر جێبەجێ بکرێت کە گوتی: گەورە، کێ باوەڕی هێنا بە بیستنەکەمان؟ و باسکی گەورە بۆ کێ ئاشکرا کرایەوە؟ لەبەر ئەمە نەیاندەتوانی باوەڕ بکەن، چونکە ئیشایا دیسان فەرمووی، ئەو چاوەکانی ئەوانی کوێر کردووە و دڵیانی ڕەق کردووە، بۆ ئەوەی بە چاوەکانیان نەبینن و بە دڵیان تێنەگەن و نەگەڕێنەوە، و من چاکیان دەکەمەوە.

ئەمانەی ئیشایا وت کاتێک شکۆمەندی ئەوی بینی و دەربارەی ئەو قسەی کرد. لەگەڵ ئەوەشدا، بەڵام زۆرێک لە فەرمانڕەواکان باوەڕیان بە ئەو هێنا، بەڵام لەبەر فەریسییەکان دانیان پێدا نەنا، بۆ ئەوەی لە کۆمەڵ دەرنەکرێن. چونکە ئەوان شکۆمەندی مرۆڤەکانیان زیاتر خۆشویست بوو لە شکۆمەندی خودا.

عیسا هاواری کرد و گوتی: ئەوەی باوەڕ بە من دەهێنێت، باوەڕ بە من ناهێنێت، بەڵکو باوەڕ بەوە دەهێنێت کە منی ناردووە. و ئەوەی من دەبینێت، ئەوەی منی ناردووە دەبینێت. من وەک ڕووناکی بۆ ناو جیهان هاتووم، بۆ ئەوەی هەموو ئەوەی باوەڕ بە من دەهێنێت لە تاریکیدا نەمێنێتەوە. و ئەگەر کەسێک گوێ لە قسەکانم بگرێت و باوەڕی پێ نەکات، من حوکمی ئەو ناکەم، چونکە من نەهاتووم بۆ ئەوەی حوکمی جیهان بکەم، بەڵکو بۆ ئەوەی ڕزگاری جیهان بکەم. ئەوەی ڕەتم دەکاتەوە و وشەکانی من وەرناگرێت، دادوەرێکی هەیە بۆی، ئەو وشەیەی کە من گوتم، ئەوە دادوەری دەکات لە ڕۆژی دوایین دا چونکە من لە خۆمەوە قسەم نەکرد، بەڵکو ئەو باوکەی کە منی ناردووە، خۆی فەرمانێکی پێدام کە چی بڵێم و چی قسە بکەم، و دەزانم کە فەرمانەکەی ئەو ژیانی هەتاهەتاییە. ئەوەی کە من قسەی دەکەم، وەک باوک پێی فەرموومە، بەو شێوەیە قسە دەکەم.

### 13

پێش جەژنی پەسخا، عیسا زانی کە کاتژمێرەکەی هاتووە بۆ ئەوەی بڕوات لەم جیهانەوە بۆ لای باوک، خۆشویستی تایبەتەکانی خۆی کە لە جیهان بوون، هەتا کۆتایی خۆشی ویستن. کاتێک شیوان بوو، شەیتان پێشتر خستبووی بووی نێو دڵی یەهودای کوڕی سیمۆن ئیسخەریۆتی بۆ ئەوەی ئەوی بدات. عیسا زانی کە باوک هەموو شتێکی پێداوە بە دەستەوە، و کە لە خودا هاتووەتە دەرەوە و بەرەو خودا دەگەڕێتەوە، لە شێوانەکە هەستایەوە و جلەکانی دانا، و دەستەسڕێکی برد و خۆی پێچا. پاشان ئاو کردە ناو تەشتەکە، و دەستی کرد بە شوشتنی پێیەکانی قوتابییەکان و سڕینەوەیان بە دەستەسڕەکە کە پێی پێچرابوو. کەواتە دێتە لای شیمۆن پەترۆس، و ئەو پێی دەڵێت: گەورەم، تۆ پێیەکانی منی دەشۆیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی گوت: ئەوەی من دەیکەم، تۆ ئێستا نایزانیت، بەڵام دوای ئەمە دەیزانیت. پەترۆس پێی دەڵێت: نەخێر، هەرگیز پێیەکانم نەشۆیت. عیسا وەڵامی دایەوە: ئەگەر نەتشۆم، بەشت لەگەڵ من نابێت. شیمۆن پەترۆس پێی دەڵێت: گەورەم، نەک تەنها پێیەکانم، بەڵکو دەستەکانم و سەرمیش. عیسا پێی دەڵێت: ئەوەی شوشتراوە پێویستی نییە جگە لە شوشتنی پێیەکانی، بەڵکو تەواو پاکە، و ئێوەش پاکن، بەڵام نەک هەمووتان. ئەو دەیزانی چونکە کێ ئەویان دەستبەجێ دەکرد، بۆیە وتی: ئێوە هەمووتان پاک نین.

کاتێک ئەو پێیانی ئەوانی شووشت و جلەکانی خۆی وەرگرت، دووبارە دانیشت و پێی فەرموون: ئایا دەزانن چیم بۆ ئێوە کردووە؟ ئێوە بانگم دەکەن مامۆستا و گەورە، و باش دەڵێن، چونکە منم. ئەگەر کەواتە من پێیانی ئێوەم شوشت، من کە گەورە و مامۆستام، ئێوەش دەبێت پێیانی یەکتر بشۆن. نموونەیەک داومەتە ئێوە، بۆ ئەوەی وەک من بۆ ئێوە کردم، ئێوەش بیکەن. ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، هیچ کۆیلەیەک لە گەورەکەی خۆی گەورەتر نییە، هەروەها هیچ نێردراوێک لە ئەوەی ناردوویەتی گەورەتر نییە. ئەگەر ئەم شتانە دەزانن، پیرۆزن ئەگەر کاریان پێ بکەن. من دەربارەی هەموو ئێوە ناڵێم، من دەزانم کێم هەڵبژاردووە، بەڵام بۆ ئەوەی نووسراوەکە جێبەجێ بکرێت، ئەوەی لەگەڵ من نان دەخوات پاژنەی خۆی لە دژی من هەڵبڕیوە. لە ئێستاوە پێتان دەڵێم پێش ئەوەی ڕوو بدات، بۆ ئەوەی کاتێک ڕوویدا باوەڕ بکەن کە من ئەوم. ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەی پێشوازی لە کەسێک دەکات کە من دەینێرم، پێشوازی لە من دەکات، بەڵام ئەوەی پێشوازی لە من دەکات، پێشوازی لەوە دەکات کە منی ناردووە.

ئەمانەی گوت، عیسا لە ڕۆحدا پەشێوا بوو، و شایەتی دا و گوت: ئامین ئامین، دەڵێم بۆ ئێوە کە یەکێک لە ئێوە من دەدات. کەواتە قوتابییەکان تەماشای یەکتریان دەکردن، سەرلێشێواو بوون دەربارەی ئەوەی کێ دەڵێت. یەکێک لە قوتابییەکانی لە باوەشی عیسادا پاڵکەوتبوو، ئەوەی کە عیسا خۆشی دەویست. شیمۆن پەترۆس بۆیە ئاماژەی بۆ ئەم کەسە کرد تاکو پرسیار بکات کێ دەبێت ئەوەی کە دەربارەی ئەو قسە دەکات. کەوتە سەر سنگی عیسا و پێی گوت: گەورەم، کێیە؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئەوەیە کە من پارچە نانەکە تێودەکەم و پێیدەدەم. ئیتر پارچە نانەکەی تێوەکرد و دایە یەهودای کوڕی سیمۆن ئیسخەریۆتی. و دوای ئەو پارچە نانە، ئەوسا شەیتان چووە ناو ئەو. کەواتە عیسا پێی دەڵێت: ئەوەی تۆ دەیکەیت، زووتر بیکە. ئەمە بەڵام کەس لە پاڵخراوەکان نەزانی بۆ چی پێی وت. هەندێک وایان دەزانی، چونکە یەهودا سندوقی پارەی هەبوو، کە عیسا پێی دەڵێت: ئەو شتانە بکڕە کە پێویستمانە بۆ جەژنەکە، یان شتێک بە هەژارەکان بدە. کاتێک ئەو پارچە نانەکەی گرت، دەستبەجێ دەرچوو، شەو بوو.

کاتێک بۆیە چووە دەرەوە، عیسا دەڵێت، ئێستا کوڕی مرۆڤ شکۆدار کرا، و خودا لە ئەو شکۆدار کرا. ئەگەر خودا لە ئەودا شکۆمەندکرا، خوداش لە خۆیدا شکۆمەندی دەکات، و دەستبەجێ شکۆمەندی دەکات. منداڵان، هێشتا کەمێک لەگەڵ ئێوەدام. دەمگەڕێنەوە، و وەک بە جولەکەکانم گوت کە بۆ ئەو شوێنەی من دەڕۆم، ئێوە ناتوانن بێن، ئێستاش بە ئێوە دەڵێم. فەرمانێکی نوێ دەدەمە ئێوە بۆ ئەوەی خۆشبوێستی یەکتری بکەن، وەک من خۆشبوێستیم کردن، بۆ ئەوەی ئێوەش خۆشبوێستی یەکتری بکەن. لەمەدا هەموو دەزانن کە ئێوە قوتابییانی منن، ئەگەر خۆشەویستیتان هەبێت بۆ یەکتری. شیمۆن پەترۆس پێی دەڵێت: گەورەم، بۆ کوێ دەچیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئەو شوێنەی من دەچم، ناتوانیت ئێستا شوێنم بکەویت، بەڵام دواتر شوێنم دەکەویت. پەترۆس پێی دەڵێت: گەورەم، بۆچی ناتوانم ئێستا دوات بکەوم؟ گیانی خۆم بۆ تۆ دادەنێم. عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا گیانی خۆتت بۆ من دادەنێیت؟ ڕاستی ڕاستی پێت دەڵێم، کەڵەشێر دەنگ نادات تا ئەوەی سێ جار ئینکاری من بکەیت.

### 14

دڵی ئێوە مەشێوێنن، باوەڕ بە خودا بهێنن و باوەڕ بە منیش بهێنن. لە ماڵی باوکم شوێنی نیشتەجێبوونی زۆر هەیە، ئەگەر وا نەبووایە، پێم دەگوتن، دەڕۆم بۆ ئامادەکردنی شوێنێک بۆ ئێوە. ئەگەر بڕۆم و شوێنێک بۆ ئێوە ئامادە بکەم، دیسانەوە دێمەوە و دەتانبەمەوە بۆ لای خۆم، بۆ ئەوەی لەوێ کە من هەم، ئێوەش بن. و ئێوە دەزانن من بۆ کوێ دەڕۆم، و ڕێگاکەش دەزانن. تۆماس پێی دەڵێت: گەورەم، ئێمە نازانین بۆ کوێ دەچیت، ئیتر چۆن دەتوانین ڕێگاکە بزانین؟ عیسا پێی دەڵێت: من ڕێگاکەم و ڕاستییەکە و ژیانەکە، کەس نایەتە لای باوک ئەگەر نەبێت بە ڕێگەی من. ئەگەر ئێوە منتان ناسیبووایە، باوکی منیشتان ناسیبووایە. لە ئێستاوە ئێوە ئەو دەناسن و ئەوتان بینیوە. فیلیپۆس پێی دەڵێت: گەورەم، باوکمان پیشان بدە و ئەوە بەسمانە. عیسا پێی دەڵێت: ئەوەندە کات لەگەڵ ئێوەم، و تۆ منت نەناسیوە، فیلیپۆس؟ ئەوەی منی بینیوە، باوکی بینیوە، و چۆن تۆ دەڵێیت، باوکمان پیشان بدە؟ ئایا باوەڕت نییە کە من لە باوکدام و باوکیش لە مندایە؟ ئەو وشانەی من بۆ ئێوە دەیڵێم، لە خۆمەوە ناڵێم، بەڵکو باوک کە لە من دەمێنێتەوە، خۆی ئەو کارانە دەکات. باوەڕ بکەن بە من کە من لە باوکدام و باوکیش لە مندایە، بەڵام ئەگەر باوەڕتان نییە، لەبەر ئەو کارانە خۆیان باوەڕ بکەن بە من. بەڕاستی، بەڕاستی پێتان دەڵێم، ئەوەی باوەڕ بە من دەهێنێت، ئەو کارانەی من دەیانکەم ئەویش دەیانکات، و گەورەتر لە ئەمانە دەیانکات، چونکە من بۆ لای باوکم دەڕۆم. و هەرچی داوا بکەن لە ناوی مندا، ئەوە دەکەم، بۆ ئەوەی باوک لە کوڕدا شکۆمەندی بکرێت. ئەگەر شتێک بە ناوی منەوە داوا بکەن، من ئەیکەم.

ئەگەر خۆشتان دەوێم، فەرمانەکانی من بپارێزن. و من داوا لە باوک دەکەم و بەرگریکارێکی تر دەداتە ئێوە، بۆ ئەوەی لەگەڵتان بمێنێتەوە بۆ هەتاهەتایە. ڕۆحی ڕاستی، کە جیهان ناتوانێت وەریبگرێت، چونکە نایبینێت و نایناسێت، بەڵام ئێوە دەیناسن، چونکە لەلای ئێوە دەمێنێتەوە و لەناو ئێوەدا دەبێت. نا بەجێتان‌دەهێڵم وەک هەتیوان، دێمە لای ئێوە. هێشتا کەمێک و جیهان من نامابینێت، بەڵام ئێوە دەمبینن، چونکە من دەژیم و ئێوە دەژین. لە ئەو ڕۆژەدا ئێوە دەزانن کە من لە باوکمدام و ئێوە لە مندان و من لە ئێوەدام. ئەوەی کە فەرمانەکانی منی هەیە و پابەندی بێت بەوان، ئەو کەسە ئەوەیە کە خۆشم دەوێت، ئەوەی کە خۆشم دەوێت خۆشدەویسترێت لەلایەن باوکمەوە، و من خۆشم دەوێت و خۆم دەردەخەم بۆی. یەهودا، نەک ئەو ئیسقەریۆتییە، پێی دەڵێت: گەورەم، چی بووە کە دەتەوێت خۆت بۆ ئێمە دەربخەیت و نەک بۆ جیهان؟ عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو: ئەگەر کەسێک خۆشم بوێت، وشەکەی من دەپارێزێت، و باوکیشم خۆشی دەوێت، و بۆ لای ئەو دێین و لەلای ئەو نیشتەجێ دەبین. ئەوەی منی خۆش ناوێت وشەکانی منی پاراست ناکات، و ئەو وشەیەی کە ئێوە دەیبیستن هی من نییە، بەڵکو هی ئەو باوکەیە کە منی ناردووە.

ئەمانەم بۆ ئێوە گوتووە لەکاتێکدا لەنێو ئێوە دەمێنمەوە بەڵام ئەو یارمەتیدەرە، ئەو ڕۆحی پیرۆزەی کە باوک بە ناوی منەوە دەینێرێت، ئەو هەموو شتێکتان فێردەکات و هەموو ئەوەتان بیردەهێنێتەوە کە بە ئێوەم گوت. ئاشتی بەجێدێڵم بۆ ئێوە، ئاشتی خۆم دەدەمە ئێوە، نەک وەک ئەوەی جیهان دەدات، من دەدەمە ئێوە. با دڵی ئێوە پەشۆکاو نەبێت و نە بترسێت. ئێوە بیستتان کە من وتم بە ئێوە: من دەڕۆم و دێمەوە بۆ لای ئێوە. ئەگەر ئێوە خۆشتان دەویستم، دڵخۆش دەبوون کە وتم من دەڕۆم بۆ لای باوک، چونکە باوکم لە من مەزنترە. ئێستا من پێتان گوتووە پێش ڕوودان، بۆ ئەوەی کاتێک ڕووبدات باوەڕ بهێنن. ئیتر زۆر قسە ناکەم لەگەڵتان، چونکە فەرمانڕەوای جیهان دێت، و لە من هیچی نییە بەڵام بۆ ئەوەی جیهان بزانێت کە من باوکم خۆشدەوێت، و وەک باوک فەرمانی پێکردم، ئاوا دەکەم. هەستن، با لێرەوە بڕۆین.

### 15

من مێوی ڕاستەقینەم، و باوکم جووتیارە. هەموو لقێک کە لە من بەروبووم نابات، هەڵیدەگرێتەوە، و هەموو ئەوەی بەروبووم دەبات، پاکی دەکاتەوە، بۆ ئەوەی بەروبوومی زیاتر بدات. ئێوە پێشتر پاکن لەبەر ئەو وشەیەی کە پێم فەرموون. لە من بمێننەوە، و منیش لە ئێوە. وەک چۆن لق ناتوانێت بەرهەم بگرێت لە خۆیەوە، ئەگەر لە مێودا نەمێنێتەوە، ئاواش ئێوەش ناتوانن، ئەگەر لە من نەمێننەوە. من مێوەکەم، ئێوە لقەکانن. ئەوەی لە من دەمێنێتەوە و من لە ئەو، ئەمە میوەی زۆر دەگرێت، چونکە بێ من ناتوانن هیچ بکەن. ئەگەر کەسێک لە من نەمێنێتەوە، وەک لق فڕێدەدرێتە دەرەوە و وشک دەبێتەوە، و کۆیان دەکەنەوە و فڕێیان دەدەنە ناو ئاگر، و دەسووتێت. ئەگەر لە من بمێننەوە و وشەکانی من لە ئێوە بمێنێتەوە، ئەوەی دەتانەوێت داوای بکەن و بۆ ئێوە دەبێت. لەمەدا باوکم شکۆدار کرا، بۆ ئەوەی میوەی زۆر بگرن و ببنە قوتابیی من. وەک چۆن باوک منی خۆشویست، منیش ئێوەم خۆشویست، لە خۆشەویستی مندا بمێننەوە. ئەگەر ئێوە فەرمانەکانی من بپارێزن، لە خۆشەویستی من دەمێننەوە، وەک چۆن من فەرمانەکانی باوکمم پاراستووە و لە خۆشەویستی ئەو دەمێنمەوە. ئەمانەم بۆ ئێوە گوتووە بۆ ئەوەی خۆشی من لە ئێوەدا بمێنێتەوە و خۆشی ئێوە تەواو بێت. ئەمە فەرمانی منە، بۆ ئەوەی خۆشەویستی یەکتر بکەن وەک چۆن من خۆشم ویستن. گەورەتر لەم خۆشەویستییە کەس نییە، بۆ ئەوەی کەسێک گیانی خۆی دابنێت بۆ هاوڕێکانی خۆی. ئێوە هاوڕێیانی منن، ئەگەر ئەوە بکەن کە من فەرمانتان پێدەدەم. ئیتر ئێوە ناوناوم بە کۆیلە، چونکە کۆیلە نازانێت گەورەکەی چی دەکات، بەڵام ئێوەم ناوناوە بە هاوڕێ، چونکە هەموو ئەوەی لە باوکمەوە بیستوومە، بۆ ئێوەم ڕوون کردووەتەوە. نەک ئێوە منتان هەڵبژارد، بەڵکو من ئێوەم هەڵبژارد، و ئێوەم دامەزراند بۆ ئەوەی بڕۆن و بەرهەم بهێنن، و بەرهەمەکەتان بمێنێتەوە، بۆ ئەوەی هەرچی لە باوک بپرسن بە ناوی منەوە، پێتان بدات. ئەم شتانە فەرمان دەدەم بە ئێوە، بۆ ئەوەی یەکتر خۆشبوێت.

ئەگەر جیهان ڕقی لێتان دەبێتەوە، بزانن کە یەکەم جار ڕقی لە من بووەتەوە پێش ئێوە. ئەگەر لە جیهان بوونایە، جیهان هی خۆی خۆشدەویست، بەڵام لەبەر ئەوەی لە جیهان نین، بەڵکو من هەڵمبژاردنم ئێوە لە جیهان، لەبەر ئەمە ڕقی لێتان دەبێتەوە جیهان. بیر بکەنەوە لەو وشەیەی کە من پێم گوتن: کۆیلە لە گەورەی خۆی گەورەتر نییە. ئەگەر منیان ڕاوناوە، ئێوەش دەڕاونن، ئەگەر وشەکەی منیان پاراستووە، ئەوەی ئێوەش دەپارێزن. بەڵام ئەمانە هەموویان دەکەن بە ئێوە لەبەر ناوی من، چونکە ئەوەی منی ناردووە نایناسن. ئەگەر نەهاتمایە و قسەم بۆ ئەوان نەکردبا، گوناهیان نەدەبوو، بەڵام ئێستا هیچ بیانوویەکیان نییە سەبارەت بە گوناهەکەیان. ئەوەی ڕقی لە من دەبێتەوە، ڕقی لە باوکیشم دەبێتەوە. ئەگەر ئەو کارانەم لەنێویاندا نەکردبوایە کە کەسی دیکە نەیکردووە، گوناهیان نەدەبوو، بەڵام ئێستا هەم بینیویانە و هەم ڕقیان لێبووەتەوە، هەم لە من و هەم لە باوکی من. بەڵام بۆ ئەوەی ئەو وشەیە تەواو بکرێت کە لە یاساکەیاندا نووسراوە، کە ڕقیان لێم بوو بێ هۆ. کاتێک بەڵام یاریدەدەرەکە دێت، ئەوەی من لە لای باوکەوە بۆ ئێوە دەینێرم، ڕۆحی ڕاستی کە لە لای باوکەوە دەردەچێت، ئەو شایەتی دەدات دەربارەی من، ئێوەش شایەتی دەدەن، چونکە لە سەرەتاوە لەگەڵ من بوون.

### 16

ئەمانەم پێ گوتوون بۆ ئەوەی ڕەنجێندراو نەبن. دەرکراوتان دەکەن، بەڵام کاتژمێرێک دێت بۆ ئەوەی هەرکەسێک کە ئێوە بکوژێت وا بزانێت خزمەتێک بە خودا پێشکەش دەکات. و ئەمانە دەیکەن، چونکە نە باوکیان ناسیوە و نە منیان ناسیوە. بەڵام ئەمانەم پێ گوتوون تاکو کاتێک کاتژمێرەکە دێت، بیرتان بێتەوە کە من ئەمانەم پێ گوتوون. لە سەرەتاوە ئەمانەم پێ نەگوتن، چونکە لەگەڵتان بووم. ئێستا بەڵام دەڕۆم بۆ لای ئەوەی منی ناردووە، و هیچ کەسێک لە ئێوە لە من ناپرسێت کە بۆ کوێ دەڕۆیت بەڵام لەبەر ئەوەی ئەم شتانەم پێ گوتوون، خەم دڵتانی پڕکردووەتەوە. بەڵام من ڕاستی پێتان دەڵێم، سوودتانە کە من بڕۆم. چونکە ئەگەر من نەڕۆم، ئەو یارمەتیدەرە نایەتە لاتان، بەڵام ئەگەر بڕۆم، دەینێرمە لاتان. و کاتێک ئەو دێت، جیهان سەرزەنشت دەکات دەربارەی گوناه و دەربارەی ڕاستودروستی و دەربارەی حوکم. سەبارەت بە گوناه، چونکە باوەڕیان پێم ناکەن، سەبارەت بە دادپەروەری، لەبەر ئەوەی بۆ لای باوکم دەڕۆم و ئیتر منی نابینن، سەبارەت بە دادوەری، چونکە فەرمانڕەوای ئەم جیهانە حوکمی لێدراوە. هێشتا زۆر شتم هەیە بۆ قسەکردنی لەگەڵتان، بەڵام ئێستا ناتوانن هەڵیبگرن. کاتێک بەڵام ئەوە دێت، ڕۆحی ڕاستی، ڕێنماییتان دەکات بۆ ناو هەموو ڕاستییەکان، چونکە لە خۆیەوە قسە ناکات، بەڵکو هەرچی دەبیستێت قسەی دەکات، و ئەو شتانەی دێن ڕایدەگەیەنێت. ئەو یەکە شکۆمەندیم دەکات، چونکە لەوەی منە وەردەگرێت و بۆ ئێوە ڕایدەگەیەنێت. هەموو ئەوانەی باوک هەیەتی، هی منن. لەبەر ئەوە گوتم کە لە ئەوەی من وەردەگرێت و ڕایدەگەیەنێت بە ئێوە. کەمێک دیگە نامبینن، و دیسان کەمێک دیگە دەمبینن، چونکە من دەچمەوە لای باوک. قوتابییەکانی بە یەکتریان گوت: ئەمە چییە کە پێمان دەڵێت، کەمێک دواتر منی نابینن، و دیسان کەمێک دواتر منی دەبینن، و من دەڕۆم بۆ لای باوک؟ دەیانگوت کەواتە: ئەمە چییە کە دەڵێت کەمێک؟ نازانین چی دەدوێت. عیسا کەواتە زانی کە ویستیان لێی بپرسن، و پێی گوتن: ئایا دەربارەی ئەمە لەگەڵ یەکتر دەگەڕێن کە گوتم، کەمێک و نامبینن، و دیسان کەمێک و دەمبینن؟ ڕاستی ڕاستی دەڵێم بۆ ئێوە کە ئێوە دەگریێن و شیوەن دەگێڕن، بەڵام جیهان شادمان دەبێت، ئێوە خەمبار دەبن، بەڵام ئازارەکەتان دەبێتە خۆشی، ئەو ژنە کاتێک منداڵ دەبێت، ئازاری هەیە، چونکە کاتژمێرەکەی هاتووە، بەڵام کاتێک منداڵەکە دەزێنێت، چیتر یادی تەنگانەکە ناکاتەوە لەبەر خۆشییەکە، چونکە مرۆڤێک لەدایکبووە بۆ جیهان. ئێوە بۆیە ئێستا خەمتان هەیە، بەڵام دیسان دەتانبینمەوە و دڵتان شاد دەبێت، و کەس خۆشیتان لێ ناسێنێتەوە. و لە ئەو ڕۆژەدا هیچ پرسیارێکم لێ ناکەن، ڕاستی ڕاستی پێتان دەڵێم کە هەرچی داوا لە باوک بکەن بە ناوی من، دەیداتە ئێوە. تا ئێستا ئێوە هیچتان نەپرسیوە بە ناوی من، بپرسن و وەردەگرن، بۆ ئەوەی خۆشی ئێوە تەواو بێت. ئەم شتانە لە نموونەکاندا قسەم کردووە لەگەڵتان، بەڵام کاتژمێرێک دێت کە چیتر لە نموونەکاندا قسەتان لەگەڵ ناکەم، بەڵام بە ئاشکرایی دەربارەی باوک ڕایدەگەیەنم پێتان. لەو ڕۆژەدا بە ناوی منەوە داوا دەکەن، و نابێژم بۆ ئێوە کە من داوا لە باوک دەکەم دەربارەی ئێوە، خودی باوک خۆشی دەوێت ئێوە، چونکە ئێوە منتان خۆشویستووە و باوەڕتان هێناوە کە من لە خوداوە هاتمە دەرەوە. لە باوکەوە هاتمە دەرەوە و هاتوومەتە ناو جیهان، دیسان جیهان بەجێدەهێڵم و دەگەڕێمەوە بۆ لای باوک. قوتابییەکانی پێیان دەڵێت: ببینە، ئێستا بە ئاشکرایی قسە دەکەیت و هیچ پەندێک ناڵێیت. ئێستا ئێمە دەزانین کە تۆ هەموو شتێک دەزانیت و پێویستت نییە کە کەسێک پرسیارت لێ بکات. لەبەر ئەمە ئێمە باوەڕمان هەیە کە تۆ لە خوداوە هاتوویت. عیسا وەڵامی دانەوە: ئێستا باوەڕ دەکەن؟ ببینە، کاتژمێرێک دێت و ئێستا هاتووە، بۆ ئەوەی هەریەکەتان پەرتەوازە بکرێنەوە بۆ شوێنی تایبەتی خۆتان و من بە تەنها بەجێبهێڵن، بەڵام من بە تەنها نیم، چونکە باوک لەگەڵ مندایە. ئەم شتانەم بۆ ئێوە گوتووە بۆ ئەوەی لە من ئاشتیتان هەبێت. لە جیهاندا تەنگانەتان دەبێت، بەڵام ورەبەهێز بن، من بەسەر جیهاندا سەرکەوتووم.

### 17

ئەمانە عیسا قسەی کرد، و چاوەکانی بەرزکردەوە بۆ ئاسمان و گوتی: باوک، کاتژمێرەکە هاتووە، کوڕەکەی خۆت شکۆدار بکە، بۆ ئەوەی کوڕەکەشت تۆ شکۆدار بکات. وەک چۆن تۆ دەسەڵاتی هەموو گۆشتت پێدا، بۆ ئەوەی هەموو ئەوانەی تۆ پێت داوە، ژیانی هەتاهەتاییان پێبدات. ئەمەش ژیانی هەتاهەتاییە، بۆ ئەوەی تۆ بناسن کە تاکە خودای ڕاستەقینەیت، هەروەها ئەو عیسای مەسیحەی کە تۆ ناردووتە. من تۆم لەسەر زەوی شکۆمەند کرد، ئەو کارەم تەواو کرد کە تۆ پێت داوم بۆ ئەوەی بیکەم. و ئێستا شکۆمەندم بکە تۆ، ئەی باوک، لەلای خۆت بەو شکۆمەندییە کە هەمبوو پێش ئەوەی جیهان بوونی هەبێت لەلای تۆ. من ناوی تۆم ئاشکراکرد بۆ ئەو خەڵکانەی کە لە جیهانەوە داوتە من. بۆ تۆ بوون و بۆ من ئەوانت داوە، و فەرمایشتی تۆیان پاراستووە. ئێستا ئەوان زانیویانە کە هەموو ئەوانەی پێت داوم لە تۆوە هەیە، چونکە ئەو وشانەی کە تۆ پێت داوم، منیش داومەتە ئەوان، و ئەوانیش وەریانگرت، و بە ڕاستی زانییان کە لە لای تۆوە هاتووم، و باوەڕیان هێنا کە تۆ منت ناردووە. من دەربارەی ئەوان داوا دەکەم، نەک دەربارەی جیهان، بەڵکو دەربارەی ئەوانەی تۆ پێت داوم، چونکە هی تۆن. هەموو ئەوەی هی منە، هی تۆیە و ئەوەی هی تۆیە هی منە، و شکۆمەندکراوم لەنێویاندا. و من چیتر لە جیهاندا نیم، و ئەمانە لە جیهاندان، و من بۆ لای تۆ دێم. باوکی پیرۆز، بیانپارێزە لە ناوی خۆتدا کە پێت داوم، تاکو یەک بن وەک ئێمە. کاتێک من لەگەڵیان بووم لە جیهاندا، من چاودێرییان دەکردم لە ناوی تۆدا، ئەوانەی پێت دامن پاراستم، و هیچ کەسێک لەوان لەناونەچوو جگە لە کوڕی لەناوچوون، تاکو نووسراوەکە جێبەجێ بکرێت. ئێستا بەڵام بۆ لای تۆ دێم، و ئەم شتانە لە جیهاندا دەڵێم بۆ ئەوەی خۆشی من بە تەواوی لەناو ئەواندا هەبێت. من وشەی تۆم داوەتە ئەوان، و جیهان ڕقی لێیان بوویەوە، چونکە ئەوان لە جیهان نین، هەروەک چۆن من لە جیهان نیم. داوا ناکەم کە ئەوان لە جیهان دەربهێنیت، بەڵکو داوا دەکەم کە ئەوان لە خراپە بپارێزیت. لە جیهان نین، وەک من لە جیهان نیم. پیرۆزیان بکە لە ڕاستییەکەی تۆدا، وشەکەی تۆ ڕاستییە. وەک چۆن تۆ منت ناردووە بۆ ناو جیهان، منیش ئەوانم ناردووە بۆ ناو جیهان. و بۆ ئەوان من خۆم پیرۆز دەکەم، بۆ ئەوەی ئەوانیش پیرۆزکراو بن لە ڕاستیدا. نە تەنها دەربارەی ئەمانە داوا دەکەم، بەڵکو هەروەها دەربارەی ئەوانەی کە لە ڕێگەی قسەی ئەوانەوە باوەڕ بە من دەهێنن، بۆ ئەوەی هەموویان یەک بن، وەک چۆن تۆ، ئەی باوک، لە من و من لە تۆم، بۆ ئەوەی ئەوانیش لە ئێمە یەک بن، بۆ ئەوەی جیهان باوەڕ بکات کە تۆ منت ناردووە. و من ئەو شکۆمەندییەی کە تۆ پێت داوم، داومەتە بە ئەوان، بۆ ئەوەی ئەوان یەک بن، وەک ئێمە یەک ین. من لە ناویاندا و تۆ لە ناوی مندا، بۆ ئەوەی ئەوان تەواو کراو بن بۆ یەک، و بۆ ئەوەی جیهان بزانێت کە تۆ منت ناردووە و خۆشت ویستوون وەک چۆن منت خۆشویستووە. باوک، ئەوانەی تۆ داوتە پێم، دەمەوێت کە لەوێ کە من هەم، ئەوانیش لەگەڵ من بن، بۆ ئەوەی شکۆمەندییەکەی منیان ببینن کە تۆ پێت داوم، چونکە تۆ خۆشت ویستم پێش دامەزراندنی جیهان. باوکی ڕاستودروست، جیهان تۆی نەناسی، بەڵام من تۆم ناسی، و ئەمانەش زانیان کە تۆ منت ناردووە من ناوی تۆم بۆیان ناساند و دەیناسێنم، بۆ ئەوەی ئەو خۆشەویستییەی کە تۆ منت پێ خۆشویست لەناو ئەواندا بێت، و منیش لەناو ئەواندا بم.

### 18

عیسا دوای ئەوەی ئەم قسانەی کرد، لەگەڵ قوتابییەکانی بەسەر دۆڵی قدرۆندا چوو، کە لەوێ باخچەیەک هەبوو، ئەو و قوتابییەکانی چوونە ژوورەوە. یەهودا کە ئەوی ڕادەست دەکرد شوێنەکەی دەزانی، چونکە عیسا زۆرجار لەوێ لەگەڵ قوتابییەکانی کۆدەبوویەوە. کەواتە یەهودا لەشکرەکە و یارمەتیدەرانی کاهینە گەورەکان و فەریسییەکانی وەرگرت و بە مەشخەڵ و چرا و چەکەوە هاتە ئەوێ. عیسا، کەواتە زانی هەموو ئەو شتانەی دێنە سەری، دەرچوو و پێی گوتن: بەدوای کێدا دەگەڕێن؟ وەڵامیان دایەوە: عیسای ناسرەیی. عیسا پێیان دەڵێت: من ئەوم. یەهوداش، ئەوەی دەیدایە دەست، لەگەڵیان وەستابوو. کاتێک پێی وتن کە من هەم، گەڕانەوە بۆ دواوە و کەوتنە سەر زەوی. دیسان کەواتە لێی پرسین: کێ دەگەڕێن؟ ئەوانیش گوتیان: عیسای ناسرەیی. عیسا وەڵامی دایەوە: پێم گوتن کە من هەم. ئەگەر کەواتە بەدوای مندا دەگەڕێن، ئەوا ڕێگا بدەن بە ئەمانە بڕۆن. بۆ ئەوەی ئەو وشەیە جێبەجێ بکرێت کە گوتی: ئەوانەی تۆ داوتە بە من، کەسێکم لە ئەوان ونکرد. شیمۆن پەترۆس کە شمشێرێکی هەبوو، کێشای و لە کۆیلەکەی سەرۆک کاهینی دا و گوێی ڕاستی بڕییەوە، ناوی ئەو کۆیلەش مالخۆس بوو. عیسا کەواتە بە پەترۆسی فەرموو: شمشێرەکە بخەرەوە ناو کێلانەکەی. ئایا ئەو جامەی کە باوکم پێیداوم نایخۆمەوە؟

کەواتە کۆمەڵە و فەرماندە و یارمەتیدەرەکانی جولەکەکان عیسایان گرت و بەستیانی و یەکەم جار ئەویان بۆ لای ئەننا برد، چونکە ئەو خەزووری کایافا بوو کە کاهینی گەورەی ئەو ساڵە بوو. قایافا ئەو کەسە بوو کە ڕاوێژی بە جولەکەکان کردبوو کە سوودە یەک مرۆڤ لەناوبچێت بۆ گەل. شیمۆن پەترۆس و قوتابییەکی دیکە دوای عیسا دەکەوتن. ئەو قوتابییە ناسراوی سەرۆک کاهین بوو، و لەگەڵ عیسا چووە ناو حەوشەی سەرۆک کاهین. بەڵام پەترۆس لە دەرەوە لەلای دەرگاکە ڕاوەستابوو. کەواتە ئەو قوتابییە کە ناسراوی سەرۆک کاهین بوو، چووە دەرەوە و لەگەڵ دەرگاوانەکە قسەی کرد و پەترۆسی هێنایە ژوورەوە. کەواتە کچە خزمەتکارە دەرگاوانەکە بە پەترۆسی گوت: ئایا تۆش لە قوتابییەکانی ئەم پیاوە نیت؟ ئەویش گوتی: نەخێر، نیم. کۆیلەکان و یارمەتیدەرەکان ڕاوەستابوون و ئاگری خەڵووزیان دروستکردبوو، چونکە سارد بوو، و گەرمیان دەکردەوە. پەترۆسیش لەگەڵیان ڕاوەستابوو و گەرمی دەکردەوە. ئەو کەواتە سەرۆک کاهین لە عیسا پرسی دەربارەی قوتابییەکانی و دەربارەی فێرکردنەکەی. عیسا وەڵامی دایەوە: من بە ئاشکرایی قسەم لەگەڵ جیهان کرد، من هەمیشە لە کۆمەڵگا و لە پەرستگا فێرم کرد، لەو شوێنەی کە جولەکەکان هەمیشە کۆدەبنەوە، و لە نهێنی هیچ قسەم نەکرد. بۆچی لە من دەپرسیتەوە؟ لەوانە بپرسە کە گوێیان گرتووە چیم پێ گوتن. ببینە، ئەمانە دەزانن من چیم گوت. ئەم شتانەی گوت، بەڵام یەکێک لە دەستیارەکان کە ڕاوەستابوو لێدانێکی دا بە عیسا و گوتی، ئاوا وەڵام دەدەیتەوە بە سەرۆک کاهین؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئەگەر خراپ قسەم کرد، شایەتی بدە دەربارەی ئەو خراپە، بەڵام ئەگەر باش قسەم کرد، بۆچی لێم دەدەیت؟ ئەنناس ئەوی بە بەستراوی نارد بۆ لای کایافاسی سەرۆک کاهین. شیمۆن پەترۆس ڕاوەستابوو و خۆی گەرم دەکردەوە. بۆیە پێیان گوت: ئایا تۆش لە قوتابییەکانی ئەو نیت؟ ئەو کەسە بۆیە نکۆڵی کرد و گوتی، نیم. یەکێک لە خزمەتکارەکانی سەرۆک کاهین، کە خزمی ئەو کەسە بوو کە پەترۆس گوێی بڕیەوە، گوتی: ئایا من تۆم نەبینی لە باخچەکە لەگەڵ ئەودا؟ دیسان کەواتە پەترۆس نکۆڵی کرد، و یەکسەر کەڵەشێرێک بانگی کرد.

کەواتە عیسایان لە قەیافاوە بۆ پرایتۆریۆم برد، بەیانی بوو، و خۆیان نەچوونە ناو پرایتۆریۆمەکە، بۆ ئەوەی گڵاو نەبن، بەڵکو بتوانن پەسخا بخۆن. کەواتە پیلاتۆس چووە دەرەوە بۆ لایان و وتی: چ تۆمەتێک دەهێنن دژی ئەم پیاوە؟ وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت، ئەگەر ئەمە خراپەکار نەبووایە، ئێمە ئەویمان بە دەستتەوە نەدەدا. پیلاتۆس پێی گوتن: ئێوە ئەو بگرن و بەپێی یاسای خۆتان دادوەری بکەن. جولەکەکان وەڵامیان دایەوە: ڕێگەمان پێنەدراوە کەس بکوژین. بۆ ئەوەی ئەو وشەیەی عیسا جێبەجێ بکرێت کە فەرمووی، نیشانەی ئەوە بوو کە بە چ جۆرە مردنێک دەمرد. کەواتە پیلاتۆس دیسانەوە چووە ناو پرایتۆریۆمەکە و بانگی عیسای کرد و پێی گوت: ئایا تۆ پاشای جولەکەکانیت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: ئایا تۆ لە خۆتەوە ئەمە دەڵێیت، یان کەسانی تر ئەمەیان دەربارەی من پێ گوتیت؟ پیلاتۆس وەڵامی دایەوە: ئایا من جولەکەم؟ نەتەوەکەی خۆت و سەرۆک کاهینەکان تۆیان ڕادەستی من کردم. چیت کردووە؟ عیسا وەڵامی دایەوە: پاشایەتی من لەم جیهانەوە نییە. ئەگەر پاشایەتی من لەم جیهانەوە بووایە، یارمەتیدەرەکانم بۆ من شەڕیان دەکرد، بۆ ئەوەی ڕادەست بە جولەکەکان نەکرێم. بەڵام ئێستا پاشایەتی من لێرەوە نییە. پیلاتۆس پێی گوت: کەواتە تۆ پاشایت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: تۆ دەڵێیت کە من پاشام. من بۆ ئەمە لەدایکبووم و بۆ ئەمە هاتوومەتە ئەم جیهانە، بۆ ئەوەی شایەتی بۆ ڕاستی بدەم. هەموو ئەوانەی لە ڕاستین گوێ لە دەنگی من دەگرن. پیلاتۆس پێی دەڵێت: ڕاستی چییە؟ ئەمەی گوت و دیسان چووە دەرەوە بۆ لای جولەکەکان و پێیان دەڵێت: من هیچ تاوانێک لەم پیاوەدا نابینم. نەریتێکی ئێوە هەیە کە یەکێک بۆتان ئازاد بکەم لە جەژنی پەسخادا، ئایا کەواتە دەتانەوێت پاشای جولەکەکان بۆتان ئازاد بکەم؟ ئەوان هەموویان دیسان هاواریان کرد و گوتیان، نەک ئەمە، بەڵکو باراباس. باراباس دزێک بوو.

### 19

ئەوسا کەواتە پیلاتۆس عیسای گرت و قامچی لێدا. و سەربازەکان تاجێکیان لە دڕک دروستکرد و لەسەر سەری دایان، و جلێکی ئەرخەوانییان لەبەرکرد و دەیانگوت: سڵاو پاشای جولەکەکان، و لێدانیان دەدا. پیلاتۆس کەواتە دیسان چووە دەرەوە و پێی گوتن: ببینن، دەیهێنمە دەرەوە بۆ ئێوە، بۆ ئەوەی بزانن کە هیچ هۆکارێک لە ئەودا نادۆزمەوە. کەواتە عیسا چووە دەرەوە، لەبەرکردنی تاجی دڕکاوی و جلی مۆری. و پێیان دەڵێت: ببینن، ئەم پیاوە. کاتێک سەرۆک کاهینەکان و یارمەتیدەرەکان ئەویان بینی، هاواریان کرد و گوتیان: لەخاچی بدە! لەخاچی بدە! پیلاتۆس پێیان دەڵێت: ئێوە خۆتان بیبەن و لەخاچی بدەن، چونکە من هیچ تاوانێک لە ئەودا نابینمەوە. جولەکەکان وەڵامیان دایەوە: ئێمە یاسامان هەیە، و بەپێی یاساکەمان دەبێت بمرێت، چونکە خۆی بە کوڕی خودا کرد. کاتێک پیلاتۆس ئەم قسەیەی بیست، زیاتر ترسا. و چووە ناو پرایتۆریۆمەوە دیسان و بە عیسای فەرموو: تۆ لە کوێوەیت؟ بەڵام عیسا هیچ وەڵامێکی پێ نەدایەوە. پیلاتۆس پێی دەڵێت: بۆ من قسە ناکەیت؟ ئایا نازانیت کە دەسەڵاتم هەیە بۆ لەخاچدانت و دەسەڵاتم هەیە بۆ بەڕەڵاکردنت؟ عیسا وەڵامی دایەوە: هیچ دەسەڵاتێکت بەسەر من نەبوو، ئەگەر لە سەرەوە پێت نەدرابووایە. لەبەر ئەمە ئەوەی من بە تۆ ڕادەست دەکات، گوناهێکی گەورەتری هەیە. لەم پاشەوە پیلاتۆس هەوڵی دا کە ئازادی بکات، بەڵام جولەکەکان هاواریان کرد و گوتیان: ئەگەر ئەمە ئازاد بکەیت، هاوڕێی قەیسەر نیت. هەموو ئەوەی خۆی بکاتە پاشا، دژایەتی قەیسەر دەکات. کەواتە پیلاتۆس کاتێک ئەم وشەیەی بیست، عیسای هێنایە دەرەوە و لەسەر سەکۆ دانیشت لە شوێنێک کە پێی دەگوترا بەردفرشراو، بە عیبریش گەبەسا. ئامادەکاری پەسخا بوو، و کاتژمێر وەک شەشەم بوو، و بە جولەکەکانی گوت، ببینن پاشاکەتان. ئەوانیش هاواریان کرد: هەڵیبگرە، هەڵیبگرە، لەخاچی بدە! پیلاتۆس پێی گوتن: ئایا پاشاکەتان لەخاچ بدەم؟ کاهینە گەورەکان وەڵامیان دایەوە: هیچ پاشامان نییە جگە لە قەیسەر. ئەوسا کەواتە ئەوی ڕادەستی ئەوان کرد بۆ ئەوەی لێبدرێتە خاچ.

ئەوان عیسایان وەرگرت و بردیان، و ئەو کە خاچەکەی خۆی هەڵگرتبوو، چووە دەرەوە بۆ ئەو شوێنەی پێی دەگوترا شوێنی کاسەسەر، کە بە عیبری پێی دەگوترێت گۆلگۆسا. لەوێ ئەوان ئەویان لەسەر خاچ دا، و لەگەڵی دوو کەسی دیکەشیان لەسەر خاچ دا، یەکێکیان لەم لایەنەوە و ئەوی دیکەیان لەو لایەنەوە، بەڵام عیسا لە ناوەڕاستدا بوو. پیلاتۆس ناونیشانێکیشی نووسی و لەسەر خاچەکەی دانا، نووسراو بوو: عیسای ناسرەتی، پاشای جولەکەکان. بۆیە زۆر لە جولەکەکان ئەم ناونیشانەیان خوێندەوە، چونکە ئەو شوێنەی کە عیسا لێی لە خاچ درا نزیک شار بوو، و بە عیبری و یۆنانی و لاتینی نووسرابوو. بۆیە کاهینە گەورەکانی جولەکە بە پیلاتۆسیان دەگوت: مەنووسە پاشای جولەکە، بەڵکو بنووسە کە ئەو گوتی من پاشای جولەکەم. پیلاتۆس وەڵامی دایەوە: ئەوەی نووسیومە، نووسیومە.

ئەو سەربازانە کەواتە کاتێک عیسایان خاچ کرد، جلەکانی ئەویان گرت و کردیانە چوار پارچە، بۆ هەر سەربازێک پارچەیەک، هەروەها کراسەکەشیان گرت. بەڵام کراسەکە بێ دروو بوو، لە سەرەوە تا خوارەوە بە تەواوی چنراو بوو. بۆیە بە یەکتریان گوت: با نەیدڕێنین، بەڵکو تیروپشک بکەین بۆی تا ببینین بۆ کێ دەبێت، تاکو ئەو نووسینە جێبەجێ بێت کە دەڵێت: جلەکانی منیان لەنێوان خۆیاندا دابەش کرد، و لەسەر بەرگەکەم تیروپشکیان دا.

سەربازان ئەم شتانەیان کرد. لەلای خاچەکەی عیسا دایکی ئەو و خوشکی دایکی ئەو، مەریەمی کلۆپا و مەریەمی مەجدەلیە وەستابوون. عیسا کەواتە کە دایکی و ئەو قوتابییەی بینی کە لەتەنیشتی وەستابوو و خۆشی دەویست، بە دایکی خۆی فەرموو: ئەی ئافرەت، ئەوەتا کوڕەکەت. پاشان بە قوتابییەکە دەڵێت، ئەوەتا دایکت. لەو کاتەوە قوتابییەکە ئەوی برد بۆ ماڵی خۆی. دوای ئەمە عیسا زانی کە هەموو شت پێشتر تەواو بووە، بۆ ئەوەی نووسراوەکە جێبەجێ بکرێت، فەرمووی: تینوومە. دەفرێک کە پڕ بوو لە سرکە لەوێ دانرابوو، ئەوانیش ئیسفەنجێکیان پڕکرد لە سرکە و لەسەر زوفایەک دایاننا و هێنایانە دەمی. کاتێک عیسا سرکەکەی وەرگرت، وتی: تەواو بووە، و سەری نوواند و ڕۆحی ڕادەستکرد.

کەواتە جولەکەکان، بۆ ئەوەی جەستەکان لەسەر خاچەکە نەمێننەوە لە شەممەدا، چونکە ڕۆژی ئامادەکاری بوو، ڕۆژی ئەو شەممەیە گەورە بوو، داوایان لە پیلاتۆس کرد بۆ ئەوەی لاقەکانیان بشکێنرێن و هەڵبگیرێن. کەواتە سەربازەکان هاتن، و قاچەکانی یەکەمیان شکاند و هەروەها قاچەکانی ئەوی دیکەیان کە لەگەڵی لەسەر خاچ درابوو، بەڵام کاتێک هاتنە لای عیسا، چونکە بینییان پێشتر مردووە، قاچەکانی ئەویان نەشکاند بەڵام یەکێک لە سەربازەکان بە ڕم لاتەنیشتی ئەوی کوتا، و یەکسەر خوێن و ئاو دەرچوون. ئەوەی بینیویەتی شایەتی داوە، و شایەتییەکەی ڕاستە، و ئەو دەزانێت کە ڕاست دەڵێت، بۆ ئەوەی ئێوەش باوەڕ بهێنن. ئەمە ڕوویدا، بۆ ئەوەی نووسراوەکە جێبەجێ بکرێت: هیچ ئێسکێکی تێک ناشکێت. و دیسان نووسینێکی تر دەڵێت: ئەوان تەماشای ئەوە دەکەن کە بڕیویانە.

دوای ئەمانە، یوسفی ئەرمەسایی کە قوتابی عیسا بوو، بەڵام لەبەر ترسی جولەکەکان خۆی شاردبووەوە، داوای لە پیلاتۆس کرد کە لاشەی عیسا هەڵبگرێت، و پیلاتۆس ڕێگەی پێدا. کەواتە هات و لاشەی عیسای هەڵگرت. نیقۆدیمۆسیش هات، ئەوەی لە یەکەم جار بە شەودا هاتبووە لای عیسا، تێکەڵەیەکی موڕ و ئەلوای هێنابوو، نزیکەی سەد لیترا. بۆیە جەستەی عیسایان برد و بە کەتانەکان لەگەڵ بۆنخۆشییەکان پێچانەوە، وەک نەریتی جولەکەکان بۆ نێژکردن. بەڵام لەو شوێنەی کە تێیدا خاچەکێش کرا باخچەیەک هەبوو، و لەو باخچەیەدا گۆڕێکی نوێ هەبوو کە هێشتا کەسی تێدا دانەنرابوو، لەوێ کەواتە لەبەر ئامادەکاری جولەکەکان، چونکە گۆڕەکە نزیک بوو، عیسایان لەوێ دانا.

### 20

لە یەکێک لە ڕۆژانی شەممە، مریەمی مەجدەلیە بەیانی زوو هات بۆ گۆڕەکە، کاتێک هێشتا تاریک بوو، و بینی بەردەکە لە گۆڕەکە لابراوە. ڕادەکات کەواتە و دێت بۆ لای شیمۆن پەترۆس و بۆ لای ئەو قوتابییە تری کە عیسا خۆشی دەویست، و پێیان دەڵێت، خاوەنیان هەڵگرتووە لە گۆڕەکە، و نازانین کوێیان داناوە. کەواتە پەترۆس و ئەو قوتابییە دیکە چوونە دەرەوە و بەرەو گۆڕەکە دەهاتن. ئەو دووان پێکەوە ڕایاندەکرد، بەڵام ئەو قوتابییە دیکە خێراتر لە پەترۆس ڕایکرد و یەکەم جار گەیشتە گۆڕەکە. و کاتێک چاوی خستە ژوورەوە، کەتانەکانی بینی کە لەوێ دانراون، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا نەچووە ژوورەوە. کەواتە سیمۆن پەترۆس کە شوێنی دەکەوت، دێت و دەچێتە ناو گۆڕەکە و کەتانەکان دەبینێت کە ڕاکشاون. و دەستەسەری ڕووخسار کە لەسەر سەری ئەو بوو، لەگەڵ کەتانەکان دانەنرابوو، بەڵکو بە جیا لە شوێنێکدا پێچرابووەوە. ئەوا کەواتە ئەو قوتابییە کەسی دیکەش کە یەکەم جار هاتبووە گۆڕەکە هاتە ژوورەوە، بینی و باوەڕی هێنا. هێشتا نەیانزانیبوو نووسینەکە، کە پێویستە ئەو لە مردووان هەستێتەوە. کەواتە قوتابییەکان دیسان گەڕانەوە بۆ لای خۆیان. مریەم لە دەرەوە لەلای گۆڕەکە ڕاوەستابوو و دەگریا. وەک دەگریا کەواتە، چەمایەوە ناو گۆڕەکە و دوو نێردراوی دەبینێت بە سپی دانیشتوون، یەکێک لەلای سەرەکە و یەکێک لەلای پێیەکان، لەو شوێنەی کە جەستەی عیسا دەکەوت. ئەوانە پێیان دەڵێت: ئافرەت، بۆچی دەگریت؟ پێیان دەڵێت: چونکە گەورەکەی منیان بردووە، و نازانم لە کوێ دایاننابێت. و کاتێک ئەمانەی گوت، گەڕایەوە بۆ دواوە و عیسای بینی کە وەستاوە، بەڵام نەیدەزانی کە عیسایە. عیسا پێی دەڵێت: ئافرەت، بۆچی دەگریێت؟ بەدوای کێدا دەگەڕێیت؟ ئەو وا پێی دەچێت کە باخەوانە، پێی دەڵێت: گەورەم، ئەگەر تۆ بردووتە، پێم بڵێ لە کوێ داتناوە، و من دەیبەمەوە. عیسا پێی دەڵێت: مەریەم. ئەو گەڕایەوە و پێی دەڵێت: ڕەبونی، کە واتای مامۆستایە. عیسا پێی دەڵێت: دەستم لێ مەدە، چونکە هێشتا سەرنەکەوتووم بۆ لای باوکم، بەڵام بڕۆ بۆ لای براکانم و پێیان بڵێ، سەردەکەوم بۆ لای باوکم و باوکتان، و خودام و خوداتان. مریەمی مەگدەلی دێت و بە قوتابییەکان ڕادەگەیەنێت کە گەورەی بینیویەتی، و ئەمانەی پێ وتووە.

کاتێک ئێوارە بوو لەو ڕۆژەی یەکەمی هەفتە، و دەرگاکان داخرابوون لەو شوێنەی قوتابییەکان کۆببوونەوە لەبەر ترسیان لە جولەکە، عیسا هات و لە ناوەڕاستیان وەستا، و پێی فەرموون، ئاشتیتان لەگەڵ بێت. و ئەمەی گوت، دەستەکان و لای خۆی پیشانی ئەوانی دا. کەواتە قوتابییەکان خۆشحاڵ بوون کاتێک گەورەیان بینی. عیسا کەواتە دیسانەوە پێی وتن: ئاشتی بۆ ئێوە. وەک چۆن باوک منی ناردووە، منیش ئێوە دەنێرم. و ئەمەی گوت، هەناسەی کردە ناوەوە و پێی فەرموون: ڕۆحی پیرۆز وەربگرن. ئەگەر گوناهەکانی هەندێک کەس لێ خۆشبن، لێیان خۆشبووە، ئەگەر گوناهەکانی هەندێک کەس بگرن، گیراون.

تۆماس، بەڵام یەکێک لە دوازدە، ئەوەی پێی دەگوترێت دیدیمۆس، لەگەڵ ئەوان نەبوو کاتێک عیسا هات. قوتابییەکانی دیکە بۆیە پێیان دەگوت: ئێمە گەورەمان بینیوە. بەڵام ئەو پێی گوتن: ئەگەر شێوەی بزمارەکان لە دەستەکانی نەبینم، و پەنجەم لە شێوەی بزمارەکان دانەنێم، و دەستم لە لای نەخەم، باوەڕ ناکەم. دوای هەشت ڕۆژ دیسان قوتابییەکانی لە ناوەوە بوون و توماس لەگەڵیان بوو. عیسا هات لە کاتێکدا دەرگاکان داخرابوون، و لە ناوەڕاستیان ڕاوەستا و گوتی، ئاشتیتان لەگەڵ بێت. پاشان بە تۆماس دەڵێت: پەنجەکەت بهێنە ئێرە و دەستەکانم ببینە، دەستەکەت بهێنە و بیخە ناو لاتەنیشتم، مەبە بێباوەڕ، بەڵکو باوەڕدار بە. تۆماس وەڵامی دایەوە و پێی گوت: پەروەردگاری من و خودای من! عیسا پێی دەڵێت: لەبەر ئەوەی تۆ منت بینیوە، باوەڕت هێناوە. خۆزگە دار ئەوانە کە نەیانبینیوە و باوەڕیان هێناوە.

زۆر نیشانەی دیکەش بێگومان عیسا لەبەرامبەر قوتابییەکانی کرد، کە لەم کتێبەدا نووسراو نین. ئەمانە نووسراون بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن کە عیسا مەسیحە، کوڕی خودا، و بۆ ئەوەی باوەڕهێنەران ژیان هەبێت لە ناوی ئەودا.

### 21

دوای ئەم شتانە، عیسا خۆی دیسان ئاشکرای کرد بۆ قوتابییەکان لەسەر دەریای تیبەریاس، و ئاوا ئاشکرای کرد. شیمۆن پەترۆس و تۆماس کە پێی دەگوترا دیدیمۆس، و نەتانائیل کە لە قانای جەلیل بوو، و کوڕەکانی زەبەدی، و دوو قوتابی دیکەی ئەو پێکەوە بوون. شیمۆن پەترۆس پێی دەڵێن: دەڕۆم بۆ ماسیگرتن. پێیان دەڵێت: ئێمەش لەگەڵ تۆ دێین. چوونە دەرەوە و یەکسەر سواری کەشتییەکە بوون، و لەو شەوەدا هیچیان نەگرت. بەڵام کاتێک بەیانی هاتبوو، عیسا لە کەناراوەکە وەستا، بەڵام قوتابییەکان نەیانزانی کە عیسایە. عیسا کەواتە پێیان دەڵێت: منداڵان، ئایا ماسیتان هەیە؟ وەڵامیان دایەوە: نەخێر. ئەو بەڵام پێی گوتن: تۆڕەکە بخەنە ناو لایەنی ڕاستی کەشتییەکە، ئیتر دەیدۆزنەوە. کەواتە خستیانە ناو، و چیتر نەیانتوانی ڕایبکێشن لەبەر زۆری ماسییەکان. کەواتە ئەو قوتابییە کە عیسا خۆشی دەویست بە پەترۆسی گوت: گەورەیە. شیمۆن پەترۆس کاتێک بیستی کە گەورەیە، جلی دەرەوەی بەست، چونکە ڕووت بوو، و خۆی فڕێدایە ناو دەریاکە. بەڵام قوتابییەکانی تر بە کەشتییەکەوە هاتن، چونکە دوور نەبوون لە وشکانییەکە، بەڵکو نزیکەی دوو سەد باڵ بوون، لەکاتێکدا تۆڕی ماسییەکانیان ڕادەکێشا. کاتێک کەواتە دابەزینە سەر زەوی، پشکۆیەکی خەڵووزیان بینی کە دانرابوو و ماسییەک لەسەری دانرابوو و نان. عیسا پێیان دەڵێت: ماسی لەو ماسییانە بهێنن کە ئێستا گرتتان. شیمۆن پەترۆس چووە سەرەوە و تۆڕەکەی کێشایە سەر زەوی، پڕ لە سەد و پەنجا و سێ ماسی گەورە، و لەگەڵ ئەوەی ئەوەندە زۆر بوون، تۆڕەکە نەدڕا. عیسا پێی دەڵێن: وەرن، نانی بەیانی بخۆن. بەڵام هیچ کەسێک لە شاگردەکان ئازای نەبوو پرسیاری لێ بکات: تۆ کێیت؟ چونکە دەیانزانی کە ئەو خاوەنەکەیە. کەواتە عیسا دێت و نانەکە دەگرێت و دەیداتە ئەوان، و ماسیەکەش بە هەمان شێوە. ئەمە سێیەم جار بوو کە عیسا بۆ قوتابییەکانی دەرکەوت، دوای ئەوەی لە مردووان هەستایەوە.

کاتێک نانی بەیانییان خواردبوو، عیسا بە شیمۆن پەترۆسی فەرموو: شیمۆنی کوڕی یۆنا، ئایا تۆ لە ئەمانە زیاتر خۆشم دەوێیت؟ پێی فەرموو: بەڵێ گەورەم، تۆ دەزانیت کە خۆشم دەوێیت. پێی فەرموو: بەرخەکانم بلەوەڕێنە. دووبارە بۆ جاری دووەم پێی دەڵێت، شیمۆن کوڕی یۆنا، ئایا خۆشت دەوێم؟ پێی دەڵێت، بەڵێ گەورەم، تۆ دەزانیت کە خۆشم دەوێیت. پێی دەڵێت، شوانی مەڕەکانم بکە. دەڵێت بۆی بۆ سێیەم جار: شیمۆنی کوڕی یۆنا، ئایا تۆ خۆشم دەوێیت؟ پەترۆس خەمبار بوو چونکە بۆ سێیەم جار پێی وت: ئایا تۆ خۆشم دەوێیت؟ و پێی وت: گەورەم، تۆ هەموو شتێک دەزانیت، تۆ دەزانیت کە من خۆشم دەوێیت. عیسا پێی وت: مەڕەکانم لەوەڕاندن بدە. ڕاستی ڕاستی دەڵێم بۆ تۆ، کاتێک گەنجتر بوویت، خۆت پشت دەبەستی و دەڕۆیشتیت بۆ ئەو شوێنەی دەتویست، بەڵام کاتێک پیر دەبیت، دەستەکانت درێژ دەکەیت و کەسێکی دیکە تۆ دەبەستێت و دەتباتە ئەو شوێنەی نایەویت. ئەمەی فەرموو بۆ ئەوەی ئاماژە بدات بە چ مردنێک خودا شکۆمەند دەکات. دوای ئەوەی ئەمەی فەرموو، پێی فەرموو: شوێنم بکەوە. پەترۆس هاتەوە و ئەو قوتابییەی بینی کە عیسا خۆشی دەویست و شوێنی دەکەوت، ئەوەی لە نانی ئێوارەدا پاڵی کەوتە سنگی و گوتی: گەورەم، کێیە ئەوەی دەستبەسەرت دەدات؟ ئەمەی بینیوە، پەترۆس بە عیسای دەڵێت: گەورەم، بەڵام ئەمە چی؟ عیسا پێی دەڵێت: ئەگەر من دەمەوێت ئەو بمێنێتەوە تا من دێم، چی بۆ تۆ؟ تۆ شوێنم بکەوە. کەواتە ئەم قسەیە بۆ ناو برایان چووە دەرەوە کە ئەو قوتابییە نامرێت، و عیسا پێی نەوتووە کە نامرێت، بەڵام ئەگەر دەمەوێت ئەو بمێنێتەوە هەتا دێم، چیت پێ هەیە؟

ئەمە ئەو قوتابییە کە شایەتی دەدات دەربارەی ئەمانە و ئەمانەی نووسیوە، و ئێمە دەزانین کە شایەتییەکەی ڕاستە. هەیە و هەروەها زۆر شتی دیکە کە عیسا کردی، کە ئەگەر یەک بە یەک نووسرێن، پێموایە خودی جیهانیش ئەو کتێبانە ناگرێتەوە کە دەنووسرێن. ئامین.

## دووبارەکردنەوەی شەریعەت

### 1

ئەمانە ئەو وشانەن کە موسا بە هەموو ئیسرائیل لەوبەری ڕووباری ئوردون لە چۆڵەوانی بەرەو ڕۆژئاوا، نزیک دەریای سوور، لەنێوان فاران، توفۆل، لۆبۆن، ئاولۆن و کاتاخروسیا قسەی کردن. یازدە ڕۆژ لە خۆرێبەوە ڕێگایە بۆ چیای سێعیر هەتا قادێش بەرنێع. و ڕوویدا لە ساڵی چلەیەم، لە مانگی یازدەیەم، لە ڕۆژی یەکەمی مانگدا، موسا قسەی لەگەڵ هەموو کوڕانی ئیسرائیل کرد، بەپێی هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی پێکردبوو بۆ ئەوان، دوای ئەوەی لێیدان سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان کە لە حێشبۆن نیشتەجێ بوو، و عۆگی پاشای باشان کە لە عەشتارۆت و ئەدرەعی نیشتەجێ بوو، لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون، لە خاکی مۆئاب، موسا دەستی پێکرد ئەم یاسایە ڕوون بکاتەوە و گوتی، یەزدانی پەروەردگارمان لە حۆرێبدا قسەی لەگەڵمان کرد و فەرمووی: بەسە ئێوە لەم شاخەدا نیشتەجێبوون. بگەڕێنەوە و بڕۆن ئێوە و بچنە ناو چیای ئەمۆرییەکان، و بۆ لای هەموو دراوسێکانی عەراڤا، بۆ ناو چیا و دەشت، و بۆ لای باشوور، و کەناری زەوی کەنعانییەکان، و لوبنانی دژ هەتا ڕووباری گەورە، ڕووباری فورات. ببینن، داوەتە پێش ئێوە ئەو زەوییە. هاتوونەتە ژوورەوە و بگرنە میرات ئەو زەوییە کە سوێندم خوارد بۆ باوکانی ئێوە، بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب، بۆ ئەوەی بیدەم بە ئەوان و بە تۆوی ئەوان لەگەڵیان.

و من لەو کاتەدا بە ئێوەم گوت: ناتوانم بە تەنها ئێوە هەڵبگرم. یەزدانی پەروەردگاری ئێوە ئێوەی زۆر کردووە، و ببینن ئەمڕۆ وەک ئەستێرەکانی ئاسمانن لە زۆریدا. یەزدان، پەروەردگاری باوکانتان، هەزار ئەوەندەتان زیاد بکات کە ئێستا هەتان، و بەرەکەتدارتان بکات هەروەک بە ئێوەی فەرموو. چۆن دەتوانم بە تەنها ماندووبوون و بنەما و ناکۆکییەکانی ئێوە هەڵبگرم؟ پیاوانی دانا و شارەزا و تێگەیشتوو بۆ خۆتان بدەن بۆ هۆزەکانی ئێوە، و دایاندەنێم لەسەر ئێوە سەرکردەکانی ئێوە. ئێوە وەڵامتان دایەوە و گوتتان: ئەو قسەیەی کە تۆ کردت بۆ جێبەجێکردن جوانە. لە ئێوەوە پیاوانی دانا و زانا و تێگەیشتووم هەڵبژارد، و ئەوانم دانا بە سەرپەرشتیاری ئێوە وەک فەرماندەی هەزاران و فەرماندەی سەدان و فەرماندەی پەنجاکان و فەرماندەی دەیەکان و ئەفسەران بۆ دادوەرانی ئێوە. من لەو کاتەدا فەرمانم دا بە دادوەرەکانتان و گوتم: گوێ لە براکانتان بگرن و بە دادپەروەری دادوەری بکەن لە نێوان پیاو و برای ئەو و نامۆکەی. ڕووخسار لە دادوەریدا ناناسیتەوە، بەپێی بچووک و بەپێی گەورە دادوەری دەکەیت، لایەنگری ڕووخساری مرۆڤ ناکەیت، چونکە دادوەری هی خودایە، و ئەو قسەیەی کە سەخت بێت لە ئێوە، دەیهێننەوە بۆ لای من، و گوێی لێ دەگرم. و لەو کاتەدا هەموو ئەو وشانەم فەرمان پێ کردن کە پێویستە ئێوە جێبەجێیان بکەن.

و کاتێک لە حۆرێبەوە ڕۆیشتین، بەناو هەموو ئەو بیابانە گەورە و ترسناکەدا ڕۆیشتین کە بینیتان، بە ڕێگای کێوی ئەمۆرییەکان، وەک چۆن یەزدانی پەروەردگارمان فەرمانی پێ کردین، و گەیشتینە قادێش بەرنێع. و من بە ئێوەم گوت، ئێوە گەیشتنە کێوی ئەمۆرییەکان، کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە پێتان دەدات. بڕوانن، یەزدانی خودای ئێوە ئەو زەوییەی لەبەردەم ئێوەدا داوەتە دەستتان. سەربکەون و میراتی بگرن، هەروەک یەزدانی خودای باوباپیرانتان پێی فەرموون. مەترسن و دڵتان لێ مەدەن. و هەمووتان هاتنە لای من و گوتتان: با پیاوانێک لە پێشمانەوە بنێرین، و با سیخوڕیی زەوییەکە بۆ ئێمە بکەن، و با وەڵامێکمان بۆ ڕابگەیەنن دەربارەی ئەو ڕێگایەی کە لە ڕێگەیدا سەردەکەوین، و ئەو شارانەی کە دەچینە ناویان. و ئەو قسەیە لەبەردەمم پێم خۆش بوو، و دوازدە پیاوم لە ئێوە گرت، پیاوێک لە هەر هۆزێک. و گەڕانەوە و چوونە سەرەوە بۆ ناو کێوەکە، و هاتن هەتا دۆڵی هێشووی ترێ، و سیخوڕییان لێکرد. و لە دەستەکانیاندا لە میوەی زەوییەکە گرتیان و هێنایانە خوارەوە بۆ ئێوە، و دەیانگوت: باشە ئەو زەوییە کە یەزدانی پەروەردگارمان پێمان دەدات.

و ئێوە نەتانویست سەربکەون، بەڵکو یاخی بوون لە فەرمایشتی یەزدانی خودای ئێمە. و ئێوە بۆڵەتان کرد لە چادرەکانی خۆتان، و گوتتان، لەبەر ڕقبوونەوەی یەزدان لە ئێمە، دەریهێناین لە خاکی میسر بۆ ڕادەستکردنمان بۆ دەستی ئەمۆرییەکان، بۆ لەناوبردنمان. بۆ کوێ ئێمە سەردەکەوین؟ بەڵام براکانی ئێوە دڵی ئێوەیان لادا، گوتیان: نەتەوەیەکی گەورە و زۆر و بەهێزتر لە ئێمە، و شارەکانی گەورە و شووراکێشراو هەتا ئاسمان، هەروەها کوڕانی دەوەکانمان لەوێ بینی. و گوتم بۆ ئێوە: مەبن تۆقیو و مەترسن لە ئەوان. یەزدانی پەروەردگارتان کە لەپێشتانەوە دەڕوات، ئەو خۆی لەگەڵتان بۆ دژی ئەوان دەجەنگێت، بەپێی هەموو ئەوەی بۆتان کرد لە خاکی میسر و لەم چۆڵەوانییەی کە بینیتان، لە ڕێگای کێوی ئەمۆرییەکان، وەک چۆن یەزدان تۆی هەڵگرت خودای تۆ، وەک چۆن پیاوێک کوڕەکەی خۆی بەرگری دەکات، بەپێی هەموو ئەو ڕێگایەی کە ئێوە ڕۆیشتن تا هاتنە ئەم شوێنە.

و لەم وشەیەدا ئێوە باوەڕتان بە یەزدانی پەروەردگارمان نەکرد ئەوەی پێشتر لە ئێوە لە ڕێگادا دەڕوات بۆ هەڵبژاردنی شوێنێک بۆ ئێوە، ڕێنماییتان دەکات لە ئاگردا لە شەودا، ڕێگاتان پیشان دەدات کە بەپێی ئەو ڕێگایە دەڕۆن لەسەری، و لە هەوردا لە ڕۆژدا.

و خاوەن گوێی لە دەنگی وشەکانی ئێوە بوو، و هاندرا و سوێندی خوارد و گوتی، ئەگەر کەسێک لەم پیاوانە ئەم زەوییە باشە ببینێت، کە سوێندم بۆ باوکانیان خوارد، جگە لە کالێب کوڕی یەفوننە، ئەم دەیبینێت، و بەمە دەدەمێ ئەو زەوییەی کە پێوە هەنگاوی نا، و بە کوڕەکانی، لەبەر ئەوەی ئەو پابەند بوو بە یەزدان. و یەزدان لە ڕێگەی ئێوەوە لەسەر من تووڕە بوو و فەرمووی: تۆش ناچیتە ئەوێ. یەشوعی کوڕی نون کە لەلای تۆ ڕاوەستاوە، ئەو دەچێتە ژوورەوە لەوێ، ئەو بەهێزبکە، چونکە ئەو دەیکاتە میرات بۆ ئیسرائیل. و هەموو منداڵێکی گەنج کە ئەمڕۆ چاک یان خراپ نازانێت، ئەوانە دەچنە ئەوێ، و بۆ ئەوانە دەیدەم، و خۆیان میراتی دەبن. و ئێوە گەڕاونەتەوە و چادرتان هەڵدا لە چۆڵەوانیدا، لە ڕێگای دەریای سوور.

و وەڵامتان دایەوە و گوتتان: گوناهمان کرد لەبەردەم یەزدانی خودای ئێمە، ئێمە سەردەکەوین و شەڕ دەکەین بەپێی هەموو ئەوەی یەزدانی خودای ئێمە فەرمانی پێکردین، هەریەکەتان ئامێرە شەڕییەکانی خۆی هەڵگرت و کۆبوونەوە و سەرکەوتن بۆ شاخەکە. و پەروەردگار پێی فەرمووم: پێیان بڵێ، سەرناکەون و شەڕناکەن، چونکە من لەگەڵتان نیم، و لەبەردەم دوژمنانتان تێکدەشکێنرێن. و قسەم لەگەڵ ئێوە کرد، بەڵام گوێتان لە من نەگرت، و لە فەرمایشتی یەزدان سەرپێچیتان کرد، و بە سەرپێچی چوونە سەر شاخەکە. و ئەمۆرییەکە کە لە ئەو چیایە نیشتەجێ بوو، چووە دەرەوە بۆ دیداری ئێوە، و ڕاویان کردن وەک ئەوەی هەنگوینەکان دەیکەن، و بریندارتان کردن لە سێعیر هەتا حۆرما. و دانیشتن و گریاتان لەبەردەم یەزدانی خودای ئێمە، و یەزدان گوێی لە دەنگی ئێوە نەگرت و سەرنجی پێتان نەدا.

و ئێوە لە قادێش دانیشتن بۆ ڕۆژانێکی زۆر، هەرچەندە ڕۆژانێک کە پێشتر دانیشتبوون.

### 2

و گەڕاینەوە و ڕۆیشتین بۆ ناو چۆڵەوانی، بە ڕێگای دەریای سوور، بەو شێوەیەی کە یەزدان پێی فەرمووم، و بۆ ڕۆژانێکی زۆر سووڕاینەوە بە دەوری چیای سێعیر. و خاوەن پێی گوتم، بەستان بۆتان بەدەوری ئەم چیایە سووڕانەوە، کەواتە ئێستا بگەڕێنەوە بەرەو باکوور. فەرمان بە گەل بدە و بڵێ: ئێوە بە سنوورەکانی براکانتان، کوڕانی عیسۆ کە لە سێعیر نیشتەجێن، تێدەپەڕن، ئەوان لە ئێوە دەترسن و زۆر ئاگاداری ئێوە دەبن. جەنگ لەگەڵ ئەوان مەکەن، چونکە هیچ شتێک لە زەوییەکەیان، تەنانەت بە ئەندازەی شوێن پێیەکیش، پێتان نادەم، لەبەر ئەوەی چیای سێعیر بە میرات داومەتە کوڕانی عیسۆ. بە زیو خواردن لە ئەوان بکڕن و بیخۆن، و ئاو بە پێوانە لە ئەوان بە زیو وەربگرن و بیخۆنەوە. ئەو چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە بەرەکەتداری تۆ کردووە لە هەموو کارێکی دەستەکانت، تێبگە چۆن بڕۆیتە نێو ئەو چۆڵەوانییە گەورە و ترسناکە، ئەوەتا چل ساڵ یەزدانی پەروەردگارت لەگەڵت بووە، هیچ شتێکت کەم نەهاتووە.

و لە برایانی خۆمان، کوڕانی عیسۆ کە لە سێعیر نیشتەجێ بوون، تێپەڕین، لەلای ڕێگای عەراڤا لە ئەیلۆن و لە گەسیۆن گاڤەر، و پاشان گەڕاینەوە و بە ڕێگای چۆڵەوانی مۆئاب تێپەڕین. یەزدان پێی فەرمووم: دوژمنایەتی لەگەڵ مۆئابییەکان مەکەن و شەڕیان لەگەڵ مەکەن، چونکە هیچ بەشێک لە زەوییەکەیان بە میرات ناداتە ئێوە، لەبەر ئەوەی ئەرۆئێرم بە نەوەی لوت داوە بۆ میراتگرتن. ئەو ئۆممینانەی پێشوو لەسەر ئەو نیشتەجێ ببوون، نەتەوەیەکی گەورە و زۆر و بەهێز، وەک عەناقیمەکان. ڕەفایم ژمێردراو دەبن، و ئەمانەش هەروەک عەناقیمەکان، و مۆئابییەکان ناویان لێدەنێن ئێمیم. و لە سێعیر حۆرییەکە پێشتر نیشتەجێبوو، و کوڕانی عیسۆ لەناویانبردن و ڕیشەکێشیانکردن لە بەردەمیان. ئینجا لەجیاتی ئەوان نیشتەجێبوون، هەروەک چۆن ئیسرائیل کردی بە زەوی میراتەکەی خۆی، کە یەزدان پێیداون. ئێستا کەواتە هەستن و بڕۆن، و لە دۆڵەکەی زارێت بپەڕنەوە.

ئەو ڕۆژانەی کە ئێمە گەشتمان کرد لە قادێش بەرنێعەوە هەتا تێپەڕینمان بە دۆڵەکەی زارێت، سی و هەشت ساڵ بوو، هەتا هەموو نەوەی پیاوانی جەنگاوەر بە مردن لە کامپەکە کەوتن، وەک چۆن یەزدان سوێندی خوارد. خودا ئەوانی. و دەستی خودا لەسەر ئەوان بوو بۆ لەناوبردنیان لە ناوەڕاستی ئۆردوگاکە تاوەکو کەوتن.

و ڕوویدا کاتێک هەموو پیاوە جەنگاوەرەکان بە مردن لە ناوەڕاستی گەلەکە کەوتن، ئەویش قسەی کرد. یەزدان پێم دەفەرموێت: ئەمڕۆ تۆ بەناو سنوورەکاندا تێدەپەڕیت مۆئاب ئارۆعێر، و کاتێک نزیک دەبنەوە لە کوڕانی ئەممان، دوژمنکاری لەگەڵیان مەکەن و مەچنە جەنگیان، چونکە هیچ لە زەوی کوڕانی ئەممان بە میرات ناتانبەخشم، لەبەر ئەوەی ئەو زەوییەم بە میرات بە کوڕانی لوت بەخشیوە. زەوی ڕەفایم دەژمێردرێت، چونکە لەسەر ئەو زەوییە ڕەفایمەکان پێشتر نیشتەجێ بوون، و عەممۆنییەکان ناویان لێدەنێن زەمزومیم. نەتەوەیەکی گەورە و زۆر و بەهێزتر لە ئێوە، وەک چۆن ئەناکیمەکان بوون، و یەزدان لەناویبردن لەبەردەمیاندا، و میراتیان گرت و نیشتەجێبوون لەجیاتی ئەوان هەتا ئەمڕۆ. وەک ئەوەی کە کردیان بۆ کوڕەکانی عیسۆ کە نیشتەجێبوون لە سێعیر، بەو شێوەیەی کە حۆرییەکانیان لەناوبرد لە بەردەمیان، و میراتیان گرتن، و لە جیاتی ئەوان نیشتەجێبوون هەتا ئەمڕۆ. و حیڤییەکان کە لە ئەسێدۆس هەتا غەزە نیشتەجێ بوون، و کاپادۆکییەکان کە لە کاپادۆکیاوە هاتبوون، وێرانیان کردن، و لە جێگەیان نیشتەجێ بوون.

ئێستا کەواتە هەستن و بڕۆن، و لە دۆڵی ئەرنۆن بپەڕنەوە. ئەوەتا سیحۆنی پاشای حەشبۆنی ئەمۆری و زەوییەکەی دامەتە دەستی تۆ، دەست پێبکە بۆ میراتگرتن، لەم ڕۆژەدا لە دژی ئەو جەنگ بکە. دەست پێبکە بە دانی لەرزەی خۆت و ترسی خۆت لەسەر ڕووی هەموو نەتەوەکانی ژێر ئاسمان، ئەوانەی کە ناوی تۆیان بیستووە دەشڵەژێن، و ئازاریان دەبێت لە ڕووی تۆ.

و نێردراوانم نارد لە چۆڵەوانی قەدێمۆتەوە بۆ لای سیحۆنی پاشای حێشبۆن بە وشەی ئاشتیانە و گوتم، من بە نێو خاکی تۆدا تێدەپەڕم، لە ڕێگادا دەڕۆم، نە بۆ ڕاست لادەدەم و نە بۆ چەپ. خواردنی بە زیو دەدەیتە من و دەیخۆم، و ئاوی بە زیو دەدەیتە من و دەیخۆمەوە، تەنها ئەوەی بە پێ تێدەپەڕم. وەک ئەوەی کە کوڕەکانی عیسۆ کە لە سێعیر نیشتەجێ بوون بۆیان کردم، و مۆئابییەکان کە لە عەرۆعێر نیشتەجێ بوون، هەتا لە ڕووباری ئوردون تێدەپەڕم بۆ ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارمان پێمان دەدات. و سیحۆنی پاشای حەشبۆن نەیویست ڕێگە بە ئێمە بدات بە نێو خاکیدا تێپەڕین، چونکە یەزدانی خودای ئێمە ڕۆحی ئەوی ڕەقکرد و دڵی ئەوی بەهێزکرد، بۆ ئەوەی بدرێتە دەست تۆ وەک لەم ڕۆژەدا.

یەزدان پێی فەرمووم: ئەوەتا دەستم کردووە بە ڕادەستکردنی سیحۆنی پاشای حەشبۆنی ئەمۆری و خاکەکەی لەبەردەمت، دەست بکە بە میراتگرتنی خاکەکەی. و سیحۆن، پاشای حێشبۆن، هاتە دەرەوە بۆ بینینمان، ئەو و هەموو گەلەکەی، بۆ جەنگ لە یاسا. یەزدانی خودای ئێمە ئەوی دایە دەستمان، ئیتر لێماندا ئەو و کوڕەکانی و هەموو گەلەکەی. و لەو کاتەدا هەموو شارەکانی ئەومان گرت، و هەموو شارێکمان بە نۆرە لەناوبرد، لەگەڵ ژنەکانیان و منداڵەکانیان، کەسی زیندوومان بەجێنەهێشت. بەڵام ئاژەڵە ماڵییەکان تاڵانمان کرد، و دەستکەوتەکانی شارەکان وەرگرتمان. لە عارۆئێرەوە، کە لە لێواری ڕووباری ئەرنۆنە، و شارەکە کە لە دۆڵەکەدایە، و هەتا چیای گلعاد، هیچ شارێک نەبوو کە لە ئێمە دەرباز بێت. یەزدانی پەروەردگاری ئێمە هەموویانی دایە دەستی ئێمە. بەڵام نزیک کوڕانی ئەممان نزیک نەبووینەوە، هەموو ئەوانەی پەیوەستبوون بە ڕووباری یەبۆق، و شارەکانی ناوچە شاخاوییەکە، وەک یەزدانی خودای ئێمە فەرمانی پێداین.

### 3

و گەڕاینەوە و سەرکەوتینە ڕێگاکە بۆ باشان، و ئۆگی پاشای باشان هاتە دەرەوە بۆ بینینمان، خۆی و هەموو گەلەکەی بۆ جەنگ لە ئەدرایم. یەزدان پێی فەرمووم: مەترسە لەو، چونکە ئەو و هەموو گەلەکەی و هەموو خاکەکەی دامەتە دەستی تۆ، و ئەوەی بە سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان کرد کە لە حەشبۆن نیشتەجێ بوو، بە ئەویش بکە. یەزدانی خودای ئێمە ئەوی و ئۆگی پاشای باشان و هەموو گەلەکەی ئەوی دایە دەست ئێمە، و ئێمە لێماندان هەتا تۆوێکی ئەو نەمایەوە.

و لەو کاتەدا هەموو شارەکانی ئەومان گرت، هیچ شارێک نەبوو کە لە ئەوان نەمانگرتبێت، شەست شار، هەموو ناوچە دەوروبەرەکانی ئەرگۆب، پاشای ئۆگ لە باشان هەموو شارەکان قەڵابەند بوون، شووراکان بەرز بوون، دەروازەکان و شمشیرەکان هەبوون، جگە لە شارەکانی فەرەزییەکان کە زۆر زۆر بوون. ئێمە لەناوبردین، وەک چۆن لەگەڵ سیحۆنی پاشای حەشبۆن کردمان، و هەموو شارێکمان بە دوای یەک لەناوبرد، لەگەڵ ژنان و منداڵان، و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان و تاڵانییەکانی شارەکان بۆ خۆمان تاڵان کردین.

و لەو کاتەدا زەوییەکەمان لە دەستی دوو پاشای ئەمۆڕییەکان گرت، کە لەوبەری ڕووباری ئوردون بوون، لە ڕووباری ئەرنۆن هەتا هەرمۆن. دار خورمایەکان هێرمۆنیان بە سانیۆر ناودەبردووە، و ئەمۆرییەکان ناویان لێنابوو سانیر. هەموو شارەکانی میسۆر، و هەموو گلعاد، و هەموو باشان تا ئەلخا و ئەدرایم، شارەکانی پاشایەتی ئۆگ لە باشان. چونکە تەنها ئۆگ پاشای باشان لە ڕەفایمەکان مایەوە، ئەوەتا جێگای خەوتنی ئەو جێگای خەوتنێکی ئاسنین بوو، ئەوەتا ئەمە لە لای کوڕانی عەممۆن، نۆ باڵ درێژییەکەی، و چوار باڵ پانییەکەی بە باڵی پیاو. ئێمە ئەو زەوییەمان لەو کاتەدا بە میرات گرت، لە عەرۆعێرەوە کە لەسەر کەناری ڕووباری ئەرنۆنە، هەروەها نیوەی شاخی گلعاد و شارەکانی، منیش دامە ڕەئوبێن و گاد. ئەو پاشماوەی گلعاد و هەموو شانشینی باشانی ئۆگم دا بە نیوەی هۆزی مەنەشە، و هەموو ناوچەی دەوروبەری ئەرگۆب. هەموو ئەو باشانە وەک خاکی ڕفائییەکان دادەنرێت. و یائیر کوڕی مەنەسە هەموو ناوچەی دەوروبەری ئەرگۆب گرت هەتا سنوورەکانی گەرگەسی و مەعاکاتی، ئەوانی بە ناوی خۆیەوە ناونا، بەسانی تاوۆت یەعیر، هەتا ئەم ڕۆژە. و گلعادم بە ماخیر دا. وە بۆ ڕەئوبێن و بۆ گاد دامەوە لە گلعادەوە هەتا ڕووباری ئەرنۆن، ناوەڕاستی ڕووبارەکە سنوورە، و هەتا یەبۆک، ئەو ڕووبارە سنوورە بۆ کوڕانی عەمۆن. و عەرەبە و ڕووباری ئوردون سنووری مەحەنارێس، و هەتا دەریای عەرەبە، دەریای خوێ لەژێر ئەسێدۆس لە فەسگە لە ڕۆژهەڵاتدا.

و لەو کاتەدا فرمانم پێکردن و گوتم: یەزدانی پەروەردگاری ئێوە ئەم زەوییەی بە میراتتان داوە. ئێوە چەکدار بن و لەپێش براکانتان کوڕانی ئیسرائیل بڕۆن، هەموو پیاوێکی توانادار. جگە لە ئافرەتەکانی ئێوە و منداڵەکانی ئێوە و ئاژەڵە ماڵییەکانی ئێوە، دەزانم کە ئاژەڵە ماڵییەکی زۆرتان هەیە، با لە شارەکانی ئێوە نیشتەجێ بن، ئەو شارانەی کە دامە ئێوە، هەتا یەزدان حەوانەوە بدات خودای ئێوە برایانی ئێوە، وەک هەروەها ئێوە، و میراتگر بن ئەمانەش زەوییەکە کە یەزدان خودای ئێمە دەیداتە ئەوان لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون، و دەگەڕێنەوە هەریەکەتان بۆ میراتەکەی خۆی کە دامە ئێوە.

و بۆ یەشوع فەرمانم دا لەو کاتەدا و گوتم: چاوەکانی ئێوە هەموو ئەو شتانەیان بینیوە کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە بەم دوو پاشایە کردی، بەم جۆرەش یەزدانی پەروەردگاری ئێمە بە هەموو ئەو شانشینانە دەکات کە تۆ لەوێ بۆیان دەپەڕیتەوە. ئێوە لە ئەوان ناترسن، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە خۆی لە پێناوی ئێوە دەجەنگێت.

و لەو کاتەدا لە یەزدان پاڕامەوە و گوتم، پەروەردگار خودایە، تۆ دەستت پێکرد بە پیشاندانی هێزت بە خزمەتکارەکەت، و توانات، و دەستە بەهێزەکەت، و باڵە بەرزەکەت. چونکە کێ خودایە لە ئاسمان یان لەسەر زەوی کە دەتوانێت ئەوە بکات کە تۆ کردت، بەپێی هێزەکەت؟ کەواتە پەڕینەوە دەبینم ئەو زەوییە باشەی ئەم کە لەوبەری ڕووباری ئوردونە، ئەم چیایە باشە و دژە-لوبنان.

و یەزدان منی نادیدە گرت لەبەر ئێوە، و گوێی لە من نەگرت، و یەزدان پێی فەرمووم: با ئەمە بەستبێت، ئیتر ئەم قسەیە دووبارە مەکەرەوە. بڕۆ سەرەوە بۆ سەر لووتکەی تاشراو، و بە چاوەکانت بڕوانە بەرەو دەریا و باکوور و باشوور و ڕۆژهەڵات، و بە چاوەکانت ببینە، چونکە تۆ لەم ڕووباری ئوردونە تێناپەڕیت. و فەرمان بە یەشوع بدە و بەهێزی بکە و هانی بدە، چونکە ئەو لەپێش ئەم گەلە دەپەڕێتەوە، و ئەو هەموو ئەو زەوییەیان بە میرات دەدات کە تۆ بینیوتە. و لە دۆڵێکدا دانیشتینەوە کە نزیک ماڵی فەعۆر بوو.

### 4

و ئێستا ئیسرائیل، گوێبگرە لە یاساکان و حوکمەکان کە من ئەمڕۆ فێرتان دەکەم بۆ ئەوەی جێبەجێیان بکەن، تاکو بژین و زۆر ببن، و کاتێک دەچنە ژوورەوە میراتی ئەو زەوییە وەربگرن کە یەزدانی پەروەردگاری باوکانتان پێتان دەدات. زیادتان مەکەن بۆ ئەو وشەیەی کە من فەرمانتان پێدەدەم، و لایبردنیشتان مەکەن لێی، بپارێزن فەرمانەکانی یەزدانی خوداوەندی ئێمە، هەموو ئەوانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم. چاوەکانی ئێوە هەموو ئەو شتانەیان بینیوە کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە بە بەعل‌فەغۆری کردووە، چونکە هەر پیاوێک کە دوای بەعل‌فەغۆر کەوت، یەزدانی پەروەردگاری ئێوە لەنێوتان لەناوی بردووە. ئێوە بەڵام، ئەوانەی دڵبەستووی یەزدانی خودای ئێوەن، هەمووتان ئەمڕۆ دەژین.

ببینن، فەرمانەکان و حوکمەکانم پیشان داوە، وەک چۆن یەزدان فەرمانی پێ کردم، بۆ ئەوەی بەم شێوەیە کاری پێ بکەن لەو خاکەی کە ئێوە دەچنە ناوی بۆ میراتگرتنی. و پاراستنتان دەکەن و جێبەجێی دەکەن، چونکە ئەمە دانایی ئێوە و تێگەیشتنی ئێوەیە لەبەردەم هەموو نەتەوەکان، هەرچەندە دەبیستن هەموو یاساکانی ئەمانە، و دەڵێن: ئەوەتا گەلێکی دانا و زانا، نەتەوەی مەزنی ئەمە. چونکە چ نەتەوەیەکی مەزن کە خودایەکی هەیە کە ئاوا نزیک دەبێتەوە بۆیان، وەک یەزدانی پەروەردگاری ئێمە لە هەموو ئەو کاتانەدا کە ئێمە بانگی دەکەین؟ و چ نەتەوەیەکی مەزن هەیە کە فەرمان و حوکمی دادپەروەری هەبێت بەپێی هەموو ئەم یاساییەی کە من ئەمڕۆ لەبەردەمتان دایدەنێم؟

ئاگاداربە بۆ خۆت، و گیانی خۆت زۆر بپارێزە، نەوەک لەبیرت بکەوێت هەموو ئەو وشانەی کە چاوەکانت بینیویانە، و نەوەک لە دڵت دوور بکەونەوە هەموو ڕۆژانی ژیانت، و فێری کوڕەکانت و کوڕەکانی کوڕەکانت بکە، دەربارەی ئەو ڕۆژەی کە لەبەردەم یەزدانی خودامان لە حۆرێب وەستان لە ڕۆژی کۆبوونەوەکە، کاتێک فەرمووی یەزدان بۆ من فەرمووی، گەل بۆ من کۆبکەرەوە، و با گوێ لە قسەکانم بگرن، بۆ ئەوەی فێربن لە من بترسن لە هەموو ڕۆژەکانی ژیانیان لەسەر زەوی، و کوڕەکانی خۆیان فێر بکەن. و نزیکتان بووەوە و ڕاوەستان لەلای کێوەکە، و کێوەکە بە ئاگر دەسووتا هەتا ئاسمان، تاریکی، تاریکی، ڕەشەبا. و پەروەردگار لە ناوەڕاستی ئاگرەوە بە دەنگی وشەکان قسەی لەگەڵ ئێوە کرد، کە ئێوە ئەو دەنگەتان بیست، و هیچ شێوەیەکتان نەبینی، بەڵکو تەنها دەنگ. و پەیمانی خۆی بۆ ئێوە ڕاگەیاند، کە فەرمانی پێکردن ئێوە بۆ جێبەجێکردنی، دە فەرمانەکە، و ئەوانی لەسەر دوو تەختەی بەردین نووسی.

وە یەزدان لەو کاتەدا فەرمانی بە من دا، کە فێری ئێوە بکەم یاساکان و حوکمەکان، بۆ ئەوەی ئێوە ئەوان جێبەجێ بکەن لەسەر ئەو زەوییەی کە ئێوە دەچنە ژوورەوە بۆ ئەوێ تاکو میراتی ببەن. و زۆر پاراستنی دەکەن گیانەکانتان، چونکە هیچ هاوشێوەیەک نەبینین لەو ڕۆژەی کە یەزدان لە حۆرێب لە شاخەکە لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە قسەی لەگەڵتان کرد. نە بێ‌یاسایی بکەن و بۆ خۆتان وێنەی هەڵکەنراو و هاوشێوەیەک دروست بکەن، هەر وێنەیەک کە هاوشێوەی نێرینە یان مێیینە بێت، هاوشێوەی هەموو ئاژەڵێک کە لەسەر زەوی دەژی، هاوشێوەی هەموو باڵندەیەکی باڵدار کە لە ژێر ئاسماندا دەفڕێت، هاوشێوەی هەموو شتێکی خشۆک کە لەسەر زەوی دەخشێت، هاوشێوەی هەموو ماسییەک کە لە ئاوەکانی ژێر زەویدایە. و نەک تەماشای ئاسمان بکەیت و خۆر و مانگ و ئەستێرەکان ببینیت، و هەموو جیهانی ئاسمان، گومڕابوویت کڕنۆشیان بۆ ببەیت و خزمەتیان بکەیت، ئەوانەی یەزدانی پەروەردگاری تۆ دابەشی کردوون بۆ هەموو نەتەوەکانی ژێر ئاسمان. بەڵام خودا ئێوەی وەرگرت و ئێوەی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، لە کوورە ئاسنینەکەوە، لە میسرەوە، بۆ ئەوەی ببنە گەلی میراتی ئەو، وەک ئەمڕۆ.

یەزدان خودا لەبەر ئەو قسانەی ئێوە لە من تووڕە بوو و سوێندی خوارد کە من نەپەڕمەوە لەم ڕووباری ئوردونە و نەچمە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ بە میرات دەیداتە تۆ. من چونکە لەم زەوییەدا دەمرم، و لەم ڕووباری ئوردونە ناپەڕمەوە، بەڵام ئێوە دەپەڕنەوە و ئەم زەوییە باشە بە میرات دەگرن. ئاگاداربن ئێوە، پەیمانی یەزدانی خودای ئێمە لەبیر مەکەن، کە لەگەڵ ئێوە بەستی، و یاخی مەبن و بۆ خۆتان پەیکەری نەقشاوی هاوشێوەی هەموو ئەوانە دروست مەکەن کە یەزدانی خودای تۆ فەرمانی پێ کردیت. چونکە یەزدانی خودای تۆ ئاگرێکی فەوتێنەرە، خودایەکی ئیرەییە.

ئەگەر بەڵام تۆ ببیتە باوکی کوڕان و کوڕانی کوڕانت، و ئێوە دواکەوتن لەسەر زەوی، و ئێوە یاخیبوون، و ئێوە نەخشێکی نەقڵکراو دروست بکەن لە هاوشێوەیی هەموو شتێک، و ئێوە خراپە بکەن لەبەردەم یەزدان خودای ئێوە بۆ تووڕەکردنی، شایەتی دەدەم بۆ ئێوە ئەمڕۆ، هەم ئاسمان و هەم زەوی، کە بە لەناوچوون لەناودەچن لەو زەوییەی ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە بۆ میراتگرتنی لەوێ. ناتوانن درێژە بە ژیان بدەن لەسەری، بەڵکو بە تەواوی لەناودەبردرێن. و یەزدان ئێوە لە هەموو نەتەوەکان پەرتەوازە دەکات، و بە ژمارەیەکی کەم لە هەموو نەتەوەکان جێدەهێڵدرێن، لەو نەتەوانەی یەزدان ئێوەی بۆ ئەوێ دەبات. و ئێوە لەوێ خزمەت دەکەن بە خوداوەندەکانی دیکە، کارەکانی دەستەکانی مرۆڤان، دار و بەرد، ئەوانەی نابینن و نابیستن و ناخۆن و بۆن ناکەن. و لەوێ بەدوای یەزدانی خودای خۆتاندا دەگەڕێن، و دەیدۆزنەوە کاتێک بە هەموو دڵی خۆتەوە و بە هەموو گیانی خۆتەوە لە تەنگانەکانتدا بەدوایدا دەگەڕێن. و لە دوایین ڕۆژاندا هەموو ئەم وشانە دێنە سەرت، و دەگەڕێیتەوە بۆ لای یەزدانی پەروەردگارت، و گوێ لە دەنگی ئەو دەگریت، چونکە یەزدانی خودای تۆ خودایەکی بەزەییدارە، بەجێت ناهێڵێت و لەناوت نابات، پەیمانەکەی باوکانت لەبیر ناکات کە یەزدان سوێندی بۆیان خوارد.

پرسیار لە ڕۆژانی پێشوو بکە، ئەوانەی پێش تۆ ڕوویان داوە، لەو ڕۆژەوە کە خودا مرۆڤی لەسەر زەوی دروست کرد، و لە لایەکی ئاسمانەوە هەتا لایەکی دیکەی ئاسمان، ئایا شتێکی وەک ئەم وشە مەزنە ڕوویداوە؟ ئایا شتێکی وا بیستراوە؟ ئایا هیچ نەتەوەیەک دەنگێکی وای بیستووە؟ خودای زیندوو قسەی کرد لە ناوەڕاستی ئاگرەوە، بەو شێوەیەی کە تۆ بیستووتە و ژیاویت، ئەگەر خودا تاقیکردەوە کە بێت بۆ ئەوەی نەتەوەیەک بۆ خۆی لەناو نەتەوەیەکی دیکە وەربگرێت، بە تاقیکردنەوە و بە نیشانەکان و بە پەرجووەکان و بە جەنگ و بە دەستێکی بەهێز و بە باڵێکی بەرز و بە بینینە گەورەکان، بەپێی هەموو ئەوەی یەزدانی پەروەردگارمان لە میسر لەبەردەمت کردی کە تۆ بینیت، بۆ ئەوەی بزانیت کە یەزدان، خودای تۆ، ئەم خودایە، و هیچ خودایەکی دیکە نییە جگە لە ئەو. لە ئاسمانەوە دەنگی ئەو بیستراو بوو بۆ فێرکردنی تۆ، و لەسەر زەوی ئاگرە گەورەکەی خۆی پیشانی تۆ دا، و وشەکانی ئەوت بیست لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە.

لەبەر ئەوەی باوکانی تۆی خۆشویست، هەڵیبژارد نەوەکانیان لەدوای ئەوان کە ئێوەن، و خۆی بە هێزە مەزنەکەی لە میسرەوە دەریهێنان، بۆ لەناوبردنی نەتەوە گەورە و بەهێزترەکان لە پێشت، بۆ هێنانەژوورەوەت و دانی زەوییەکەیان بە تۆ بۆ میراتگرتن، وەک ئەمڕۆ هەیەتی.

و ئەمڕۆ بزانیت و بە مێشکت بگەڕێیتەوە، کە یەزدانی پەروەردگارت ئەم خودایە لە ئاسماندا لە سەرەوە و لەسەر زەویدا لە خوارەوە، و هیچ کەسێکی دیکە نییە جگە لە ئەو. و پارێزی بکەن لە فەرمانەکانی ئەو و یاساکانی ئەو، هەرچەندە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ ئەوەی باش بێت بۆ تۆ و بۆ کوڕەکانت دوای تۆ، بۆ ئەوەی درێژە تەمەن بن لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەموو ڕۆژان پێت دەدات. ئەوسا موسا سێ شار لەوبەری ڕووباری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتی خۆردا جیا کردەوە. هەڵاتن بۆ ئەوێ کوژەرەکە کە دراوسێکەی بکوژێت بەبێ ئەوەی بزانێت، و ئەمە ڕقی لێی نەبووە پێش دوێنێ و سێیەم ڕۆژ، و پەنا دەباتە یەکێک لە ئەم شارانە، و دەژیێت. بۆسۆر لە چۆڵەوانی، لە زەوی دەشتاییەکە بۆ ڕەئوبێن، و ڕامۆت لە گلعاد بۆ گادی، و گاولۆن لە باشان بۆ مەنەشە.

ئەمە ئەو یاسایەیە کە مووسا لەبەردەم کوڕانی ئیسرائیل دایناوە. ئەمانە ئەو شایەتییانە و فەرزەکان و حوکمانەن کە موسا بە کوڕانی ئیسرائیلی ڕاگەیاند، کاتێک لە خاکی میسر دەرچوون لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون، لە دۆڵێکدا، نزیک ماڵی فەغۆر، لە خاکی سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان، ئەوەی نیشتەجێ بوو لە حێشبۆن، ئەوەی موسا و کوڕانی ئیسرائیل لێیان دا، کاتێک لە خاکی میسرەوە هاتنە دەرەوە. و ئەوان میراتیان برد زەوی ئەو، و زەوی ئۆگی پاشای باشان، دوو پاشای ئەمۆرییەکان، کە لەوبەری ڕووباری ئوردون بوون بەرەو ڕۆژهەڵاتی خۆر. لە عارۆئێرەوە، کە لەسەر لێواری ڕووباری ئەرنۆن، و لەسەر شاخی سیحۆن، کە حەرمۆنە، هەموو دەشتی عەرەبا لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون بەرەو ڕۆژهەڵاتی خۆر، لەژێر ئاسێدۆسی تاشراو.

### 5

موسا هەموو ئیسرائیلی بانگکرد و پێی گوتن: گوێبگرە ئیسرائیل، ئەو یاساکان و حوکمانەی کە من ئەمڕۆ لە گوێچکەکانتاندا دەیانڵێم، فێریان ببن و بیانپارێزن بۆ ئەوەی جێبەجێیان بکەن. یەزدانی پەروەردگاری ئێوە پەیمانێکی لەگەڵ ئێوە بەست لە حۆرێب. نەک لەگەڵ باوکانتان یەزدان ئەم پەیمانەی دانا، بەڵکو لەگەڵ ئێوە، ئێوە کە ئەمڕۆ لێرە هەمووتان زیندوون. ڕووبەڕوو یەزدان لەگەڵ ئێوە قسەی کرد لە شاخەکەدا لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە. هەروەها من لەنێوان یەزدان و ئێوە وەستابووم لەو کاتەدا، بۆ ئەوەی وشەکانی یەزدانتان پێ ڕابگەیەنم، چونکە ئێوە لە ڕووی ئاگرەکە ترسان و نەچوونە سەر شاخەکە، بە گوتنی: من یەزدانم، خودای تۆ، ئەوەی تۆی لە خاکی میسرەوە دەرهێناوە، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە.

خوداوەندانی دیکە نابن بۆ تۆ لەبەردەم ڕووی من.

تۆ بۆ خۆت وێنە دروست ناکەیت، و نە هیچ هاوشێوەیەک لە ئەوانەی کە لە ئاسمانن لە سەرەوە، و لە ئەوانەی کە لە زەویدان لە خوارەوە، و لە ئەوانەی کە لە ئاوەکاندان لە ژێر زەوی. نا کڕنۆش بۆیان دەبەیت، نە خزمەتیان دەکەیت، چونکە من یەزدانی خودای تۆم، خودایەکی ئیرەیی، گوناهەکانی باوکان دەدەمەوە لەسەر منداڵان بۆ نەوەی سێیەم و چوارەم ئەوانەی ڕقیان لێم دەبێتەوە، و بەزەیی دەکات بۆ هەزاران کەس لەوانەی خۆشم دەوێن و فەرمانەکانی من پارێز دەکەن. ناوی یەزدانی خودای خۆت بە بێهوودە مەگرە، چونکە یەزدانی خودای تۆ ئەوەی ناوی ئەو بە بێهوودە دەگرێت بێتاوان ناکات.

ڕۆژی شەممەکان پارێزە بۆ پیرۆزکردنی ئەو، بەو شێوەیەی کە یەزدانی پەروەردگارت فەرمانی پێکردیت. شەش ڕۆژ کار دەکەیت و هەموو کارەکانت دەکەیت، بەڵام ڕۆژی حەوتەم شەممەکانە بۆ یەزدانی خودای تۆ، ناکەیت لە ئەم هیچ کارێک تۆ و کوڕی تۆ و کچی تۆ، خزمەتکاری تۆ و کەنیزەی تۆ، گای تۆ و ئاژەڵی بارهەڵگری تۆ، و هەموو ئاژەڵی تۆ، و نامۆیە ئەوەی نیشتەجێیە لە تۆ، بۆ ئەوەی بحەسێتەوە خزمەتکاری تۆ و کەنیزەی تۆ و ئاژەڵی بارهەڵگری تۆ، وەک تۆ. و بیردەکەیتەوە کە خزمەتکار بوویت لە خاکی میسر، و یەزدانی خوداکەت لەوێوە دەریهێنایت بە دەستێکی بەهێز و بە باڵێکی بەرز. لەبەر ئەوە یەزدانی خوداکەت فەرمانی پێکردیت کە ڕۆژی شەممە بپارێزیت و پیرۆزی بکەیت. ڕێز لە باوک و دایکت بگرە، بەو شێوەیەی کە یەزدانی پەروەردگارت فەرمانی پێکردیت، بۆ ئەوەی چاکەت بۆ ببێتەوە و تەمەنت درێژ بێت لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەبەخشێت. تۆ ناکوژیت. داوێنپیسی مەکە. تۆ دزی ناکەیت. شایەتی درۆ لەسەر دراوسێکەت مەدە. تۆ ئارەزووی ژنی دراوسێکەت ناکەیت، تۆ ئارەزووی ماڵی دراوسێکەت ناکەیت، نە کێڵگەکەی ئەو، نە خزمەتکارەکەی ئەو، نە کەنیزەکەی ئەو، نە گاکەی ئەو، نە ئاژەڵی بارهەڵگری ئەو، نە هەموو ئاژەڵەکانی ئەو، نە هەموو ئەوەی کە هی دراوسێکەتە.

ئەم وشانە یەزدان بە هەموو کۆمەڵی ئێوە لە شاخەکە لە ناوەڕاستی ئاگرەکە قسەی کرد، تاریکی، تاریکی، ڕەشەبا، دەنگێکی گەورە، و زیادەی نەکرد، و ئەوانی لەسەر دوو تەختەی بەردین نووسی و دایە من. و ڕوویدا کە گوێتان لە دەنگەکە گرت لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە، و کێوەکە بە ئاگر دەسووتا، و هەموو پێشەنگەکانی هۆزەکانی ئێوە و ئەنجومەنی پیرانی ئێوە نزیک بوونەوە بۆ لای من. و ئێوە دەتانگوت، ئەوەتا یەزدانی پەروەردگارمان شکۆمەندی خۆی پیشانی ئێمە دا، و دەنگی ئەوی لە ناوەڕاستی ئاگرەوە بیستمان، لەم ڕۆژەدا بینیمان کە خودا قسە لەگەڵ مرۆڤ دەکات، و دەژی. و ئێستا نەبێت بمرین، چونکە ئەم ئاگرە گەورەیە دەمانخوات، ئەگەر ئێمە هێشتا دەنگی یەزدانی خودامان ببیستین، دەمرین. کێ لە مرۆڤ کە گوێی لە دەنگی خودای زیندوو بووبێت، کە لە ناوەڕاستی ئاگردا قسە دەکات، وەک ئێمە، و بژیێت؟ نزیک ببەوە تۆ و گوێ لە هەموو ئەوە بگرە کە یەزدانی پەروەردگارمان دەیفەرموێت، و تۆ هەموو ئەوەی کە یەزدانی پەروەردگارمان پێت دەفەرموێت بە ئێمە بڵێ، ئێمەش گوێ دەگرین و جێبەجێی دەکەین.

و یەزدان گوێی لە دەنگی قسەکانی ئێوە بوو کە لەگەڵ من دەیانکردن، و یەزدان پێی فەرمووم: گوێم لە دەنگی قسەکانی ئەم گەلە بوو کە لەگەڵ تۆیان کردووە، ڕاستن هەموو ئەوەی گوتوویانە. کێ دەدات کە دڵیان ئاوا بێت لەناویاندا، بۆ ئەوەی لە من بترسن و هەموو فەرمانەکانم بپارێزن لە هەموو ڕۆژەکاندا، بۆ ئەوەی باش بێت بۆ ئەوان و کوڕەکانیان بۆ هەتاهەتایە؟ بڕۆن، پێم گوتن، ئێوە بگەڕێنەوە بۆ ماڵەکانتان، بەڵام تۆ لەوێ لەگەڵ من ڕاوەستە، و من قسەت لەگەڵ دەکەم دەربارەی ئەو فەرمانانە و یاساکان و حوکمانەی کە تۆ فێری ئەوانی دەکەیت، و با ئەوان بەم شێوەیە کاریان پێ بکەن لەو زەوییەی کە من بە میرات دەیدەمە ئەوان. و ئێوە پارێزگاری دەکەن بۆ ئەنجامدانی ئەو ڕێگایەی کە یەزدانی پەروەردگارتان فەرمانی پێداوین، لایەنگیر نابن نە بۆ ڕاست و نە بۆ چەپ. بەپێی هەموو ئەو ڕێگایەی کە یەزدانی خودای تۆ فەرمانی پێکرایت تێیدا بڕۆیت، بۆ ئەوەی ئارامیت پێبدات و باشی بۆ تۆ بێت، و درێژە بە ژیان بدەن لەسەر ئەو زەوییەی کە میراتی دەبەن.

### 6

ئەمانە ئەو فەرمانانە و یاساکان و حوکمانەن کە یەزدانی خودای ئێمە فەرمانی دا بۆ فێرکردنی ئێوە تا بەم شێوەیە جێبەجێیان بکەن لەو زەوییەدا کە ئێوە دەچنە ناوی بۆ ئەوەی میراتی بگرن. بۆ ئەوەی لە یەزدانی خودای خۆتان بترسن، هەموو فەرزەکانی ئەو و فەرمانەکانی ئەو بپارێزن، کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، تۆ و کوڕەکانت و کوڕەکانی کوڕەکانت لە هەموو ڕۆژەکانی ژیانتدا، بۆ ئەوەی درێژە بە ژیان بدەن.

و گوێبگرە ئیسرائیل، و پارێزی بکە بۆ کردنی، تاکو باش بێت بۆ تۆ، و تاکو زۆر زیاد بن، وەک چۆن یەزدانی پەروەردگاری باوکانت قسەی کرد کە زەوییەکی لێشاوی شیر و هەنگوینت پێبدات. ئەمانە ئەو یاساکان و حوکمەکانن کە یەزدان فەرمانی پێدان بە کوڕەکانی ئیسرائیل لە چۆڵەوانیدا، کاتێک لە خاکی میسرەوە هاتنە دەرەوە. گوێبگرە ئیسرائیل، یەزدان خودای ئێمە، یەزدان یەکێکە. و خۆشەویستی دەکەیت یەزدانی پەروەردگارت بە هەموو مێشکت و بە هەموو گیانت و بە هەموو هێزت. ئەم وشانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، دەبێت لە دڵتدا و لە گیانتدا بن. و پێشەنگیان دەکەیت بۆ کوڕەکانت، و باسیان دەکەیت لەگەڵیاندا کاتێک لە ماڵدا دانیشتوویت، و کاتێک لە ڕێگادا دەڕۆیت، و کاتێک ڕاکشاویت، و کاتێک هەڵدەستیت. و تۆ دەیانبەستیتەوە وەک نیشانەیەک لەسەر دەستت، و دەبێت بە نەهەژێنراو لەبەردەم چاوانت. ئەوانیش لەسەر چوارچێوەی دەرگای ماڵەکانتان و دەروازەکانتان دەنووسن.

و دەبێت کاتێک یەزدانی پەروەردگارت تۆ بهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە سوێندی خوارد بۆ باوباپیرانت، بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب، بۆ ئەوەی شارە گەورە و جوانەکانت پێبدات کە تۆ بنیادت نەناون ماڵەکان پڕ لە هەموو شتە باشەکان کە تۆ پڕت نەکردن، ئەمباراوەکان هەڵکەنراو کە تۆ هەڵت نەکەندن، ڕەزەمێوەکان و باخە زەیتوونەکان کە تۆ نەت چاندن، و کاتێک خوارد و پڕبوویت، ئاگاداربە بۆ خۆت نەبێت بیرت بچێت. یەزدانی خودای تۆ، ئەوەی تۆی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە. لە یەزدانی پەروەردگارت بترسە، تەنها ئەو بپەرستە، بە ئەو بنووسە، و بە ناوی ئەوەوە سوێند بخۆ.

دوای خوداوەندە دیکەکان مەڕۆن کە لە خوداوەندەکانی نەتەوەکانی دەوروبەری ئێوەن، چونکە خودای ئیرەیی، پەروەردگاری خودای تۆ لە ناوتۆدایە، نەوەک پەروەردگاری خودای تۆ بە توڕەیی لێت تووڕە بێت و تۆ لە ڕووی زەوی لەناوبەرێت.

تاقی مەکەرەوە یەزدانی پەروەردگارت، بەو شێوەیەی کە تاقیت کردەوە لە تاقیکردنەوەکەدا. بە وریاییەوە بپارێزیت فەرمانەکانی یەزدانی خودای خۆت، شایەتییەکان و یاساکان، هەموو ئەوانەی فەرمانی پێکردیت. و ئەوەی پەسەند و ئەوەی جوان دەکەیت لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ، بۆ ئەوەی باش بێت بۆ تۆ، و بچیتە ژوورەوە و میراتی ئەو زەوییە باشە ببەیت، کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانی ئێوە. دەرکردنی هەموو دوژمنەکانت لە پێش ڕووت، وەک یەزدان فەرمووی.

و دەبێت کاتێک کوڕەکەت بەیانی پرسیارت لێدەکات و دەڵێت، چین ئەو شایەتییانە و فەرزەکان و حوکمەکان کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە فەرمانی پێکردووین؟ و بە کوڕەکەت دەڵێیت، ئێمە خزمەتکارانی فیرعەون بووین لە خاکی میسر، و یەزدان بە دەستێکی بەهێز و بە باڵێکی بەرز ئێمەی لەوێوە دەرهێنا. یەزدان نیشانە و پەرجووە گەورە و خراپەکانی لە میسر لە فیرعەون و لە ماڵەکەی لەبەردەم ئێمە دا. و ئێمەی لەوێوە دەرهێنا بۆ ئەوەی ئەم زەوییە بداتێ ئێمە، کە سوێندی خواردبوو بیداتە باوکانمان. و یەزدان فەرمانی پێکردین کە هەموو ئەم یاساکانە جێبەجێ بکەین، کە لە یەزدانی خودای خۆمان بترسین، بۆ ئەوەی هەموو ڕۆژەکانمان باش بێت، بۆ ئەوەی بژین وەک ئەمڕۆ. و بەزەیی دەبێت بۆ ئێمە، ئەگەر هەموو ئەم فەرمانانە لەبەردەم یەزدانی خودای ئێمە بپارێزین و جێبەجێیان بکەین، وەک چۆن فەرمانی پێکردووین.

### 7

ئەگەر بەڵام یەزدانی پەروەردگارت تۆ بهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە دەچیتە ژوورەوە بۆ میراتگرتنی، و نەتەوە گەورەکان لەبەردەمت دەربکات، حیتی و گرگاشی و ئەمۆری و کەنعانی و پریزی و حیڤی و یەبوسی، حەوت نەتەوەی زۆر و بەهێزتر لە ئێوە، و یەزدانی پەروەردگارت ئەوان دەداتە دەستی تۆ، و لێیان دەدەیت، بە تەواوی لەناویان دەبەیت، پەیمانیان لەگەڵ نابەستیت، و بەزەییان پێیاندا نایەتەوە. نە خزمایەتی مەکەن لەگەڵیان، کچەکەت مەدە بە کوڕەکەی ئەو، و کچەکەی ئەو مەگرە بۆ کوڕەکەت. چونکە کوڕەکەت لە من دەگەڕێنێتەوە، و خزمەت بە خوداوەندە دیکەکان دەکات، و یەزدان بە تووڕەیی لە ئێوە تووڕە دەبێت، و بەخێرایی لەناوت دەبات. بەڵام ئاوا دەیکەن بۆ ئەوان: قوربانگاکانیان دەڕووخێنن، ستوونە تەرخانکراوەکانیان دەشکێنن، دارستانە پیرۆزەکانیان دەبڕنەوە، و پەیکەرە داتاشراوەکانی خوداوەندەکانیان بە ئاگر دەسووتێنن. چونکە تۆ گەلێکی پیرۆزیت بۆ یەزدانی خودای خۆت، و یەزدانی خودای تۆ تۆی هەڵبژارد بۆ ئەوەی بۆ ئەو گەلێکی تایبەت بیت لە هەموو نەتەوەکانی سەر ڕووی زەوی.

نەک لەبەر ئەوەی ئێوە لە هەموو نەتەوەکان زۆرترن، یەزدان ئێوەی هەڵبژارد و دەستنیشان کردن، بەڵکو ئێوە لە هەموو نەتەوەکان کەمترن. بەڵام لە خۆشەویستی یەزدان بۆ ئێوە، و پاراستنی سوێندەکە کە سوێندی خوارد بۆ باوکانتان، یەزدان ئێوەی دەرهێنا بە دەستێکی بەهێز، و یەزدان تۆی ڕزگار کرد لە ماڵی کۆیلایەتی، لە دەستی فیرعەونی پاشای میسر. تۆ دەزانیت کە یەزدانی پەروەردگارت، ئەم خودایە، خودایەکی دڵسۆزە، کە پەیمان و بەزەیی دەپارێزێت بۆ ئەوانەی خۆشی دەوێن و فەرمانەکانی دەپارێزن بۆ هەزار نەوە. و دەداتەوە بە ئەوانەی کە ڕقیان لێیە بەڕووەوە، بۆ لەناوبردنیان، و دوا ناکەوێت بۆ ئەوانەی کە ڕقیان لێیە، بەڕووەوە پاداشتیان دەداتەوە.

و پاراستنی فەرمانەکان و یاساکان و حوکمەکانی ئەمانە کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم بۆ جێبەجێکردنیان. و دەبێت کاتێک ئێوە گوێ لەم یاساکانە دەگرن و دەیانپارێزن و جێبەجێیان دەکەن، یەزدانی پەروەردگاری تۆ ئەو پەیمانە و ئەو بەزەییە بۆ تۆ دەپارێزێت کە سوێندی بۆ باوکانتان خوارد. و خۆشت دەوێت، بەرەکەتدارت دەکات، زۆرت دەکات، بەرەکەتدار دەکات منداڵانی سکت، بەروبوومی زەویت، دانەوێڵەت، شەرابت، زەیتت، ڕانە مەڕوماڵاتی گاکانت، ڕانە مەڕوماڵاتی مەڕەکانت لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانت بۆ ئەوەی پێت بدات. بەرەکەتدار دەبیت لە نێو هەموو نەتەوەکان، نەزۆک نابێت لە ئێوەدا، نە نەزۆک، و لە ئاژەڵە ماڵییەکانتدا. یەزدانی خودای تۆ هەموو نەخۆشییەک لە تۆ لادەدات، و هەموو نەخۆشییە خراپەکانی میسر کە بینیوتە و زانیوتە، لەسەر تۆ دانانێت، بەڵکو لەسەر هەموو ئەوانەی ڕقیان لێت دەبێتەوە دایاندەنێت.

و هەموو تاڵانییەکانی ئەو نەتەوانە دەخۆیت کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ پێت دەدات، چاوت لەسەریان بەزەیی نایەتەوە، و خزمەت بە خوداوەندەکانیان ناکەیت، چونکە ئەمە تەڵەیەکە بۆ تۆ.

ئەگەر بەڵام لە دڵی خۆتدا بڵێیت، کە ئەم نەتەوەیە لە من زۆرترە، چۆن دەتوانم ئەوان لەناو ببەم؟ تۆ لە ئەوان ناترسیت، بە یادهێنانەوە بەبیر دەهێنیتەوە هەرچی یەزدانی پەروەردگارت کردی بە فیرعەون و هەموو میسرییەکان. ئەو تاقیکردنەوە گەورانەی کە چاوەکانت بینییان، ئەو نیشانە و پەرجووە گەورانە، ئەو دەستە بەهێزە و ئەو باڵە بەرزە، وەک چۆن یەزدانی خوداکەت تۆی دەرهێنا، ئاوا یەزدانی خوداتان دەکات بە هەموو ئەو نەتەوانەی کە تۆ لە ڕوویان دەترسیت. یەزدانی پەروەردگارت هەرزووەکان دەنێرێتە سەریان، هەتا ئەوانەی ماونەتەوە و ئەوانەی لە تۆ شاراونەتەوە لەناودەبردرێن. تۆ لە ڕووی ئەوانەوە لێنادرێیت، چونکە یەزدانی پەروەردگاری تۆ لەگەڵ تۆیە، خودایەکی گەورە و بەهێزە. یەزدانی پەروەردگاری تۆ ئەم نەتەوانە لە بەردەمت کەم کەم لەناودەبات، ناتوانیت بەخێرایی لەناویان ببەیت، بۆ ئەوەی زەوی چۆڵ نەبێت و دڕندە کێوییەکان لەسەرت زۆر نەبن. و یەزدانی پەروەردگاری تۆ ئەوان دەداتە دەست تۆ، و بە فەوتانێکی گەورە لەناویان دەبەیت، هەتا بە تەواوی قڕیان دەکەیت، و پاشاکانی ئەوان دەداتە دەست ئێوە، و ناوی ئەوان لەو شوێنە لەناودەبەن، کەس لە بەرامبەر ڕووت ڕاناوەستێت، هەتا بە تەواوی لەناویان دەبەیت.

وێنە تاشراوەکانی خوداوەندەکانیان بە ئاگر دەسووتێنن، ئارەزووی زیو مەکە، و نە زێڕیان مەگرە بۆ خۆت، نەوەک ساتمە بکەیت لەبەر ئەوە، چونکە قێزەوەرە بۆ یەزدان خودای تۆ. و قێزەونی مەهێنە ناو ماڵەکەتەوە، و دەبیتە شتێکی نەفرەت لێکراو وەک ئەوە، بە تەواوی قێزت لێدەبێتەوە، و بە تەواوی ڕقت لێدەبێتەوە، چونکە شتێکی نەفرەت لێکراوە.

### 8

هەموو ئەو فەرمانانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم، دەبێت بیانپارێزن بۆ جێبەجێکردن، بۆ ئەوەی بژین و زۆر ببن و بچنە ژوورەوە و میراتی ئەو زەوییە ببەن کە یەزدانی پەروەردگارتان سوێندی بۆ باوباپیرانتان خوارد. و تۆ بیر دەکەیتەوە لە هەموو ئەو ڕێگایەی کە یەزدانی خوداکەت لە چۆڵەوانیدا ڕابەرایەتی کردیت، بۆ ئەوەی نزمت بکاتەوە و تاقیت بکاتەوە، و ئەوەی لە دڵتدایە بزانرێت، ئەگەر فەرمانەکانی پارێزی دەکەیت یان نا. و ئازاری پێ گەیاندیت و برسیت کرد و مەنی پێ خواردیت، ئەوەی باوکانت نەیانزانی، بۆ ئەوەی پێت ڕابگەیەنێت کە مرۆڤ تەنها بە نان ناژی، بەڵکو بە هەموو وشەیەک کە لە دەمی خوداوە دەردەچێت مرۆڤ دەژی. جلەکانی تۆ لە تۆوە کۆن نەبوون، پێڵاوەکانی تۆ لە تۆوە نەکۆنبوون، پێیەکانی تۆ ئاوس نەبوون، ئەوەتا چل ساڵ.

و لە دڵی خۆتدا بزانیت، کە وەک چۆن مرۆڤێک کوڕەکەی تەمبێ دەکات، ئاواش یەزدانی پەروەردگاری تۆ تۆ تەمبێ دەکات. و فەرمانەکانی یەزدانی خودای خۆت بپارێزیت بۆ ڕۆیشتن لە ڕێگاکانی ئەو و ترسان لێی.

چونکە یەزدانی پەروەردگارت تۆ دەهێنێتە ناو زەوییەکی باش و فراوان، کە ڕووبارە بەهێزەکانی ئاوەکان، و کانیاوەکانی قووڵاییەکان دەردەچن لە ڕێگەی دەشتەکان و لە ڕێگەی چیاکان، زەوی گەنم و جۆ، مێو، دار هەنجیر، هەنار، زەوی دار زەیتوون، ڕۆن و هەنگوین، زەوییەک کە لەسەری بەبێ هەژاری نانی خۆت دەخۆیت، و هیچ پێویستیەکت تێدا نابێت، زەوییەک کە بەردەکانی ئاسنن، و لە چیاکانی بڕۆنز دەردەهێنیت.

و دەخۆیت و تێر دەبیت، و ستایشی یەزدانی پەروەردگارت دەکەیت لەسەر ئەو زەوییە باشەی کە پێیداویت. ئاگاداربە بۆ خۆت نەوەک یەزدانی خودای خۆت لەبیر بکەیت، بەوەی فەرمانەکانی ئەو و حوکمەکان و فەرزەکانی ئەو پارێز نەکەیت، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، نەبێت خواردن و تێربوون، و خانووە جوانەکان بنیاتنان و نیشتەجێبوون لەناویاندا، و کاتێک مانگاکانت و مەڕەکانت زیاد دەبن بۆت، زیو و زێڕ زیاد دەبێت بۆت، و هەموو ئەوەی هەتە زیاد دەبێت بۆت. تۆ لە دڵدا بەرز دەکرێیتەوە و بیری یەزدانی خوداکەت دەکەیت، ئەوەی تۆی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە. ئەوەی تۆی هێنا لە ڕێگەی ئەو چۆڵەوانییە گەورە و ترسناکەدا، کە ماری پێوەگرتن و دووپشک و تینووێتی تێدابوو، کە ئاوی تێدا نەبوو، ئەوەی سەرچاوەی ئاوی بۆ تۆ لە بەردی تیژەڕەوییەوە دەرهێنا، ئەوەی لە چۆڵەوانیدا مەنی پێدایت، کە نە تۆ دەتزانی و نە باوکانت دەیانزانی، بۆ ئەوەی تۆ نزم بکاتەوە و تاقیت بکاتەوە، و لە دوایین ڕۆژانی ژیانتدا چاکەت لەگەڵ بکات. نەک لە دڵی خۆتدا بڵێیت، هێزی من و توانای دەستی من ئەم هێزە گەورەیەی بۆ من دروست کرد. و بیردەکەیتەوە یەزدانی خودای خۆت، چونکە ئەو خۆی هێزت پێدەدات بۆ دەستکەوتنی توانا، و بۆ ئەوەی پەیمانەکەی خۆی دابمەزرێنێت کە یەزدان سوێندی بۆ باوکانت خوارد، وەک ئەمڕۆ.

و دەبێت ئەگەر یەزدانی خودای تۆت لەبیر بچێت و بەدوای خوداوەندە دیکەکاندا بڕۆیت و خزمەتیان بکەیت و کڕنۆشیان بۆ ببەیت، شایەتی دەدەم بۆ ئێوە ئەمڕۆ، ئاسمان و زەوی، کە بە لەناوچوون لەناودەچن. وەک ئەو نەتەوانەی دیکە کە یەزدانی خودا لەبەردەم ئێوە لەناویان دەبات، ئاوا ئێوەش لەناودەچن، لەبەر ئەوەی گوێڕایەڵی دەنگی یەزدانی خودای خۆتان نەبوون.

### 9

گوێ بگرە ئیسرائیل، تۆ ئەمڕۆ لە ڕووباری ئوردون دەپەڕیتەوە بۆ ئەوەی بچیتە ژوورەوە و میراتی نەتەوەکانی گەورە و بەهێزتر لە ئێوە وەربگریت، شارە گەورەکان کە شووراداربوون هەتا ئاسمان. گەلێکی مەزن و زۆر و بەرز، کوڕانی عەناق، ئەوانەی تۆ دەیانزانیت و بیستووتە، کێ دەتوانێت لە ڕووی کوڕانی عەناق بوەستێتەوە؟ و ئەمڕۆ دەزانیت کە یەزدانی پەروەردگارت ئەم لەپێشتەوە دەڕوات لەبەردەم ڕووت، ئاگرێکی هەڵدەلووشێتە، ئەم دەیانفەوتێنێت، و ئەم دەیانگەڕێنێتەوە لە ڕووت، و بە خێرایی دەیانفەوتێنێت، وەک یەزدان پێی گوتیت. نە لە دڵی خۆتدا بڵێیت لە کاتی لەناوبردنی یەزدانی خودات ئەم نەتەوانە لەبەردەم ڕووتدا، بڵێیت: لەبەر ڕاستودروستی من یەزدان منی هێنا بۆ میراتگرتنی ئەم زەوییە باشە. نەک لە ڕێگەی ڕاستودروستی تۆوە، نە لە ڕێگەی پیرۆزی دڵی تۆوە تۆ دەچیتە ژوورەوە بۆ میراتگرتنی زەوییەکەیان، بەڵکو لەبەر خوانەناسی ئەم نەتەوانە یەزدان لەناویان دەبات لەبەردەم تۆ، و بۆ ئەوەی پەیمانەکە ڕابگرێت کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانمان، بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب.

و ئەمڕۆ دەزانیت کە یەزدانی پەروەردگارت ئەم زەوییە چاکەت پێ نادات بۆ میراتگرتن لەبەر ڕاستودروستییەکانت، چونکە تۆ گەلێکی کەللەڕەقیت. بیرت بێتەوە، لەبیر مەکە چەندە تووڕەت کرد یەزدانی پەروەردگاری خۆت لە چۆڵەوانیدا، لەو ڕۆژەی کە لە میسر هاتنە دەرەوە و هاتنە ئەم شوێنە، بەردەوام بوون لە نەگوێڕاوی لە یەزدان.

لە حۆرێبدا ئێوە یەزدانتان پەست کرد، و یەزدان لێتان تووڕە بوو بۆ ئەوەی لەناوتان ببات. کاتێک من سەرکەوتم بۆ کێو بۆ وەرگرتنی تەختە بەردینەکان، تەختەکانی پەیمان کە یەزدان لەگەڵ ئێوەدا بەستی، و چل ڕۆژ و چل شەو لە کێوەکە مامەوە، نان نەخواردم و ئاو نەخواردمەوە. یەزدان دوو تەختە بەردینەکەی دایە من کە بە پەنجەی خودا نووسرابوون، و لەسەریان هەموو ئەو وشانە نووسرابوون کە یەزدان لە شاخەکە لە ڕۆژی کۆبوونەوەدا پێتانی فەرموو. و ڕوویدا لە ماوەی چل ڕۆژ و چل شەودا یەزدان دوو تەختە بەردینەکەی پەیمانی پێدام. پەروەردگار پێی فەرمووم: هەستە و بە پەلە لێرەوە دابەزە، چونکە گەلەکەت کە لە خاکی میسرەوە دەرتهێنان یاخی بوون. بە خێرایی لەو ڕێگایە لایاندا کە فەرمانم پێکردن، و بۆ خۆیان پەیکەری توانراویان دروستکرد.

و پەروەردگار پێی فەرمووم و گوتی: جارێک و دووجار قسەم لەگەڵ تۆ کردووە و گوتوومە، ئەم گەلەم بینیوە، و ئەوەتا گەلێکی کەللەڕەقن. ئێستا ڕێگام پێبدە لەناوبردنی ئەوان، و ناوی ئەوان لەژێر ئاسمان دەسڕمەوە، و تۆ دەکەم بە نەتەوەیەکی گەورە و بەهێز و زۆر زیاتر لەمە. و گەڕاوەتەوە، دابەزیم لە کێوەکە، و کێوەکە بە ئاگر دەسووتا هەتا ئاسمان، و دوو تەختەکەی شایەتییەکان لەسەر هەردوو دەستم بوون. و بینیم کە گوناهتان کرد لەبەردەم یەزدانی خوداتان، و بۆ خۆتان پەیکەری تواوەتان دروستکرد، و لەو ڕێگایە لاتان دا کە یەزدان فەرمانی پێکردن ئێوە بۆ کردنی. و کاتێک دوو تەختەکەم گرت، فڕێمدان لە هەردوو دەستەکانمەوە و لەبەردەم ئێوە شکاندمن. و منیش لەبەردەم یەزدان پاڕامەوە جاری دووەم، وەک جاری پێشتریش، چل ڕۆژ و چل شەو، نان نەخواردم و ئاو نەخواردمەوە، لەبەر هەموو گوناهەکانی ئێوە کە گوناهتان کرد بە کردنی خراپە لەبەردەم یەزدانی خودا بۆ تووڕەکردنی. و من ترسناک بووم لەبەر تووڕەیی و هێرس، چونکە یەزدان لێتان تووڕە بوو بۆ لەناوبردنی ئێوە، و یەزدان گوێی لە من گرت لەو کاتەدا. و لەسەر هارون تووڕە بوو بۆ لەناوبردنی، و نوێژم کرد دەربارەی هارون لەو کاتەدا. گوناهەکەتان کە ئێوە کردتان، واتە گوێرەکەکە، من بردمی و لە ئاگردا سووتاندمی، و کوتامی و هاڕامی زۆر تا بووە نازک، و بووە وەک تۆز، و تۆزەکەم فڕێدایە ناو ڕووبارە بەهێزەکەی دابەزیوە لە کێوەکە.

و لە سووتاندندا و لە تاقیکردنەوەدا و لە گۆڕەکانی ئارەزوودا، ئێوە یەزدانتان پەست کرد. و کاتێک یەزدان ئێوەی لە قادێش بەرنێعەوە نارد و گوتی، سەربکەون و ئەو زەوییە میراتگر بن کە دەیدەمە ئێوە، ئێوە یاخیبوون بۆ وشەی یەزدانی خودای خۆتان، و باوەڕتان پێی نەهێنا، و گوێتان لە دەنگی ئەو نەگرت. ئێوە یاخی‌بوون لە دژی خاوەن لە ئەو ڕۆژەوە کە بۆتان زانرا. و لەبەردەم یەزدان چل ڕۆژ و چل شەو پاڕامەوە، ئەوەندەی پاڕامەوە، چونکە یەزدان فەرمووی بۆ لەناوبردنی ئێوە. و نوێژم کرد بۆ خودا و گوتم: پەروەردگار، پاشای خوداوەندەکان، گەلی خۆت و بەشی خۆت بە تەواوی لەناومەبە، ئەوانەی ڕزگارت کردن، ئەوانەی لە زەوی میسرەوە دەرت هێنان بە هێزە گەورەکەت و بە دەستە بەهێزەکەت و بە بازووە بەرزەکەت. بیر بکەوە لە ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب، خزمەتکارانی تۆ، کە بۆیان سوێند خوارد بەپێی خۆت. مەڕوانە لەسەر ڕەقی گەلی ئەم و بێدینییەکانیان و گوناهەکانیان. نەک دانیشتووانی ئەو زەوییە کە ئێمەی لەوێوە دەرهێنا بڵێن: لەبەر ئەوەی یەزدان نەیتوانی ئەوان بهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە پێی وتن، و لەبەر ڕقی لە ئەوان، دەریهێنان لە چۆڵەوانی بۆ ئەوەی بیانکوژێت. ئەمانە گەلی تۆ و میراتی تۆن، ئەوانەی لە زەوی میسرەوە دەرتهێنان بە هێزە مەزنەکەت و بە دەستە بەهێزەکەت و بە بازووە بەرزەکەت.

### 10

لەو کاتەدا یەزدان پێی فەرمووم: دوو تەختەی بەردین بۆ خۆت بتاشە وەک ئەوانەی یەکەم، و سەربکەوە بۆ لای من بۆ سەر کێوەکە، و سندووقێکی دارین بۆ خۆت دروستبکە. و ئەو وشانە لەسەر تەختەکان دەنووسیت کە لە یەکەم تەختەکاندا بوون، ئەوانەی تۆ شکاندت، و دەیانخەیتە ناو سندووقەکە. و سندووقێکم لە دارە نەڕووخاوەکان دروست کرد، و تەختە بەردینەکانم وەک ئەوانەی یەکەم تاشی، و بۆ کێوەکە سەرکەوتم و دوو تەختەکە لەسەر دەستەکانم بوون. و لەسەر تەختەکان نووسی بەپێی نووسینی یەکەم، دە وشەکان کە یەزدان لە کێوەکە لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە بۆ ئێوە فەرمووی، و یەزدان ئەوانی دامێ. و گەڕامەوە و لە کێوەکە دابەزیم، تەختەکانم خستە ناو ئەو سندووقەی کە دروستم کردبوو، و لەوێ مانەوە، هەروەک یەزدان فەرمانی پێکردبووم. کوڕەکانی ئیسرائیل لە بێرۆسی کوڕەکانی یاکیم میسەدای ڕۆیشتن. لەوێ هارون مرد و لەوێ نێژرا، ئەلعازاری کوڕی لە جێی ئەو کاهینیێتی کرد. لەوێوە ڕۆیشتن بۆ گادگاد، و لە گادگاد بۆ ئێتێباسا، زەوی ڕووبارە ئاوییەکان.

لەو کاتەدا یەزدان هۆزی لێڤی جیاکردەوە، بۆ هەڵبردنی سندووقی پەیمانی یەزدان، بۆ ڕاوەستان لەبەردەم یەزدان، بۆ خزمەتکردن و نوێژکردن بە ناوی ئەوەوە، هەتا ئەمڕۆ. لەبەر ئەمە لێڤییەکان بەش و بەختیان لەنێو براکانیان نییە، یەزدان خۆی بەختی ئەوانە، وەک چۆن پێی فەرموون. و منیش لە شاخەکە چل ڕۆژ و چل شەو وەستابووم. یەزدان گوێی لە من گرت لەو کاتەدا، و یەزدان نەیویست ئێوە لەناو ببات. و یەزدان پێی فەرموومە: بڕۆ، لەپێش ئەم گەلەدا دەستپێبکە، با بچنە ژوورەوە و دەست بەسەر ئەو زەوییەدا بگرن کە سوێندم خوارد بۆ باوکانیان بۆ ئەوەی بیدەمە ئەوان.

ئێستا ئیسرائیل، چی یەزدانی پەروەردگارت داوا دەکات لە تۆ، بەڵام تەنها ترسان لە یەزدانی پەروەردگارت، و ڕۆیشتن لە هەموو ڕێگاکانی ئەو، و خۆشویستنی ئەو، و خزمەتکردنی یەزدانی پەروەردگارت لە هەموو دڵت، و لە هەموو گیانت؟ پاراستنی فەرمانەکانی یەزدانی خودای تۆ و فەرزەکانی ئەو، هەرچەندە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ ئەوەی باشی بۆ تۆ بێت. ببینە، ئاسمان و ئاسمانی ئاسمانەکان هی یەزدانی خودای تۆیە، هەروەها زەوی و هەموو ئەوەی تێیدایە. بەڵام یەزدان باوکانی ئێوەی هەڵبژارد بۆ خۆشەویستنیان، و تۆوی ئەوانی لەگەڵ ئەوان، واتە ئێوە، لە هەموو نەتەوەکان هەڵبژارد بەپێی ئەم ڕۆژە. و خەتەنە دەکەن ڕەقی دڵی ئێوە، و ملی ئێوەتان ڕەق ناکەن. ئەو یەزدانی خودای ئێوە، ئەمە خودای خوداوەندەکانە و یەزدانی یەزدانەکان، ئەو خودا گەورەیە و بەهێزە و ترسناکە، کەسێک سەیری ڕووخسار ناکات و دیاری وەرناگرێت. دادوەری بۆ نامۆ و هەتیو و بێوەژن دەکات، و نامۆکە خۆشدەوێت بۆ ئەوەی نان و جل پێبدات. و خۆشەویستی دەکەن ئەو نامۆیە، چونکە ئێوە نامۆ بوون لە خاکی میسر.

یەزدانی پەروەردگارت دەترسێیت، ئەو دەپەرستیت، بە ئەو دەنووسێیت، و بە ناوی ئەوەوە سوێند دەخۆیت ئەمە شانازی تۆیە، و ئەمە خودای تۆیە، ئەوەی کە ئەم شتە گەورە و شکۆمەندانەی لەناو تۆدا کرد، ئەوانەی کە چاوەکانی تۆ بینییان. لە حەفتا گیان باوکانی تۆ دابەزین بۆ میسر، بەڵام ئێستا یەزدانی خودای تۆ تۆی کردووە وەک ئەستێرەکانی ئاسمان لە زۆری.

### 11

و یەزدانی پەروەردگارت خۆشدەوێت و پاراستنەکانی و یاساکانی و فەرمانەکانی و حوکمەکانی لە هەموو ڕۆژاندا دەپارێزیت. ئێوە ئەمڕۆ دەزانن کە نەک منداڵەکانتان، ئەوانەی کە نازانن و نەیانبینیوە پەروەردەی یەزدانی خودای تۆ، و شتە گەورەکانی ئەو، و دەستە بەهێزەکەی، و باڵە بەرزەکەی، و نیشانەکانی ئەو و پەرجووەکانی ئەو، هەرچەندەی کە لە ناوەڕاستی میسردا کردی بۆ فیرعەون، پاشای میسر، و بۆ هەموو خاکەکەی، و هەرچەندێک کە کردی بە هێزی میسرییەکان، و گالیسکەکانیان، و ئەسپەکانیان، و هێزیان، کە چۆن ئاوی دەریای سوور سەرشۆردکرد بەسەر ڕوویاندا کاتێک لە دوای ئێوەوە ڕاویان دەنان، و یەزدان لەناویبردن هەتا ئەمڕۆ، و هەرچی کردی بۆمان لە چۆڵەوانیدا هەتا هاتنە ئەم شوێنە، و هەرچەندە کردی بۆ داتان و ئەبیرۆن، کوڕەکانی ئەلیاب کوڕی ڕەئوبێن، کە زەوی دەمی خۆی کردەوە و قووتیدایان، لەگەڵ خانووەکانیان و چادرەکانیان و هەموو سامانیان کە لەگەڵیان بوو، لە ناوەڕاستی هەموو ئیسرائیل. چونکە چاوەکانی ئێوە هەموو ئەو کارە گەورانەی یەزدانیان بینیوە کە ئەمڕۆ لەنێو ئێوەدا کردوویەتی.

و پاراستن دەکەن هەموو فەرمانەکانی ئەو، هەرچەندە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ ئەوەی بژین و زۆر ببن، و کاتێک دەچنە ژوورەوە میراتی زەوی ببەن، ئەو زەوییەی کە ئێوە لە ئوردون پەڕینەوە بۆ لەوێ میراتی ببەن. بۆ ئەوەی تەمەن درێژ بکەن لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانی ئێوە بیدات بە ئەوان و بە تۆوی ئەوان لەگەڵیان، زەوییەک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت. ئەوە بۆیە ئەو زەوییەیە کە تۆ دەچیتە ناوی لەوێ بۆ میراتگرتنی، نەک وەک زەوی میسرە، کە ئێوە لەوێوە هاتوونەتە دەرەوە، کاتێک تۆو دەچێنن و بە پێیەکانیان ئاودەدەن، وەک باخچەی سەوزە، ئەو زەوییەی کە دەچیتە ناوی بۆ میراتگرتنی، زەوییەکی چیایی و دەشتاییە، ئاوی لە بارانی ئاسمانەوە دەخواتەوە. زەوی کە یەزدانی پەروەردگارت بەردەوام چاودێری دەکات، چاوەکانی یەزدانی پەروەردگارت لەسەری لە دەستپێکی ساڵەوە هەتا تەواوبوونی ساڵ.

ئەگەر بەڵام بە گوێگرتن گوێ بگرن لە هەموو ئەو فەرمانانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ خۆشەویستنی یەزدانی پەروەردگارت و خزمەتکردنی ئەو لە هەموو دڵتەوە و لە هەموو گیانتەوە، و بارانی زەوییەکەت دەداتێ بەپێی وەرزەکەی، زوو و درەنگ، و دانەوێڵە و شەراب و زەیتەکەت کۆدەکەیتەوە، و خۆراکی ئاژەڵ دەدات لە کێڵگەکانی تۆدا بۆ ئاژەڵە ماڵییەکانی تۆ، و دەخۆیت و تێر دەبیت ئاگاداربە بۆ خۆت، نەوەک دڵت پەورە بکرێت و لا بدەن و خوداوەندی دیکە بپەرستن و کڕنۆشیان بۆ ببەن. و کاتێک پەروەردگار بە تووڕەیی لەسەر ئێوە تووڕە دەبێت، ئاسمان دادەخات، و باران نابارێت، و زەوی بەروبوومی خۆی نادات، و بە خێرایی لەناودەچن لە زەوی باشەکە کە پەروەردگار پێیداون.

ئێوە ئەم وشانە دەخەنە ناو دڵتان و ناو گیانتان، و دەیانبەستنەوە وەک نیشانە لەسەر دەستتان، و دەبێتە نەلەرزاو لەبەردەم چاوەکانتان. و فێری منداڵەکانتان دەکەن کە قسەیان لەسەر بکەن کاتێک لە ماڵدا دانیشتوویت، و کاتێک لە ڕێگادا دەڕۆیت، و کاتێک خەوتوویت، و کاتێک هەڵدەستیت. ئەوانیش لەسەر چوارچێوەی دەرگای ماڵەکانتان و دەروازەکانتان دەنووسن. بۆ ئەوەی درێژە بە ژیان بدەن و ڕۆژەکانی کوڕەکانی ئێوە لەسەر ئەو زەوییە، کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانی ئێوە بۆ دانی بە ئەوان، وەک ڕۆژەکانی ئاسمان لەسەر زەوییەکە. و دەبێت ئەگەر بە تەواوی گوێ بگرن لە ھەموو ئەم فەرمانانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم بۆ جێبەجێکردنیان، بۆ خۆشویستنی یەزدانی پەروەردگارمان و ڕۆیشتن لە ھەموو ڕێگاکانی ئەو و پەیوەستبوون بە ئەو، یەزدان هەموو ئەم نەتەوانە لەبەردەمی ئێوە دەردەکات، و ئێوە میراتی نەتەوە گەورە و بەهێزەکان دەبەن کە لە ئێوە بەهێزترن. هەموو ئەو شوێنانەی شوێنی پێتان لەسەر دەنێن بۆ ئێوە دەبێت، لە چۆڵەوانی و ئەنتیلیبانۆسەوە، و لە ڕووباری مێلاس، ڕووباری فوراتەوە، و هەتا دەریای ڕۆژئاوا سنوورەکانتان دەبێت. کەس دژایەتیتان ناکات لە بەرامبەرتاندا، و یەزدانی پەروەردگارتان ترس و لەرزەتان لەسەر ڕووی هەموو ئەو زەوییە دادەنێت کە پێی دەنێن، هەروەک چۆن پێی فەرموون.

ببینە، من ئەمڕۆ بەرەکەت و نەفرەت لەبەردەمتاندا دادەنێم بەرەکەت، ئەگەر ئێوە گوێ بگرن بۆ فەرمانەکانی یەزدانی خودای ئێوە، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم، و نەفرەت، ئەگەر گوێ نەگرن لە فەرمانەکانی یەزدانی خودای ئێوە، هەرچەندە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێ دەدەم، و گومڕا بن لە ڕێگاکە کە فەرمانم پێدان، بڕۆن و خزمەت بکەن بە خوداوەندە دیکەکان، ئەوانەی کە نایانزانن. و دەبێت کاتێک یەزدانی پەروەردگارت تۆ دەباتە ناو ئەو خاکەی کە بۆ میراتگرتنی دەپەڕیتەوە بۆ ئەوێ، ئەوا بەرەکەت دەنێیت لەسەر چیای گەریزیم و نەفرەت لەسەر چیای عێبال. نا ئەوەتا ئەمانە لەوبەری ڕووباری ئوردون، دوای ڕێگای ڕۆژئاوای خۆر لە خاکی کەنعان، ئەوەی نیشتەجێیە لە ڕۆژئاوا نزیک گۆلگۆل، تەنیشت دار بەڕووەکەی بەرز؟ ئێوە بۆ دەپەڕنەوە لە ڕووباری ئوردون، داخڵ دەبن بۆ میراتگرتنی ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە پێتان دەدات بە تیروپشک بۆ هەموو ڕۆژەکان، و دەنیشتەوە تێیدا.

و ئێوە دەپارێزن لە جێبەجێکردنی هەموو فەرمانەکانی ئەو و ئەم حوکمانەی کە من ئەمڕۆ لەبەردەمتان دەیاندەمەوە.

### 12

ئەمانە ئەو فەرمان و حوکمانەن کە دەبێت پابەندی بن بۆ جێبەجێکردنیان لەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان بە میرات دەتانداتێ، لە هەموو ئەو ڕۆژانەی کە لەسەر زەوی دەژین. بە وێرانکردن هەموو ئەو شوێنانە دەوێرانن کە لەوێ خزمەتیان کردووە بۆ خوداوەندەکانیان، ئەوانەی ئێوە میراتیان دەگرن، لەسەر کێوە بەرزەکان و لەسەر گردەکان و لەژێر دارە چڕەکان. ئێوە دەبێت قوربانگاکانیان وێران بکەن و کۆڵەکەکانیان بشکێنن و دارستانەکانیان ببڕنەوە و پەیکەرە داتاشراوەکانی خوداوەندەکانیان بە ئاگر بسووتێنن و ناویان لەو شوێنە لەناو ببەن. ئێوە ئاوا ناکەن بۆ یەزدانی خودای خۆتان. بەڵام یان بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ لە یەکێک لە شارەکانتان هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی خۆی لەوێ دابنێت و بانگ بکرێت، ئێوە بگەڕێن و بچنە ئەوێ. ئێوە لەوێ دەهێنن سووتاندنە تەواوەکانتان، قوربانییەکانتان، یەکەم بەرهەمەکانتان، نوێژەکانتان، پێشکەشکراوە ئازادانەکانتان، ڕێککەوتنەکانتان، یەکەم لەدایکبووەکانی گایەکانتان و مەڕەکانتان. و لەوێ لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە دەخۆن، و دڵخۆش دەبن لەسەر هەموو ئەوەی دەستتان بۆ درێژ دەکەن، ئێوە و ماڵەکانتان، وەک چۆن یەزدانی خودات بەرەکەتداری کردوویت.

ئێوە ناکەن هەموو ئەوانەی ئێمە دەیکەین لێرە ئەمڕۆ، هەریەکە ئەوەی پەسەندە لەبەرچاوی خۆی نا، چونکە ئێوە هەتا ئێستا نەهاتوونەتە ناو ئەو پشوودانە و ناو ئەو میراتەی کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە پێتان دەدات. ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە و لەو زەوییە نیشتەجێ دەبن کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە وەک میرات دەیداتە ئێوە، و ئێوە لە هەموو دوژمنەکانتان کە لە دەوروبەرتاندان ئاسوودە دەکاتەوە، و بە ئاسایش نیشتەجێ دەبن. و ئەو شوێنە دەبێت کە یەزدانی پەروەردگارتان هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی ئەو لەوێ بانگ بکرێت، لەوێ هەموو ئەوانە دەهێنن کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێ دەدەم: قوربانی سووتاوەکانتان، قوربانییەکانتان، دەیەکەکانتان، یەکەم بەرهەمی دەستەکانتان، و هەموو دیارییە هەڵبژێردراوەکانتان کە نەزری یەزدانی پەروەردگارتان دەکەن. و ئێوە دڵخۆش دەبن لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە، ئێوە و کوڕەکانی ئێوە و کچەکانی ئێوە و خزمەتکارەکانی ئێوە و کەنیزەکانی ئێوە و لێڤییەکە کە لەسەر دەروازەکانی ئێوەیە، چونکە هیچ بەشێکی نییە و نە بەختێکی لەگەڵ ئێوە. ئاگاداربە بۆ خۆت، قوربانییە سووتاوەکانت لە هەموو شوێنێک کە دەیبینیت پێشکەش مەکە. بەڵام یان لەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ هەڵیدەبژێرێت لە یەکێک لە هۆزەکانتدا، لەوێ قوربانی سووتاندنەکانتان پێشکەش دەکەن، و لەوێ هەموو ئەوە دەکەیت کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێ دەدەم. بەڵام لە هەموو ئارەزووی خۆتدا قوربانی دەکەیت و گۆشت دەخۆیت بەپێی ئەو بەرەکەتەی یەزدانی خودای خۆت کە پێیداویت لە هەموو شارێکدا، گڵاو و پاک پێکەوە دەیخۆن، وەک ئاسک یان ئاسک. بەڵام خوێنەکە مەخۆن، لەسەر زەوی بیڕێژنەوە وەک ئاو.

ناتوانیت لە شارەکانی خۆتدا بخۆیت دەیەکی دانەوێڵەکانت و شەرابەکەت و زەیتەکەت، نۆبەرەکانی گایەکانت و مەڕەکانت، و هەموو ئەو نەزرانەی کە دەیکەیت، و پەیمانەکانتان، و یەکەم بەرهەمەکانی دەستەکانت. بەڵام لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ دەیخۆیت لەو جێگایە، کە یەزدانی خودای تۆ هەڵیدەبژێرێت بۆی، تۆ و کوڕەکەت و کچەکەت، خزمەتکارەکەت و کەنیزەکەت، و نامۆیەکە کە لە شارەکانی ئێوەیە، و دڵخۆش دەبیت لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ لەسەر هەموو ئەوەی دەستت دەخەیتە سەری.

ئاگاداربە بۆ خۆت، لێڤییەکە بەجێمەهێڵە لە هەموو ئەو ماوەیەدا کە لەسەر زەوی دەژیت.

ئەگەر بەڵام یەزدانی خودات سنوورەکانت فراوان بکات، هەروەک قسەی بۆ تۆ کردووە، و تۆ بڵێیت گۆشت دەخۆم، ئەگەر گیانت ئارەزووی ئەوە بکات کە گۆشت بخۆیت، بەپێی هەموو ئارەزووی گیانت گۆشت بخۆ. ئەگەر بەڵام ئەو شوێنە لە تۆ دوور بێت، کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی لەوێ بانگ بکرێت، ئەوا قوربانی دەکەیت لە گایانەکانت و لە مەڕەکانت کە خودا پێت دەدات، بەو شێوەیەی کە فەرمانم پێکردیت، و لە شارەکانتدا بەپێی ئارەزووی گیانت دەیخۆیت. وەک چۆن مامز و ئاسک دەخورێت، ئاواش ئەوت دەخۆیت. ئەوەی گڵاوە لەنێوتاندا و ئەوەی پاکە، هەردووکیان بە هەمان شێوە دەیخۆن. ئاگاداربە بەتوندی لە خواردنی خوێن، چونکە خوێنی ئەو گیانە، نابێت گیان لەگەڵ گۆشتەکان بخورێت. نایخۆن، لەسەر زەوی وەک ئاو دەیڕێژنەوە. تۆ ئەوە ناخۆیت، بۆ ئەوەی باش بێت بۆ تۆ و بۆ کوڕەکانت لەدوای تۆ، ئەگەر ئەوەی باش و پەسەندە لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارت بکەیت. بەڵام پیرۆزەکانی تۆ ئەگەر بۆ تۆ دروست بوون، و نوێژەکانی تۆت هەڵگرتووە، دێیت بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی ئەو لەوێ بانگ بکرێت. و قوربانییە سووتاوەکانت دەکەیت، گۆشتەکە دەکەیتە سەرەوە لەسەر قوربانگای یەزدانی خودات، بەڵام خوێنی قوربانییەکانت دەڕێژیت بۆ لای بنکەی قوربانگای یەزدانی خودات، بەڵام گۆشتەکە دەخۆیت. پاس بکە و گوێ بگرە و هەموو ئەو وشانە جێبەجێ بکە کە من فەرمانت پێدەدەم، بۆ ئەوەی باشی بۆ تۆ و کوڕەکانت بێت بۆ هەمیشە، ئەگەر ئەوەی پەسەندە و چاکە لەبەردەم یەزدانی خودات جێبەجێ بکەیت.

ئەگەر بەڵام یەزدانی پەروەردگاری تۆ ئەو نەتەوانە لەناوببات، کە تۆ دەچیتە ژوورەوە بۆ لایان بۆ میراتگرتنی زەوییان لەبەردەم تۆ، و تۆ دەستبەسەریاندا بگریت و نیشتەجێ بیت لە زەوییاندا، ئاگاداربە بۆ خۆت، نەگەڕێیت بە وردی بۆ شوێنکەوتنیان دوای ئەوەی بە تەواوی لەناوبردران لە بەردەمت، بە گوتنی: چۆن ئەم نەتەوانە خزمەت بە خوداوەندەکانیان دەکەن؟ منیش بە هەمان شێوە دەکەم. تۆ ئاوا ناکەیت بۆ خودای خۆت، چونکە ئەو قێزەوەرانەی یەزدان ڕقی لێیان بووەوە، ئەوان کردیانە بۆ خوداوەندەکانیان، لەبەر ئەوەی کوڕەکانیان و کچەکانیان لە ئاگردا دەسووتێنن بۆ خوداوەندەکانیان. 

### 13

هەموو وشەیەک کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم، ئەمە بیپارێزن بۆ جێبەجێکردنی، زیادی لەسەر مەکەن و کەمیشی لێ مەکەنەوە.

ئەگەر بەڵام پێغەمبەرێک یان خەونبینەرێک لەنێوتاندا هەستێت و نیشانەیەک یان پەرجوویەک پێبدات، و ئەو نیشانە یان ئەو پەرجووە بێتە دی کە قسەی بۆ تۆ کرد و گوتی: با بڕۆین و خزمەت بە خوداوەندە دیکەکان بکەین کە ئێوە نایانزانن، نا گوێ دەگرن لە قسەکانی ئەو پێغەمبەرە یان ئەو خەونبینەرەی ئەو خەونە، چونکە یەزدانی خودای ئێوە تاقیتان دەکاتەوە، بۆ ئەوەی بزانێت ئایا خودای خۆتان خۆشدەوێت لە هەموو دڵتانەوە و لە هەموو گیانتانەوە. دوای یەزدانی خودای خۆتان بڕۆن، و لێی بترسن، و گوێ لە دەنگی ئەو بگرن، و بە ئەو بپەیوەندن. ئەو پێغەمبەرە یان ئەو خەون بینەرە دەمرێت، چونکە قسەی کرد بۆ چەواشەکردنی تۆ لە یەزدانی خودات کە تۆی لە خاکی میسر دەرهێنا، ئەوەی تۆی لە کۆیلایەتی ڕزگار کرد، بۆ دەرکردنی تۆ لەو ڕێگایەی کە یەزدانی خودات فەرمانی پێدایت تێیدا بڕۆیت، و خراپەکە لەنێو خۆتان لەناودەبەیت.

ئەگەر براکەت لە باوکتەوە یان لە دایکتەوە، یان کوڕەکەت، یان کچەکەت، یان ژنەکەت کە لە باوەشتدایە، یان هاوڕێیەک کە وەک گیانتە، بە نهێنی هانت بدات و بڵێت: با بڕۆین و خوداوەندە دیکەکان بپەرستین، ئەو خوداوەندانەی کە نە تۆ و نە باوکانت نەیاندەناسین، لە خوداوەندەکانی نەتەوەکانی دەوروبەرتان، ئەوانەی نزیکن لە تۆ یان ئەوانەی دوورن لە تۆ، لە کۆتایی زەوییەوە هەتا کۆتایی زەوی، تۆ ڕازی نابیت لەگەڵ ئەو، و گوێی ئەو ناگریت، و چاوت بەزەییی پێیدا نایەتەوە، ئارەزووی مەکە بۆی، و دایمەپۆشە ڕاگەیاندن ڕادەگەیەنیت دەربارەی ئەو، و دەستەکانی تۆ دەبن لەسەر ئەو لە یەکەم بۆ کوشتنی ئەو، و دەستەکانی هەموو گەل لەسەر دواتر. و بەردبارانی دەکەن بە بەردەکان، و دەمرێت، چونکە هەوڵی دا تۆ لادەر بکات لە یەزدانی خوداکەت کە تۆی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا، لە ماڵی کۆیلایەتییەوە. و هەموو ئیسرائیل کە دەیبیستێت دەترسێت، و چیتر ئەم کارە خراپە لەنێوتاندا ناکاتەوە.

ئەگەر بیستت لە یەکێک لە شارەکانت، کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات بۆ ئەوەی لەوێ نیشتەجێ بیت، کە دەڵێن، پیاوانی یاخیبوو لە ئێوە چوونە دەرەوە، و هەموو دانیشتووانی زەوییەکەیان گەڕاندنەوە، و گوتیان، با بڕۆین و خزمەت بە خوداوەندانی دیکە بکەین، ئەوانەی کە نەتاندەزانین. و گرژی و پرسیار دەکەیت، و لێکۆڵینەوەی زۆر دەکەیت، و ئەوەتا قسەکە بە ڕوونی ڕاستە، ئەم قێزەونە لەنێو ئێوەدا ڕوویداوە، بە لابردن لەناودەیبەیت هەموو ئەو نیشتەجێبووانەی لە ئەو خاکەدان بە کوشتنی شمشێر، بە نەفرەت نەفرەتی دەکەیت، و هەموو ئەوانەی تێیدایە. و هەموو تاڵانییەکانی کۆدەکەیتەوە لە شەقامەکانی، و شارەکە بە ئاگر دەسووتێنیت، و هەموو تاڵانییەکانی بە گشتی لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ، و دەبێتە نەشینراو بۆ هەتاهەتایە، جارێکی تر بنیاد نانرێتەوە. و هیچ شتێک لە شتە تەرخانکراوەکان لە دەستی تۆدا نامێنێتەوە، بۆ ئەوەی یەزدان لە تووڕەیی هەڵچوونی خۆی بگەڕێتەوە، و بەزەییت پێببەخشێت، و بەزەییت پێدا بکات، و زۆرت بکات، هەروەک چۆن سوێندی بۆ باوکانت خوارد. ئەگەر گوێ لە دەنگی یەزدانی خودای خۆت بگریت، بۆ پاراستنی فەرمانەکانی ئەو، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ ئەنجامدانی چاکە و ئەوەی خۆشە لەبەردەم یەزدانی خودای خۆت.

### 14

ئێوە کوڕانی یەزدانی خودای خۆتانن، کەچەڵی لەنێوان چاوەکانتان دانانێن لەسەر مردوو. چونکە تۆ گەلێکی پیرۆزیت بۆ یەزدانی خودای خۆت، و یەزدانی خودای خۆت تۆی هەڵبژارد بۆ ئەوەی تۆ ببیتە گەلێکی تایبەت بۆ ئەو لە هەموو ئەو نەتەوانەی کە لەسەر ڕووی زەوین. هیچ شتێکی قێزەوەر مەخۆن. ئەمانە ئەو ئاژەڵانەن کە ئێوە دەیانخۆن: گوێرەکە لە گاگەل، بەرخ لە مەڕ، و کاریلە لە بزن. ئاسک و ئاهو و پیگارگ و ئۆریکس و زەڕافە. هەموو ئاژەڵێک کە سمی دابەش دەکات و دوو سمی شەقکراوی هەیە و ویشی دەداتەوە لەنێو ئاژەڵەکاندا، ئەمانە دەیخۆن. و ئەمانە ناخۆن لە ئەوانەی نیشخاو هەڵدێننەوە، و لە ئەوانەی سمەکان دابەش دەکەن، و چنگەکان شەق دەکەن: وشتر، و پێی مووداری، و گۆڕهەڵکەن، چونکە نیشخاو هەڵدێننەوە، بەڵام سم دابەش ناکەن، ئەمانە بۆ ئێوە گڵاون. و خنزیر، چونکە سمی دابەش دەکات، و شەقەکانی سمی شەق دەکات، بەڵام نیشخەن ناجوێتەوە، گڵاوە بۆ ئێوە. لە گۆشتەکانیان نابەد بخۆن، و لە مردارەکانیان نابەد دەست بدەن.

ئەمانەش دەخۆن لە هەموو ئەوانەی لە ئاوەکەدان، هەموو ئەوانەی باڵەپەڕ و پوولەیان هەیە، دەخۆن. و هەموو ئەوانەی کە باڵەپەڕ و پوولەکەیان نییە، ناخۆن، گڵاون بۆ ئێوە. هەموو باڵندەی پاک دەخۆن. و ئەمانە ناخۆن لە ئەوان: هەڵۆ و گریفین و هەڵۆی دەریایی، و داڵ و شاهین و ئەوانەی لەوان دەچن،  و چۆلەکە، و کوندەپەپوو، و مەلی دەریایی، و قاقەلەشک و قوو و ئیبیس، و قومچیلە و شاهین و ئەوانەی لەوان دەچن، و پەپووی سەری کاکوڵدار و کەلەشێری شەو، و پەلیکان و قوڵینگ و ئەوانەی لەوان دەچن، و مریشکی ئاوی مۆر و شەمشەمەکوێرە. هەموو شتە خشۆکەکانی باڵندەکان گڵاون بۆ ئێوە، ناتانخۆن لەوان. هەموو باڵندەی پاکێک بخۆن. هەموو مردارێک مەخۆن، بۆ نامۆکەی ئەوەی لە شارەکانتدا دەدرێت و دەیخوات، یان دەیفرۆشیت بۆ بیانی، چونکە تۆ گەلێکی پیرۆزیت بۆ یەزدانی خودات. بەرخ لە شیری دایکی خۆی مەکوڵێنە.

دەیەک دەدەیت لە هەموو بەرهەمی تۆوەکەت، بەرهەمی کێڵگەکەت ساڵ بە ساڵ. و ئەوت بخۆیت لەو شوێنەی کە یەزدانی خوداکەت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی لەوێ بانگ بکرێت، دەیەکەکانی دانەوێڵەکەت و شەرابەکەت و زەیتەکەت، نۆبەرەکانی گایەکانت و مەڕەکانت بهێنن، بۆ ئەوەی فێربیت لە یەزدانی خوداکەت بترسیت هەموو ڕۆژەکان. ئەگەر بەڵام ئەو ڕێگایە لە تۆ دوور بێت و نەتوانیت ئەوانت پێشکەش بکەیت، چونکە ئەو شوێنە لە تۆ دوور دەبێت کە یەزدانی خودای تۆ هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی ئەو لەوێ بانگ بکرێت، چونکە یەزدانی خودای تۆ بەرەکەتت دەدات، و ئەوانە بە زیو دەفرۆشیت، و ئەو زیوە لە دەستەکانتدا دەگریت، و دەڕۆیت بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت. و زیو دەدەیت بۆ هەرچی گیانت پێویستی دەکات، بۆ گاگەل یان مەڕ، یان شەراب یان خواردنەوەی بەهێز، یان هەرچی گیانت پێویستی دەکات، و لەوێ لەبەردەم یەزدانی خودات دەخۆیت، و تۆ و ماڵەکەت دەخۆشی دەبن. و ئەو لێڤییە کە لە شارەکانی تۆدایە، چونکە هیچ بەش و بەختێکی لەگەڵ تۆدا نییە.

دوای سێ ساڵ هەموو دەیەکی بەرهەمەکانت دەردەهێنیت، لەو ساڵەدا لە شارەکانتدا دایدەنێیت. و لێڤی دێت، چونکە بەشێکی و بەختێکی لەگەڵ تۆدا نییە، و نامۆ و هەتیو و بێوەژنی ناو شارەکانت، و دەخۆن و تێر دەبن، بۆ ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتدارت بکات لە هەموو ئەو کارانەی کە دەیکەیت.

### 15

لە ماوەی حەوت ساڵدا بەربوونەوە دەکەیت. و ئاوا فەرمانی ئازادکردنەکە: تۆ هەموو قەرزێکی تایبەت دەبەخشیت کە دراوسێکەت قەرزاری تۆیە، و داوای لە براکەت ناکەیت، چونکە ئازادکردن بۆ یەزدانی خودای تۆ ڕاگەیەندراوە. لە بیانی داوای هەرچەندێک دەکەیت کە هەیە بۆ تۆ لەلای ئەو، بەڵام بۆ براکەت بەخشینی قەرزەکەت دەکەیت. چونکە کەسی نەدار لە ناوتدا نابێت، چونکە یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتی پێدەبەخشێت لەو زەوییەدا کە یەزدانی پەروەردگارت بە میرات پێت دەبەخشێت بۆ ئەوەی میراتی بگریت.

ئەگەر بە وریاییەوە گوێ لە دەنگی یەزدانی پەروەردگارتان بگرن، بۆ پاراستن و جێبەجێکردنی هەموو ئەم فەرمانانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم، چونکە یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتداری تۆ کردووە، هەروەک قسەی بۆ تۆ کردووە، و تۆ قەرز بە نەتەوەی زۆر دەدەیت، بەڵام خۆت قەرز ناگریت، و تۆ فەرمانڕەوایەتی نەتەوەی زۆر دەکەیت، بەڵام ئەوان فەرمانڕەوایەتی تۆ ناکەن.

ئەگەر بەڵام کەسێکی پێویستدار لە براکانت لە یەکێک لە شارەکانت لە خاکەکەدا دەربکەوێت، کە یەزدانی خوداکەت پێت دەدات، دڵت ڕەق مەکەرەوە و دەستت لە برای پێویستدارەکەت مەخە. دەستەکانت بە باشی دەکەیتەوە بۆ ئەو، و قەرزی پێ دەدەیت هەرچەندە پێویستی هەیە، بەپێی ئەوەی پێویستی هەیە. ئاگاداربە بۆ خۆت نەبێت قسەیەکی شاراوەی یاخیبوون لە دڵتدا دروست بێت، کە دەڵێت: ساڵی حەوتەم، ساڵی ئازادکردن نزیک دەبێتەوە، و چاوت خراپ بێت بەرامبەر براکەت کە پێویستیداری، و پێی نەدەیت، ئەویش لە دژی تۆ هاوار بۆ لای یەزدان بکات، و گوناهێکی گەورە لە تۆدا دروست بێت. دان دەدەیت پێی، و قەرزی دەدەیتە پێی ئەوەندەی پێویستی پێیە، وەک پێویستی پێیە، و خەمبار نابیت لە دڵتدا کاتێک دەیدەیت پێی، چونکە لەبەر ئەم وشەیە یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتدارت دەکات لە هەموو کارەکانتدا و لە هەموو ئەوەی دەستت بۆ درێژ دەکەیت. نا، چونکە پێویستدار لە زەوی تۆ نامێنێت، لەبەر ئەمە من فەرمانت پێدەدەم کە ئەم وشەیە جێبەجێ بکەیت و دەڵێم: دەستەکانت بکەرەوە بۆ براکەی هەژارت و پێویستدارەکەی کە لەسەر زەوی تۆیە.

ئەگەر برای عیبرانی یان خوشکی عیبرانیت بۆ فرۆشرا، شەش ساڵ خزمەتت دەکات، و لە ساڵی حەوتەمدا دەیبەیتە ئازاد لە لای خۆت. کاتێک ئەو بە ئازادی لە لای خۆت دەنێریتەوە، بە دەستبەتاڵی مەینێرەوە. پێشکەش دەدەیت بە ئەو لە مەڕەکانت و لە دانەوێڵەکەت و لە شەرابەکەت، وەک یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتی پێداویت دەیدەیتە ئەو.

و بیر دەکەیتەوە کە خزمەتکار بوویت لە خاکی میسر، و یەزدانی پەروەردگاری تۆ لەوێوە کڕیتەوە، لەبەر ئەوە من فەرمانت پێدەدەم ئەم کارە بکەیت. ئەگەر بەڵام پێت بڵێت: دەرناچم لە لات، چونکە تۆ و ماڵەکەتی خۆشدەوێت، چونکە لەلای تۆ ژیانی باشە. و دەبێت بزمارەکە بگریت و گوێی ئەو لە دەرگاکە کون بکەیت، و دەبێت بۆ هەمیشە خزمەتکاری تۆ بێت، و بە هەمان شێوە لەگەڵ کەنیزەکەت بکەیت. نە سەخت دەبێت لەبەردەمت کاتێک ئازادیان دەکەیتەوە لە خۆت، چونکە کرێی ساڵانەی کرێگیراوێک شەش ساڵ خزمەتی تۆی کردووە، و یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتدارت دەکات لە هەموو ئەوەی کە دەیکەیت.

هەموو یەکەم لەدایکبووێک کە لە گاگەلەکانت و لە مەڕەکانت لەدایکبێت، نێرینەکان پیرۆز دەکەیت بۆ یەزدانی پەروەردگارت، کار مەکە بە یەکەم لەدایکبووی گوێرەکەت، و مەبڕە یەکەم لەدایکبووەکانی مەڕەکانت. لەبەردەم یەزدان دەیخۆیت، ساڵ لەدوای ساڵ، لەو شوێنەی کە یەزدانی خودای تۆ هەڵیدەبژێرێت، تۆ و ماڵەکەت. ئەگەر بەڵام لە پێیدا کەموکوڕی هەبێت، شەل بێت یان کوێر، کەموکوڕییەکی خراپ، قوربانی مەکە ئەو بۆ یەزدانی پەروەردگارت.

لە شارەکانتدا دەیخۆیت، کەسی گڵاو لەنێوتاندا و کەسی پاکیش هەروەها دەیخۆن، وەک ئاسک یان مامز. بەڵام خوێن مەخۆن، لەسەر زەوی بیڕێژن وەک ئاو.

### 16

مانگی نوێکان بپارێزە، و جەژنی پەسخا بۆ یەزدانی پەروەردگارت بگێڕە، چونکە لە مانگی نوێکاندا لە میسر هاتیتە دەرەوە لە شەودا. و قوربانی جەژنی پەسخە دەکەیت بۆ یەزدانی پەروەردگارت، مەڕ و گا، لەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی لەوێ دابنێت. نا دەیخۆیت لەسەر ئەو هەویرترش، حەوت ڕۆژ دەیخۆیت لەسەر ئەو فەتیرە، نانی تەنگانە، چونکە لە پەلە دەرچوون لە میسر، بۆ ئەوەی بیریان بکەنەوە لە ڕۆژی دەرچوونی ئێوە لە خاکی میسر، هەموو ڕۆژەکانی ژیانی ئێوە. هەویرترش لە هەموو سنوورەکانتدا حەوت ڕۆژ نابینرێت بۆ تۆ، و گۆشتەکان کە لە ئێوارەی ڕۆژی یەکەمدا قوربانی دەکەیت تا بەیانی نامێننەوە. تۆ ناتوانیت جەژنی پەسخە قوربانی بکەیت لە هیچ یەکێک لە شارەکانت کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات. بەڵام لە ئەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی ئەو لەوێ بانگ بکرێت، قوربانی پەسخا دەکەیت لە ئێوارە بەرەو ئاوابوونی خۆر، لە کاتێک کە تۆ لە میسر هاتیتە دەرەوە. و دەیکەڵێنیت و دەیبرژێنیت و دەیخۆیت لەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت، و لە بەیانیدا دەگەڕێیتەوە و دەچیتەوە بۆ ماڵەکانت. شەش ڕۆژ نانی فەتیرە دەخۆیت، و لە ڕۆژی حەوتەم کۆبوونەوەی کۆتایی جەژنە بۆ یەزدانی پەروەردگاری تۆ، هیچ کارێک ناکەیت لەو ڕۆژەدا، جگە لە ئەوەی کە بۆ گیان دەکرێت.

حەوت هەفتە بۆ خۆت دەژمێریت، لە کاتی دەستپێکردنی داس لەسەر دروێنە، دەست دەکەیت بەژماردنی حەوت هەفتە. و جەژنی هەفتەکان بۆ یەزدانی پەروەردگارت دەگێڕیت، بەپێی ئەوەی دەستت توانای هەیە، بەقەدەری ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت پێت دەبەخشێت.

و خۆشحاڵ دەبیت لەبەردەم یەزدانی خودای خۆت، تۆ و کوڕەکەت و کچەکەت، خزمەتکارەکەت و کەنیزەکەت و لێڤییەکە و نامۆیەکە و هەتیوەکە و بێوەژنەکە کە لەنێوتاندایە، لەو شوێنەی کە یەزدانی خودای تۆ هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی لەوێ بانگ بکرێت.

و تۆ بیر دەکەیتەوە کە خزمەتکار بوویت لە خاکی میسر، و ئەم ڕاسپاردانە دەپارێزیت و جێبەجێیان دەکەیت. جەژنی چادرەکان بۆ خۆت دەکەیت حەوت ڕۆژ لە کاتی کۆکردنەوەت لە جۆخینەکەت و لە گوشەرەکەت. و خۆشحاڵ دەبیت لە جەژنەکەتدا، تۆ و کوڕەکەت و کچەکەت، خزمەتکارەکەت و کەنیزەکەت، لێڤییەکە و نامۆکە و هەتیوەکە و بێوەژنەکە کە لە شارەکانتدان. حەوت ڕۆژ جەژن دەگێڕیت بۆ یەزدانی پەروەردگاری تۆ لەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ هەڵیدەبژێرێت، ئەگەر یەزدانی پەروەردگاری تۆ بەرەکەتدارت بکات لە هەموو بەرهەمەکانت و لە هەموو کردارەکانی دەستەکانت، ئەوا شادمان دەبیت.

سێ جار لە ساڵدا هەموو نێرینەکانت لەبەردەم یەزدانی خودات دەبینرێن لەو شوێنەی کە یەزدان هەڵیدەبژێرێت، لە جەژنی نانی فەتیرە، و لە جەژنی هەفتەکان، و لە جەژنی کەپرەکان. نابێت بە دەستبەتاڵی لەبەردەم یەزدانی خودات دەربکەویت. هەریەکە بەپێی هێزی دەستەکانی ئێوە، بەپێی ئەو بەرەکەتەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێیداویت.

دادوەران و فەرمانبەران بۆ خۆت دادەنێیت لە شارەکانی خۆتدا، ئەوانەی یەزدانی پەروەردگاری تۆ پێت دەدات بەپێی هۆزەکان، و ئەوان گەل بە دادوەرییەکی ڕاستودروست دادوەری دەکەن. ئەوان لای نادەن لە دادوەری و دیاری وەرناگرن، چونکە دیاریەکان چاوی دانایان کوێر دەکات و قسەی ڕاستودروستان هەڵدەماڵێت. بە دادپەروەرانە دوای دادپەروەری بکە، بۆ ئەوەی بژین و بچنە ژوورەوە و میراتگری ئەو زەوییە بن کە یەزدانی پەروەردگارت پێتان دەبەخشێت.

دارستانێک بۆ خۆت ناچێنیت، هیچ دارێک لەلای قوربانگاکەی خودای خۆت بۆ خۆت دروست ناکەیت. ستوونێک بۆ خۆت دانەنێ، کە یەزدانی پەروەردگارت ڕقی لێی بووەوە.

### 17

قوربانی مەکە بۆ یەزدانی خودای خۆت گوێرەکەیەک یان مەڕێک کە کەموکوڕی تێدایە، هەر شتێکی خراپ، چونکە قێزەوەرە بۆ یەزدانی خودای خۆت.

ئەگەر بەڵام دۆزرایەوە لە یەکێک لە شارەکانی تۆ، کە یەزدانی خودای تۆ دەیداتە تۆ، پیاوێک یان ژنێک کە خراپە دەکات لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ، بۆ تێپەڕین لە پەیمانی ئەو، و هاتوون خزمەت بکەن بە خوداوەندە دیکەکان، و کڕنۆش ببەن بۆ ئەوان، بۆ خۆر، یان مانگ، یان هەر شتێک لە ئاسمان، ئەوەی کە فەرمانی پێ نەکردوویت. و ئەگەر ڕاگەیەنرێتە تۆ و بە وردی لێکۆڵینەوەی بکەیت، و ئەوەتا بە ڕاستی ئەو وشەیە ڕوویداوە، ئەم قێزەوونەیە لە ئیسرائیلدا ڕوویداوە، و ئەو پیاوە یان ئەو ژنە دەربهێنیت، و بە بەرد بارانیان دەکەن، و دەمرن. لەسەر دوو شایەت یان لەسەر سێ شایەت دەمرێت، ئەوەی دەمرێت نایەت کە لەسەر یەک شایەت بمرێت. و دەستی شایەتان لە یەکەم دا لەسەر ئەو دەبێت بۆ کوشتنی، و دواتر دەستی گەل، و خراپەکە لەنێو خۆتان دەردەکەن.

ئەگەر بەڵام مەحاڵ بێت لە تۆ وشە لە دادوەری لەنێوان خوێن و خوێن، و لەنێوان دادوەری و دادوەری، و لەنێوان دەست لێدان و دەست لێدان، و لەنێوان ناکۆکی و ناکۆکی، وشەکانی دادوەری لە شارەکانی ئێوە، و هەستاویت دەچیتە سەرەوە بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدانی خوداکەت لەوێ هەڵیدەبژێرێت، و تۆ دەچیتە لای کاهینە لێڤییەکان و لای ئەو دادوەرەی کە لەو ڕۆژانەدا دەبێت، و ئەوان دوای گەڕان ڕایان پێ دەدەیتەوە سەبارەت بە حوکمەکە. و دەیکەیت بەپێی ئەو شتەی کە ئەوان ڕایدەگەیەنن بە تۆ لەو شوێنەی کە یەزدانی خودای تۆ هەڵیدەبژێرێت، و دەپارێزیت بۆ ئەوەی بکەیت هەموو ئەوەی کە یاسا دادەنرێت بۆ تۆ. بەپێی یاسا و بەپێی ئەو حوکمەی کە پێت دەڵێن دەیکەیت، لادانی لە وشەکە ناکەیت کە پێت ڕادەگەیەنن، نە بۆ ڕاست و نە بۆ چەپ.

ئەو پیاوەی کە بە لووتبەرزییەوە کار دەکات، بۆ ئەوەی گوێڕایەڵی ئەو کاهینە نەبێت کە ڕاوەستاوە بۆ خزمەتکردن لەسەر ناوی یەزدانی پەروەردگارت، یان گوێڕایەڵی ئەو دادوەرە نەبێت کە لەو ڕۆژانەدا دەبێت، ئەو پیاوە دەمرێت، و تۆ خراپە لە ئیسرائیلەوە دەردەهێنیت. و هەموو گەلەکە کە بیستوویانە دەترسن، و چیتر بێ‌خوایی ناکەن.

ئەگەر تۆ بچیتە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ پێت دەدات، و میراتی ببەیت، و نیشتەجێی تێدا بیت، و بڵێیت، فەرمانڕەوایەک بۆ خۆم دادەنێم، وەک ئەو نەتەوانەی دەوروبەرم، دانان دادەنێیت لەسەر خۆت فەرمانڕەوا، ئەوەی یەزدانی خودا هەڵیدەبژێرێت، لە براکانت دادەنێیت لەسەر خۆت فەرمانڕەوا. ناتوانیت دابنێیت لەسەر خۆت پیاوێکی بێگانە، چونکە ئەو برات نییە. چونکە بۆ خۆی ئەسپ زۆر ناکات، نە گەلەکە ناگەڕێنێتەوە بۆ میسر، بۆ ئەوەی بۆ خۆی ئەسپ زۆر نەکات، بەڵام یەزدان فەرمووی: ئێوە دیسان بەم ڕێگایە ناگەڕێنەوە. و ژنانی زۆر بۆ خۆی کۆناکاتەوە، بۆ ئەوەی دڵی لانەدات، و زیو و زێڕیش بۆ خۆی زۆر کۆناکاتەوە.

و کاتێک لەسەر تەختی پاشایەتی خۆی دادەنیشێت، ئەم دووبارەیاساە بۆ خۆی لە کتێبێکدا دەنووسێت لەلای کاهینە لێڤییەکان. و دەبێت لەگەڵی، و هەموو ڕۆژەکانی ژیانی لێی دەخوێنێتەوە، بۆ ئەوەی فێربێت لە یەزدانی پەروەردگاری تۆ بترسێت، و هەموو ئەم فەرمانانە بپارێزێت، و ئەم یاسایانە جێبەجێ بکات. بۆ ئەوەی دڵی ئەو لە براکانی بەرز نەکرێتەوە، بۆ ئەوەی لە فەرمانەکان بە ڕاست یان چەپدا لا نەدات، بۆ ئەوەی ئەو خۆی و کوڕەکانی لەنێو کوڕانی ئیسرائیلدا ڕۆژانی دەسەڵاتی درێژ بکەنەوە.

### 18

نابێت بۆ کاهینە لێڤییەکان، هەموو هۆزی لێڤی، بەش و نە میرات لەگەڵ ئیسرائیل هەبێت. قوربانییەکانی یەزدان میراتی ئەوانە، ئەوان دەیانخۆن. بەڵام بەشێکیان لەنێو براکانیان نابێت، یەزدان خۆی بەشی ئەوانە، وەکو پێی فەرموو. ئەمە حوکمی کاهینانە لە گەل: لەوانەی قوربانی دەکەن، جا گوێرەکە بێت یان مەڕ، دەبێت باڵ و شەویلک و گەدە بە کاهینەکە بدرێت. یەکەم بەرهەمەکانی دانەوێڵە و شەراب و زەیتەکەت، هەروەها یەکەم بەرهەمی بڕینی مەڕەکانت دەدەیتە ئەو. چونکە یەزدان ئەوی هەڵبژاردووە لە هەموو هۆزەکانی تۆ، بۆ ئەوەی لەبەردەم یەزدانی خودا ڕابوەستێت، خزمەت بکات و بەرەکەت بدات بە ناوی ئەو، ئەو خۆی و کوڕەکانی لەنێو کوڕانی ئیسرائیل.

ئەگەر بەڵام ئەو لێڤییە بگاتە لە یەکێک لە شارەکانی هەموو کوڕانی ئیسرائیل، کە خۆی تێیدا نیشتەجێیە، بەپێی ئەوەی گیانی ئارەزووی دەکات، بۆ ئەو شوێنەی کە هەڵیدەبژێرێت، خزمەت دەکات بە ناوی یەزدانی خودای ئەو، وەک هەموو براکانی ئەو لێڤییەکان کە لەوێ لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ ڕاوەستاون. بەشێکی دابەشکراو دەخوات، جگە لە فرۆشتنەکەی ئەوەی بەپێی خێزانە. ئەگەر بەڵام تۆ بچیتە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ پێت دەدات، فێری ئەنجامدانی قێزەوونییەکانی ئەو نەتەوانە نابیت.

نابێت لەناو تۆدا بدۆزرێتەوە کەسێک کە کوڕەکەی و کچەکەی بە ئاگر پاک بکاتەوە، پێشبینیکەر، لێکدەرەوەی نیشانە، پێشبینیکەری باڵندە، یان ئەوەی جادووگەری بکات. گۆرانی خوێندن بەسەر نەفرەتێکدا، ناوەڕۆکی سکدا، و شارەزای نیشانەکان، پرسیارکردن لە مردووەکان. چونکە قێزەوەرە بۆ یەزدانی پەروەردگاری تۆ هەموو ئەوانەی ئەم شتانە دەکەن، لەبەر ئەم قێزەوەرانە یەزدان لەناویان دەبات لەبەردەم تۆ. تەواو دەبیت لەبەردەم یەزدانی خوداکەت. ئەم نەتەوانە بۆ، کە تۆ دەیانبێت لە میرات، ئەوان بۆ فاڵ و پێشبینییەکان گوێ دەگرن، بەڵام بۆ تۆ نا بەم شێوەیە دا یەزدانی پەروەردگاری تۆ.

پێغەمبەرێک لە براکانت، وەک من، یەزدانی پەروەردگارت بۆ تۆ هەڵدەستێنێت، گوێ لەو دەگرن. بەپێی هەموو ئەوانەی تۆ داوات کرد لە یەزدانی خودای خۆت لە حۆرێب لە ڕۆژی کۆبوونەوەکە، کە دەڵێن: ئێمە چیتر گوێ لە دەنگی یەزدانی خودای خۆت ناگرین، و ئەم ئاگرە گەورەیە چیتر نابینین، نەوەک بمرین. یەزدان پێی فەرمووم: ڕاست دەڵێن لە هەموو ئەوەی پێیان گوتیت. پێغەمبەرێک بۆیان هەڵدەستێنم لە براکانیان، وەک تۆ، و وشەکان دەخەمە دەمی ئەو، و ئەو قسەیان بۆ دەکات بەپێی هەموو ئەوەی فەرمانی پێ دەدەم. و ئەو مرۆڤەی کە گوێ نەگرێت لە هەموو ئەوەی کە ئەو پێغەمبەرە بە ناوی منەوە دەیڵێت، من خۆم سزای دەدەم. بەڵام ئەو پێغەمبەرەی کە بێ‌خوایی بکات و بە ناوی منەوە وشەیەک بڵێت کە من فەرمانم پێ نەداوە بیڵێت، و ئەوەی بە ناوی خوداوەندەکانی دیکەوە قسە بکات، ئەو پێغەمبەرە دەمرێت. ئەگەر بەڵام لە دڵی خۆتدا بڵێیت، چۆن ئەو وشەیە بزانین کە یەزدان نەیفەرموو؟ هەرچی ئەو پێغەمبەرە بە ناوی یەزدان قسە بکات، و ڕوو نەدات و جێبەجێ نەبێت، ئەوە ئەو وشەیەیە کە یەزدان نەیفەرموویەتی، ئەو پێغەمبەرە بە بێ‌خوایی قسەی کردووە، ناترسن لێی.

### 19

ئەگەر یەزدانی پەروەردگارت ئەو نەتەوانە لەناوببات کە خودا زەوییەکەیان پێدەداتێ، و تۆ میراتگری ئەوان بکەیت و لە شارەکانیان و لە ماڵەکانیاندا نیشتەجێ بیت، سێ شار بۆ خۆت جیا دەکەیتەوە لە ناوەڕاستی ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات. بیر لە ڕێگاکە بکەرەوە بۆ خۆت و سنوورەکانی زەوییەکەت دابەش بکە بە سێ بەش، کە یەزدان خودای تۆ دایبەش دەکات بۆ تۆ، و دەبێتە پەناگا بۆ هەموو بکوژێک. ئەمە فەرمانی ئەو بکوژە دەبێت، کە هەڵدێت بۆ ئەوێ و دەژیت، ئەوەی لە دراوسێکەی دەدات بەبێ ئەوەی بزانێت، و ئەمە ڕقی لێی نەبووە پێش دوێنێ و سێ ڕۆژ پێش ئێستا. و ئەو کەسەی کە ئەگەر بچێتە ناو لەگەڵ دراوسێکەی بۆ ناو دارستان بۆ کۆکردنەوەی دار، و دەستی بخلیسکێت بە تەورەکە لە کاتی بڕینی دارەکە، و ئاسنەکە لە دارەکە بکەوێت و بکەوێتە سەر دراوسێکەی و بمرێت، ئەم کەسە پەنابەر دەبێت بۆ ناو یەکێک لە ئەم شارانە و دەژی. بۆ ئەوەی تۆڵەکەرەوەی خوێنەکە دوای کوشندەکە نەکەوێت، چونکە دڵی گەرم کراوە، و بگاتە ئەو ئەگەر ڕێگاکە درێژتر بێت، و لە گیانی بدات، و ئەمە حوکمی مردنی نییە، چونکە پێش دوێنێ ڕقی لێی نەبوو، و نە پێش سێیەم. لەبەر ئەوە من ئەم فەرمانەت پێ دەدەم و دەڵێم: سێ شار بۆ خۆت جیا بکەرەوە.

ئەگەر بەڵام یەزدانی پەروەردگاری تۆ سنوورەکانی تۆ فراوان بکات، بەو شێوەیەی کە سوێندی بۆ باوکانی تۆ خوارد، و یەزدان هەموو ئەو زەوییەت پێبدات کە بەڵێنی دا بیدات بە باوکانی تۆ، ئەگەر تۆ گوێبگریت بۆ جێبەجێکردنی هەموو ئەم فەرمانانە کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ خۆشویستنی یەزدانی پەروەردگارت، بۆ ڕۆیشتن لە هەموو ڕێگاکانی ئەو لە هەموو ڕۆژاندا، ئەوا سێ شاری دیکەت زیاد دەکەیت بۆ خۆت لەسەر ئەو سێ شارە. و خوێنی بێتاوان لە زەویدا نارژێنرێتەوە، ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ بە میرات دەیداتە تۆ، و تۆ تاوانبار نابیت بە خوێن.

ئەگەر بەڵام پیاوێک لە نێوتاندا دراوسێکەی ڕق لێبێتەوە، و بۆسەی بۆ بنێتەوە، و لەسەری هەستێت، و لە گیانی بدات، و بمرێت، و هەڵبێت بۆ یەکێک لەم شارانە، و ئەنجومەنی پیرانی شارەکەی دەینێرن و ئەو لەوێوە دەگرنەوە، و دەیدەنە دەست خزمانی خوێنەکە، و دەمرێت. چاوت دڵسۆزی بۆی ناکات، و خوێنی بێتاوان لە ئیسرائیل پاک دەکەیتەوە، و باشت بۆ دەبێت.

تۆ سنوورەکانی دراوسێکەت جوڵاو مەدە، کە باوکانت لە میراتەکەدا دایانناوە، ئەو میراتەی کە لە زەوییەکەدا میراتت بووە، ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت بە تیروپشک پێت دەدات. شایەتێکی تاک نامێنێتەوە بۆ شایەتیدان لەسەر مرۆڤێک لە هەموو ناڕەوایییەک، و لە هەموو گوناهێک، و لە هەموو گوناهێک کە ئەگەر بیکات، لەسەر دەمی دوو شایەت، و لەسەر دەمی سێ شایەت، هەموو وشەیەک دەچەسپێت. ئەگەر شایەتێکی ناڕەوا لە دژی مرۆڤێک بوەستێت، باسی بێ‌دینی ئەو بکات ئەو دوو کەسە ڕادەوەستن کە ناکۆکییان لەنێوانیاندایە، لەبەردەم یەزدان، و لەبەردەم کاهینەکان، و لەبەردەم دادوەرەکان، کە لەو ڕۆژانەدا دەبن. و با دادوەران بە وردی پشکنین بکەن، و ئەوەتا شایەتێکی ناڕەوا شایەتی ناڕەوایی دا، دژی براکەی خۆی ڕاوەستا. و بۆ ئەو دەکەن بەو شێوەیەی کە خراپەی کردووە دژی براکەی، و خراپە دەردەدەیت لە ئێوەوە. و ئەوانەی ماونەتەوە کە دەبیستن دەترسن، و چیتر ئەم کردەوە خراپەیە لەنێوتاندا دووبارە ناکەنەوە. چاوت بەزەییت لێی نابێتەوە، گیان لە جیاتی گیان، چاو لە جیاتی چاو، ددان لە جیاتی ددان، دەست لە جیاتی دەست، پێ لە جیاتی پێ.

### 20

ئەگەر بەڵام تۆ بچیتە دەرەوە بۆ جەنگ لە دژی دوژمنەکانت، و ئەسپ و سوار و گەلێک زیاتر لە خۆت ببینیت، مەترسە لەوان، چونکە یەزدانی پەروەردگارت لەگەڵتدایە، ئەوەی تۆی لە خاکی میسرەوە دەرهێنا. و دەبێت کاتێک نزیک دەبیتەوە بۆ جەنگ، کاهین نزیک دەبێتەوە و قسە بۆ گەل دەکات. و دەڵێت بۆیان: گوێ بگرە ئیسرائیل، ئێوە ئەمڕۆ دەڕۆنە جەنگ لە دژی دوژمنەکانتان، با دڵتان لاواز نەبێت، مەترسن، تێک مەشکێن، و لە ڕوویان هەڵمەگەڕێنەوە. چونکە یەزدانی خودای ئێوە ئەوەیە کە لەپێشتانەوە دەڕوات لەگەڵتان، بۆ ئەوەی لەگەڵتان بجەنگێت دژی دوژمنەکانتان و ڕزگارتان بکات.

و نووسەران قسە دەکەن بۆ گەل و دەڵێن: کێیە ئەو پیاوەی خانووی نوێی بنیاد ناوە و تەرخانی نەکردووە؟ با بڕوات و بگەڕێتەوە بۆ خانووەکەی، نەوەک لە جەنگدا بمرێت و پیاوێکی دیکە تەرخانی بکات. ئایا کێ ئەو پیاوەیە کە ڕەزێکی چاندووە و شادی پێوە نەکردووە؟ با بڕوات و بگەڕێتەوە بۆ ماڵەکەی، نەوەک لە جەنگدا بمرێت و پیاوێکی دیکە شادی پێوە بکات. و کێ ئەو پیاوەیە کە نامزەی ژنێکی کردووە و نەیگرتووە؟ با بڕوات و بگەڕێتەوە بۆ ماڵی خۆی، نەوەک لە جەنگەکەدا بمرێت و پیاوێکی دیکە بیگرێت. ئەو نووسەرانیش زیاد دەکەن لەسەر قسەکردن لەگەڵ گەل، و دەڵێن: کێیە ئەو پیاوەی کە دەترسێت و دڵی ترسنۆکە؟ با بڕوات و بگەڕێتەوە بۆ ماڵەکەی خۆی، بۆ ئەوەی دڵی براکەی ترسنۆک نەکات، وەک دڵی خۆی. و دەبێت کاتێک نووسەران لە قسەکردن بۆ گەل بوەستن، فەرمانڕەواکانی لەشکر دادەنێن کە پێشەنگی گەل بن.

ئەگەر نزیک بیتەوە لە شارێک بۆ جەنگکردن لە دژی ئەوان، پێشتر بانگهێشتیان بکە بۆ ئاشتی. ئەگەر بە ئاشتی وەڵامیان دایەوە و دەرگایان بۆ کردیتەوە، ئەوا هەموو ئەو گەلەی کە تێیدا دۆزراونەتەوە دەبنە باجدەر و ژێردەستی تۆ. ئەگەر بەڵام گوێڕایەڵیت نەبن و لە دژی تۆ جەنگ بکەن، ئەوا گەمارۆی بدە. تا کە یەزدانی پەروەردگارت ئەوی بداتە دەستەکانت، و لێبدەیت هەموو نێرینەیەکی ئەوی بە شمشێر، بەڵام ژنەکان و کەلوپەلەکان، و هەموو ئاژەڵە ماڵییەکان، و هەموو ئەوەی لە شارەکەدا هەیە، و هەموو تاڵانییەکە بۆ خۆت تاڵان دەکەیت، و هەموو تاڵانی دوژمنەکانت دەخۆیت، ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات. بەم شێوەیە دەکەیت لەگەڵ هەموو ئەو شارانەی کە زۆر دوورن لە تۆ، نەک لە شارەکانی ئەم نەتەوانە، ئەوانەی یەزدانی پەروەردگارت زەوییەکەیان دەداتە تۆ بۆ میراتگرتن. هیچ گیانلەبەرێک بە ژیانی ناهێڵنەوە. بەڵکو بە نەفرەت دەبێت نەفرەتیان بکەن ئەوان: حیتی و ئەمۆری و کەنعانی و پریزی و حیڤی و یەبوسی و گرگاشی، بەو شێوەیەی کە یەزدان، خودای تۆ، فەرمانی پێکردیت. بۆ ئەوەی فێرتان نەکەن هەموو ئەو قێزەوونییانە بکەن کە ئەوان بۆ خوداوەندەکانیان کردوویانە، و گوناه بکەن لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە.

ئەگەر دەوری شارێک بگریت بۆ ڕۆژانێکی زۆر بۆ جەنگکردن لە دژی بۆ گرتنی، نابێت دارەکانی لەناو بەریت بە دانانی ئاسن لەسەریان، بەڵکو لێی دەخۆیت، بەڵام نایبڕیتەوە. ئایا دارەکە کە لە کێڵگەکەیە مرۆڤە، بۆ ئەوەی لە بەرامبەر تۆ بێتە ناو قەڵاکە؟ بەڵام ئەو دارەی کە تۆ دەزانیت میوە ناگرێت، ئەوە دەبریتەوە و دەیبڕیتەوە، و قەڵابەند دەبنیت لەسەر ئەو شارەی کە لە دژی تۆ جەنگ دەکات، هەتا ئەوەی ڕادەستی بکرێت.

### 21

ئەگەر بریندارێک لە زەوییەکەدا دۆزرایەوە کە یەزدانی پەروەردگارت پێتدەدات بۆ ئەوەی میراتی ببەیت، کەوتبێت لە دەشتودەردا، و نەزانن کێ لێیداوە ئەنجومەنی پیرانی تۆ و دادوەرانی تۆ دەرچوون، و پێوانە دەکەن بۆ شارەکانی دەوروبەری کوژراوەکە. ئەو شارەی کە نزیکە لە برینداوەکە، ئەنجومەنی پیرانی ئەو شارە گوێرەکەیەک لە مانگایان وەردەگرن، کە پێشتر کارپێنەکراوە و نیریشی نەکێشاوە، و ئەنجومەنی پیرانی ئەو شارە گوێرەکەیەک دادەبەزێننەوە بۆ دۆڵێکی زبر، کە نە کارکراوە و نە چێنراوە، و ملی گوێرەکەیەکە دەبڕن لە دۆڵەکەدا. کاهینە لێڤییەکان نزیک دەبنەوە، چونکە یەزدانی خودا ئەوانی هەڵبژاردووە بۆ ڕاوەستان لەبەردەمی و بەرەکەتدان بە ناوی ئەو، و بە قسەی ئەوان هەموو ناکۆکییەک و هەموو دەست لێدانێک حوکم دەدرێت. هەموو ئەنجومەنی پیرانی ئەو شارەی کە نزیک دەبنەوە لە پیاوە برینداوەکە دەستیان دەشۆن لەسەر سەری مانگایەکە کە ملی شکێنراوە لە دۆڵەکەدا. و وەڵام دەدەنەوە و دەڵێن: دەستەکانی ئێمە ئەم خوێنەیان نەڕشتووە، و چاوەکانی ئێمە نەیانبینیوە. میهرەبان بە بۆ گەلەکەت ئیسرائیل، ئەوانەی کە تۆ کڕیتەوە ئەی یەزدان، بۆ ئەوەی خوێنی بێتاوان لە گەلەکەت ئیسرائیل نەبێت، و کەفارەت بۆ ئەوان دەکرێت لەسەر خوێنەکە. تۆ بەڵام خوێنی بێتاوان لە خۆتان دەردەهێنیت، ئەگەر ئەوەی چاک و پەسەندکراوە لەبەردەم یەزدانی خودای خۆت بکەیت.

ئەگەر بەڵام دەرچووبیت بۆ جەنگ لە دژی دوژمنەکانت، و یەزدانی پەروەردگارت ئەوانت بداتە دەست، و تاڵانی ئەوان تاڵان بکەیت، و ئەگەر لە تاڵانکردندا ژنێکی جوانی شێوەت بینی، و ئارەزووی کردی، و بۆ خۆت وەک ژنی گرت، و ئەوت بهێنێتە ژوورەوە بۆ ناو ماڵەکەت، و سەری بتاشیت، و نینۆکەکانی ببڕیتەوە، و جلەکانی دیلیتی لە ئەو لادەبەیت، و لە ماڵی تۆدا دادەنیشێت، و بۆ باوک و دایکی بگریێت بۆ ماوەی یەک مانگ، و دوای ئەمانە بچیتە لای ئەو و لەگەڵی بژیت، و دەبێتە ژنی تۆ.

و دەبێت ئەگەر نایەوێت، دەیبەیتەوە ئازاد، و بۆ فرۆشتن نافرۆشرێت بە زیو، بەڕێزی لێ ناکەیت چونکە نزمت کردەوە.

ئەگەر بەڵام پیاوێک دوو ژنی هەبێت، یەکێکیان خۆشەویست و یەکێکیان ڕقلێکراو، و خۆشەویستەکە و ڕقلێکراوەکە منداڵیان بۆ ببێت، و کوڕی یەکەمین لەدایکبوو لە ڕقلێکراوەکە بێت، و دەبێت لەو ڕۆژەدا کە سامانەکانی خۆی وەک میرات دابەش دەکات بۆ کوڕەکانی، ناتوانێت مافی نۆبەرەیی بدات بە کوڕی ژنە خۆشەویستەکە، بە پشتگوێخستنی کوڕی ژنە ڕقلێکراوەکە کە نۆبەرەیە. بەڵام کوڕە یەکەم لەدایکبووەکەی ئەوەی ڕقی لێکراوە دەناسێتەوە، بۆ ئەوەی دووانەی پێبدات لە هەموو ئەوەی کە بۆی دۆزراوەتەوە، چونکە ئەمە دەستپێکی منداڵەکانی ئەوە، و ئەمەی بۆ شایستەیە مافەکانی یەکەم لەدایکبوون. ئەگەر بەڵام هەندێک کەس کوڕێکی نەگوێڕاو و یاخی هەبێت کە گوێڕایەڵی دەنگی باوک و دایکی نەبێت، و تەمبێیان بکات، بەڵام گوێی لێیان نەگرێت، باوک و دایکی دەیگرن و دەیبەنە لای ئەنجومەنی پیرانی شارەکەی و بۆ لای دەروازەی ئەو شوێنە. و ئەوان دەڵێن بۆ پیاوەکانی شارەکەیان: ئەم کوڕەی ئێمە نایەبەخت و هەڵدەچێنێت، گوێ ناگرێت لە دەنگی ئێمە، جعلکارە و زۆر شەراب دەخواتەوە. و پیاوەکانی شارەکەی بەردبارانی دەکەن، و دەمرێت، و تۆ خراپەکە لەنێو ئێوەدا دەرهێنیت، و ئەوانەی ماونەتەوە کە دەیبیستن دەترسن.

ئەگەر بەڵام کەسێک گوناهێکی بکات کە حوکمی مردنی هەبێت و بمرێت، و ئێوە هەڵیبواسن لەسەر دار، لەشی ئەو لەسەر دارەکە نانوێت، بەڵام بە نێژراو دەینێژنەوە لەو ڕۆژەدا، چونکە نەفرەت لێکراوە لەلایەن خوداوە هەر کەسێک کە لەسەر دار هەڵواسراوە، و نابێت گڵاو بکەن ئەو زەوییە، کە یەزدانی پەروەردگاری تۆ پێتان دەدات بە میرات.

### 22

نەبینیوە گوێرەکەی براکەت یان مەڕەکەی ئەو گومڕابوون لە ڕێگاکەدا، چاوپۆشی مەکە لێیان، بەڵکو دەبێت بیانگەڕێنیتەوە بۆ براکەت و بیاندەیتەوە بە ئەو. ئەگەر بەڵام براکەت نزیکت نەبێتەوە، یان نەیناسیت، ئەوا بیگەیەنە ناو ماڵەکەت، و لەگەڵت دەبێت هەتا براکەت بەدوایدا دەگەڕێت، و دەیگەڕێنیتەوە بۆی. بەم شێوەیە دەکەیت بۆ کەرەکەی، و بەم شێوەیە دەکەیت بۆ جلەکەی، و بەم شێوەیە دەکەیت بۆ هەموو شتێکی ونبووی براکەت، هەرچی لەدەستبدات و تۆ بیدۆزیتەوە، ناتوانیت چاوپۆشی لێبکەیت. نابینیت گوێدرێژی براکەت یان گوێرەکەی ئەو کەوتوون لە ڕێگاکەدا، مەیانپشتگوێ بخە، بە هەڵستاندن هەڵیاندەستێنیت لەگەڵ ئەو.

نابێت کەلوپەلی پیاو لەسەر ژن بێت، و نە پیاو جلی ژنانە لەبەر بکات، چونکە قێزەوەرە بۆ یەزدانی خوداوەندی تۆ هەموو ئەوانەی ئەم شتانە دەکەن. ئەگەر بەڵام ڕووبەڕووی هێلانەی باڵندەکان ببیتەوە لە پێش ڕووی خۆت لە ڕێگادا، یان لەسەر هەر دارێک، یان لەسەر زەوی، بەچکەکان یان هێلکەکان، و دایکیان گەرمییان دەداتێ لەسەر بەچکەکان یان لەسەر هێلکەکان، نابێت دایکەکە لەگەڵ منداڵەکان ببەیت. دایکەکە بەڕێدەکەیت، بەڵام منداڵەکان بۆ خۆت دەگریت، بۆ ئەوەی باشی بۆ تۆ دروست بێت و تەمەن درێژ بیت.

ئەگەر خانووێکی نوێ بنیات دەنێیت، دەبێت پەرژینێک بۆ سەربانەکەت دروست بکەیت، تاکو کوشتن لە خانووەکەتدا ڕوونەدات ئەگەر کەسێک لەوێوە بکەوێت. تۆ تۆخمی جیاواز لە ڕەزەمێوەکەتدا ناچێنیت، بۆ ئەوەی بەروبوومەکە پیرۆز نەکرێت و تۆوەکە کە دەیچێنیت لەگەڵ بەروبوومی ڕەزەمێوەکەتدا. نابێت بە گوێرەکە و گوێدرێژ پێکەوە جووت بکەیت. تۆ جلی تێکەڵ نەپۆشیت، خوری و کەتان پێکەوە. پێچاو بۆ خۆت دروست دەکەیت لەسەر چوار لێوارەکانی ئەو جلەکانەت، کە ئەگەر بیانپۆشیت.

ئەگەر کەسێک ژنێک بگرێت و لەگەڵی بژی، و پاشان ڕقی لێی بێتەوە و تۆمەتی پێشانەیی لەسەر ئەم بکات، و ناوی خراپی بۆ بهێنێتە خوارەوە، و بڵێت، ئەم ژنەم وەرگرتووە، و کاتێک نزیکی بوومەوە کچێنیم تێدا نەدۆزیەوە، And the father and the mother of the child, having taken the virginity of the child, will bring it out to the council of elders at the gate. و باوکی کچەکە دەڵێت بە ئەنجومەنی پیرانەکە: کچەکەی منی ئەمە دامە ئەم پیاوە وەک ژن، و ڕقی لێبووەوە. ئێستا ئەمە وشەی بیانووگەرایانەی لەسەر دادەنێت و دەڵێت: پاکیزەیی کچەکەتم نەدۆزیوەتەوە، بەڵام ئەمانە پاکیزەیی کچەکەمە. جا جلەکە لەبەردەم ئەنجومەنی پیرانی شارەکە دەکەنەوە. و ئەنجومەنی پیرانی ئەو شارە ئەو پیاوە دەگرن و فێری دەکەن. و جەریمەیان دەکات بە سەد شیکل، و دەیدەنە باوکی کچە گەنجەکە، چونکە ناوێکی خراپی هێنایە سەر پاکیزەیەکی ئیسرائیلی، و دەبێتە ژنی ئەو، ناتوانێت بەڕێی بکات بۆ هەموو ژیانی.

ئەگەر بەڵام ئەم قسەیە بە ڕاستی دەربچێت، و پاکیزەیی کچە گەنجەکە نەدۆزرێتەوە، و کچەکە دەهێننە دەرەوە بۆ لای دەرگای ماڵی باوکی، و بەردبارانی دەکەن، و دەمرێت، چونکە گێلایەتی کردووە لەنێو کوڕانی ئیسرائیلدا بە لەشفروشی کردنی ماڵی باوکی، و تۆ خراپەکە لەنێوتان دەربدەیت.

ئەگەر بەڵام پیاوێک دۆزرایەوە کە لەگەڵ ژنێکی هاوسەرگیریکراو نوستووە، دەبێت هەردووکیان بکوژن، ئەو پیاوەی کە لەگەڵ ژنەکە نوستووە و ژنەکەش، و دەبێت خراپەکە لە ئیسرائیلەوە دووربخەیتەوە. ئەگەر بەڵام کچێکی کەنیزە کچ نیشان‌کراوە بۆ پیاوێک، و پیاوێک دۆزیوەتەوەی لە شار و ڕاکشاوە لەگەڵی ئێوە هەردووکیان دەردەدەنە سەر دەروازەی شارەکەیان، و بە بەرد بەردباران دەکرێن و دەمرن، کچە گەنجەکە چونکە لە شارەکەدا هاواری نەکردووە، و پیاوەکە چونکە ژنی دراوسێکەی نزم کردووەتەوە، و ئێوە خراپەکە لەنێو خۆتان دەردەدەن. ئەگەر بەڵام لە دەشتایی پیاوێک ئەو کچە نیشانکراوە بدۆزێتەوە و زۆرداری کردووە لەگەڵی بخەوێت، دەبێت ئەو پیاوەی کە لەگەڵی خەوتووە تەنها بکوژن. و بۆ کچە گەنجەکە گوناهێکی مردن نییە، وەک ئەگەر پیاوێک لەسەر دراوسێکەی هەستێت و گیانەکەی بکوژێت، ئاوا ئەم کاروبارەیە. چونکە لە کێڵگەکە دۆزییەوە، کچە گەنجە نامزەدکراوەکە هاواری کرد، و کەس نەبوو بۆ یارمەتیدانی.

ئەگەر بەڵام کەسێک کچە پاکیزەکە بدۆزێتەوە، کە نیشان نەکراوە، و زۆرداری کردووە لەگەڵی بخەوێت، و بدۆزرێتەوە، پیاوەکە کە لەگەڵ ئەو نوستووە، پەنجا دیدراخمای زیو دەداتە باوکی کچە گەنجەکە، و ئەو دەبێتە ژنی ئەو. لەبەر ئەوەی نزمی کردووەتەوە، ناتوانێت بەدەریبکات بۆ هەمیشە. 

### 23

پیاو ژنی باوکی خۆی وەرناگرێت، و داپۆشینی باوکی خۆی ئاشکرا ناکات.

کەسی گوڵەکان وردکراو و کەسی بڕاو ناچنە ناو کۆبوونەوەی یەزدان. کوڕی لەشفرۆش ناچێتە ناو کۆبوونەوەی یەزدان.

عەمۆنی و مۆئابی ناچنە ناو کۆمەڵی یەزدانەوە، هەتا نەوەی دەیەم ناچنە ناو کۆمەڵی یەزدانەوە، و هەتا هەتایە. لەبەر ئەوەی پێشوازییان لێ نەکردن لەگەڵ نان و ئاو لە ڕێگادا، کاتێک لە میسرەوە دەهاتنە دەرەوە، و لەبەر ئەوەی بەلعامی کوڕی بەعۆریان لە میزۆپۆتامیاوە بەکرێ گرت بۆ نەفرەت کردنت. و یەزدانی پەروەردگاری تۆ نەیویست گوێ لە بەلعام بگرێت، و یەزدانی پەروەردگاری تۆ ئەو نەفرەتانەی گۆڕی بۆ بەرەکەت، چونکە یەزدانی پەروەردگاری تۆ تۆی خۆشویست. نابێت قسەی ئاشتیانە و سوودمەندیان بۆ بکەیت لە هەموو ڕۆژانی ژیانتدا بۆ هەتاهەتایە. نابێت ڕقت لە ئەدۆمی بێتەوە، چونکە براکەتە. نابێت ڕقت لە میسری بێتەوە، چونکە نامۆ بوویت لە خاکەکەی. کوڕان ئەگەر بۆیان لەدایک ببن، لە نەوەی سێیەمدا دەچنە ناو کۆبوونەوەی یەزدان.

ئەگەر بەڵام دەرچوویت بۆ دامەزراندن لەسەر دوژمنەکانت، و خۆت پاراست لە هەموو وشەیەکی خراپ. ئەگەر لە تۆدا پیاوێک هەبێت کە لە ڕۆیشتنی شەودا پاک نەبێت، ئەوا دەچێتە دەرەوەی ئۆردوگاکە و ناچێتە ناو ئۆردوگاکە. و دەبێت لە کاتی ئێوارەدا خۆشوشت دەکات جەستەی خۆی بە ئاو، و کاتێک خۆر ئاوابوو دەچێتە ژوورەوە بۆ ناو کەمپەکە. و شوێنێک دەبێت بۆ تۆ لە دەرەوەی ئۆردوگاکە، و دەچیتە دەرەوە بۆ ئەوێ. و میخێک دەبێت بۆ تۆ لەسەر کەمەربەندەکەت، و دەبێت کاتێک دەنیشیتە دەرەوە، هەڵتدەکەنێت پێی، و دوای هێنانی دایدەپۆشیت ڕووتیەتییەکەت چونکە یەزدانی پەروەردگارت دەڕوات لەناو ئۆردووگاکەتدا بۆ ڕزگارکردنی تۆ و بۆ ڕادەستکردنی دوژمنەکەت لەبەردەم ڕووی تۆ، دەبێت ئۆردووگاکەت پیرۆز بێت، و نابینرێت لەلای تۆدا ناشیرینی شتێک، و دەگەڕێتەوە لە تۆ.

نا، خزمەتکارێک مەدەرەوە بە گەورەکەی، ئەوەی پەنای بۆ تۆ هێناوە لە گەورەکەیەوە. لەگەڵ تۆ نیشتەجێ دەبێت، لە ئێوەدا نیشتەجێ دەبێت لەو شوێنەی کە پێی خۆش بێت، چەوساندنەوەی مەکە. نابێت لەشفرۆشێک لە کچانی ئیسرائیل هەبێت، و نابێت یەکێک کە خۆی لەشفرۆش دەکات لە کوڕانی ئیسرائیل هەبێت، نابێت دەستپێکەرێک لە کچانی ئیسرائیل هەبێت، و نابێت یەکێک کە دەستپێدەکرێت لە کوڕانی ئیسرائیل هەبێت. نابێت کرێی لەشفرۆش بهێنیت، و نە ئاڵوگۆڕی سەگ بۆ ماڵی یەزدانی خوداوەندی خۆت بۆ هیچ نەزرێک، چونکە قێزەونە بۆ یەزدانی خوداوەندی خۆت، هەردووکیان.

سووت لە براکەت وەرمەگرە، سووتی زیو و سووتی خواردن و سووتی هەر شتێک کە قەرزی پێ دەدەیت. بۆ بیانی سوو دەخەیتە سەر، بەڵام بۆ براکەت سوو ناخەیتە سەر، بۆ ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتدارت بکات لە هەموو کارەکانت لەسەر ئەو زەوییەی کە دەچیتە ناوی بۆ میراتگرتنی.

ئەگەر بەڵام نەزرێک بۆ یەزدانی پەروەردگاری تۆ بکەیت، دوا مەخە لە گەڕاندنەوەی، چونکە یەزدانی پەروەردگاری تۆ بە پێداگری داوای لێ دەکات، و دەبێتە گوناه لەسەر تۆ. بەڵام ئەگەر نەتەوێت نوێژ بکەیت، گوناهێک لە تۆدا نییە. ئەوەی لە لێوەکانت دەردەچێت دەیپارێزیت، و دەیکەیت بەو شێوەیەی کە نەزرت کرد بۆ یەزدانی خودا، ئەو دیارییەی کە بە دەمی خۆت قسەت کرد.

ئەگەر بەڵام تۆ بچیتە ناو دروێنەی هاوسێیەکەت و لە دەستەکانی خۆتدا گوڵەگەنم کۆبکەیتەوە، داس دانەنێیت لەسەر دروێنەی هاوسێیەکەت. ئەگەر بچیتە ناو ڕەزەمێوی دراوسێکەت، دەتوانیت ترێ بخۆیت ئەوەندەی گیانت تێر دەبێت، بەڵام نابێت لە دەفرێکدا دایبنێیت.

### 24

ئەگەر کەسێک ژنێک بهێنێت و لەگەڵی بژی، و ئەگەر ئەو ژنە لەبەرچاوی ئەودا پەسەند نەبێت، چونکە شتێکی شەرمەزارکەر تێیدا دۆزیوەتەوە، ئەوا نامەیەکی تەڵاق بۆ دەنووسێت و دەیداتە دەستی، و لە ماڵەکەی خۆی دەریدەکات. و ڕۆیشتوو دەبێتە ژنی پیاوێکی دیکە، ئەگەر ئەو پیاوە دواییە ڕقی لێی بێتەوە و نامەیەکی جیابوونەوەی بۆ بنووسێت و بیداتە دەستی ئەو و لە ماڵەکەی خۆی دەریبکات، یان ئەگەر ئەو پیاوە دواییە بمرێت کە وەکو ژنی بۆ خۆی هێنابووی. پیاوە یەکەمینەکە کە ناردی ئەوی، ناتوانێت گەڕێتەوە و ئەوی وەربگرێتەوە بۆ خۆی وەک ژن، دوای ئەوەی گڵاو بووە، چونکە ئەوە قێزەوەرە لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ، و گڵاو مەکەن ئەو زەوییە کە یەزدانی خودای تۆ پێتان دەدات بە میرات.

ئەگەر کەسێک بەم دواییانە ژنێک بگرێت، ناچێتە جەنگ، و هیچ شتێک بەسەریدا سەپێنراو نابێت، بێتاوان دەبێت لە ماڵەکەی خۆیدا، یەک ساڵ ژنەکەی خۆی کە گرتوویەتی خۆشحاڵ دەکات.

بەرمیل وەرنەگریت، نە بەردی ژێرینی ئاسیا و نە بەردی سەرەوەی ئاسیا، چونکە ئەمە گیانی وەردەگرێت وەک بەرمیل. ئەگەر بەڵام پیاوێک بگیرێت کە گیانێک لە براکانی خۆی لە کوڕانی ئیسرائیل دەدزێت، و ستەمی لێ دەکات و دەیفرۆشێت، ئەو دزە دەمرێت، و تۆ خراپە لە نێوتاندا دەردەهێنیت. ئاگاداربە بۆ خۆت لە دەستکەوتنی گولی، زۆر بە وریایی بە، بۆ ئەوەی کار بکەیت بەپێی هەموو ئەو یاسایەی کە کاهینە لێڤییەکان پێتان ڕادەگەیەنن، هەروەک چۆن فەرمانم پێکردن، بە وریایی بن لە جێبەجێکردنی. بیرت بێت ئەوەی کە یەزدان، خودای تۆ، بە مریەم کردی لە ڕێگادا، کاتێک ئێوە لە میسر دەرچوون.

ئەگەر قەرزێک یان هەر شتێک لە دراوسێکەت بێت، ناچیتە ناو ماڵەکەی بۆ وەرگرتنی بارمتەکەی. لە دەرەوە ڕادەوەستیت، و ئەو پیاوەی قەرزەکەت لەلای ئەوە، گرەوەکە بۆت دەردەهێنێت بۆ دەرەوە. ئەگەر ئەو پیاوە هەژار بێت، نابێت لە بارمتەکەی بخەویت. بە گەڕاندنەوە دەگەڕێنیتەوە گرەوەکەی ئەو بۆ ڕۆژئاوای خۆر، و دەنوێت لە جلەکەی ئەو، و داواتی خێر دەکات بۆ تۆ، و دەبێتە بەزەیی بۆ تۆ لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاری تۆ. نابێت ستەم بکەیت لە کرێی هەژار و پێویستدار لە براکانت، یان لە ئاوارەکانی نێو شارەکانت. لە هەمان ڕۆژدا کرێی ئەو دەدەیتەوە، خۆر لەسەری ئاوا نابێت، چونکە هەژارە و ئومێدی خۆی پێوە بەستووە، و هاوار دەکاتە سەر تۆ بۆ لای یەزدان، و گوناه دەبێتە بەسەر تۆدا. باوکان لە جیاتی منداڵان نامرن، و کوڕان لە جیاتی باوکان نامرن، هەریەکە لە گوناهی خۆی دەمرێت. نابێت دادوەری نامۆیەک و هەتیوێک و بێوەژنێک لادەبەیت گرەوی جلوبەرگی بێوەژن مەگرە، و بیر بکەرەوە کە لە خاکی میسر خزمەتکار بوویت، و یەزدانی پەروەردگارت لەوێوە کڕییەوە. لەبەر ئەوە من فەرمانت پێدەدەم ئەم کارە بکەیت.

ئەگەر بەڵام دروێنەی کێڵگەکەت بکەیت و کۆڵەیەک لە کێڵگەکەت لەبیرت بچێت، بۆ وەرگرتنی ئەو مەگەڕێوە، بۆ نامۆ و هەتیو و بێوەژن دەبێت، بۆ ئەوەی یەزدانی پەروەردگارت بەرەکەتدارت بکات لە هەموو کارەکانی دەستەکانت. ئەگەر زەیتوون کۆدەکەیتەوە، ناگەڕێیتەوە بۆ کۆکردنەوەی ئەوانەی دوای خۆت، بۆ نامۆ و هەتیو و بێوەژن دەبێت، و یادت دێتەوە کە خزمەتکار بوویت لە خاکی میسر، لەبەر ئەمە من فەرمانت پێدەدەم ئەم کارە بکەیت. ئەگەر ڕەزەمێوەکەت دروێنەت کرد، دووبارە دوای خۆت دروێنەوەی مەکە، بۆ نامۆ و هەتیو و بێوەژن دەبێت. و بیر دەکەیتەوە کە خزمەتکار بوویت لە خاکی میسر، لەبەر ئەوە من فەرمانت پێدەدەم ئەم کارە بکەیت.

### 25

ئەگەر بەڵام ناکۆکییەک لە نێوان مرۆڤاندا ڕوو بدات، و بێنە بەردەم دادوەری، و دادوەری بکەن، و کەسی ڕاستودروست بێتاوان بکەن، و کەسی بێ‌دین تاوانبار بکەن، و دەبێت، ئەگەر ئەو بێدینە شایستەی لێدانەکان بێت، دایدەبەزێنیت لەبەردەم دادوەرەکان، و قامچییان دەکەن لەبەردەمیان بەپێی بێدینی ئەو. و بە ژمارەی چل لێیدەدەن، زیاتر نایانزیاد. بەڵام ئەگەر زیاتر بکەیت بۆ لێدان لەسەر ئەم لێدانانە، براکەت لەبەردەمت بێڕێز دەکرێت. دەمی گای جۆخینکەر مەبەستە.

ئەگەر براکان پێکەوە نیشتەجێ بن و یەکێک لەوان بمرێت و منداڵی نەبێت، ژنی مردووەکە نابێت ببێتە ژنی پیاوێکی بێگانە، برای مێردەکەی دەبێت بچێتە لای و بیکاتە ژنی خۆی و لەگەڵی بژی. ئەو منداڵەی کە ئەو لەدایک دەبێت، بە ناوی مردووەکە دادەمەزرێت، و ناوی ئەو لە ئیسرائیل نابرێتەوە.

ئەگەر بەڵام ئەو پیاوە نەیویست ژنی براکەی بگرێت، ئەو ژنە سەردەکەوێت بۆ دەروازەکە بۆ لای ئەنجومەنی پیران، و دەڵێت: براکەی پیاوەکەم نایەوێت ناوی براکەی لە ئیسرائیلدا هەڵبستێنێتەوە، براکەی پیاوەکەم نەیویست. ئەنجومەنی پیرانی شارەکەی بانگی دەکەن و قسەی لەگەڵ دەکەن، ئەگەر ڕابوەستێت و بڵێت: نامەوێت وەری بگرم. و ژنی برای ئەو نزیک دەبێتەوە لەبەردەم ئەنجومەنی پیران، و پێڵاوەکەی لە پێیەکی لادەبات، و تف لە ڕوویدا دەکات، و وەڵام دەداتەوە و دەڵێت: ئاوا دەکرێت بەو پیاوەی کە ماڵی برای خۆی بنیات نانێت لە ئیسرائیلدا. ئەو ناوەی لە ئیسرائیلدا بانگ دەکرێت، ماڵی ئەوەی کە پێڵاوەکەی کردەوە.

ئەگەر خەڵکان شەڕ بکەن لەسەر خۆیان، پیاوێک لەگەڵ براکەی، و ژنی یەکێکیان نزیک بێتەوە بۆ دەربازکردنی پیاوەکەی لە دەستی ئەوەی لێی دەدات، و دەستی درێژ بکاتەوە و دووانەکانی بگرێت، دەستەکە دەبڕیتەوە، چاوەکەت بەزەیی پێیدا نایەتەوە.

نابێت بۆ تۆ لە کیسەکەتدا کێش و کێش هەبێت، گەورە یان بچووک. لە ماڵەکەتدا نابێت دوو جۆر پێوانە هەبێت، گەورە و بچووک. کێشێکی ڕاستەقینە و دادپەروەر دەبێت بۆ تۆ، و پێوانەیەکی ڕاستەقینە و دادپەروەر دەبێت بۆ تۆ، بۆ ئەوەی درێژە ژیان بیت لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات بە میرات. چونکە قێزەوەرە بۆ یەزدان، خودای تۆ، هەموو ئەوانەی ئەمانە دەکەن، هەموو ئەوانەی ناڕەوا دەکەن.

بیر بکەوە هەرچی عەمالێق بە تۆی کرد لە ڕێگادا، کاتێک لە خاکی میسرەوە دەهاتیتە دەرەوە، چۆن لە ڕێگادا بەرەنگاری بوویەوە، و پاسەوانی دواوەی تۆی بڕی، ئەو ماندووانەی لە دوای تۆوە بوون، لە کاتێکدا تۆ برسی و ماندوو بوویت، و ئەو لە خودا نەترسا. و دەبێت کاتێک یەزدانی خودات پشووت دەدات لە هەموو دوژمنانت کە دەوروبەرتن لەو زەوییەدا، کە یەزدانی خودات پێت دەدات بۆ میراتگرتن، ناوی عەمالێق دەسڕیتەوە لە ژێر ئاسمان، و بیرت لێ نەچێت.

### 26

و دەبێت ئەگەر تۆ بچیتە ناو ئەو زەوییە، کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات بۆ میراتگرتن، و میراتی بگریت و تێیدا نیشتەجێ بیت، و دەبێت وەربگریت لە یەکەمین بەرهەمی بەروبوومی زەوییەکەت، کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات، و بیخەیتە ناو سەبەتەیەک، و بڕۆیت بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدانی پەروەردگارت هەڵیدەبژێرێت بۆ ئەوەی ناوی ئەو لەوێ بانگ بکرێت. و دێیتە لای ئەو کاهینەی کە لەو ڕۆژانەدا دەبێت، و پێی دەڵێیت: ئەمڕۆ بە یەزدانی خودای خۆم ڕادەگەیەنم کە هاتوومەتە ناو ئەو خاکەی کە یەزدان سوێندی بۆ باوباپیرانمان خوارد کە بیداتە ئێمە. کاهینەکە سەبەتەکە لە دەستەکانت وەردەگرێت و لەبەردەم قوربانگاکەی یەزدانی پەروەردگارت دایدەنێت. و وەڵامدەداتەوە و دەڵێت لەبەردەم یەزدانی خودای تۆ: باوکم سوریای فڕێدا، و دابەزی بۆ میسر و لەوێ نیشتەجێبوو بە ژمارەیەکی کەم، و لەوێ بووە نەتەوەیەکی گەورە و کۆمەڵێکی زۆر. و میسرییەکان خراپیان لەگەڵ ئێمە کرد، و نزمیان کردینەوە، و کاری سەختیان لەسەر ئێمە دانا، ئێمە هاواریمان کرد بۆ لای یەزدانی خودامان، یەزدان گوێی لە دەنگمان گرت، نزمی و ماندووبوون و تەنگانەمانی بینی. پەروەردگار بە هێزە گەورەکەی خۆی ئێمەی لە میسر دەرهێنا، بە دەستێکی بەهێز و باڵێکی بەرز، بە بینینە گەورەکان و نیشانەکان و پەرجووەکان. و ئێمەی هێنایە ناو ئەم شوێنە، و ئەم زەوییەی پێداین، زەوییەک کە شیر و هەنگوین دەڕژێت. و ئێستا ئەوەتا من هێناومەتە یەکەم بەرهەمەکانی بەروبوومی ئەو زەوییەی کە تۆ دات بە من پەروەردگار، زەوییەک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت، و تۆ بەجێی دەهێڵیت لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارت، و کڕنۆش دەبەیت لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارت، و خۆشحاڵ دەبیت لە هەموو ئەو شتە باشانەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێیداویت، تۆ و ماڵەکەت و لێڤییەکە و ئەو نامۆیەی لە نێوتاندایە.

ئەگەر تەواوت کرد دەیەکی دانی هەموو دەیەکی بەرهەمەکانت لە ساڵی سێیەم، دەیەکی دووەم دەدەیت بە لێڤی و بە نامۆ و بە هەتیو و بە بێوەژن، و دەخۆن لە شارەکانت، و دڵخۆش دەبن.

و دەڵێیت لەبەردەم یەزدانی خودای خۆت: دەرمهێناوە شتە پیرۆزەکان لە ماڵی خۆم و دامە بە لێڤییەکە و نامۆیەکە و هەتیوەکە و بێوەژنەکە، بەپێی هەموو ئەو فەرمانانەی کە فەرمانت پێکردم. سەرپێچی فەرمانی تۆم نەکردووە و لەبیرم نەچووە. و لە ئازارمدا لە ئەوان نەخواردم، لە ئەوان بۆ شتی ناپاک بەرهەمم نەهێنا، لە ئەوان بە مردووان نەدام، گوێڕایەڵی دەنگی یەزدانی پەروەردگارمان بووم، وەک فەرمانی پێکردم ئاوام کرد. تەماشا بکە لە ماڵی پیرۆزی خۆت لە ئاسمانەوە، و بەرەکەتدار بکە گەلەکەت ئیسرائیل، و ئەو زەوییەی کە دایتە ئەوان، وەک چۆن سوێندت خوارد بۆ باوباپیرانمان، کە بمانداتێ زەوییەک کە شیر و هەنگوین لێ دەڕژێت.

لە ئەم ڕۆژەدا یەزدانی خوداوەندی تۆ فەرمانی پێکردیت کە هەموو ئەم فەرمان و حوکمانە جێبەجێ بکەیت، و ئێوە دەبێت پابەندی بن و ئەوان جێبەجێ بکەن لە هەموو دڵتانەوە و لە هەموو گیانتانەوە. ئەو خودایەت هەڵبژاردووە ئەمڕۆ کە خودای تۆ بێت، و بڕۆیت لە هەموو ڕێگاکانی ئەو، و پارێزی بکەیت لە فەرزەکان و حوکمەکان، و گوێڕایەڵی دەنگی ئەو بیت. و یەزدان ئەمڕۆ تۆی هەڵبژارد بۆ ئەوەی تۆ ببیتە گەلێکی تایبەت بۆ ئەو، وەک چۆن فەرمووی، بۆ پاراستنی فەرمانەکانی ئەو. و تۆ لەسەرووی هەموو گەلان دەبیت، وەک چۆن تۆی کردووە بە ناودار و شانازی و ستایشکراو، بۆ ئەوەی تۆ گەلێکی پیرۆز بیت بۆ یەزدانی پەروەردگارت، وەک چۆن فەرمووی.

### 27

موسا و ئەنجومەنی پیرانی ئیسرائیل فەرمانیان دا و گوتیان: هەموو ئەم فەرمانانە بپارێزن کە من ئەمڕۆ فەرمانتان پێدەدەم. و دەبێت لەو ڕۆژەدا کە تێپەڕ دەکەیت لە ئوردون بۆ ناو ئەو زەوییە، کە یەزدانی خودای تۆ دەیداتە تۆ، بەردە گەورەکان بۆ خۆت ڕادەگریت و بە سواغ سواغیان دەدەیت. و دەنووسیت لەسەر ئەم بەردانە هەموو ئەم وشانەی ئەم یاسایە، کاتێک دەپەڕنەوە ئوردون، کاتێک دەچنە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری باوکانت پێتدەدات، زەوییەک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، بەو شێوەیەی کە یەزدانی پەروەردگاری باوکانت پێی فەرموویت. و دەبێت کاتێک ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە، ئەم بەردانە ڕادەگرن کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، لە کێوی عێبال، و بە گەچ سواغیان دەکەیت. و لەوێ قوربانگایەک بۆ یەزدانی پەروەردگارت دروست دەکەیت، قوربانگایەک لە بەردەکان، ئاسن لەسەر ئەو دانانێیت. بەردی تەواو قوربانگایەک بۆ یەزدانی پەروەردگارت دروست دەکەیت، و قوربانی سووتاو لەسەری پێشکەش بە یەزدانی پەروەردگارت دەکەیت. و لەوێ قوربانی ڕزگاری سەردەبڕیت، دەیخۆیت، تێر دەبیت و شادمان دەبیت لەبەردەم یەزدانی خودای خۆت. و لەسەر ئەو بەردەکان هەموو ئەم یاسایە بە ڕوونی زۆرەوە دەنووسیت.

موسا و کاهینە لێڤییەکان قسەیان بۆ هەموو ئیسرائیل کرد و گوتیان: بێدەنگ بن و گوێ بگرن ئەی ئیسرائیل، لەم ڕۆژەدا ئێوە بوونەتە گەلی یەزدانی پەروەردگارتان. و گوێ دەگریت بۆ دەنگی یەزدانی خودای خۆت، و هەموو فەرمانەکانی ئەو و یاساکانی ئەو جێبەجێ دەکەیت، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێ دەدەم.

موسا لەو ڕۆژەدا فرمانی بە گەل کرد و گوتی: ئەمانە لەسەر شاخی گەریزیم دەوەستن بۆ بەرەکەتدانی گەل، دوای پەڕینەوەیان لە ڕووباری ئوردون: شیمۆن، لێڤی، یەهودا، یەساخار، یوسف و بنیامین. ئەمانەش لەسەر نەفرەتەکان لە کێوی عێبال ڕادەوەستن: ڕەئوبێن، گاد، ئاشێر، زەبولون، دان و نەفتالی.

و لێڤییەکان بە دەنگێکی بەرز وەڵام دەدەنەوە و بە هەموو ئیسرائیل دەڵێن نەفرەت لێکراوە ئەو مرۆڤەی کە دروستدەکات پەیکەرێکی هەڵکەنراو و تۆپاو، قێزەونییەک بۆ یەزدان، کاری دەستی پیشەوەران، و دایدەنێت لە شوێنێکی شاراوە، و هەموو گەل وەڵام دەدەنەوە و دەڵێن: ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەوەی کە ڕێزی باوکی یان دایکی خۆی ناگرێت، و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەوەی کە سنوورەکانی دراوسێکەی دەگۆڕێت، و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەوەی نابینا لە ڕێگادا گومڕا دەکات، و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەو کەسەی کە دادوەری نامۆ و هەتیو و بێوەژن لایدا دەدات، و هەموو گەل دەڵێن، ئاوا بێت. نەفرەت لێکراوە ئەوەی کە لەگەڵ ژنی باوکی خۆی جووت دەبێت، چونکە ئابڕووی باوکی خۆی داماڵیوە، و هەموو گەل دەڵێن: ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەوەی کە لەگەڵ هەر ئاژەڵێک جووت دەبێت، و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراوە ئەوەی کە لەگەڵ خوشکی خۆی لە باوک یان دایکی جووت دەبێتەوە. و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراو ئەو کەسەی کە لەگەڵ بووکەکەی خەوتووە، و هەموو گەل دەڵێن: با بێت. نەفرەت لێکراو ئەو کەسەی کە لەگەڵ خوشکی ژنەکەی خەوتووە، و هەموو گەل دەڵێن: با بێت. نەفرەت لێکراو ئەوەی کە بە فێڵ لە دراوسێکەی دەدات، و هەموو گەل دەڵێن: با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراوە ئەوەی کە دیاری وەردەگرێت بۆ لێدانی گیانی خوێنێکی بێتاوان، و هەموو گەل دەڵێن، با ئاوا بێت. نەفرەت لێکراوە هەموو پیاوێک کە نامێنێتەوە لە هەموو وشەکانی ئەم یاسایەدا بۆ کردنی ئەوان، و هەموو گەل دەڵێن: ئاوا بێت.

### 28

و دەبێت ئەگەر بە باشی گوێت لە دەنگی یەزدانی خودای تۆ بگرێت، بۆ پاراستن و جێبەجێکردنی هەموو ئەم فەرمانانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، ئەوا یەزدانی خودای تۆ تۆ لە سەرووی هەموو نەتەوەکانی زەوی دادەنێت، هەموو ئەم بەرەکەتانە دێنە سەر تۆ و دەتدۆزنەوە، ئەگەر بە تەواوی گوێ لە دەنگی یەزدانی پەروەردگارت بگریت. بەرەکەتدار تۆ لە شار، و بەرەکەتدار تۆ لە کێڵگە. بەرەکەتدار بن وەچەکانی سکت، و بەرهەمەکانی زەوییەکەت، و ڕانە مەڕووماڵاتەکانی گایەکانت، و مێگەلەکانی مەڕەکانت. بەرەکەتدار بن ئەمبارەکانی تۆ و پاشماوەکانی تۆ. بەرەکەتدار بیت لە هاتنەوەت، و بەرەکەتدار بیت لە چوونت.

یەزدانی پەروەردگارت دوژمنانت کە دژایەتیت کردوون بە شکاوی ڕادەستت دەکات لەبەردەمت، بە یەک ڕێگا دێنە سەرت، و بە حەوت ڕێگا هەڵدێن لەبەردەمت. یەزدان بەرەکەت دەنێرێتە سەر تۆ لە ئەمبارخانەکانتدا، و لەسەر هەموو ئەوەی دەستت بۆ درێژ دەکەیت، لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگارت پێت دەدات. یەزدان تۆ بۆ خۆی هەڵدەستێنێتەوە وەک گەلێکی پیرۆز، بەو شێوەیەی کە سوێندی بۆ باوکانت خوارد، ئەگەر گوێ لە دەنگی یەزدانی پەروەردگارت بگریت و بە هەموو ڕێگاکانیدا بڕۆیت. و هەموو نەتەوەکانی زەوی تۆ دەبینن، چونکە ناوی یەزدان بەسەر تۆدا بانگ کراوە، و لێت دەترسن. یەزدانی پەروەردگارت زۆرت دەکات بۆ چاکە لە نەوەکانی سکت، و لەسەر نەوەکانی ئاژەڵە ماڵییەکانت، و لەسەر بەرهەمەکانی زەوییەکەت، لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی بۆ باوباپیرانت خوارد بۆ دانی بە تۆ.

پەروەردگار گەنجینەی باشی خۆی، واتە ئاسمان، بۆ تۆ دەکاتەوە، تاکو باران بە زەویەکەت بدات لە کاتی خۆیدا، و هەموو کارەکانی دەستەکانت بەرەکەتدار بکات، و تۆ قەرز بە نەتەوەی زۆر دەدەیت، بەڵام خۆت قەرز ناگریت. و تۆ فەرمانڕەوایی نەتەوەی زۆر دەکەیت، بەڵام ئەوان فەرمانڕەوایی تۆ ناکەن. یەزدانی پەروەردگاری تۆ تۆ دەکاتە سەر و نەک کلک، و ئەوکات لەسەرەوە دەبیت و لەژێرەوە نابیت، ئەگەر گوێ لە دەنگی یەزدانی پەروەردگاری تۆ بگریت و هەموو ئەوەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم بیپارێزیت. نا سەرپێچی لە هەموو ئەو فەرمانانە کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، نە بۆ ڕاست و نە بۆ چەپ، بۆ ئەوەی دوای خوداوەندە دیکەکان بڕۆیت و خزمەتیان بکەیت.

و دەبێت ئەگەر گوێ نەگریت لە دەنگی یەزدانی خودای خۆت، بۆ پاراستنی هەموو فەرمانەکانی ئەو، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێ دەدەم، ئەوا هەموو ئەم نەفرەتانە دێنە سەرت و دەتگرنەوە. نەفرەت لێکراویت لە شار، و نەفرەت لێکراویت لە کێڵگە. نەفرەت کراون ئەمبارەکانی تۆ و پاشماوەکانی تۆ. نەفرەت لێکراو ئەوانەی لەدایکبوونی سکی تۆ، و بەرهەمەکانی زەوییەکەت، ڕانە گایەکانت، و مێگەلە مەڕەکانت. نەفرەت لێکراویت لە هاتنەژوورەوەتدا، و نەفرەت لێکراویت لە چوونەدەرەوەتدا.

پەروەردگار کەموکوڕی و لاوازی و لەناوچوون دەنێرێتە سەر تۆ لە هەموو ئەوەی دەستت بۆ درێژ دەکەیت، هەتا لەناوت دەبات و بە خێرایی لەناوت دەبات لەبەر کردەوە خراپەکانت، چونکە وازت لە من هێنا. یەزدان مەرگ بە تۆوە بنووسێنێت، هەتا لەو زەوییە بە تەواوی لەناوت دەبات کە تۆ دەچیتە ئەوێ بۆ میراتگرتنی. پەروەردگار لێت دەدات بە سەرلێشێواوی و تایە و لەرزە و هەوراوی و کوێرەباکوێرە و زەردی، و ڕاوت دەنێن هەتا لەناوت دەبەن. و ئاسمانی سەر سەرت دەبێتە برۆنز، و زەوی ژێر پێت دەبێتە ئاسن. با یەزدانی پەروەردگاری تۆ بارانی زەوییەکەت بکاتە تۆز، و خۆڵ لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، هەتا لەناوت دەبات، و هەتا بە خێرایی قڕت دەکات. یەزدان وا بکات تۆ تێکبشکێنرێیت لەبەردەم دوژمنانت، بە یەک ڕێگا دەچیتە سەریان، بەڵام بە حەوت ڕێگا هەڵدێیت لەبەردەمیان، و دەبیتە پەرتەوازە لە هەموو شانشینەکانی زەوی. مردووەکانتان دەبنە خۆراکی باڵندەکانی ئاسمان و دڕندەکانی زەوی، و کەس نابێت بۆ ترساندنیان. یەزدان لێت دەدات بە برینی میسری لە کورسیت، و بە گەڕوگۆڵەی کێوی، و بە خارش، بۆ ئەوەی نەتوانیت چاک بیتەوە. یەزدان تۆ لێدەدات بە شێتی و کوێری و سەرلێشێواوی مێشک. و دەستتەکان لە نیوەڕۆدا، وەک نابینایەک کە لە تاریکیدا دەستتەکات، و ڕێگاکانت سەرکەوتوو نابن، و ئەوکات ستەملێکراو دەبیت و تاڵانکراو دەبیت لە هەموو ڕۆژەکاندا، و یارمەتیدەرێک نابێت.

ژنێک دەگریت، بەڵام پیاوێکی تر دەیبێت. خانوویەک دروست دەکەیت، بەڵام تێیدا نیشتەجێ نابیت. ڕەزێک دەچێنیت، بەڵام دروێنەی ناکەیت. گوێرەکەی تۆ لەبەردەمت سەردەبڕدرێت و لێی ناخۆیت، گوێدرێژەکەت لێت دەڕفێندرێت و ناگەڕێندرێتەوە بۆت، مەڕەکانت دەدرێن بە دوژمنەکانت، و یارمەتیدەرێکت نابێت. کوڕەکانت و کچەکانت دەدرێنە نەتەوەیەکی تر، و چاوەکانت بە لاوازییەوە تەماشایان دەکەن، بەڵام دەستت هیچ ناتوانێت. بەرهەمەکانی زەوییەکەت و هەموو ماندووبوونەکانت، نەتەوەیەک دەیانخوات کە نایناسیت، و بە درێژایی هەموو ڕۆژەکان ستەملێکراو و شکاو دەبیت. و دەبیتە شێت لەبەر ئەو بینینانەی چاوەکانت کە دەیانبینیت.

یەزدان لێت دەدات بە برینێکی خراپ لەسەر ئەژنۆکان و لەسەر ساقەکان، بۆ ئەوەی نەتوانیت چاک بیتەوە لە بنی پێیەکانتەوە هەتا لوتکەت.

یەزدان ڕابەرێت تۆ و ئەو فەرمانڕەواکانەت کە لەسەر خۆت دایاندەنێیت، بۆ نەتەوەیەک کە نە تۆ و نە باوکانت نایانناسن، و لەوێ خزمەت بە خوداوەندە دیکەکان دەکەیت کە لە دار و بەردن. و لەوێ دەبیتە مەتەڵ و پەند و چیرۆک لەنێو هەموو ئەو نەتەوانەی کە یەزدان دەتباتە ئەوێ.

تۆوی زۆر دەردەهێنیت بۆ دەشتەکە، و کەم دەهێنیتە ژوورەوە، چونکە پێکوڕە دەیانخوات. ڕەزەمێو دەچێنیت و کاری تێدا دەکەیت، بەڵام شەراب ناخۆیتەوە و دڵخۆش نابیت لێی، چونکە کرم دەیانخوات. دار زەیتوون لە هەموو سنوورەکانتدا دەبن، بەڵام ڕۆن دەست ناکەیت، چونکە دار زەیتوونەکەت دەڕژێت. کوڕان و کچان دەبوونیت و نابن، چونکە لە دیلگیری دەڕۆن. هەموو دار و دارستانەکانت و بەرهەمەکانی زەوییەکەت، گەنمەشۆڕ لێیان دەخوات. ئەو نامۆیەی کە لەناو تۆدایە، بەرەو سەرەوە سەرەوە سەردەکەوێت، بەڵام تۆ بەرەو خوارەوە خوارەوە دادەبەزیت. ئەم قەرز دەدات بە تۆ، بەڵام تۆ قەرز نادەیت بە ئەم، ئەم دەبێتە سەر، بەڵام تۆ دەبیتە دم.

و هەموو ئەم نەفرەتانە دێنە سەر تۆ و ڕاوت دەنێن و دەتگرن، هەتا لەناوت دەبات و هەتا لەناوت دەبات، چونکە گوێت لە دەنگی یەزدانی پەروەردگارت نەگرت، بۆ پاراستنی فەرمانەکانی ئەو و یاساکانی کە فەرمانی پێکردیت. و نیشانەکان و پەلکەوتنەکان لە تۆ و لە تۆوەکەتدا دەبن هەتا هەتایە. لەبەر ئەوەی خزمەتی یەزدانی خودای خۆتت نەکرد بە خۆشی و دڵێکی باشدا، لەبەر زۆری هەموو شتەکان.

و خزمەت دەکەیت بە دوژمنەکانی خۆت، ئەوانەی یەزدان دەیاننێرێتە سەر تۆ، لە برسیێتی و لە تینووێتی و لە ڕووتی و لە نەمانی هەموو شتێک، و نیرێکی ئاسنین دادەنرێت لەسەر ملت، هەتا لەناوت دەبات. پەروەردگار نەتەوەیەک لە دوورەوە، لە دوایین زەوی، دەهێنێتە سەر تۆ وەک هێرشی هەڵۆیەک، نەتەوەیەک کە دەنگی ئەو نابیستیت. نەتەوەیەکی بێ‌شەرم، کە ڕێزی ڕووی پیرەمێرد ناگرێت و بەزەیی بە گەنج ناکات. و بەرهەمی ئاژەڵە ماڵییەکانت و بەرهەمی زەوییەکەت دەخواتەوە، بۆ ئەوەی دانەوێڵە، شەراب، زەیت، ڕانە مانگای گایەکانت و ڕمە مێگەلی مەڕەکانت بۆت نەهێڵێتەوە، هەتا لەناوت دەبات. و لەناوت دەبات لە شارەکانتدا، هەتا ڕووخێنرێن شووراکانی بەرز و قەڵابەندەکان کە تۆ متمانەت پێیان کردووە، لە هەموو خاکەکەتدا، و تەنگانەت پێدەگات لە شارەکانتدا کە پێیداون. و دەخۆیت بەرهەمەکانی سکت، گۆشتی کوڕەکانت و کچەکانت، ئەوەندەی پێیدراویت، لە تەنگانەکەتدا و لە تەنگژەکەتدا کە دوژمنەکەت تەنگژەت پێ دەکات.

ئەو پیاوە نەرم و ناسکە کە لەنێوتاندایە، بە چاوی خۆی چاوبەستی دەکات لە براکەی خۆی، و لە ژنەکەی کە لە باوەشیدایە، و لە ئەو منداڵانەی کە ماونەتەوە. بۆ ئەو، بۆ ئەوەی بە یەکێک لە ئەوان بدات لە گۆشتی منداڵەکانی خۆی، کە دەیخوات، لەبەر ئەوەی هیچ شتێکی بۆ نەماوەتەوە لە تەنگانەی تۆدا و لە چەوساندنەوەی تۆدا، کە دوژمنەکانی تۆ تۆیان پێ دەچەوسێننەوە لە هەموو شارەکانی تۆدا.

ئەو ئافرەتە نەرم و ناسکەی نێو ئێوە، کە پێی هەرگیز تاقیکردنەوەی ڕۆیشتن لەسەر زەوی نەکردووە بەهۆی ناسکی و نەرمییەکەی، بە چاوی بەرچاو دەڕوانێتە پیاوەکەی کە لە باوەشیدایە، و کوڕەکەی و کچەکەی. و ئەو نۆزادەی ئەو کە لە ڕێگەی ڕانەکانی ئەو هاتووەتە دەرەوە، و ئەو منداڵی ئەو کە ئەگەر لەدایک دەبێت، دەیانخوات لەبەر کەمی هەموو شتێک بە نهێنی لە تەنگانەکەتدا، و لە چەرمەسەریکەتدا، کە دوژمنەکەت تەنگانەت پێدەدات لە شارەکانتدا. ئەگەر گوێ نەگریت بۆ کردنی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە، ئەوانەی لەم کتێبەدا نووسراون، بۆ ترسان لەم ناوە ڕێزدار و سەرسوڕهێنەرە، یەزدانی پەروەردگارت. و پەروەردگار جیاوازی دەکات لە لێدانەکانی تۆ و لێدانەکانی تۆخمەکەت، لێدانە گەورە و سەرسوڕهێنەرەکان، و نەخۆشییە خراپ و بەردەوامەکان. و هەموو ئەو ئازارە خراپەی میسر کە لە ڕوویان دوورکەوتیتەوە دەگەڕێتەوە و بە تۆوە دەنووسێتەوە یەزدان هەموو نەخۆشییەک و هەموو لێدانێک کە نەنووسراوە و هەموو ئەوانەی کە لە کتێبی ئەم یاسایەدا نووسراون، بەسەر تۆدا دەهێنێت، هەتا لەناوت دەبات. و لە ژمارەیەکی کەمدا جێدەهێڵدرێن، لە جیاتی ئەوەی کە وەک ئەستێرەکانی ئاسمان بوون بە زۆری، چونکە گوێت لە دەنگی یەزدانی خودات نەگرت.

و دەبێت وەک ئەو شێوەیەی کە یەزدان دڵخۆش بوو لەسەر ئێوە بۆ باشی کردنتان و زۆرکردنتان، ئاوا یەزدان دڵخۆش دەبێت لەسەر ئێوە بۆ لەناوبردنتان، و بە خێرایی هەڵدەگیرێنەوە لەو زەوییە کە دەچنە ئەوێ بۆ میراتگرتنی. و یەزدانی خودای تۆ پەرشوبڵاوت دەکات بۆ ناو هەموو نەتەوەکان، لە کۆتاییەکی زەوییەوە هەتا کۆتاییەکەی دیکەی زەوی، و لەوێ خزمەت دەکەیت بە خوداوەندە دیکەکان، دار و بەرد، کە نە تۆ و نە باوکانت باوەڕیان پێ نەهێناوە. بەڵام لە نەتەوەکانی ئەوان پشوو نادەیتە تۆ، و وەستانێک بۆ شوێنی پێی پێت نابێت، و یەزدان لەوێ دڵێکی دیکەی یاخیبوو و چاوانی شکستخواردوو و گیانێکی داماوت پێدەدات. ژیانت هەڵواسراو دەبێت لەبەرچاوت، شەو و ڕۆژ دەترسیت و باوەڕ بە ژیانی خۆت ناکەیت. لە بەیانیدا دەڵێیت: چۆن ئێوارە دەبێت؟، و لە ئێوارەدا دەڵێیت: چۆن بەیانی دەبێت؟، لەبەر ترسی دڵت کە دەیترسێنێت، و لەبەر بینینەکانی چاوەکانت کە دەیانبینیت. و یەزدان تۆ دەگەڕێنێتەوە بۆ میسر لە کەشتیەکاندا، لە ڕێگایەدا کە من وتم، تۆ جارێکی تر زیاد ناکەیت بۆ بینینی ئەو، و فرۆشراون لەوێ بۆ دوژمنەکانی ئێوە بۆ خزمەتکاران و کەنیزەکان، و نابێت ئەوەی کڕین.

ئەمانە وشەکانی پەیمانن، کە یەزدان فەرمانی بە موسا کرد دایبمەزرێنێت بۆ کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی مۆئاب، جگە لە پەیمانەکە کە لە حۆرێب بۆیانی دامەزراند.

### 29

موسا هەموو کوڕەکانی ئیسرائیلی بانگکرد و پێی گوتن: ئێوە هەموو ئەو شتانەتان بینیوە کە یەزدان لە خاکی میسر لەبەرچاوی ئێوە کردی بە فیرعەون و خزمەتکارەکانی و هەموو خاکەکەی. ئەو تاقیکردنەوە گەورانەی کە چاوەکانی تۆ بینیویانە، ئەو نیشانە و پەرجووە گەورانەی ئەوان. یەزدانی خودا تا ئەم ڕۆژە دڵێکی تێگەیشتنتان پێ نەداوە، و چاوانی بینینتان پێ نەداوە، و گوێیانی بیستنتان پێ نەداوە. و ئێوەی بۆ چل ساڵ لە چۆڵەوانیدا برد، جلەکانتان کۆن نەبوون، و پێڵاوەکانتان لە پێیەکانتان کۆن نەبوون. نان نەخواردتان، شەراب و خواردنەوەی بەهێز نەخواردتانەوە، بۆ ئەوەی بزانن کە یەزدانی پەروەردگارتان منم. و هاتنە هەتا ئەم شوێنە، و سیهۆنی پاشای حەشبۆن و عۆگی پاشای باشان دەرچوون بۆ بەرەوپیری ئێمە لە جەنگدا. ئێمە لێیاندان و زەوییەکەیانمان لێ وەرگرت، منیش بە میرات دامە ڕەئوبێن و گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە. و پاسداری دەکەن لە جێبەجێکردنی هەموو وشەکانی ئەم پەیمانە، بۆ ئەوەی تێبگەن لە هەموو ئەوەی دەیکەن.

ئێوە هەموو ئەمڕۆ لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە ڕاوەستاون، سەرۆکەکانی ئێوە، و ئەنجومەنی پیرانی ئێوە، و دادوەرەکانی ئێوە، و ئەفسەرەکانی ئێوە، هەموو پیاوانی ئیسرائیل، ژنەکانتان و منداڵەکانتان و ئەو نامۆیەی لە ناوەڕاستی ئۆردووگاکەتاندایە، لە دارببڕەکەتانەوە هەتا ئاوهێنەرەکەتان، تێپەڕین لە پەیمانی یەزدانی خودای ئێوە و لە نەفرەتەکانی ئەو، هەرچەندە یەزدانی خودای تۆ ئەمڕۆ دایدەنێت بۆ تۆ، بۆ ئەوەی تۆ دابمەزرێنێت بۆ ئەو وەک گەلێک، و خۆی دەبێتە خودای تۆ، بەو شێوەیەی کە پێی گوتیت، و بەو شێوەیەی کە سوێندی خوارد بۆ باوباپیرانت ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب. و نەک تەنها بۆ ئێوە من ئەم پەیمانە و ئەم نەفرەتە دادەمەزرێنم، بەڵام هەروەها ئەوانەی ئەمڕۆ لێرە لەگەڵ ئێوە لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە هەن، و ئەوانەی ئەمڕۆ لێرە لەگەڵ ئێوە نین.

ئەوەی ئێوە دەزانن چۆن لە خاکی میسر نیشتەجێبووین، وەک چۆن لە ناوەڕاستی ئەو نەتەوانە تێپەڕیین کە ئێوە پێیاندا تێپەڕین. و ببینن قێزەوونییەکانی ئەوان و بتەکانی ئەوان، دار و بەرد، زیو و زێڕ، کە لای ئەوان هەیە. نەبێت کەسێک لە ئێوە هەبێت، پیاو یان ژن یان نەوە یان هۆز، کە بیری ئەو لایدابێت لە یەزدانی خودای ئێوە، ڕۆیشتبێت بۆ خزمەتکردنی خوداوەندەکانی ئەو نەتەوانە، نەبێت کەسێک لە ئێوە هەبێت کە ڕەگێک بەرەو سەرەوە دەڕوێت لە زەراوە و تاڵیدا، و دەبێت ئەگەر ئەو وشانەی ئەم نەفرەتە ببیستێت و لە دڵی خۆیدا بڵێت: پیرۆز بۆ من بووایە، چونکە لە گومڕایی دڵی خۆمدا دەڕۆم، بۆ ئەوەی گوناهبار بێگوناه لەناو نەبات. نا، خودا نایەوێت بەزەیی بێت بۆ ئەو، بەڵکو ئەوسا تووڕەیی یەزدان و ئیرەیی ئەو داگیرساندرێت لە پیاوە ئەوە، و هەموو نەفرەتەکانی پەیمانە ئەمە، ئەوانەی لە کتێبە ئەمە نووسراون، بنووسرێن لە ئەو، و یەزدان ناوی ئەو بسڕێتەوە لە ژێر ئاسمان. و پەروەردگار ئەو جیا دەکاتەوە بۆ خراپەکان لە هەموو کوڕانی ئیسرائیل، بەپێی هەموو نەفرەتەکانی پەیمانەکە کە نووسراون لە کتێبی ئەم یاساییە.

و نەوەی تر، کوڕانی ئێوە، کە لەدوای ئێوە هەڵدەستنەوە، و بیانییەکە کە لە زەوییەکی دوورەوە دێت، دەڵێن و لێدانەکانی ئەو زەوییە و نەخۆشییەکانی دەبینن، ئەوانەی یەزدان بەسەریدا ناردوون. خودایی و خوێی سووتاو، هەموو زەوییەکەی ناچێنرێت، نە هەڵدێت، نە هیچ سەوزاییەک لەسەری سەرناکەوێت. وەک چۆن سەدۆم و عەمۆرا، ئەدەما و چەبۆیم وێران کران، کە یەزدان لە تووڕەیی و هەڵچوون وێرانی کردن. و هەموو نەتەوەکان دەڵێن: بۆچی یەزدان ئاوای بەم زەوییە کرد؟ ئەم تووڕەیی هەڵچوونە گەورەیە چییە؟ و دەڵێن کە جێیان هێشت پەیمانی یەزدانی خودای باوکانیان، ئەو پەیمانەی کە لەگەڵ باوکانیان بەستی، کاتێک ئەوانی لە خاکی میسر دەرهێنا، و ڕۆیشتن و خزمەتی خوداوەندە دیکەکانیان کرد، ئەوانەی کە نەیانزانین و نە دابەشی کردن بۆیان. و یەزدان بە تووڕەیی لەسەر ئەو زەوییە توڕە بوو، بۆ هێنانی هەموو ئەو نەفرەتانەی کە لە کتێبی ئەم یاسایەدا نووسراون لەسەری. و یەزدان ئەوانی لە زەوییەکەیان دەرهێنا لە تووڕەیی و هەڵچوون و هێرسێکی گەورەی زۆردا، و ئەوانی بۆ زەوییەکی دیکە دەرکرد وەک ئێستا.

شتە شاراوەکان بۆ یەزدان خودای ئێمەن، بەڵام ئاشکراکان بۆ ئێمە و منداڵەکانمانن بۆ هەتاهەتایە، بۆ جێبەجێکردنی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە. شتە شاراوەکان بۆ یەزدان خودای ئێمەن، بەڵام ئاشکراکان بۆ ئێمە و بۆ منداڵەکانمان بۆ هەتاهەتایەن، بۆ ئەوەی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەین.

### 30

و دەبێت کاتێک هەموو ئەم وشانە دێنە سەر تۆ، ئەو بەرەکەت و ئەو نەفرەتە کە من لەبەردەمت داناوە؛ و وەریدەگریتە ناو دڵت لەناو هەموو ئەو نەتەوانەی کە یەزدان لەوێ پەرتەوازەت دەکات، و بگەڕێیتەوە بۆ لای یەزدانی پەروەردگاری خۆت، و گوێ بگریت بۆ دەنگی ئەو بەپێی هەموو ئەوەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، لە هەموو دڵتەوە و لە هەموو گیانتەوە. یەزدان گوناهەکانت چاک دەکاتەوە و بەزەییت پێدا دێتەوە، دیسانەوە لە هەموو ئەو نەتەوانە کۆت دەکاتەوە کە یەزدان لەوێ پەرتەوازەی کردیت. ئەگەر پەرتەوازەبوونی تۆ لە کۆتایی ئاسمانەوە هەتا کۆتایی ئاسمان بێت، لەوێوە یەزدانی پەروەردگاری تۆ کۆت دەکاتەوە، و لەوێوە یەزدانی پەروەردگاری تۆ دەتگرێتەوە. و خودای تۆ لەوێوە تۆ دەهێنێتە ناو ئەو زەوییەی کە باوکانت میراتیان بردووە، و تۆ میراتی دەبەیت، و چاکەت لەگەڵ دەکات، و تۆ زیاتر دەکات لە باوکانت. یەزدان دڵی تۆ و دڵی تۆخمی تۆ پاک دەکاتەوە، بۆ خۆشەویستنی یەزدانی پەروەردگاری تۆ لە هەموو دڵتەوە و لە هەموو گیانتەوە، بۆ ئەوەی تۆ بژیت.

و یەزدانی پەروەردگارت ئەم نەفرەتانە دەداتە سەر دوژمنەکانت و سەر ڕقلێبووەکانت، ئەوانەی ڕاویان نایت. و تۆ دەگەڕێیتەوە و گوێ لە دەنگی یەزدانی خوداکەت دەگریت، و فەرمانەکانی ئەو جێبەجێ دەکەیت، هەموو ئەوانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێ دەدەم. یەزدانی پەروەردگارت داوای خێرت بۆ دەکات لە هەموو کارێکی دەستەکانت، لە نەوەی سکتدا، لە نەوەی ئاژەڵە ماڵییەکانتدا، و لە بەرهەمی زەوییەکەتدا، چونکە یەزدانی پەروەردگارت دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی شادمان بێت بەسەرتدا بۆ شتە چاکەکان، هەروەک چۆن شادمان بوو بەسەر باوباپیرانتدا. ئەگەر تۆ گوێ لە دەنگی یەزدانی خودای خۆت بگریت، بۆ پاراستنی فەرمانەکانی ئەو و یاساکانی ئەو و حوکمەکانی ئەو کە لە کتێبی ئەم یاسایەدا نووسراون، ئەگەر تۆ بە هەموو دڵت و بە هەموو گیانت بگەڕێیتەوە بۆ لای یەزدانی خودای خۆت. چونکە ئەم فەرمانەی کە من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، نە زۆر قورسە و نە لە تۆ دوورە. لە ئاسمانی سەرەوە نییە، کە بڵێت: کێ بۆ ئێمە دەچێتە سەرەوە بۆ ئاسمان و بۆمان دەیهێنێتەوە، و کاتێک گوێمان لێی بوو جێبەجێی دەکەین؟ نە لە ئەوبەری دەریا نییە، کە دەڵێت: کێ بۆ ئێمە دەپەڕێتەوە بۆ ئەوبەری دەریا و بۆمان دەیهێنێتەوە، و بۆمان بیستراوی دەکات، و ئێمە جێبەجێی دەکەین؟ وشەکە زۆر نزیکی تۆیە لە دەمتدا، و لە دڵتدا، و لە دەستەکانتدا بۆ ئەوەی ئەوە بکەیت.

ببینە، من ئەمڕۆ ژیان و مردن، چاکە و خراپەم لەبەردەمت داناوە. ئەگەر گوێ لە فەرمانەکانی یەزدانی خودای خۆت بگریت، ئەوانەی من ئەمڕۆ فەرمانت پێدەدەم، بۆ خۆشەویستنی یەزدانی خودای خۆت، بۆ ڕۆیشتن لە هەموو ڕێگاکانی ئەو، و بۆ پاراستنی یاساکانی ئەو و حوکمەکانی ئەو، ئەوا ئێوە دەژین و زۆر دەبن، و یەزدانی خودای تۆ بەرەکەتدارت دەکات لە هەموو ئەو خاکەدا کە دەچیتە ناوی بۆ میراتگرتنی. و ئەگەر دڵی تۆ دوور بکەوێتەوە و گوێ نەگریت، و گومڕاو بیت و کڕنۆش ببەیت بۆ خوداوەندەکانی دیکە و خزمەتیان بکەیت، ڕادەگەیەنم بۆ تۆ ئەمڕۆ، کە لەناودەچن، و درێژە ژیان ناکەن لەسەر ئەو زەوییە، کە ئێوە لە ڕووباری ئوردون دەپەڕنەوە بۆ ئەوێ تا میراتی ببەن.

شایەتی دەدەم بۆ ئێوە ئەمڕۆ، ئاسمان و زەوی، ژیان و مردنم خستووەتە بەردەمتان، بەرەکەت و نەفرەت. هەڵبژێرە ژیان، بۆ ئەوەی بژیت تۆ و نەوەکانت. بۆ خۆشویستنی یەزدانی خودات، گوێگرتن لە دەنگی ئەو، و گرتن بە ئەو، چونکە ئەمە ژیانی تۆیە و درێژی ڕۆژانی تۆیە، بۆ نیشتەجێبوون لەسەر ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی خوارد بۆ باوکانت ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب بۆ دانی پێیان.

### 31

موسا تەواوکردنی قسەکردنی هەموو ئەم وشانە بۆ هەموو کوڕانی ئیسرائیل. و گوتی بۆ ئەوان: من ئەمڕۆ سەد و بیست ساڵمە، ئیتر ناتوانم بچمەوە و بێمەدەرەوە، بەڵام یەزدان پێی فەرمووم: تۆ لەم ئوردونە ناپەڕیتەوە. یەزدانی پەروەردگارت کە لەپێشتەوە دەڕوات، ئەو نەتەوانە لەبەردەمت لەناودەبات، و تۆ میراتگری ئەوان دەبیت، هەروەها یەشوع لەپێشتەوە دەڕوات، هەروەک یەزدان فەرمووی. و یەزدانی پەروەردگارت ئەوە بە ئەوان دەکات، وەک چۆن بە سیحۆن و عۆگ، دوو پاشای ئەمۆرییەکان کردی، ئەوانەی لەوبەری ڕووباری ئوردون بوون، و بە زەوییەکەیان، وەک چۆن بە تەواوی لەناویبردن. و پەروەردگار ئەوانی ڕادەستی ئێوە کرد، و ئێوە بۆ ئەوان دەکەن، وەک فەرمانم پێ دان. ئازابە و بەهێز بە، مەترسە، نە ترسنۆک بە، نە تۆقیو مەبە لە ڕوویان، چونکە یەزدانی پەروەردگاری تۆ کە پێشتان دەکەوێت لەگەڵتاندایە، نە وازت لێدەهێنێت و نە بەجێت دەهێڵێت. و موسا بانگی یەشوعی کرد، و لەبەردەم هەموو ئیسرائیل پێی گوت: پیاو بە و بەهێز بە، چونکە تۆ لەپێش ئەم گەلە دەچیتە ژوورەوە بۆ ناو ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی بۆ باوکانی ئێوە خوارد کە بیداتە ئەوان، و تۆ وەک میرات دەیدەیت بە ئەوان. و یەزدان کە لەگەڵ تۆدا دەڕوات، بەجێت ناهێڵێت و وازت لێ ناهێنێت، مەترسە و ترسنۆک مەبە.

موسا وشەکانی ئەم یاسایەی نووسی بۆ ناو کتێبێک، و دای بە کاهینەکان کە کوڕانی لێڤین، ئەوانەی سندووقی پەیمانی یەزدان هەڵدەگرن، و بە پیرانی کوڕانی ئیسرائیل.

و موسا لەو ڕۆژەدا فەرمانی پێدان و گوتی، دوای حەوت ساڵ لە کاتی ساڵی ئازادکردن لە جەژنی چادرەکان، لە کاتی کۆبوونەوەی هەموو ئیسرائیل بۆ دیتن لەبەردەم یەزدانی خودای ئێوە لەو شوێنەی کە یەزدان هەڵیدەبژێرێت، ئێوە ئەم یاساە دەخوێننەوە لەبەردەم هەموو ئیسرائیل بۆ گوێچکەکانیان. کۆکردنەوەی گەل، پیاوان و ئافرەتان و منداڵان و نامۆکە لە شارەکانی ئێوە، بۆ ئەوەی ببیستن و بۆ ئەوەی فێربن لە ترسانی یەزدانی پەروەردگاری ئێوە، و دەبیستن بۆ کردنی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە. و کوڕەکانیان کە نازانن، دەبیستن و فێردەبن بۆ ترسان لە یەزدانی پەروەردگاری تۆ، هەموو ئەو ڕۆژانەی کە ئەوان دەژین لەسەر زەوی، ئەو زەوییەی کە ئێوە لە ڕووباری ئوردونەوە دەپەڕنەوە بۆ ئەوێ تا میراتی ببەن.

یەزدان بە موسای فەرموو: ئەوەتا ڕۆژەکانی مردنت نزیک بوونەتەوە، یەشوع بانگ بکە، و لەلای دەرگای چادری شایەتی بوەستن، منیش فەرمانی پێ دەدەم. موسا و یەشوع ڕۆیشتن بۆ ناو چادری شایەتی و لەلای دەرگاکەی وەستان. یەزدان لە هەورێکدا هاتە خوارەوە و لەلای دەرگای چادری شایەتی ڕاوەستا، کۆڵەکەی هەورەکەش لەلای دەرگای چادری شایەتی ڕاوەستا. و یەزدان بە موسای فەرموو: ئەوەتا تۆ لەگەڵ باوکانت دەنووی، و ئەم گەلە هەڵدەستێت و لەشفرۆشی دەکات بەدوای خوداوەندە بێگانەکانی ئەو زەوییەدا کە دەچێتە ناوی، و منیان بەجێدەهێڵن و پەیمانەکەم دەشکێنن کە لەگەڵیاندا بەستم. و من تووڕە دەبم بە تووڕەیی بۆ ناو ئەوان لەو ڕۆژەدا، و جێیان دەهێڵم، و ڕوومی لێیان دەگەڕێنمەوە، و دەبێتە خواردن، و خراپەی زۆر و تەنگانە دۆزییانەوە، و لەو ڕۆژەدا دەڵێن: لەبەرئەوەی یەزدانی خودای من لەگەڵم نییە، ئەم خراپانەم دۆزییەوە. من و بە وەرگێڕانەوە دەوەرگێڕمەوە ڕووی خۆم لە ئەوان لە ئەو ڕۆژەدا، لەبەر هەموو ئەو خراپانەی کە ئەوان کردیان، چونکە ئەوان ڕوویان کردەوە بۆ لای خوداوەندە بیانییەکان.

ئێستا وشەکانی ئەم گۆرانییە بنووسن و فێری کوڕانی ئیسرائیلی بکەن، و لە دەمیان دایبنێن، بۆ ئەوەی ئەم گۆرانییە لەبەردەمم شایەتی بدات لەنێو کوڕانی ئیسرائیل. چونکە من دەیانهێنمە ناو ئەو زەوییە باشە، کە سوێندم خوارد بۆ باوکانیان، بۆ ئەوەی پێیان بدەم زەوییەک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، و دەخۆن و تێر دەبن و سەریان پڕ دەبێت، و دەگەڕێنەوە بۆ لای خوداوەندە بێگانەکان و خزمەتیان دەکەن، و تووڕەم دەکەن و پەیمانەکەی من دەشکێنن. ئەم گۆرانییە جێگرەوە دەبێت و بەپێی ڕوویان شایەتی دەدات، چونکە لەبیرناکرێت لە دەمی ئەوان و لە دەمی نەوەکانیان. من دەزانم خراپەکەیان چییە، ئەوەی ئەمڕۆ لێرە دەیکەن، پێش ئەوەی من ئەوان بهێنمە ناو ئەو خاکە باشەی کە سوێندم بۆ باوباپیرانیان خوارد.

و موسا ئەو گۆرانییەی لەو ڕۆژەدا نووسی، و ئەوی فێری کوڕانی ئیسرائیل کرد. و فەرمانی دا بە یەشوع و گوتی: بەهێز بە و پتەو بە، چونکە تۆ کوڕانی ئیسرائیل دەهێنیتە ناو ئەو زەوییەی کە یەزدان سوێندی بۆیان خوارد، و خۆی لەگەڵت دەبێت.

کاتێک موسا نووسینی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە لە کتێبێکدا تەواو کرد هەتا کۆتایی و فەرمانی دا بە لێڤییەکان، ئەوانەی سندوقی پەیمانی یەزدان هەڵدەگرن، و فەرمووی: کاتێک پەڕتووکی ئەم یاسایە دەگرن، دەیانخەنە لای سندووقی پەیمانی یەزدانی پەروەردگارتان، و لەوێ دەبێتە شایەتییەک لەسەر ئێوە. چونکە من دەزانم هەڵچوونەکەت و ملە ڕەقەکەت، هێشتا کە من لەگەڵتاندا زیندوو بووم ئەمڕۆ ئێوە یاخی بوون بەرامبەر بە خودا، ئایا دوای مردنی منیش نا؟ کۆبکەنەوە بۆ لای من سەرکردەکانی هۆزەکانی ئێوە، و پیرانی ئێوە، و دادوەرەکانی ئێوە، و نووسەرەکانی ئێوە، بۆ ئەوەی قسە بکەم لە گوێچکەکانیاندا هەموو ئەم وشانە، و شایەتی بدەم لەسەریان ئاسمان و زەوی. من دەزانم کە دوای مردنم بە یاخیبوون یاخی دەبن و لای دەدەن لەو ڕێگایەی کە فەرمانم پێکردن، و خراپەکان لە دوایین ڕۆژەکاندا ڕووبەڕووتان دەبنەوە، چونکە خراپە دەکەن لەبەردەم یەزدان و ئەو تووڕە دەکەن بە کارەکانی دەستەکانتان.

و موسا وشەکانی ئەم گۆرانییەی لە گوێچکەکانی هەموو کۆمەڵدا قسە کرد تا کۆتایی.

### 32

ئاگاداربە ئەی ئاسمان و قسە دەکەم، و با زەوی گوێ لە قسەکانی دەمی من بگرێت. با چاوەڕوان بکرێت وەک باران قسەی من، و با دابەزێت وەک شەونم وشەکانی من، وەک بارانێک لەسەر گیا، و وەک بەفرباران لەسەر گیا. چونکە ناوی یەزدانم بانگکرد، گەورەیی بدەن بە خودای ئێمە. خوا، ڕاستن کارەکانی ئەو، و هەموو ڕێگاکانی ئەو حوکمن، خوایەکی دڵسۆزە، و ناڕەوایی تێدا نییە، ڕاستودروست و پیرۆزە پەروەردگار. گوناهیان کرد، نەک بۆ ئەو منداڵانی سەرزەنشتکراو، نەوەیەکی خوار و پێچاو. ئەمانە بۆ یەزدان دەگەڕێننەوە؟ ئاوا گەلێکی گێل و نەک دانا؟ ئایا ئەو خۆی باوکی تۆ نییە کە بەدەستی هێنایت و دروستی کردیت و شێوەی پێدایت؟ بیر بکەرەوە لە ڕۆژەکانی سەردەمی کۆن، تێبگە لە ساڵەکانی نەوەکان. بپرسە لە باوکت و ڕایدەگەیەنێت، لە پیرانت و پێت دەڵێن.

کاتێک خودای هەرەبەرز نەتەوەکانی دابەش کرد، وەک چۆن کوڕانی ئادەمی پەرتەوازە کرد، سنوورەکانی نەتەوەکانی بەپێی ژمارەی فریشتەکانی خودا دامەزراند. و یاقوب بووە بەشی یەزدان، گەلی ئەو، ئیسرائیل بەشە پێوراوەکەی میراتی ئەو. ئەو پاراستی لە چۆڵەوانیدا، لە تینووی گەرمای سووتێنەردا، لە زەوییەکی بێ ئاودا. دەوری دا و فێری کرد، و پاراستی وەک گڵۆپکی چاو. وەک هەڵۆ کە هێلانەی خۆی دادەپۆشێت و لەسەر بەچکە باڵندەکانی خۆی پەرۆشە، باڵەکانی خۆی کردەوە و ئەوانی وەرگرت، و لەسەر پشتی خۆی هەڵیگرتن. یەزدان بە تەنها ئەوانی بەڕێوە دەبرد، هیچ خودایەکی بێگانە لەگەڵیان نەبوو. ئەو هێنایە سەرەوەیان لەسەر هێزی زەوی، خواردنی دان بە بەرهەمەکانی کێڵگەکان، هەنگوینیان مژی لە بەردەوە، و ڕۆنیان لە بەردی ڕەقەوە. کەرەی گایان و شیری مەڕان، لەگەڵ چەوری بەرخان و بەرانان، کوڕانی گایان و گیسکان، لەگەڵ چەوری گورچیلەکانی گەنم، و خوێنی ترێ، شەرابی خواردەوە. یەعقوب خواردی و تێر بوو، ئەوەی خۆشەویست شەق دا، قەڵەو بوو، ئەستوور بوو، فراوان بوو، ئینجا بەجێی هێشت ئەو خودایەی کە دروستی کردبوو، و لە خودای ڕزگارکەری خۆی دوور کەوتەوە.

ئەوان منیان تووڕە کرد بە بێگانەکان، بە قێزەوونییەکانیان منیان تاڵ کرد. ئەوان قوربانییان کرد بۆ ڕۆحە پیسەکان و نەک بۆ خودا، بۆ خوداوەندەکان کە نەیانزانین، نوێ و تازە هاتوون، ئەوانەی کە باوکانیان نەیانزانی. خودای ئەوەی لەدایک بوویت بەجێت هێشت، و بیرت چوو لە خودای ئەوەی پەروەردەت دەکات.

و یەزدان بینی، و ئیرەیی برد، و بە هۆی تووڕەیی لە کوڕان و کچانی هەستا. و گوتی، ڕوومەت دەگەڕێنمەوە لە ئەوان و نیشانیان دەدەم چی لە ڕۆژانی دواییدا بەسەریان دێت، چونکە نەوەیەکی خواروخێچکراون، کوڕانێک کە باوەڕیان تێدا نییە.

ئەوان پڕ بە ئیرەییان کردم لەسەر ئەوەی خودا نییە، پڕیان کردم من لە بتەکانیان، و من پڕ بە ئیرەیی دەکەم ئەوان لەسەر ئەوەی نەتەوە نییە، لەسەر نەتەوەیەکی گێل پڕ بە تووڕەیی دەکەم ئەوان. چونکە ئاگر لە تووڕەیی من گیراوەتەوە، دەسووتێت هەتا جیهانی مردووان لە خوارەوە، دەخوات زەوی و بەرهەمەکانی، دەسووتێنێت بناغەکانی چیاکان. کۆیان دەکەمەوە لەسەر ئەوان خراپەکان، و تیرەکانم بەکاردەهێنم لە جەنگکردن لە دژیان. بە برسیێتی لاواز دەبن و بە خواردنی باڵندەکان، و شڵەژانی پشتی چارەنەکراو، ددانی دڕندەکان دەنێرمە سەریان، لەگەڵ تووڕەیی ئەوانەی کە لەسەر زەوی ڕایاندەکێشن. لە دەرەوە شمشێر منداڵیان لێ دەبڕێت، و لە ئەمبارەکانەوە ترسێک دێت، گەنجێک لەگەڵ کچێکی پاکیزە، شیرەخۆرێک لەگەڵ پیرەمێردێکی تەمەن دەرکەوتوو. من گوتم، پەرتەوازەیان دەکەم، یادەوەریی ئەوانیش لەنێو مرۆڤان ڕادەگرم. ئەگەر نەبێت لە ڕێگەی تووڕەیی دوژمنان، بۆ ئەوەی درێژە پێنەدەن، بۆ ئەوەی دژبەران پێکەوە هێرش نەکەن، نەوەک بڵێن: دەستی بەرزی ئێمە، نەک یەزدان، هەموو ئەمانەی کرد.

نەتەوەیەک ڕاوێژی لەدەستداوە، و زانیاری لەناو ئەواندا نییە. تێیان نەگەیشت کە تێبگەن، با ئەمانە وەربگرن بۆ کاتی داهاتوو. چۆن یەکێک دوای هەزارێک دەکەوێت، و دووان دەیان هەزار دەجوڵێنن، ئەگەر خودا ئەوانی نەفرۆشتبێت، و یەزدان ڕادەستی نەکردبێتن؟ چونکە خودایانی ئەوان وەک خودای ئێمە نین، بەڵام دوژمنانی ئێمە گێلن. لە مێوی سەدۆمەوە مێوەکەیان، و لقەکەیان لە گۆمۆراوەیە. ترێیەکەیان ترێیەی زەراوەیە، هێشووەکە تاڵییە بۆیان. تووڕەیی مارەکان شەرابی ئەوانە، و تووڕەیی ماری ژەهراوییەکان چارەسەرنەکراوە. نەک ئەوەتا ئەمانە لای من کۆکراونەتەوە و لە گەنجینەکانی من مۆرکراون؟ لە ڕۆژی تۆڵەسەندنەوە دەدەمەوە، کاتێک پێیان دەخلیسکێت، چونکە ڕۆژی لەناوچوونیان نزیکە، و ئامادەیە بۆ ئێوە. چونکە یەزدان دادوەری گەلەکەی خۆی دەکات، و لەسەر کۆیلەکانی خۆی دڵنەوایی دەبێتەوە، لەبەر ئەوەی بینی کە لاواز کراون، شکستیان خواردووە لە هێنانەسەر، و ماندوون. و پەروەردگار گوتی: کوا ئەو خوداوەندانەیان کە پشتیان پێ بەستبوون؟ ئەوانەی کە پیوی قوربانییەکانی ئەوان دەخواردن و شەرابی ڕژاوەکانی ئەوانتان دەخواردەوە؟ با هەستن و یارمەتیتان بدەن و ببنە پارێزەرانتان. ببینن ببینن کە من مەم، و هیچ خودایەک نییە جگە لە من، من دەکوژم و ژیان دەبەخشم، لێدەدەم و من چاک دەکەمەوە، و کەس نییە کە دەرباز بکات لە دەستەکانی من. چونکە دەستم بەرەو ئاسمان بەرز دەکەمەوە، و سوێند دەخۆم بە دەستی چونکە شمشێرەکەم وەک بروسکە دەتیژم، و دەستم دادوەری دەگرێت، و سزا بە دوژمنەکان دەدەمەوە، و بەوانەی ڕقیان لێم دەبێتەوە دەدەمەوە. من تیرەکانم بە خوێن سەرخۆش دەکەم، و شمشێرەکەم گۆشت دەخوات لە خوێنی برینداران و دیلگیری، لە سەری سەرۆکانی دوژمنان.

شادمان بن ئەی ئاسمانەکان لەگەڵ ئەودا، و با هەموو نێردراوانی خودا کڕنۆشی بۆ ببەن، شادمان بن ئەی نەتەوەکان لەگەڵ گەلی ئەودا، و با هەموو کوڕانی خودا بەهێزی پێ ببەخشن، چونکە خوێنی کوڕانی ئەو تۆڵەی دەکرێتەوە، و تۆڵە دەکاتەوە و سزا دەداتەوە بە دوژمنەکان، و بۆ ئەوانەی ڕقیان لێیەتی سزا دەداتەوە، و یەزدان زەوی گەلەکەی خۆی پاک دەکاتەوە.

موسا ئەو سروودەی لەو ڕۆژەدا نووسی و فێری کوڕانی ئیسرائیلی کرد، موسا هاتە ژوورەوە و هەموو وشەکانی ئەم یاسایەی بۆ گوێی گەل ڕاگەیاند، خۆی و یەشوعی کوڕی نون. و موسا قسەکردنی لەگەڵ هەموو ئیسرائیل تەواو کرد. و بۆ ئەوانی گوت، سەرنجتان بدەن بە دڵەوە لەسەر هەموو ئەم وشانە، کە من ئەمڕۆ شایەتییان لەسەر دەدەم بۆ ئێوە، کە فەرمانی پێ بدەن کوڕەکانتان، بۆ پاراستن و جێبەجێکردنی هەموو وشەکانی ئەم یاسایە. چونکە ئەمە وشەیەکی بەتاڵ نییە بۆ ئێوە، بەڵکو ئەمە ژیانی ئێوەیە، و لەبەر ئەم وشەیە تەمەن درێژ دەبن لەسەر ئەو زەوییەی کە ئێوە لە ڕووباری ئوردونەوە دەپەڕنەوە بۆ ئەوێ تا میراتی ببەن. و یەزدان لەم ڕۆژەدا بە موسای فەرموو و گوتی، بڕۆ سەرەوە بۆ ناو کێوی ئەباریم، ئەم کێوەی نابۆ کە لە زەوی مۆئاب لە بەرامبەر ئەریحایە، و سەیری زەوی کەنعان بکە، کە من دەیدەم بە کوڕانی ئیسرائیل. و بمرە لە کێوەکەدا کە تۆ سەردەکەویت بۆی لەوێ، و بزانرێیتەوە بۆ گەلەکەت، هەروەک چۆن هارونی براکەت مرد لە کێوی هۆردا و زیادکرا بۆ گەلەکەی. لەبەر ئەوەی ئێوە نەگوێڕانتان بە قسەکەم لەنێو کوڕانی ئیسرائیل لەسەر ئاوی ناکۆکی قادێش لە چۆڵەوانی سین، چونکە پیرۆزتان نەکردم لەنێو کوڕانی ئیسرائیل. لە بەرامبەردا ئەو زەوییە دەبینیت، بەڵام لەوێ ناچیتە ژوورەوە.

### 33

و ئەمە ئەو بەرەکەتە کە موسای پیاوی خودا کوڕانی ئیسرائیلی پێ بەرەکەتدار کرد پێش مردنی خۆی. و گوتی: یەزدان لە سینا هاتووە و لە سێعیر بۆ ئێمە دەرکەوتووە و لە چیای فاران بە پەلە هاتووە، لەگەڵ هەزاران قادێش، فریشتەکان لە دەستی ڕاستی ئەو لەگەڵیدان. و بەخشی گەلەکەی خۆی، هەموو ئەوانەی پیرۆزکراون لەژێر دەستەکانی تۆدا، ئەمانەش لەژێر تۆدان، و لە وشەکانی ئەو وەریگرت. ئەو یاسایەی کە موسا فەرمانی پێکردین، میراتی کۆبوونەوەکانی یاقوبە. و لە خۆشەویستراودا فەرمانڕەوا دەبێت، کاتێک فەرمانڕەوایانی گەلان لەگەڵ هۆزەکانی ئیسرائیل پێکەوە کۆدەبنەوە. با ڕەئوبێن بژیێت و نەمرێت، و لە ژمارەدا زۆر بێت.

و ئەمە یەهودایە، گوێ بگرە ئەی یەزدان لە دەنگی یەهودا، و بێ بۆ ناو گەلەکەی، دەستەکانی جیاوازی بۆ دەکەن، و تۆ یارمەتیدەر لە دوژمنەکانی دەبیت.

و بە لێڤی گوت، نیشانە ڕوونەکانی ئەو و ڕاستی ئەو بدەن بە پیاوە پیرۆزەکە، کە تاقییان کردەوە لە تاقیکردنەوەدا، جنێویان پێکرد لەسەر ئاوی ناکۆکی. ئەوەی بە باوک و دایکی دەڵێت، من تۆم نەبینیوە، و براکانی خۆی نەناسی، و کوڕەکانی خۆی نکۆڵی کردن، ئەو وشەکانی تۆی پاراست، و پەیمانی تۆی پارێزی کرد. ئەوان یاساکانت بۆ یەعقوب ڕادەگەیەنن، و شەریعەتت بۆ ئیسرائیل، بخووریان لە تووڕەییت بەردەوام لەسەر قوربانگاکەت دادەنێت. بەرەکەتدار بکە پەروەردگار هێزی ئەو، و کارەکانی دەستەکانی وەربگرە، کەمەری دوژمنانی کە لە دژی هەستاوەتەوە بشکێنە، و ئەوانەی ڕقیان لێی دەبێتەوە با هەڵنەستنەوە. و بۆ بنیامین گوتی: خۆشەویستراوی یەزدان بە متمانەوە نیشتەجێ دەبێت، و خودا هەموو ڕۆژەکان سێبەری بەسەریدا دەکات، و لەنێوان شانەکانی پشووی پێدا.

و بۆ یوسف گوتی، لە بەرەکەتی یەزدانەوە زەوییەکەی ئەو، لە وەرزەکانی ئاسمان و شەونم، و لە قووڵاییەکانی کانیاوەکانەوە لە خوارەوە، و بەپێی وەرزی بەرهەمەکان و ڕێگاکانی خۆر، و لە کۆبوونەوەکانی مانگەکان، لە لووتکەی چیاکانەوە لە سەرەتاوە، و لە لووتکەی گردە هەمیشەییەکانەوە، و بەپێی کاتی پڕبوونی زەوی، و ئەوانەی پەسەندکراون بۆ ئەوەی لە دەوەنەکەدا بینرا، با بێنە سەر سەری یوسف، و لەسەر لووتکەی ئەوەی لەنێو براکانیدا شکۆدارکرا. جوانی یەکەم‌زای گای نێر جوانی ئەوە، قۆچەکانی وەک قۆچەکانی یەک‌شاخن، بەوان نەتەوەکان لێدەدات پێکەوە هەتا کۆتایی زەوی، ئەمانە دە‌هەزارەکانی ئەفرایمن، و ئەمانە هەزارەکانی مەنەشەن. و بۆ زەبولون وتی: شادمان بە زەبولون لە دەرچوونی تۆ، و یەساخار لە چادرەکانی ئەو. نەتەوەکان لەناودەیانبەن، و لەوێ بانگ دەکەن، و لەوێ قوربانی ڕاستودروستی دەکەن، چونکە سامانی دەریا شیرت دەدات، و بازرگانی کەناراوی نیشتەجێبووان.

و بۆ گاد وتی: بەرەکەتدارە ئەوەی گاد فراوان دەکات، وەک شێر پشووی دا، دوای ئەوەی باڵ و فەرمانڕەوای تێکشکاند. و یەکەمین بەرهەمەکانی خۆی بینی، چونکە لەوێ زەوی فەرمانڕەوایان دابەش کرا کە لەگەڵ سەرکردەکانی گەلان کۆببوونەوە، یەزدان ڕاستودروستی کرد و حوکمی خۆی لەگەڵ ئیسرائیل.

و بۆ دان وتی: دان بەچکەی شێرێکە، و لە باشانەوە دەرپەڕێتەوە. و بۆ نەفتالی وتی: نەفتالی پڕە لە شتە پەسەندکراوەکان، و با پڕ بکرێت لە بەرەکەتی یەزدان، دەریا و باشوور بە میرات دەگرێت. و بۆ ئاشێر وتی: بەرەکەتدار لە منداڵان ئاشێر، و دەبێت پەسەندکراو لەلای براکانی، پێی لە ڕۆن نوقم دەکات. ئاسن و بڕۆنز پێڵاوەکەی ئەو دەبێت، وەک ڕۆژەکانی تۆ هێزی تۆ دەبێت.

هیچ نییە وەک خودای خۆشەویستراو، ئەوەی بەسەر ئاسماندا دەڕوات وەک یارمەتیدەرت، و شکۆدارە لە ئاسۆیی. خودا لە سەرەتاوە دادەتپۆشێت، و لەژێر هێزی باڵە هەتاهەتاییەکانی، و دوژمنەکەت لەبەردەمت دەردەدات، پێی دەڵێت: لەناوبچە. و ئیسرائیل بە متمانەوە تەنها دەنیشێتەوە لەسەر زەوی یەعقوب، لەسەر دانەوێڵە و شەراب، و ئاسمان بۆ تۆ هەوری شەونمە. خۆشحاڵیت تۆ ئیسرائیل، کێ هاوشێوەی تۆیە، گەلێک کە لەلایەن یەزدانەوە ڕزگاری کراوە؟ یارمەتیدەرەکەت دەتپارێزێت، و شمشێر شانازی تۆیە، و دوژمنانەکانت درۆت لەگەڵ دەکەن، و تۆ لەسەر ملیان پێ دەنێیت.

### 34

موسا لە عەراڤۆسی مۆئاڤەوە سەرکەوتە سەر کێوی نەڤاو، بۆ سەر لووتکەی فەسگا، کە بەرامبەر ئەریحایە، و یەزدان هەموو خاکی گلعادی پیشان دا، هەتا دان. و هەموو زەوی نەفتالی، و هەموو زەوی ئەفرایم و مەنەسا، و هەموو زەوی یەهودا هەتا دەریای دوورەوە و چۆڵەوانی، و ناوچە دەوروبەرەکانی ئەریحا، شاری دار خورماکان تا زۆعەر. یەزدان بە موسای فەرموو: ئەمە ئەو زەوییەیە کە سوێندم بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقوب خوارد و گوتم: بە نەوەکانتان دەیدەم. پیشانم دایت بە چاوەکانت، بەڵام تۆ ناچیتە ناوی.

و موسا، خزمەتکاری یەزدان، لە خاکی مۆئاب بە فەرمانی یەزدان مرد. ئەوان ناشتیان ئەو لە گای، نزیک ماڵی فۆگۆر، و کەس نەشوێنی نێژراوەکەی نەبینی هەتا ئەم ڕۆژە. موسا سەد و بیست ساڵ بوو لە کاتی مردنی، چاوەکانی تاریک نەبوونەوە و هێزی جەستەیی لاواز نەبووبوو.

کوڕانی ئیسرائیل بۆ موسا گریان لە عەراڤۆتی مۆئاڤ لەسەر ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا بۆ ماوەی سی ڕۆژ، و ڕۆژانی ماتەم و گریان بۆ موسا تەواو بوون. و یەشوع کوڕی نون پڕبوو لە ڕۆحی تێگەیشتن، چونکە موسا دەستەکانی خۆی لەسەر ئەو دانابوو، و کوڕانی ئیسرائیل گوێیان لێگرت، و کردیان وەک ئەوەی یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو.

و لەدوای ئەوە هیچ پێغەمبەرێک لە ئیسرائیلدا هەڵنەستایەوە وەک موسا، کە یەزدان ئەوی ڕووبەڕوو ناسی لە هەموو ئەو نیشانانە و پەرجووانەدا، کە یەزدان ئەوی ناردووە بۆ کردنیان لە خاکی میسر بۆ فیرعەون و خزمەتکارەکانی و هەموو خاکەکەی، ئەو پەرجوو گەورانە و ئەو دەستە بەهێزە کە موسا لەبەردەم هەموو ئیسرائیل کردی.

## نامەی یۆحەنا

### 1

ئەوەی لە سەرەتاوە بوو، ئەوەی بیستمانە، ئەوەی بە چاوەکانی خۆمان بینیمانە، ئەوەی سەیرمان کردووە و دەستەکانمان دەستیان لێ داوە، دەربارەی وشەی ژیان، و ئەو ژیانە ئاشکرا کرا، و ئێمە بینیومانە و شایەتی دەدەین و ڕایدەگەیەنین بۆ ئێوە ئەو ژیانە هەتاهەتاییە، کە لای باوک بوو و بۆ ئێمە ئاشکرا کرا. ئەوەی بینیومانە و بیستوومانە، ڕایدەگەیەنین بۆ ئێوە، بۆ ئەوەی ئێوەش پەیوەندیتان لەگەڵ ئێمە هەبێت، و پەیوەندی ئێمەش لەگەڵ باوکە و لەگەڵ کوڕەکەی عیسای مەسیحە. ئەمانەش بۆ ئێوە دەنووسین، بۆ ئەوەی خۆشیمان تەواو بێت.

ئەمە ئەو پەیامەیە کە لە ئەوەوە بیستوومانە و بۆ ئێوە ڕایدەگەیەنین، کە خودا ڕووناکییە و هیچ تاریکییەک لە ئەودا نییە. ئەگەر بڵێین کە پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو هەیە و لە تاریکیدا بڕۆین، ئەوا درۆ دەکەین و ڕاستی ناکەین. ئەگەر بەڵام لە ڕووناکیدا بڕۆین، وەک چۆن خۆی لە ڕووناکیدایە، پەیوەندیمان هەیە لەگەڵ یەکتر، و خوێنی عیسای مەسیحی کوڕی ئەو پاکمان دەکاتەوە لە هەموو گوناهێک. ئەگەر بڵێین کە گوناهمان نییە، خۆمان فریو دەدەین و ڕاستی لە ئێمەدا نییە. ئەگەر دان بە گوناهەکانمان بنێین، ئەو دڵسۆز و ڕاستودروستە، بۆ ئەوەی گوناهەکانمان لێ خۆش بێت و ئێمە لە هەموو ناڕەوایی پاک بکاتەوە. ئەگەر بڵێین کە تاوانمان نەکردووە، ئەوا ئەو دەکەینە درۆزن، و وشەکەی ئەو لە ئێمەدا نییە.

### 2

منداڵانی خۆم، ئەمانە بۆ ئێوە دەنووسم بۆ ئەوەی گوناه نەکەن، و ئەگەر کەسێک گوناه بکات، پاڵپشتیارێکمان هەیە لای باوک، عیسای مەسیحی ڕاستودروست، و خۆی کەفارەتە بۆ گوناهەکانمان، نەک تەنها بۆ گوناهەکانمان، بەڵکو هەروەها بۆ هەموو جیهان. لەمەدا دەزانین کە ئێمە ناسیومانە، ئەگەر فەرمانەکانی ئەو بپارێزین. ئەوەی دەڵێت من ئەوم ناسیوە و فەرمانەکانی ئەو پاس نەکردووە، درۆزنە، و لە ئەمدا ڕاستی نییە. بەڵام ئەو کەسەی وشەکەی ئەو بپارێزێت، بەڕاستی لەم کەسەدا خۆشەویستیی خودا تەواو بووە. بەمەش دەزانین کە لە ئەودا ئێمە هەین. ئەوەی دەڵێت لە ئەودا دەمێنێتەوە، پێویستە وەک چۆن ئەو ڕۆیشت، ئەویش بە هەمان شێوە بڕوات.

براکان، من فەرمانێکی نوێ بۆ ئێوە نانووسم، بەڵکو فەرمانێکی کۆن کە لە سەرەتاوە هەتانبووە. ئەو فەرمانە کۆنە ئەو وشەیەیە کە لە سەرەتاوە بیستتانە. دیسان فەرمانێکی نوێ دەنووسم بۆ ئێوە، کە ڕاستە لە ئەو و لە ئێوە، چونکە تاریکییەکە دەڕوات و ڕووناکییە ڕاستەقینەکە ئێستا دەدرەوشێتەوە. ئەوەی دەڵێت لە ڕووناکیدایە و ڕقی لە براکەی دەبێتەوە، هەتا ئێستاش لە تاریکیدایە. ئەوەی برای خۆی خۆشدەوێت لە ڕووناکیدا دەمێنێتەوە، و هیچ کۆسپێک لە ئەودا نییە، ئەوەی ڕقی لە براکەی دەبێتەوە لە تاریکیدا دەژی و لە تاریکیدا دەڕوات، و نازانێت بۆ کوێ دەچێت، چونکە تاریکییەکە چاوەکانی کوێر کردووە.

دەنووسم بۆ ئێوە، منداڵان، چونکە گوناهەکانتان لێخۆشبووە لە ڕێگەی ناوی ئەوەوە. من بۆ ئێوە دەنووسم ئەی باوکان، چونکە ئێوە ئەوەی لە سەرەتاوە ناسیوتانە. من بۆ ئێوە دەنووسم ئەی گەنجان، چونکە ئێوە بەسەر خراپەکەدا زاڵ بوون. نووسیم بۆ ئێوە منداڵان، چونکە باوکتان ناسیوە. نووسیم بۆ ئێوە باوکان، چونکە ئەوەی لە سەرەتاوەیە ناسیوتانە. نووسیم بۆ ئێوە گەنجان، چونکە بەهێزن و وشەی خودا لە ئێوەدا دەمێنێتەوە و بەسەرکەوتوون لەسەر خراپەکار.

خۆشەویستی جیهان مەکەن و نە ئەو شتانەی لە جیهاندان. ئەگەر کەسێک خۆشەویستی جیهان بکات، خۆشەویستی باوک لە ئەودا نییە. چونکە هەموو ئەوەی لە جیهاندایە، ئارەزووی گۆشت و ئارەزووی چاوان و لافاوی ژیان، لە باوکەوە نییە، بەڵکو لە جیهانەوەیە. جیهان و ئارەزووەکانی تێدەپەڕن، بەڵام ئەوەی ئیرادەی خودا جێبەجێ دەکات بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە.

منداڵان، ئەمە کاتژمێری کۆتاییە، و وەک بیستتانە کە دژەمەسیح دێت، ئێستاش دژەمەسیحانی زۆر دەرکەوتوون، لەمەشەوە دەزانین کە ئەمە کاتژمێری کۆتاییە. لە ئێمە دەرچوون، بەڵام لە ئێمە نەبوون، چونکە ئەگەر لە ئێمە بوونایە، لەگەڵ ئێمە دەمانەوە، بەڵام بۆ ئەوەی دەرکەوێت کە هەموویان لە ئێمە نین. و ئێوە چەورکردنێکتان هەیە لە پیرۆزەکەوە، و هەموو شتێک دەزانن. نەم نووسیوە بۆ ئێوە لەبەر ئەوەی ڕاستی نازانن، بەڵکو لەبەر ئەوەی دەیزانن، و لەبەر ئەوەی هیچ درۆیەک لە ڕاستی نییە. کێیە ئەو درۆزنە ئەگەر نەک ئەوەی ئینکاری ئەوە دەکات کە عیسا مەسیح نییە؟ ئەمە دژەمەسیحە، ئەوەی باوک و کوڕ ئینکار دەکات. هەموو ئەوەی نکۆڵی لە کوڕ دەکات، باوکیشی نییە. ئێوە کەواتە ئەوەی لە سەرەتاوە بیستتان، با لە ئێوەدا بمێنێتەوە. ئەگەر ئەوەی لە سەرەتاوە بیستتان لە ئێوەدا بمێنێتەوە، ئێوەش لە کوڕەکەدا و لە باوکەکەدا دەمێننەوە. و ئەمە ئەو بەڵێنەیە کە ئەو خۆی بە ئێمەی دا، ژیانی هەتاهەتایی. ئەمانەم بۆ ئێوە نووسی دەربارەی ئەوانەی فریوتان دەدەن. و ئێوە، ئەو دەستنیشانکردنەی کە لە ئەوتان وەرگرت لە ئێوەدا دەمێنێتەوە، و پێویستتان نییە کە کەسێک فێرتان بکات، بەڵام وەک چۆن خودی ئەو دەستنیشانکردنە فێرتان دەکات دەربارەی هەموو شتێک، و ڕاستە و درۆ نییە، و وەک چۆن فێری کردن دەمێننەوە لەو. و ئێستا منداڵانی بچووک، لە ئەو بمێننەوە، بۆ ئەوەی کاتێک ئاشکرا دەبێت ئازاییمان هەبێت و لە ئامادەبوونی ئەودا شەرمەزار نەبین. ئەگەر ئێوە بزانن کە ئەو ڕاستودروستە، بزانن کە هەرکەسێک ڕاستودروستی دەکات لە ئەوەوە لەدایکبووە.

### 3

ببینن چ جۆرە خۆشەویستییەک باوک پێمان داوە، بۆ ئەوەی منداڵانی خودا ناو ببرێین. لەبەر ئەمە جیهان ئێوە ناناسێت، چونکە ئەوی نەناسیوە. خۆشەویستان، ئێستا ئێمە منداڵانی خودایین، و هێشتا ئاشکرا نەکراوە چی دەبین. بەڵام دەزانین کە ئەگەر ئاشکرا بکرێت، هاوشێوەی ئەو دەبین، چونکە دەیبینین وەک چۆن هەیە. و هەموو ئەوەی ئەم هیوایەی لەسەر ئەو هەیە، خۆی پاک دەکاتەوە، وەک چۆن ئەو پاکە.

هەموو ئەوەی گوناه دەکات، یاخیبوونیش دەکات، و گوناه یاخیبوونە. و ئێوە دەزانن کە ئەو دەرکەوت تاکو گوناهەکانی ئێمە لابات، و گوناه لە ئەودا نییە. هەموو ئەوەی لە ئەو دەمێنێتەوە گوناه ناکات، هەموو ئەوەی گوناه دەکات نە ئەوی بینیوە و نە ناسیویەتی. منداڵان، با کەس فریوتان نەدات، ئەوەی ڕاستودروستی دەکات ڕاستودروستە، وەک چۆن ئەو ڕاستودروستە. ئەوەی گوناه دەکات لە شەیتانەوەیە، چونکە شەیتان لە سەرەتاوە گوناه دەکات. بۆ ئەمە کوڕی خودا دەرکەوت، بۆ ئەوەی کارەکانی شەیتان لەناوببات. هەموو ئەوەی لە خوداوە لەدایکبووە گوناه ناکات، چونکە تۆوی ئەو لە ئەودا دەمێنێتەوە، و ناتوانێت گوناه بکات، چونکە لە خوداوە لەدایکبووە. لەمەدا ئاشکرایە منداڵانی خودا و منداڵانی شەیتان. هەموو ئەوەی ڕاستودروستی ناکات لە خوداوە نییە، و ئەوەی برای خۆی خۆش ناوێت. چونکە ئەمە ئەو پەیامەیە کە لە سەرەتاوە بیستتانە، بۆ ئەوەی خۆشەویستی یەکتر بکەین، نەک وەک قایین کە لە خراپە بوو و برای خۆی سەربڕی، و لە پێناوی چی سەری بڕی؟ چونکە کارەکانی ئەو خراپە بوون، بەڵام کارەکانی براکەی ڕاستودروست بوون. سەرسام مەبن براکانم، ئەگەر جیهان ڕقی لێتان بێتەوە. ئێمە دەزانین کە لە مردنەوە گواستراوینەتەوە بۆ ژیان، چونکە براکان خۆشدەوێستین. ئەوەی برا خۆشناوێت لە مردندا دەمێنێتەوە. هەموو ئەوەی ڕقی لە براکەی بێت بکوژی مرۆڤە، و ئێوە دەزانن کە هەموو بکوژێکی مرۆڤ ژیانی هەتاهەتایی لە خۆیدا نامێنێتەوە. لەمەدا ئێمە خۆشەویستیمان زانیوە، چونکە ئەو بۆ ئێمە گیانی خۆی دانا، و ئێمەش دەبێت بۆ براکان گیانەکانمان دابنێین. ئەوەی کە ژیانی جیهانی هەبێت و سەیری براکەی خۆی بکات کە پێویستی هەیە و دڵی خۆی لێی دابخات، چۆن خۆشەویستی خودا لە دڵیدا دەمێنێتەوە؟ منداڵەکانی من، با خۆشەویستی نەکەین بە قسە و نە بە زمان، بەڵکو بە کردار و ڕاستی. و لەمەدا دەزانین کە لە ڕاستی هاتووین، و لەبەردەمیدا دڵەکانمان ڕازی دەکەین، چونکە ئەگەر دڵمان تاوانبارمان بکات، خودا لە دڵمان گەورەترە و هەموو شتێک دەزانێت. خۆشەویستان، ئەگەر دڵمان تاوانبارمان نەکات، ئازادی قسەکردنمان هەیە لەلای خودا، و ئەوەی کە داوا دەکەین وەریدەگرین لەو، چونکە فەرمانەکانی ئەو پارێزراو دەکەین و ئەو شتانەی لەبەردەمی ئەو پەسەندن ئەنجام دەدەین. و ئەمە فەرمانی ئەوە، بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنین بە ناوی کوڕەکەی عیسای مەسیح و خۆشبوێین یەکتریمان وەک چۆن فەرمانی دا. ئەوەی فەرمانەکانی ئەو پارێزراو دەکات لە ئەودا دەمێنێتەوە و ئەویش لە ئەودا. لەم ڕێگەیەوە دەزانین کە ئەو لە ئێمەدا دەمێنێتەوە، لە ڕێگەی ئەو ڕۆحەی کە پێیداوین.

### 4

خۆشەویستان، باوەڕ مەکەن بە هەموو ڕۆحێک، بەڵکو تاقی بکەنەوە ئەو ڕۆحانە کە ئایا لە خوداوەن، چونکە زۆر پێغەمبەری درۆزن هاتوونەتە ناو جیهانەوە. لەمەدا ڕۆحی خودا دەناسنەوە: هەر ڕۆحێک کە دان بە عیسای مەسیح دەنێت کە لە جەستەدا هاتووە، لە خوداوەیە هەر ڕۆحێک کە دان بە عیسای مەسیح نانێت کە لە جەستەدا هاتووە، لە خوداوە نییە، و ئەمە ڕۆحی دژەمەسیحە کە ئێوە بیستووتانە کە دێت، و ئێستا لە جیهاندا پێشتر هەیە. ئێوە لە خوداوە ن، منداڵانی بچووک، و ئێوە بەسەریاندا سەرکەوتوون، چونکە ئەوەی لە ئێوەدایە گەورەترە لەوەی لە جیهاندایە. ئەوان لە جیهانن، لەبەر ئەوە لە جیهان قسە دەکەن و جیهان گوێ لە ئەوان دەگرێت. ئێمە لە خودا هەین، ئەوەی خودا دەناسێت گوێ لە ئێمە دەگرێت. ئەوەی لە خودا نییە گوێ لە ئێمە ناگرێت. لەم ڕێگەیەوە ئێمە ڕۆحی ڕاستی و ڕۆحی گومڕایی دەناسین.

خۆشەویستان، با خۆشەویستی یەکتر بکەین، چونکە خۆشەویستی لە خوداوەیە، و هەرکەسێک خۆشەویستی دەکات لە خوداوە لەدایکبووە و خودا دەناسێت. ئەوەی خۆشەویستی ناکات، خودای نەناسیوە، چونکە خودا خۆشەویستییە. لەمەدا خۆشەویستی خودا بۆ ئێمە دەرکەوت، چونکە خودا کوڕە تاکانەی خۆی ناردە ناو جیهانەوە، بۆ ئەوەی ئێمە لە ڕێگەی ئەوەوە بژین. لەمەدا خۆشەویستی هەیە، نەک ئەوەی ئێمە خودامان خۆشویست، بەڵکو ئەوەی ئەو خۆی ئێمەی خۆشویست و کوڕی خۆی ناردی وەک کەفارەت بۆ گوناهەکانمان. خۆشەویستان، ئەگەر خودا ئاوا خۆشی ویستین، ئێمەش دەبێت یەکتر خۆشبوێین. خودا کەس هەرگیز نەیبینیوە، ئەگەر ئێمە یەکتر خۆشبوێین، خودا لە ئێمەدا دەمێنێتەوە و خۆشەویستییەکەی لە ئێمەدا تەواو کراوە. لەمەدا دەزانین کە لە ئەودا دەمێنینەوە و ئەویش لە ئێمەدایە، چونکە لە ڕۆحی خۆی پێیداوین. و ئێمە بینیومانە و شایەتی دەدەین کە باوک کوڕەکەی وەک ڕزگارکەری جیهان ناردووە. ئەوەی دان بە ئەوە دەنێت کە عیسا کوڕی خودایە، خودا لە ئەو دەمێنێتەوە و ئەویش لە خودا دەمێنێتەوە. ئێمە زانیومانە و باوەڕمان هێناوە بەو خۆشەویستییەی کە خودا بۆ ئێمە هەیەتی. خودا خۆشەویستییە، و ئەوەی لە خۆشەویستیدا دەمێنێتەوە لە خودادا دەمێنێتەوە و خودا لە ئەودا دەمێنێتەوە. لەم شتەدا خۆشەویستی لەگەڵ ئێمە تەواو کراوە، بۆ ئەوەی ئازایی هەبێت لە ڕۆژی دادوەری، چونکە وەک ئەو هەیە، ئێمەش لەم جیهانەدا هەین. ترس نییە لە خۆشەویستیدا، بەڵام خۆشەویستی تەواو ترس دەردەکات، چونکە ترس سزای هەیە. بەڵام ئەوەی دەترسێت تەواو نەبووە لە خۆشەویستیدا. ئێمە خۆشمان دەوێت ئەو، چونکە ئەو یەکەم جار خۆشی ویستین. ئەگەر کەسێک بڵێ کە من خودا خۆشدەوێ، و ڕقی لە براکەی خۆی بێتەوە، درۆزنە. چونکە ئەوەی خۆشناوێ براکە کە بینیویەتی، چۆن دەتوانێ خودا خۆشبوێ کە نەیبینیوە؟ ئێمە ئەم فەرمانەمان لە ئەوەوە هەیە، کە ئەوەی خودا خۆشدەوێت، براکەی خۆشیشی بوێت.

### 5

هەموو ئەوەی باوەڕی وایە کە عیسا مەسیحە، لە خوداوە لەدایکبووە، و هەموو ئەوەی خۆشی دەوێت ئەوەی بووەتە باوک، خۆشیشی دەوێت ئەوەی لەو لەدایکبووە. لەمەدا دەزانین کە منداڵەکانی خودامان خۆشدەوێت، کاتێک خودامان خۆشدەوێت و ڕاسپاردەکانی ئەو پابەند دەبین. ئەمە خۆشەویستی خودایە، بۆ ئەوەی فەرمانەکانی ئەو بپارێزین، و فەرمانەکانی ئەو قورس نین، چونکە هەموو ئەوەی لە خودا لەدایکبووە، دەبێتەوە بەسەر جیهاندا، و ئەمە ئەو سەرکەوتنەیە کە بەسەر جیهاندا زاڵبووە، باوەڕی ئێمە. کێیە ئەوەی سەرکەوتوو دەبێت بەسەر جیهاندا، ئەگەر نەک ئەوەی باوەڕی بەوە هەیە کە عیسا کوڕی خودایە؟ ئەمە ئەوەیە کە لە ڕێگەی ئاو و خوێن هاتووە، عیسای مەسیح، نەک بە ئاو تەنها، بەڵکو بە ئاو و خوێن، و ڕۆحەکە ئەوەیە کە شایەتی دەدات، چونکە ڕۆحەکە ڕاستییە. چونکە سێ کەس هەن کە شایەتی دەدەن لە ئاسمان: باوک، وشە و ڕۆحی پیرۆز، و ئەم سێیانە یەکن، و سێ کەس هەن کە شایەتی دەدەن لەسەر زەوی ڕۆح و ئاو و خوێن، و ئەم سێیانە یەکن. ئەگەر شایەتی مرۆڤان وەردەگرین، شایەتی خودا گەورەترە، چونکە ئەمە شایەتی خودایە کە شایەتی داوە دەربارەی کوڕەکەی. ئەوەی باوەڕ بە کوڕی خودا دەکات، شایەتی لەناو خۆیدا هەیە، ئەوەی باوەڕ بە خودا ناکات، ئەوی بە درۆزن دانا، چونکە باوەڕی بەو شایەتییە نەکردووە کە خودا دەربارەی کوڕەکەی شایەتی داوە. و ئەمە ئەو شایەتییە، کە خودا ژیانی هەتاهەتایی پێداوین، و ئەم ژیانە لە کوڕەکەیدایە. ئەوەی کوڕەکەی هەیە ژیانی هەیە، ئەوەی کوڕی خودای نییە ژیانی نییە.

ئەمانەم نووسیوە بۆ ئێوە، ئەوانەی باوەڕ دەهێنن بە ناوی کوڕی خودا، بۆ ئەوەی بزانن کە ژیانی هەتاهەتاییتان هەیە، و بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنن بە ناوی کوڕی خودا. ئەمە ئەو ڕاستگۆیییە کە ئێمە بەرامبەر بە ئەو هەمانە، کە ئەگەر شتێک داوا بکەین بەپێی ویستی ئەو، گوێ لە ئێمە دەگرێت. ئەگەر بزانین کە گوێ لە داواکارییەکانمان دەگرێت، ئەوا دەزانین کە ئەو شتانەمان هەیە کە لێی داوامان کردووە. ئەگەر کەسێک ببینێت برای ئەو گوناهێک دەکات کە بۆ لای مردن نییە، داوا دەکات و ژیانی پێدەدات، بۆ ئەوانەی گوناه دەکەن کە بۆ لای مردن نییە. گوناهێک هەیە کە بۆ لای مردنە، دەربارەی ئەوە ناڵێم کە داوای بۆ بکات. هەموو نادادپەروەری گوناهە، و هەیە گوناهێک کە بۆ لای مردن نییە. ئێمە دەزانین کە هەموو ئەوەی لە خودا لەدایکبووە گوناه ناکات، بەڵام ئەوەی لە خودا لەدایکبووە خۆی دەپارێزێت، و خراپەکار دەستی لێ نادات. ئێمە دەزانین کە لە خوداوە ئێمە، و هەموو جیهان لە خراپەدا کەوتووە. ئێمە دەزانین بەڵام کە کوڕی خودا هاتووە و مێشکێکی پێداوین بۆ ئەوەی ئەو ڕاستەقینەیە بناسین، و ئێمە لە ڕاستەقینەکەین، لە کوڕەکەی عیسای مەسیح. ئەمە خودای ڕاستەقینە و ژیانی هەتاهەتاییە.

منداڵان، خۆتان بپارێزن لە بتەکان، ئامین.

## یەشوع

### 1

و دوای مردنی موسا ڕوویدا، خاوەن بە یەشوعی کوڕی نون، یاریدەدەری موسا، فەرموو: مووسا، یاریدەدەرەکەم مردووە. ئێستا کەواتە هەستە و لە ڕووباری ئوردون بپەڕەوە، تۆ و هەموو ئەم گەلە، بۆ ئەو زەوییەی کە من پێیان دەدەم. هەموو ئەو شوێنەی کە پێتان لێ دانێن بە شوێنی پێی پێیەکانتان، دەیدەمە ئێوە، بەو شێوەیەی کە بە موسام گوت. بیابان و ئەنتیلیبانۆن، هەتا ڕووباری گەورە، ڕووباری فورات، و هەتا دەریای دوورترین، لە ڕۆژئاوا، دەبێتە سنوورەکانی ئێوە. هیچ مرۆڤێک لە بەرامبەرتاندا ڕاناوەستێت لە هەموو ڕۆژانی ژیانتدا، و وەک چۆن لەگەڵ موسا بووم، ئاواش لەگەڵ تۆش دەبم، و بەجێت ناهێڵم و پشتگوێت ناخەم. بەهێز بە و ورەبەخۆ بە، چونکە تۆ ئەم زەوییە دابەش دەکەیت بۆ ئەم گەلە، کە سوێندم خوارد بۆ باوباپیرانتان کە بیدەمە ئەوان. بەهێز بە کەواتە و پیاوانە بە، بۆ پاراستن و کردنی وەک فەرمانی دا بە تۆ موسای خزمەتکاری من، و لایەنگیر مەبەوە لە ئەوان بۆ ڕاست و نە بۆ چەپ، بۆ ئەوەی سەرکەوتوو بیت لە هەموو ئەوانەی کە دەیکەیت. و کتێبی ئەم یاسایە لە دەمت دوور ناکەوێتەوە، و شەو و ڕۆژ بیری لێدەکەیتەوە، بۆ ئەوەی بزانیت هەموو ئەو شتانە بکەیت کە نووسراون. ئەوسا سەرکەوتوو دەبیت و ڕێگاکانت سەرکەوتوو دەکەیت، و ئەوسا تێدەگەیت. ببینە، فەرمانم پێ کردوویت، بەهێز بە و ورەبەخۆ بە، مەترسە و مەترسە، چونکە یەزدانی پەروەردگارت لەگەڵتدایە لە هەموو شوێنێک کە بڕۆیت. و یەشوع فەرمانی دا بە نووسەرانی گەل و گوتی، بچنە ناوەڕاستی کەمپی گەل و فەرمان بە گەل بدەن و بڵێن: ئامادەی خۆراک بکەن، چونکە هێشتا سێ ڕۆژ ماوە و ئێوە لەم ئوردونە دەپەڕنەوە، بۆ ئەوەی بچنە ژوورەوە و دەستبەسەر بگرن لەو زەوییەی کە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان پێتان دەدات.

یەشوع بە ڕەئوبێن و گاد و نیوەی هۆزی مەنەسای گوت، بیر بکەنەوە لەو وشەیە کە موسای خزمەتکاری یەزدان فەرمانی پێکردن، گوتی: یەزدانی خودای ئێوە پشوویی دایێ، و ئەم زەوییەی پێدان. ژنەکانی ئێوە و منداڵەکانی ئێوە و ئاژەڵە ماڵییەکانی ئێوە با لەو زەوییەدا نیشتەجێ بن کە پێیدان، بەڵام ئێوە چەکدار و پێش براکانتان دەپەڕنەوە، هەموو ئەوانەی بەهێزن، و یارمەتییان دەدەن. تا یەزدانی پەروەردگارمان براکانتان پشوو بدات، وەک ئێوەش، و ئەوانیش میراتی ئەو زەوییە وەربگرن کە یەزدانی پەروەردگارمان پێیان دەدات، و هەریەکەتان بگەڕێنەوە بۆ میراتەکەی خۆی کە موسا پێیدان لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتی خۆر. و وەڵامیان دایەوە بە یەشوع و گوتیان: هەموو ئەوەی فەرمانمان پێ بکەیت دەیکەین، و بۆ هەر شوێنێک کە ئێمە بنێریت دەڕۆین. بەپێی هەموو ئەوەی کە لە موسا بیستمان، گوێت لێ دەگرین، بەڵام با یەزدانی پەروەردگارمان لەگەڵت بێت، وەک چۆن لەگەڵ موسا بوو. ئەو پیاوەی کە نایەتوێنێت بۆ تۆ، و کەسێک کە گوێ ناگرێت لە وشەکانت، هەرچی فەرمانی پێ بدەیت، با بمرێت، بەڵام تۆ بەهێز بە و ئازا بە.

### 2

یەشوعی کوڕی نون دوو گەنجی لە شتیمەوە نارد بۆ سیخوڕی و گوتی: سەربکەون و زەوی و ئەریحا ببینن. دوو گەنجەکە ڕۆیشتن و چوونە ناو ئەریحا، و چوونە ناو ماڵی ژنێکی لەشفرۆش کە ناوی ڕاحاب بوو، و لەوێ مانەوە.

ڕاپۆرتێک بۆ پاشای ئەریحا کرا و گوترا: پیاوانێک لە نەوەی ئیسرائیل هاتوونەتە ئێرە بۆ سیخوڕی زەوییەکە. وە پاشای یەریحۆ نارد و بۆ ڕاحاب گوت، گوتن: ئەو پیاوانە دەربهێنە کە شەو هاتوونەتە ناو ماڵەکەت، چونکە بۆ سیخوڕی کردنی زەوییەکە هاتوون. ئافرەتەکە دوو پیاوەکەی گرت و شاردییانەوە، و پێی گوتن: پیاوەکان هاتوونەتە لام. کاتێک دەرگاکە دادەخرا لە تاریکیدا، و پیاوەکان چوونە دەرەوە، نازانم بۆ کوێ ڕۆیشتوون، دوایان بکەون، ئەگەر پێیان دەگەن. ئەم بەڵام ئەوانی بردە سەر سەربان و ئەوانی شاردەوە لە کاکڵی کەتانەکە کە لەسەر سەربانەکە کۆکرابووەوە. و پیاوەکان بە ڕێگای ئوردونەوە بەرەو تێپەڕینەکان دوایان کەوتن، و دەروازەکە دایخرا.

ڕوویدا کە کاتێک ڕاوناکان بەدوای ئەواندا چوونە دەرەوە، و پێش ئەوەی ئەوان بخەون، ئەو ژنە چووە سەربانەوە بۆ لایان. و بە ئەوانی گوت، دەزانم کە یەزدان ئەو زەویی بە ئێوە داوە، چونکە ترسی ئێوە کەوتووەتە سەر ئێمە. ئێمە بیستوومانە چونکە یەزدانی خودا دەریای سوور لە ڕووی ئێوە وشککردەوە، کاتێک لە خاکی میسر دەرچوون، و هەرچی کردی بە دوو پاشاکانی ئەمۆرییەکان کە لەوبەری ئوردون بوون، بە سیحۆن و عۆگ، ئەوانەی ئێوە لەناوتانبردن. و کاتێک بیستمان، ئێمە سەرسام بووین لە دڵماندا، و هیچ ڕۆحێک لە کەسێکمان نەما لەبەر ڕوومان لە ئێوە، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئێوە، خودایە لە ئاسماندا لە سەرەوە و لەسەر زەویدا لە خوارەوە. و ئێستا سوێند بخۆن بۆ من بە یەزدان خودا، کە من بەزەیی بۆ ئێوە دەکەم، و ئێوەش بەزەیی بکەن لە ماڵی باوکم، و بژیێنن ماڵی باوکم، دایکم، براکانم، هەموو ماڵەکەم، و هەموو ئەوەی هەیانە، و گیانم لە مردن دەرباز بکەن.

پیاوەکان پێیان گوت: گیانی ئێمە لە جیاتی ئێوە بۆ مردن. ئەویش گوتی: کاتێک پەروەردگار شارەکەتان پێدەدات، بەزەیی و ڕاستیتان لەگەڵ من دەکەن. و ئەوانی لە ڕێگەی پەنجەرەکەوە دابەزاند و پێی گوتن: بڕۆن بۆ ناوچە شاخاوییەکە، نەوەک ڕاونەرەکان تووشتان ببنەوە، و خۆتان بشارنەوە لەوێ بۆ سێ ڕۆژ هەتا ڕاونەرەکان لە دوای ئێوە بگەڕێنەوە، و دوای ئەوە بڕۆن بۆ ڕێگای خۆتان.

و ئەو پیاوانە پێیان گوت: ئێمە بێتاوانین لە سوێندەکەت. ببینە، ئێمە دەچینە ناو بەشێک لە شار، و نیشانەکە دادەنێیت، ئەم گوریسە سوورە شلدەکەیتەوە بۆ ناو پەنجەرەکە کە لە ڕێگەیەوە ئێمەت شۆڕکردەوە، بەڵام باوکت و دایکت و براکانت و هەموو ماڵی باوکت کۆدەکەیتەوە بۆ لای خۆت لە ماڵەکەتدا. و هەموو کەسێک کە لە دەرگای ماڵەکەت بچێتە دەرەوە، تاوانبار دەبێت بۆ خۆی، بەڵام ئێمە بێتاوان دەبین لە سوێندەکەت، و هەرچەندە کەس لەگەڵ تۆ لە ماڵەکەتدا بن، ئێمە تاوانبار دەبین. ئەگەر بەڵام کەسێک زیانمان پێبگەیەنێت یان قسەکانی ئێمە ئاشکرا بکات، ئەوا ئێمە لە سوێندەکەت بێتاوان دەبین. و پێی گوتن: بەپێی قسەی ئێوە با بێت. پاشان ئەوانی بەڕێکرد و ڕۆیشتن. و هاتن بۆ ناوچە شاخاوییەکە و سێ ڕۆژ لەوێ مانەوە، ئەوانەی دوایان دەکەوتن هەموو ڕێگاکانیان گەڕا، بەڵام نەیاندۆزینەوە.

دوو گەنجەکە گەڕانەوە و لە کێوەکە دابەزین و پەڕینەوە بۆ لای یەشوعی کوڕی نون، و هەموو ئەو ڕووداوانەیان بۆ گێڕایەوە کە بۆیان ڕوویدابوو. و بە یەشوعیان گوت، کە پەروەردگار هەموو زەوییەکەی داوەتە دەستی ئێمە، و هەموو دانیشتووانی ئەو زەوییە لە ترسی ئێمە تۆقیون.

### 3

یەشوع بەیانی زوو هەڵسا و لە شیتیم ڕۆیشت، ئەوان هاتن تا ئوردون و لەوێ مانەوە پێش ئەوەی بپەڕنەوە. و دوای سێ ڕۆژ، نووسەران بە ناو ئۆردووگاکەدا تێپەڕین. و ئەوان فەرمانیان دا بە گەل و گوتیان: کاتێک سندوقی پەیمانی یەزدانی خودامان دەبینن و کاهینەکانمان و لێڤییەکان کە هەڵیاندەگرن، دەبێت لە شوێنەکانتان بڕۆن و بەدوایدا بڕۆن. بەڵام با دوور بێت لەنێوان ئێوە و ئەوە، وەک دوو هەزار باڵ ڕادەوەستن، نزیک مەبنەوە پێی، بۆ ئەوەی بزانن ئەو ڕێگایە کە دەڕۆن پێیدا، چونکە نەڕۆشتوون ئەو ڕێگایە لە دوێنێ و پارێزەوە.

یەشوع بە گەلی گوت: خۆتان بۆ بەیانی پاک بکەنەوە، چونکە یەزدان بەیانی کارە سەرسوڕهێنەرەکان لەنێو ئێوەدا دەکات. یەشوع بە کاهینەکانی گوت: سندوقی پەیمانی یەزدان هەڵبگرن و لەپێش گەل بڕۆن. کاهینەکانیش سندوقی پەیمانی یەزدان هەڵگرت و لەبەردەم گەل ڕۆیشتن. و پەروەردگار بە یەشوعی فەرموو، لەم ڕۆژەدا دەستدەکەم بە بەرزکردنەوەی تۆ لەبەردەم هەموو نەوەی ئیسرائیل، بۆ ئەوەی بزانن کە وەک چۆن لەگەڵ موسا بووم، ئاواش لەگەڵ تۆ دەبم. ئێستا فەرمان بە کاهینەکان بدە کە سندوقی پەیمان هەڵدەگرن و پێیان بڵێ: کاتێک دەگەنە لێواری ئاوی ڕووباری ئوردون، لە ئوردون ڕابوەستن.

و یەشوع بە کوڕانی ئیسرائیلی گوت، وەرنە ئێرە و گوێ بگرن لە وشەی یەزدانی خودای ئێمە. لەمەوە دەزانن کە خودای زیندوو لەناوتاندایە، و بە تەواوی لەبەردەممان وێران دەکات کەنعانی و حیتی و پریزی و حیڤی و ئەمۆری و گرگاشی و یەبوسی. ببینە، سندوقی پەیمانی یەزدانی هەموو زەوی لە ڕووباری ئوردون دەپەڕێتەوە. دوازدە پیاو لە نەوەی ئیسرائیل بۆ خۆتان هەڵبژێرن، یەکێک لە هەر هۆزێک. و دەبێت، کاتێک پێیەکانی کاهینانی هەڵگری سندوقی پەیمانی یەزدانی هەموو زەوی لە ئاوی ئوردون ڕادەوەستن، ئاوی ئوردون دەبڕێتەوە، بەڵام ئاوی دابەزینەوە ڕادەوەستێت.

و گەل لە چادرەکانیان ڕۆیشتن بۆ پەڕینەوەی ئوردون، و کاهینەکان سندووقی پەیمانی یەزدانیان هەڵگرت لەپێش گەلەکە. کاتێک کاهینەکان کە سندوقی پەیمانیان هەڵگرتبوو دەچوونە ناو ڕووباری ئوردون، و پێیەکانی کاهینەکانی هەڵگری سندوقی پەیمانی یەزدان نوقم کرانە ناو بەشێک لە ئاوی ئوردون، ئوردون پڕ دەبووەوە بە پێی هەموو کەناراکانی خۆی، وەک ڕۆژانی دروێنەی گەنم. و ئاوەکانی دابەزینەکە لە سەرەوە وەستان، کۆمەڵەیەکی بەستراو وەستا کە زۆر زۆر بە توندی لە دوور دوورکەوتبووەوە تا بەشی کاریاسیاریم، بەڵام ئەوەی دادەبەزی دابەزی بۆ ناو دەریای عەراڤا، دەریای خوێ، تا بە تەواوی نەما، و گەلەکە لە بەرامبەر ئەریحا وەستابوو. و کاهینەکانی هەڵگری سندوقی پەیمانی یەزدان لەسەر وشکانی لە ناوەڕاستی ئوردون ڕاوەستان، و هەموو کوڕانی ئیسرائیل لە ڕێگای وشکانی پەڕینەوە، هەتا هەموو گەل لە پەڕینەوەی ئوردون تەواو بوون.

### 4

و کاتێک هەموو گەل پەڕینەوەی ئوردونیان تەواو کرد، یەزدان بە یەشوعی فەرموو: وەرگرتنی پیاوانێک لە گەل، یەکێک لە هەر هۆزێک فەرمان بدە بۆیان، و دوازدە بەردی ئامادە لە ناوەڕاستی ئوردونەوە هەڵبگرنەوە، و ئەم بەردانە لەگەڵ خۆتان بگوازنەوە و لە ئۆردوگاکەتاندا دایانبنێن، لەو شوێنەی کە ئەو شەوە لەوێ ئۆردوگا دادەمەزرێنن.

و یەشوع دوازدە پیاوی ناودار لە کوڕانی ئیسرائیل بانگکردەوە، یەکێک لە هەر هۆزێک، پێی وتن: بیانهێنن بەرلەبەرم لەبەردەم یەزدان بۆ ناوەڕاستی ڕووباری ئوردون، و هەریەکێک لەوێ بەردێک هەڵبگرێت و لەسەر شانی خۆی دایبنێت بەپێی ژمارەی دوازدە هۆزەکانی ئیسرائیل. بۆ ئەوەی ئەمانە بۆ ئێوە ببنە نیشانەیەکی دانراو بەردەوام، بۆ ئەوەی کاتێک کوڕەکەت سبەینێ لێت دەپرسێت و دەڵێت، ئەم بەردانە بۆ ئێمە چین؟ و تۆ ئاشکرا دەکەیت بۆ کوڕەکەت، دەڵێیت، کە ڕووباری ئوردون وەستا لە بەردەم سندووقی پەیمانی یەزدانی هەموو زەوی، کاتێک پەڕییەوە، و ئەم بەردانە دەبنە یادگاری بۆ ئێوە بۆ کوڕانی ئیسرائیل هەتا هەتایە.

کوڕانی ئیسرائیل ئاوایان کرد، وەک یەزدان فەرمانی بە یەشوع دابوو، هەڵیانگرتن دوازدە بەرد لە ناوەڕاستی ئوردون، وەک یەزدان فەرمانی بە یەشوع دابوو لە کاتی تەواوبوونی پەڕینەوەی کوڕانی ئیسرائیل، بردیانن پێکەوە بۆ ئۆردوگاکە و لەوێ دایاننان. یەشوع دوازدە بەردی دیکەشی دانا لەناو خودی ڕووباری ئوردون، لەو شوێنەی کە ژێر پێی کاهینەکانی هەڵگری سندووقی پەیمانی یەزدان بوو، و ئەوانە هەتا ئەمڕۆ لەوێن.

کاهینەکان کە سندوقی پەیمانیان هەڵگرتبوو لە ڕووباری ئوردون وەستابوون، هەتا یەشوع هەموو ئەوەی یەزدان فەرمانی پێکردبوو بۆ ڕاگەیاندنی بە گەل تەواوکرد، و گەل خێرا کرد و پەڕینەوە. و ڕوویدا کە هەموو گەل پەڕینەوەیان تەواوکرد، سندوقی پەیمانی یەزدان پەڕییەوە و بەردەکانیش لەپێشیانەوە. کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە بە ئامادەیی پەڕینەوە لەپێش کوڕانی ئیسرائیل، هەروەک چۆن موسا فەرمانی پێدابوون. چل هەزار چەکدار بۆ شەڕ لەبەردەم یەزدان پەڕینەوە بۆ جەنگ بەرەو شاری ئەریحا. لەو ڕۆژەدا یەزدان یەشوعی لەبەردەم هەموو ڕەگەزی ئیسرائیل گەورە کرد، و لێیان دەترسا، وەک موسا، بە درێژایی ئەو کاتەی کە ژیا.

ئەو کاتە یەزدان بە یەشوعی فەرموو و گوتی، فەرمان بە کاهینەکان بدە کە سندوقی پەیمانی شایەتی یەزدان هەڵدەگرن، بۆ ئەوەی لە ڕووباری ئوردون دەربچن. و یەشوع فەرمانی دا بە کاهینەکان و گوت: وەرنە دەرەوە لە ئوردون. و ڕوویدا کە کاهینەکانی هەڵگری سندوقی پەیمانی یەزدان لە ڕووباری ئوردون دەرچوون و پێیەکانیان لەسەر زەوی دانا، ئاوی ئوردون بە خێرایی گەڕایەوە بۆ شوێنی خۆی و ڕۆیشت وەک دوێنێ و سێ ڕۆژ لەمەوبەر بە درێژایی هەموو کەناراوەکە.

گەل لە ڕۆژی دەیەمی مانگی یەکەمدا لە ئوردون سەرکەوتن، و کوڕانی ئیسرائیل لە گلگال لە بەشی ڕۆژهەڵاتی ئەریحادا چادریان هەڵدا. و ئەو دوازدە بەردانەی ئەمانە کە لە ئوردونەوە وەریگرتبوون، یەشوع لە گلگال دایانمەزراند. دەڵێت، کاتێک کوڕەکانتان پرسیارتان لێ دەکەن و دەڵێن، ئەم بەردانە چین؟ ڕایگەیێنن بە کوڕەکانتان کە ئیسرائیل لەسەر وشکانی ئەم ڕووباری ئوردونەی پەڕییەوە. کاتێک یەزدانی خودای ئێمە ئاوی ڕووباری ئوردونی لە پێش ئەوان وشککرد، هەتا پەڕینەوە، هەروەک چۆن یەزدانی خودای ئێمە دەریای سووری وشککرد لە پێش ئێمە، هەتا پەڕینەوە. بۆ ئەوەی هەموو نەتەوەکانی زەوی بزانن کە هێزی یەزدان بەهێزە، و بۆ ئەوەی ئێوە ڕێز لە یەزدانی خودای ئێمە بگرن لە هەموو کردارێکدا.

### 5

و ڕوویدا کاتێک پاشاکانی ئەمۆرییەکان کە لەوبەری ڕووباری ئوردون بوون، و پاشاکانی فینیقیا کە لەلای دەریا بوون، بیستیان کە یەزدانی خودا ڕووباری ئوردونی وشککردەوە لەبەردەم کوڕانی ئیسرائیل لە کاتی پەڕینەوەیان، بیرکردنەوەکانیان توانەوە و لێیان‌ترسان، و هیچ دانایییەک لەنێویان نەمایەوە لەبەرامبەر کوڕانی ئیسرائیل.

لەم کاتەدا یەزدان بە یەشوعی فەرموو: شمشێری بەردین لە بەردی تیژەڕەو بۆ خۆت دروست بکە، و دابنیشە و کوڕانی ئیسرائیل بۆ جاری دووەم خەتەنە بکە. یەشوع شمشێرە بەردینە تیژەکانی دروستکرد و کوڕەکانی ئیسرائیلی خەتەنە کرد لەو شوێنەی کە پێی دەگوترا گردی پێستە بڕاوەکان. ئەو شێوازەی کە یەشوع کوڕانی ئیسرائیلی پاک کردەوە، هەرچەندە جار لە ڕێگادا بوون، و هەرچەندە جار خەتەنە نەکراو بوون لەوانەی کە لە میسرەوە دەرچووبوون، هەموو ئەمانە یەشوع خەتەنەی کردن، چونکە چل و دوو ساڵ ئیسرائیل لە بیابانی مەبداریتیدت گەڕا. بۆیە زۆرینەی ئەو جەنگاوەرانە کە لە زەوی میسر دەرچووبوون خەتەنە نەکراو بوون، ئەوانەی کە گوێڕایەڵی فەرمانەکانی خودا نەبوون، کە بۆیان فەرمانی دا کە ئەو زەوییە نەبینن، کە یەزدان سوێندی بۆ باوکانیان خواردبوو کە بیاندات، زەوییەک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت. لە جیاتی ئەمانە، کوڕەکانی ئەوانی جێگەی گرتەوە، ئەوانەی یەشوع خەتەنەی کردن، چونکە لە ڕێگادا لەدایکبوون و خەتەنە نەکرابوون. خەتەنە کراوان ئارامیان هەبوو لەوێ دانیشتبوون لە ئۆردووگاکە تاوەکو چاک بوونەوە. یەزدان بە یەشوعی کوڕی نون فەرموو: لە ئەمڕۆدا ڕیسوایی میسرم لە ئێوە لابرد. ئیتر ناوی ئەو شوێنەی نا گلگال.

کوڕەکانی ئیسرائیل پەسخایان کرد لە ڕۆژی چواردەیەمی مانگەکە لە ئێوارەوە لە ڕۆژئاوای یەریحۆ، لە پەڕاوی ئوردون لە دەشتایی. و لە دانەوێڵەی زەوی، نانی فەتیرە و نوێیان خوارد. لەم ڕۆژەدا مەن وەستا دوای ئەوەی ئەوان لە دانەوێڵەی زەوییان خوارد، و چیتر مەن بۆ کوڕانی ئیسرائیل نەمایەوە، بەڵام لەو ساڵەدا بەروبوومی خاکی دار خورماکانیان دروێنەکرد.

و ڕوویدا کە یەشوع لە ئەریحا بوو، سەیری کرد و بە چاوەکانی پیاوێکی بینی کە لەبەردەمی ڕاوەستابوو و شمشێرێکی کێشراوی لە دەستدا بوو. یەشوع نزیکی بووەوە و پێی گوت: ئایا تۆ لە لای ئێمەیت یان لە لای دژەکان؟ ئەو بەڵام پێی گوت: من سەرکردەی سوپای یەزدانم، ئێستا هاتووم. یەشوع کەوتە سەر ڕوویەوە بۆ سەر زەوی و پێی گوت: گەورەم، چ فەرمانێک دەدەیت بە خزمەتکارەکەت؟ فەرماندەی گشتیی یەزدان بە یەشوعی فەرموو: پێڵاوەکانت لە پێیەکانت دابکەنە، چونکە ئەو شوێنەی ئێستا لەسەری ڕاوەستاویت پیرۆزە.

### 6

ئەریحا داخرابوو و قەڵابەندکرابوو، کەس لێی دەرنەدەچوو و کەسیش نەدەهاتە ژوورەوە. یەزدان بە یەشوعی فەرموو: بینیم، من ئەریحا و پاشاکەی و ئەو پیاوە بەهێزانەی کە تێیدان دەدەمە ژێر دەستی تۆ. تۆ بەڵام ئەو جەنگاوەرانە لە دەوروبەری ئەمە دابنێ.  و دەبێت کاتێک ئێوە لێدانی کەڕەنا دەکەن بە کەڕەناکە، با هەموو گەل پێکەوە هاوار بکەن، و کاتێک ئەوان هاواریان کرد، شووراکانی شارەکە بە خۆکاری دەکەون، و هەموو گەل دەچنە ژوورەوە، هەریەکەیان بە ڕاستەوخۆ هێرش دەکاتە ناو شارەکە.

و یەشوعی کوڕی نون چووە ژوورەوە بۆ لای کاهینەکان، و پێی گوتن، گوتن: فەرمان بدەن بە گەل بگەڕێنەوە و شارەکە بگەمارۆن، و با جەنگاوەرەکان چەکدار لەبەردەم یەزدان بڕۆن بە تەنیشتی. و حەوت کاهین کە حەوت کەڕەنای پیرۆزیان هەیە، با هەروەها لەبەردەمی خودا تێپەڕن و با بە توندی دەنگ بدەن، و سندووقی پەیمانی خودا با شوێنیان بکەوێت. بەڵام جەنگاوەرەکان با لە پێشەوە بڕۆن، و کاهینەکان کە دواوە دێن لە دوای سندوقی پەیمانی یەزدان، کەڕەنا لێدەدەن. بەڵام یەشوع فەرمانی دا بە گەل و گوتی: هاوار مەکەن، هەروەها با کەس گوێی لە دەنگتان نەبێت، هەتا ئەو خۆی ڕۆژێک ڕابگەیەنێت بۆ هاواربڕین، و ئەو کاتە هاوار دەکەن. و سندووقی پەیمانی خودا دەوری دا و یەکسەر ڕۆیشت بۆ ناو ئۆردووگا و لەوێ خەوت.

لە ڕۆژی دووەمدا یەشوع لە بەیانیدا هەستا، و کاهینەکان سندووقی پەیمانی یەزدانیان هەڵگرت. حەوت کاهینەکان کە حەوت کەڕەناکەیان هەڵگرتبوو لەبەردەم یەزدان پێشەوە دەڕۆیشتن، و لەدوای ئەمانە جەنگاوەرەکان دەهاتنە ژوورەوە، و پاشماوەی خەڵکەکە لە دواوە سندوقی پەیمانی یەزدان دەهاتن. کاهینەکان بە کەڕەناکان لێیاندا، و هەموو ئەو کۆمەڵە ماوەیە شەش جار لە نزیکەوە دەوری شارەکەیان گرت، و دیسان گەڕانەوە بۆ ئۆردوگاکە. بەم شێوەیە شەش ڕۆژ ئەمەیان کرد.

لە ڕۆژی حەوتەمدا لە بەیانیدا هەستانەوە، و لە ڕۆژە ئەودا حەوت جار بە دەوری شارەکەدا سووڕانەوە. لە سووڕانەوەی حەوتەمدا ڕوویدا کە کاهینەکان لێیاندا، و یەشوع بە کوڕانی ئیسرائیلی گوت: هاوار بکەن، چونکە یەزدان شارەکەی بە ئێوە ڕادەستکرد. و ئەو شارە دەبێتە نەفرەت، خۆی و هەموو ئەوەی تێیدایە، بۆ یەزدانی سەباوت، بەڵام ڕاحابی لەشفرۆش بپارێزن، و هەموو ئەوەی لە ماڵەکەیدایە. بەڵام ئێوە زۆر خۆتان بپارێزن لە شتە تەرخانکراوەکە، نەوەک بیری لێبکەنەوە و خۆتان هەندێک لە شتە تەرخانکراوەکە وەربگرن، و ئۆردووگای کوڕانی ئیسرائیل بکەنە شتێکی نەفرەتلێکراو، و ئێمە لەناوببەن. هەموو زیو یان زێڕ، یان بڕۆنز یان ئاسن، پیرۆز دەبێت بۆ یەزدان و دەهێنرێتە ناو گەنجینەی یەزدان.

کاهینەکان کەڕەناکانیان لێدا، کاتێک گەل دەنگی کەڕەناکانیان بیست، هەموو گەل پێکەوە بە هاوارێکی گەورە و بەهێز هاواریان کرد، هەموو شووراکە لە دەوروبەری کەوت، و هەموو گەل سەرکەوتنە ناو شارەکە. یەشوع شارەکە و هەموو ئەوەی تێیدا بوو تەرخانکرد، لە پیاوەوە هەتا ژن، لە گەنجەوە هەتا پیر، هەتا گوێرەکە و ئاژەڵی بارهەڵگر، بە دەمی شمشێر.

و یەشوع بە ئەو دوو گەنجەی کە سیخوڕییان کردبوو گوت: بچنە ژوورەوە بۆ ماڵی ئەو ژنە و ئەو لەوێوە دەربهێنن، لەگەڵ هەموو ئەوەی هی ئەوە. ئەو دوو گەنجەی کە شارەکەیان سیخوڕی کردبوو چوونە ژوورەوە بۆ ماڵی ئەو ژنە، و ڕاحابی لەشفرۆشیان دەرهێنا لەگەڵ باوکی و دایکی و براکانی و خزمایەتی و هەموو ئەوەی هی ئەو بوو، و لە دەرەوەی ئۆردووگای ئیسرائیل دایاننان. و شارەکە سووتێنرا بە ئاگر لەگەڵ هەموو ئەوانەی تێیدا بوون، جگە لە زیو و زێڕ و برۆنز و ئاسن کە دایان بۆ گەنجینەی یەزدان بۆ ئەوەی بخرێنە ژوورەوە.

یەشوع ڕاحابی لەشفرۆش و هەموو ماڵی باوکی ڕزگار کرد، و لە ئیسرائیلدا نیشتەجێی کردن هەتا ئەمڕۆ، لەبەر ئەوەی ئەو سیخوڕانەی شاردەوە کە یەشوع ناردبوونی بۆ سیخوڕی ئەریحا. و یەشوع لەو ڕۆژەدا لەبەردەم یەزدان سوێندی دا و گوتی: نەفرەت لێکراو بێت ئەو پیاوەی کە ئەو شارە بنیاد دەنێتەوە، بە یەکەمین کوڕی خۆی بنیادی دادەنێت و بە بچووکترین کوڕی خۆی دەرگاکانی دادەمەزرێنێت. و بەم شێوەیە ئوزانی بێت‌ئێلی کردی: بە ئەبیرۆنی یەکەمین کوڕی بنیادی دانا و بە بچووکترینی کە ڕزگاری بوو دەرگاکانی دامەزراند.

یەزدان لەگەڵ یەشوع بوو، و ناوی ئەو لە هەموو زەویدا بڵاو بووەوە.

### 7

کوڕانی ئیسرائیل تاوانێکی گەورەیان کرد و لە شتە تەرخانکراوەکە بۆ خۆیان بردیان، ئاخاری کوڕی خارمی، کوڕی زامبری، کوڕی زارا لە هۆزی یەهودا لە شتە تەرخانکراوەکە برد، جا یەزدان بە تووڕەیی لەسەر کوڕانی ئیسرائیل تووڕە بوو.

یەشوع پیاوانی نارد بۆ عای، کە لە تەنیشت بێت‌ئێلە، و گوتی: سیخوڕی بکەن لە عای پیاوەکان چوونە سەرەوە و سیخوڕییان لە عەی کرد، و گەڕانەوە بۆ لای یەشوع و پێیان گوت: با هەموو گەل نەچێتە سەرەوە، بەڵکو نزیکەی دوو هەزار یان سێ هەزار پیاو بچنە سەرەوە و گەمارۆی شارەکە بدەن، هەموو گەلەکە لەوێ مەبە بە سەرەوە، چونکە ئەوان کەمن. و نزیکەی سێ هەزار پیاو چوونە سەرەوە، بەڵام لە بەردەم پیاوانی عای هەڵاتن. پیاوانی عای سی و شەش پیاویان لێ کوشتن، لە دەروازەکەوە ڕاویان نان و لە نشێوەکەدا تێکیان شکاندن، دڵی گەل ترسا و وەک ئاو بوو.

یەشوع جلەکانی خۆی دڕاند و لەبەردەم یەزدان بەسەر ڕوودا کەوتە سەر زەوی هەتا ئێوارە، خۆی و پیرانی ئیسرائیل، و خۆڵیان خستە سەر سەریان. و یەشوع گوتی، پێویستم هەیە پەروەردگار، بۆچی خزمەتکارەکەت ئەم گەلەی هێنایە پەڕاندنەوە لە ئوردون بۆ دانەپێدانی ئەو بە ئەمۆرییەکە بۆ لەناوبردنی ئێمە؟ ئەگەر مانەوە و نیشتەجێبووین لەلای ئوردون. و چی دەڵێم، چونکە ئیسرائیل ملی گۆڕاوە لەبەرامبەر دوژمنەکەی؟ و کاتێک کەنعانی دەبیستێت و هەموو دانیشتووانی زەوی، دەوروبەرمان دەکەن و لەناومان دەبەن لە زەوی، و چی دەکەیت بۆ ناوە گەورەکەت؟

و پەروەردگار بە یەشوعی فەرموو: هەستە، بۆچی تۆ بەم شێوەیە بەسەر ڕوودا کەوتوویت؟ گەل گوناهی کردووە و پەیمانەکەی پێشێل کردووە کە لەگەڵ ئەواندا بەستم، لە شتە تەرخانکراوەکە دزییان کردووە و خستیانە ناو قاپەکانی خۆیان. وە کوڕەکانی ئیسرائیل ناتوانن بەرگری بگرن لە بەرامبەر دوژمنەکانیان، ملیان هەڵدەگەڕێننەوە لە بەرامبەر دوژمنەکانیان، چونکە بوونە نەفرەت. لەمەودوا لەگەڵتان نابم، ئەگەر نەفرەتەکە لە ناوتان لانەبەن. هەستە و گەل پیرۆز بکە، و بڵێ سبەینێ پیرۆز بکرێن. یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمانە دەفەرموێت: شتی نەفرەتکراو لەنێوتاندایە، ناتوانن لە بەرامبەر دوژمنانتان بوەستنەوە، هەتا شتی نەفرەتکراو لەنێوتان دەرنەهێنن. ئێوە هەموو لە بەیانیدا بەپێی هۆزەکان کۆدەکرێنەوە، و ئەو هۆزەی کە یەزدان پیشانی دەدات، بەپێی خێڵەکان پێشکەشی دەکەن، و ئەو خێڵەی کە یەزدان پیشانی دەدات، بەپێی ماڵەکان پێشکەشی دەکەن، و ئەو ماڵەی کە یەزدان وەریدەگرێت، بەپێی پیاو پێشکەشی دەکەن. و ئەو کەسەی کە نیشان دەدرێت، لە ئاگردا دەسووتێنرێت و هەموو ئەوەی هی ئەوە، چونکە پەیمانی یەزدانی پێشێل کرد و یاخیبوونی لە ئیسرائیلدا کرد.

و یەشوع بەیانی زوو هەستا و گەلەکەی بەپێی هۆزەکان هێنا، و هۆزی یەهودا نیشاندرا. و هێنرایە پێشەوە بەپێی هۆزەکان، و هۆزی زەرای نیشاندرا. و هێنرایە پێشەوە بەپێی پیاو، و ئاخار کوڕی زەمبری کوڕی زارا نیشان درا.

یەشوع بە ئاخاری گوت: ئەمڕۆ شکۆمەندی بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بدە و دانی پێدا بنێ، پێم بڵێ چیت کردووە و لە من مەیشارەوە. And Achar answered Joshua and said, Truly I have sinned before the Lord, the God of Israel, thus and thus I did. لە تاڵانکردنەکەدا جلێکی نایاب و جۆراوجۆر، دوو سەد دیدراخمای زیو، و زمانێکی زێڕینی پەنجا دیدراخمیم بینی، بیرم لێ کردەوە و بردمیان، ئەوەتا ئەوان لە چادرەکەمدا شاراونەتەوە، و زیوەکە لە ژێر ئەواندا شاراوەتەوە. یەشوع نێردراوانی نارد و ئەوان ڕایانکرد بۆ ناو چادرەکە لە ئۆردوگاکە، و ئەم شتانە لە چادرەکەی ئەودا شاراوە بوون، و زیوەکەش لەژێریان بوو. و ئەوانیان دەرهێنا لە چادرەکە و هێنایانن بۆ لای یەشوع و پیرانی ئیسرائیل، و داینایان لەبەردەم یەزدان.

یەشوع عاخاری کوڕی زارای گرت و بردییە دۆڵی عاخۆر، لەگەڵ کوڕەکانی و کچەکانی و گوێرەکەکانی و ئاژەڵە بارهەڵگرەکانی و هەموو مەڕەکانی و چادرەکەی و هەموو موڵکەکانی، هەروەها هەموو گەل لەگەڵی بوون، و ئەوانی بردە ئێمەک عاخۆر. یەشوع بە عاخاری گوت: چیت کردووە کە ئێمەت لەناوبرد؟ یەزدان ئەمڕۆ تۆش لەناودەبات. و هەموو ئیسرائیل بەردبارانیان کرد بە بەردەکان، و کۆمەڵە بەردێکی گەورەیان لەسەر ڕاگرت، و یەزدان لە تووڕەیی و هەڵچوونی خۆی وەستا. لەبەر ئەمە ناوی نا ئێمێکاخۆر هەتا ئەمڕۆ.

### 8

یەزدان بە یەشوعی فەرموو: مەترسە و مەتۆقە، هەموو پیاوە جەنگاوەرەکان لەگەڵ خۆت ببە و هەستە و سەربکەوە بۆ عای. ئەوەتا پاشای عای و خاکەکەیم داوەتە دەستی تۆ. و ئەی وەک ئەو شێوەیەی کە ئەریحات کرد، ئاوا دەکەیت، و پاشاکەی، و تاڵانی ئاژەڵە ماڵییەکان بۆ خۆت تاڵان دەکەیت، بەڵام بۆسەیەک بۆ خۆت لە پشتی شارەکە دابنێ.

یەشوع و هەموو گەلی جەنگاوەر هەستان بۆ ئەوەی سەربکەون بۆ عای. یەشوع سی هەزار پیاوی بەهێز و تواناداری هەڵبژارد و لە شەودا ناردی. و فەرمانی پێدان، گوتی، ئێوە بۆسە بنێنن لە دوای شارەکە، زۆر دوور مەبنەوە لە شارەکە، و هەمووتان ئامادە بن. من و هەموو ئەوانەی لەگەڵمدان نزیک دەبینەوە بۆ شارەکە، و کاتێک دانیشتووانی عای بۆ بەرەوپیرمان دێنە دەرەوە، هەروەک جاری پێشوو، ئێمە لەبەردەمیان هەڵدێین. و کاتێک دوای ئێمە دەرچوون، ڕایاندەکێشین لە شارەکە، و دەڵێن، ئەوانە لە ڕووی ئێمە هەڵدێن، بەو شێوەیەی کە پێشتریش بوو. ئێوە بەڵام لە بۆسەکە هەڵدەستنەوە و دەڕۆنە ناو شارەکە. بەپێی ئەم وشەیە ئێوە ئەمە دەکەن، ئەوەتا فەرمانم پێ ئێوە داوە. یەشوع ئەوانی نارد، و ئەوان چوون بۆ بۆسەکە و دانیشتن لە نێوان بێت‌ئێل و عای، لە ڕۆژئاوای عای.

یەشوع لە بەیانیدا زوو هەستا و سەردانی گەلەکەی کرد، ئینجا ئەو و پیرانەکە لە پێشەوەی گەلەکە بەرەو عای سەرکەوتن. و هەموو گەلی جەنگاوەر لەگەڵی سەرکەوتن، و کاتێک دەڕۆیشتن گەیشتنە بەرامبەر شارەکە لە ڕۆژهەڵاتەوە. و بۆسەکانی شارەکە لە دەریاوە،  و ڕوویدا کە کاتێک پاشای عای بینی، خێرا کرد و هاتە دەرەوە بۆ بەرەوپیریان لەسەر ڕێگای ڕاست بۆ جەنگ، خۆی و هەموو ئەو گەلەی کە لەگەڵیدا بوو، و ئەو نەیدەزانی کە بۆسەیەک لە دوای شارەکە بۆی هەیە. و بینی، و یەشوع و ئیسرائیل لە ڕووی ئەوان کشانەوە. ئەوان ڕاوەنان دوای کوڕەکانی ئیسرائیل، و خۆیان لە شارەکە دوورکەوتنەوە. هیچ کەسێک لە عای نەمایەوە کە دوای ئیسرائیل ڕاونەنێرا، شارەکەیان بە کراوەیی جێهێشت و دوای ئیسرائیل ڕایاننا.

و یەزدان بە یەشوعی فەرموو، دەستی خۆت بە ڕمەکە کە لە دەستتدایە درێژ بکە بۆ سەر شارەکە، چونکە ئەو شارەم داوەتە دەستی تۆ، و بۆسەکان بە خێرایی لە شوێنەکەیان هەڵدەستنەوە. و یەشوع دەستی خۆی بە ڕمەکە درێژکرد بۆ سەر شارەکە، بۆسەکان بە خێرایی لە شوێنەکانیان هەستانەوە و کاتێک دەستی درێژکردەوە، چوونە دەرەوە و هاتنە ژوورەوە بۆ شارەکە و گرتیان. پاشان بە پەلە سووتاندیانی بە ئاگر. کاتێک دانیشتووانی عای ئاوڕیان لە دواوەی خۆیان دایەوە، دووکەڵیان بینی کە لە شارەکەوە بۆ ئاسمان بەرزدەبووەوە، و ئیتر نەیاندەتوانی بۆ شوێنێک هەڵبێن، نە بۆ ئێرە و نە بۆ ئەوێ. یەشوع و هەموو ئیسرائیل بینییان کە بۆسەکان شارەکەیان گرت و دووکەڵی شارەکە بەرەو ئاسمان بەرزبووەوە، جا گەڕانەوە و لێیاندا بە پیاوانی عای. ئەمانەش لە شارەکە چوونە دەرەوە بۆ پێشوازی، و لە نێوان ئۆردووگاکەدا بەتاڵ کرانەوە، ئەمانە لەم لایەنەوە و ئەمانە لەو لایەنەوە، و لێیاندان هەتا ئەوەی کەسێکیان لێ نەمایەوە، نە ڕزگاربووێک و نە دەرباز بووێک. و پاشای عەیان بە زیندوویی گرت، و هێنایانی بۆ لای یەشوع.

کاتێک کوڕانی ئیسرائیل لە کوشتنی هەموو ئەوانەی لە عای و لە دەشتەکان و لە چیاکە لەسەر دابەزینەکە وەستان، کە ڕاویان نابوون لە ئەوێوە تا کۆتایی، یەشوع گەڕایەوە بۆ عای و بە دەمی شمشێر لێیدا. ئەوانەی لەو ڕۆژەدا کەوتن لە پیاوەوە هەتا ژن، دوازدە هەزار کەس بوون، واتە هەموو دانیشتووانی عای.  بەڵام تاڵانییەکانی لەناو شارەکە هەموو، کە تاڵانیان کرد بۆ خۆیان کوڕانی ئیسرائیل بەپێی فەرمانی یەزدان، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی دا بە یەشوع.

و یەشوع ئەو شارەی سووتاند لە ئاگر، کردی بە گردێکی نیشتەجێنەکراو بۆ هەمیشە هەتا ئەمڕۆ. و پاشای عەیی لەسەر دارێکی دووقۆڵ هەڵواسی، و هەتا ئێوارە لەسەر دارەکە مایەوە، و کاتێک خۆر ئاوا دەبوو یەشوع فەرمانی دا، و لەشەکەی ئەویان لە دارەکە دایگرت، و فڕێیاندایە ناو چاڵێک، و کۆمەڵە بەردێکیان لەسەری کۆکردەوە، هەتا ئەمڕۆ.

### 9

کاتێک پاشایانی ئەمۆرییەکان بیستیان، ئەوانەی لە لەوبەری ئوردون بوون، ئەوانەی لە ناوچە شاخاوییەکان، و ئەوانەی لە دەشتاییەکان، و ئەوانەی لە هەموو کەناراوەکانی دەریا گەورەکە، و ئەوانەی بەرەو ئانتیلیبانۆن، و حیتییەکان، و کەنعانییەکان، و پەریزییەکان، و حیڤییەکان، و ئەمۆرییەکان، و گرگاشییەکان، و یەبوسییەکان،

هەموویان پێکەوە کۆبوونەوە بۆ ئەوەی جەنگ لە دژی یەشوع و ئیسرائیل بکەن.

ئەو کەسانەی لە گبعۆن نیشتەجێ بوون، هەموو ئەوەیان بیست کە یەزدان بە ئەریحا و عای کردی. ئەوانیش بە فێڵبازی کاریان کرد، هاتن و خۆیان ئازووقەیان کرد و خۆیان ئامادە کرد، گوونیە کۆنەکانیان لەسەر شانەکانیان هەڵگرت، هەروەها مەشکەی شەرابی کۆن و دڕاوی پێچراوە. کونەکانی پێڵاوەکانیان و سەندەلەکانیان کۆن و پەیوەندکراو بوون لە پێیەکانیان، جلەکانیان کۆن و دڕاو بوون لەسەریان، نانی ئازووقەکەیان وشک و کەڕووبوو و وردوخاش بوو.

ئەوان هاتن بۆ لای یەشوع بۆ ناو ئۆردوگای ئیسرائیل لە گلگال، و بە یەشوع و ئیسرائیلیان گوت: ئێمە لە زەوییەکی دوورەوە هاتووین، و ئێستا پەیمانێک لەگەڵ ئێمە ببەستن. و کوڕانی ئیسرائیل بە حیڤییەکە گوتیان: ببینە، نەوەک تۆ لەنێوان ئێمەدا دەژیت، ئیتر چۆن پەیمانت لەگەڵدا ببەستین؟ و گوتیان بە یەشوع: ئێمە خزمەتکارانی تۆین. یەشوع پێی گوتن: ئێوە لە کوێوەن و لە کوێوە هاتوون؟ و گوتیان: لە زەوییەکی زۆر دوورەوە هاتوون ئەم خزمەتکارانی تۆ، لە ناوی یەزدانی پەروەردگاری تۆ، چونکە بیستوومانە ناوی ئەو و هەموو ئەوەی کردی لە میسر. و هەرچەندە کردی بۆ پاشاکانی ئەمۆرییەکان، ئەوانەی لەوبەری ئوردون بوون، بۆ سیحۆن پاشای ئەمۆرییەکان و بۆ عۆگ پاشای باشان، ئەوەی لە ئەشتارۆت و لە ئەدرەعی نیشتەجێ بوو. و کاتێک بیستیان، پیرانی ئێمە و هەموو دانیشتووانی خاکەکەمان پێیان گوتین: ئازووقە بۆ ڕێگاکە بۆ خۆتان ئامادە بکەن، و بڕۆن بۆ چاوپێکەوتنیان، و پێیان بڵێن: ئێمە خزمەتکارانی تۆین، ئێستا پەیمانێک لەگەڵمان ببەستن. ئەم نانانە، کاتێک لە ماڵەوە هاتین بۆ لای ئێوە، گەرم دابینمان کردن، بەڵام ئێستا وشک بوونەتەوە و کۆن بوونەتەوە. ئەمانە مەشکەکانی شەرابن کە ئێمە وەک نوێ پڕمان کردن، بەڵام ئەمانە شەقیان بووە، هەروەها جلەکانمان و پێڵاوەکانمان لەبەر دوورایی ڕێگاکە زۆر کۆن بوونەتەوە.

و ئەو پێشەوایانە دابینکردنی ئەوانیان گرت، و لە یەزدان پرسیاریان نەکرد. یەشوع ئاشتی لەگەڵ ئەواندا دامەزراند، پەیمانێکیان لەگەڵ ئەواندا بەست بۆ ڕزگارکردنیان، سەرۆکەکانی کۆمەڵیش سوێندیان بۆ ئەوان خوارد.

و ڕوویدا دوای سێ ڕۆژ لە دوای دانانی پەیمان لەگەڵ ئەوان، بیستیان کە لە نزیکیان ن و لە نێوانیان نیشتەجێن. کوڕانی ئیسرائیل ڕۆیشتن و هاتنە شارەکانیان، ئەو شارانەی ئەوان گبعۆن و کفیرە و بئێرۆت و شارەکانی یاعریم بوون. و کوڕەکانی ئیسرائیل شەڕیان لەگەڵ نەکردن، چونکە هەموو فەرمانڕەواکان سوێندیان بە یەزدانی خودای ئیسرائیل خواردبوو، و هەموو کۆمەڵەکە بۆڵەبووەوە لەسەر فەرمانڕەواکان.

سەرۆکەکان بە هەموو کۆمەڵەکەیان گوت: ئێمە بە یەزدانی خودای ئیسرائیل سوێندمان بۆیان خوارد، و ئێستا ناتوانین دەستیان لێبدەین. ئەمە دەیکەین، ئەوان بە زیندوویی دەگرین و دەیانپارێزین، و تووڕەیی لە دژی ئێمە نابێت لەبەر ئەو سوێندەی کە بۆ ئەوان خواردمان. ژیان دەکەن، و دەبنە دارببڕ و ئاوهێنەر بۆ هەموو کۆمەڵەکە، وەک چۆن فەرمانڕەواکان پێیان گوتبوو.

یەشوع بانگی کردن و پێی گوتن: بۆچی فریوتان دام و گوتتان ئێمە زۆر دوورین لە ئێوە، لە کاتێکدا ئێوە دراوسێی ئەوانەن کە لەنێوان ئێمەدا نیشتەجێن؟ ئێستا ئێوە نەفرەت لێکراون، هەرگیز لە ئێوە کۆیلە نابڕێت، نە دارببڕ و نە ئاوهەڵگر بۆ من و بۆ خوداکەم. و ئەوان وەڵامیان دایەوە بە یەشوع و گوتیان: ڕاگەیەنرا بە ئێمە هەرچی یەزدانی پەروەردگاری تۆ فەرمانی بە موسای خزمەتکاری خۆی دا، کە ئەم زەوییە بداتە ئێوە و ئێمە و هەموو دانیشتووانی سەری لەناوببات لەبەردەمی ئێوە، و زۆر ترساین لەسەر گیانەکانمان لەبەردەمی ئێوە، و ئەم کارەمان کرد. و ئێستا ئەوەتا ئێمە ژێردەستی ئێوەین، وەک چۆن پێتان خۆشە و وەک چۆن پێتان باشە، ئاوا لەگەڵمان بکەن.

و ئاوایان بۆ کردن، و یەشوع لە ئەو ڕۆژەدا ڕزگاری کردن لە دەستی کوڕانی ئیسرائیل، و نەیانکوشتن. یەشوع لەو ڕۆژەدا ئەوانی کردە دارتاش و ئاوهێنەر بۆ هەموو کۆمەڵەکە و بۆ قوربانگاکەی خودا، لەبەر ئەمە دانیشتووانی گبعۆن بوون بە دارتاش و ئاوهێنەری قوربانگاکەی خودا هەتا ئەمڕۆ، و بۆ ئەو شوێنەی کە یەزدان هەڵیدەبژێرێت.      

### 10

کاتێک ئەدۆنیبەزەکی پاشای ئۆرشەلیم بیستی کە یەشوع عای گرتووە و بە تەواوی لەناوی بردووە، هەروەک چۆن لەگەڵ ئەریحا و پاشاکەی کردیان، ئاواش لەگەڵ عای و پاشاکەی کردیان، و کە دانیشتووانی گابائۆن بۆ لای یەشوع و ئیسرائیل هەڵاتوون، و زۆر لە ئەوان ترسان، چونکە دەیزانی کە گبعۆن شارێکی گەورە بوو، وەک یەکێک لە شارە پایتەختەکان، و هەموو پیاوەکانی بەهێز بوون. ئەدۆنیبەزەکی پاشای ئۆرشەلیم ناردی بۆ ئێلامی پاشای حەبرۆن، و بۆ فیدۆنی پاشای یارموت، و بۆ یەفتای پاشای لاخیش، و بۆ دابێری پاشای ئۆدۆلام، و گوتی: وەرن، سەربکەون بۆ لام و یارمەتیم بدەن، و با شەڕ لە دژی گبعۆن بکەین، چونکە هەڵاتن بۆ لای یەشوع و بۆ لای کوڕانی ئیسرائیل. و پێنج پاشاکانی یەبوسییەکان چوونە سەرەوە، پاشای ئۆرشەلیم، و پاشای حەبرۆن، و پاشای یەریموت، و پاشای لاخیش، و پاشای ئۆدۆلام، خۆیان و هەموو گەلەکەیان. و دامەزراندنە دەوری گبعۆن، و گەمارۆیان دا.

و دانیشتووانی گبعۆن ناردیان بۆ لای یەشوع بۆ ناو ئۆردوگای ئیسرائیل لە گلگال، دەڵێن: دەستەکانت لە خزمەتکارەکانت مەشڵەقێنە، بە خێرایی بۆ لای ئێمە سەربکەوە و یارمەتیمان بدە و دەربازمان بکە، چونکە هەموو پاشاکانی ئەمۆرییەکان کە لە ناوچە شاخاوییەکە نیشتەجێن لەسەر ئێمە کۆبوونەتەوە. یەشوع لە گلگالەوە سەرکەوت، خۆی و هەموو گەلی جەنگاوەر لەگەڵیدا، هەموو پیاوانی بەهێز و توانادار.

یەزدان بە یەشوعی فەرموو: لە ئەوان مەترسە، چونکە ئەوانم داوەتە دەستی تۆ، کەسیان لەبەردەم ئێوە نامێنێتەوە.

و چونکە یەشوع لەناکاو هاتە سەر ئەوان، هەموو ئەو شەوە لە گلگالەوە ڕۆیشت. و پەروەردگار ئەوانی لە ڕووی کوڕانی ئیسرائیل سەرلێشێواند، و پەروەردگار ئەوانی بە وردوخاشکردنێکی گەورە لە گبعۆن وردوخاشی کرد، و ڕاویان نان بە ڕێگای سەرکەوتنی بێت‌حۆرۆن، و لێیان دانەوە هەتا عەزێقا و هەتا مەقێدا. لە کاتی هەڵاتنیان لە ڕووی کوڕانی ئیسرائیل لەسەر دابەزینی هۆرۆنیم، یەزدان بەردی تەرزەی لە ئاسمانەوە فڕێدایە سەریان هەتا ئەزێقا، و ئەوانەی بەهۆی بەردەکانی تەرزە مردن زیاتر بوون لەوانەی کوڕانی ئیسرائیل بە شمشێر لە جەنگدا کوشتیان.

ئەوسا یەشوع قسەی بۆ یەزدان کرد، لەو ڕۆژەدا کە خودا ئەمۆرییەکانی دایە دەستی ئیسرائیل، کاتێک ئەوانی لە گبعۆن وردوخاش کرد، و لە ڕووی کوڕانی ئیسرائیل وردوخاش کران، و یەشوع گوتی: با خۆر لەسەر گبعۆن بوەستێت، و مانگ لەسەر دۆڵی ئەیالۆن. خۆر و مانگ وەستان، هەتا خودا دوژمنانی ئەوانی پاراست، و خۆر لە ناوەڕاستی ئاسماندا وەستا، بەرەو ڕۆژئاوا نەچوو هەتا کۆتایی یەک ڕۆژ. و ڕۆژێکی وەها نە ڕوویدا نە لە پێشتر و نە لە دواتر، بۆ ئەوەی خودا گوێ لە مرۆڤ بگرێت، چونکە یەزدان لەگەڵ ئیسرائیلدا جەنگا. 

ئەو پێنج پاشایە هەڵاتن و لەو ئەشکەوتەی مەقێدا خۆیان شاردەوە. ئەو کاتە ڕاپۆرتی بۆ یەشوع کرا و گوترا: پێنج پاشاکە دۆزراونەتەوە کە لە ئەشکەوتەکەی ماکێدا شاراون. یەشوع گوتی: بەردەکان بگەڕێنن بۆ سەر دەمی ئەشکەوتەکە، و پیاوان دابنێن بۆ پاسەوانیکردنیان. بەڵام ئێوە ڕامەوەستن، بەدوای دوژمنانتاندا بکەون و پاسەوانی دواوەیان بگرن، و ڕێگەیان مەدەن بچنە ناو شارەکانیان، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە ئەوانی داوەتە دەستی ئێمە. و ڕوویدا کە یەشوع و هەموو کوڕانی ئیسرائیل پشوویان دا لە بڕینەوەیان بە بڕینەوەیەکی زۆر گەورە تا کۆتایی، ئەوانەی ڕزگاریان بوو هەڵاتن بۆ ناو شارە قەڵابەندەکان.

و هەموو گەل سەلامەت گەڕانەوە بۆ لای یەشوع لە ماکێدا، و هیچ کەسێک لە نەوەی ئیسرائیل بە زمانی خۆی هاواری نەکرد.

یەشوع گوتی: ئەشکەوتەکە بکەنەوە و ئەم پێنج پاشایە لە ئەشکەوتەکە دەربهێنن. ئەوان پێنج پاشایانیان لە ئەشکەوتەکە دەرهێنا: پاشای ئۆرشەلیم، پاشای حەبرۆن، پاشای یەریموت، پاشای لاخیش و پاشای ئۆدۆلام. و لەبەر ئەوەی دەریانهێنان بۆ لای یەشوع، یەشوع هەموو ئیسرائیلی بانگکرد، لەگەڵ ئەو سەرکردە جەنگاوەرانەی کە هاوڕێی بوون، و پێی گوتن: پێشەوە بڕۆن و پێیەکانتان لەسەر ملیان دابنێن. ئەوانیش نزیک بوونەوە و پێیەکانیان لەسەر ملیان دانا. یەشوع پێی گوتن: مەترسن لە ئەوان و مەتۆقن، پیاوانە بن و بەهێز بن، چونکە پەروەردگار ئاوا دەکات بە هەموو دوژمنەکانتان کە ئێوە لە دژیان دەجەنگن. یەشوع ئەوانی کوشت و لەسەر پێنج دار هەڵیواسین، ئەوان لەسەر ئەو دارانە هەڵواسرابوون هەتا ئێوارە. کاتێک خۆر ئاوابوو، یەشوع فەرمانی دا و ئەوانیان لە دارەکانەوە دایکێشانەوە، فڕێیاندانە ناو ئەو ئەشکەوتەی کە لەوێ هەڵاتبوون، و بەردەکانیان گەڕاندە سەر دەمی ئەشکەوتەکە هەتا ئەمڕۆ.

و ئەو ماکێدایان گرت لە ئەو ڕۆژەدا، و کوشتیانیان بە شمشێر، و بە تەواوی لەناوبردنیان هەموو گیانلەبەرێک کە تێیدا بوو، و کەسیان تێدا جێنەهێشت کە ڕزگاری بێت یان دەرباز بێت، و ئەوەیان بە پاشای ماکێدا کرد کە کردیان بە پاشای ئەریحا.

یەشوع و هەموو ئیسرائیل لەگەڵیدا لە مەقێدا ڕۆیشتن بۆ لیڤنا، و گەمارۆیان دا لیڤنا. یەزدان ئەویشی دایە دەست ئیسرائیل، ئەوانیش گرتیان و پاشاکەیان، کوشتیانی بە شمشێر، هەموو گیانلەبەرێکی تێدا، هیچ ڕزگاربوو و دەربازبووێک لێی نەمایەوە، ئەوەیان بە پاشاکەی کرد کە بە پاشای ئەریحایان کردبوو.

و یەشوع و هەموو ئیسرائیل لەگەڵیدا لە لیبناوە بۆ لاخیش ڕۆیشتن، و گەمارۆیان دا و دەستیان پێوە گرت. یەزدان لاخیشی دایە دەست ئیسرائیل. لە ڕۆژی دووەم گرتیان، بە شمشێر کوشتیانی، و بە تەواوی لەناویانبرد، هەروەک چۆن لیبنایان کردبوو. ئەوسا ئێلامی پاشای گەزەر چووە سەرەوە بۆ یارمەتیدانی لاخێش، و یەشوع لێیدا بە شمشێر، هەروەها گەلەکەی، هەتا هیچ ڕزگاربوو یان دەرباز بوویەک لەوان نەمایەوە.

یەشوع و هەموو ئیسرائیل لەگەڵیدا لە لاخیشەوە بۆ عودولام ڕۆیشتن، گەمارۆیان دا و داگیریان کرد. و یەزدان ئەویدا بە دەستی ئیسرائیل سپارد، و لەو ڕۆژەدا گرتیان، و بە دەمی شمشێر کوشتیان، و هەموو گیانلەبەرێکیان لەناوبرد، بە هەمان شێوەی ئەوەی کە بە لاخیش کردیان.

یەشوع و هەموو ئیسرائیل لەگەڵیدا بۆ حەبرۆن ڕۆیشتن و گەمارۆیان دا. و لێیدایان بە شمشێر، و هەموو گیانلەبەرێک کە تێیدا بوو، کەسێک نەما، هەروەک چۆن لە ئۆدۆڵامیان کرد، بە تەواوی لەناویانبرد، و هەموو ئەوەی تێیدا بوو.

یەشوع و هەموو ئیسرائیل گەڕانەوە بۆ دەبیر و گەمارۆیان دا ئەوان ئەویان گرت و پاشاکەی و گوندەکانی، و بە دەمی شمشێر لێیاندا، و بە تەواوی وێرانیان کرد، و هەموو شتێکی هەناسەداریان تێدا کوشت، و هیچ ڕزگاربووێکیان تێدا نەهێشت، هەروەک چۆن بە حەبرۆن و پاشاکەی کردیان، بە هەمان شێوە بە دەبیر و پاشاکەی کردیان.

و یەشوع لێیدای هەموو زەوی شاخاوییەکە، و نەگەڤ، و دەشتاییەکە، و ئاسێدۆس، و پاشاکانی، هیچ ڕزگاربوویەکی لێ جێنەهێشتن، و هەموو هەناسەدەرێکی زیندوو بە تەواوی لەناوبرد، بەو شێوەیەی کە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل فەرمانی دابوو. لە قادێش بەرنێعەوە هەتا غەزە، هەموو گۆشەن هەتا گیبعۆن. یەشوع لە یەکجاردا لە هەموو پاشاکانی ئەوان و خاکەکەیانی دا، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بۆ ئیسرائیل دەجەنگا.

### 11

کاتێک پاشای ئاسۆر یابیس ئەمەی بیست، نێردراوی نارد بۆ لای یۆبابی پاشای مارۆن، و بۆ لای پاشای سیموۆن، و بۆ لای پاشای ئازیف، و بۆ پاشاکانی سەیدای گەورە، بۆ ناوچە شاخاوییەکە و بۆ عەراڤا لە بەرامبەر کەنێرۆس، و بۆ دەشتەکە، و بۆ فێناعێددۆر، و بۆ کەنعانییەکانی کەناراوی لە ڕۆژهەڵاتەوە، و بۆ ئەمۆرییەکانی کەناراوی، و حیتییەکان، و پەریزییەکان، و یەبوسییەکان کە لە شاخەکەدا بوون، و حیڤییەکان، و ئەوانەی لەژێر حەرمۆن بوون بۆ خاکی ماسیما. و ئەوان و پاشاکانیان لەگەڵیان چوونە دەرەوە، وەک لمی دەریا بە زۆریی، و ئەسپەکان و گالیسکەکان زۆر زۆر بوون. و هەموو ئەو پاشایانە پێکەوە کۆبوونەوە و هاتن بۆ یەک شوێن، و لەلای ئاوەکانی مارۆن چادریان هەڵدا بۆ شەڕکردن لە دژی ئیسرائیل.

و پەروەردگار بە یەشوعی فەرموو: مەترسە لە ڕوویان، چونکە سبەینێ لەم کاتەدا من شکستیان پێدەدەم لەبەردەم ئیسرائیل، ئەسپەکانیان دەبڕیتەوە و گالیسکەکانیان بە ئاگر دەسووتێنیت. یەشوع و هەموو گەلی جەنگاوەر لەناکاو لەسەر ئاوی مارۆن هاتنە سەر ئەوان، و لە ناوچە شاخاویەکەدا کەوتنە سەریان. یەزدان ئەوانی دایە دەست ئیسرائیلەوە، و لێیاندەدان و دوایان کەوتن هەتا سەیدای گەورە، و هەتا ماسێرۆن، و هەتا دەشتەکانی ماسۆخ لە ڕۆژهەڵاتدا، و بڕییان ئەوان هەتا کەسێکیان بە زیندوویی نەما. و یەشوع ئەوەی بۆیان کرد کە یەزدان فەرمانی پێدابوو، ئەسپەکانی ئەوانی شل کرد و گالیسکەکانی ئەوانی بە ئاگر سووتاند.

و یەشوع لەو کاتەدا گەڕایەوە و حاچۆری گرت و پاشاکەی، حاچۆر پێشتر فەرمانڕەوای هەموو ئەو شانشینانە بوو. و هەموو گیانلەبەرێکیان لەوێ بە شمشێر کوشت، و هەمووانیان بە تەواوی لەناوبرد، و هیچ گیانلەبەرێک لەوێ نەمایەوە، و حاچۆریان بە ئاگر سووتاند. و یەشوع هەموو شارەکانی پاشایەتییەکان و پاشاکانیانی گرت، و ئەوانی بە دەمی شمشێر کوشت، و بە تەواوی وێرانیان کردن، بەو شێوەیەی کە موسای خزمەتکاری یەزدان فەرمانی دا. بەڵام ئیسرائیل هەموو شارە قەڵابەندکراوەکانی نەسووتاند، جگە لە ئاسۆر کە تەنها ئەوی سووتاند. و هەموو دەستکەوتەکانی ئەوەیان تاڵان کرد بۆ خۆیان کوڕانی ئیسرائیل، بەڵام هەموویانیان بە تەواوی لەناوبردن بە دەمی شمشێر، هەتا لەناویبردنیان، هیچ شتێکی هەناسەدەریان لە ئەوان بەجێنەهێشت. کە ڕێگە فەرمانی دا یەزدان بە موسای خزمەتکاری خۆی، و موسا هەروەها فەرمانی دا بە یەشوع، و بەم جۆرە یەشوع کردی، هیچ سەرپێچی نەکرد لە هەموو ئەوانەی موسا فەرمانی پێدا.

یەشوع هەموو زەوی شاخاوییەکە و هەموو زەوی نەگەڤ و هەموو زەوی گۆشەم و دەشتاییەکە و ئەوەی بەرەو ڕۆژئاوا و چیای ئیسرائیل و نزمەکانی گرت ئەوانەی بەرەو چیاکە لە چیای خەلخا، و ئەوەی سەردەکەوێت بۆ سێعیر، و هەتا بەلەگاد، و دەشتەکانی لوبنان لەژێر چیای ئەرمۆن، و هەموو پاشاکانیان گرت و لەناوبردن و کوشتن. یەشوع بۆ ڕۆژانێکی زۆر جەنگی لە دژی ئەم پاشایانە کرد.

هیچ شارێک نەبوو کە ئیسرائیل نەیگرتبێت، هەموویان لە جەنگدا گرتن. چونکە لە ڕێگەی یەزدانەوە ڕوویدا بۆ بەهێزکردنی دڵیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لە جەنگدا دژ بە ئیسرائیل، بۆ ئەوەی لەناوبردرێن، بۆ ئەوەی بەزەیی پێنەدرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی لەناوبردرێن، بەو شێوەیەی کە یەزدان بە موسای فەرموو.

یەشوع لەو کاتەدا هات و ئەناکیمەکانی لە ناوچە شاخاوییەکە لەناوبرد، لە حەبرۆن و لە دەبیر و لە ئەنابۆت و لە هەموو یەهودا لەگەڵ شارەکانیان، یەشوع بە تەواوی لەناوبردنی. هیچ کەسێک لە عەناقییەکان لە نێو کوڕانی ئیسرائیل نەمایەوە، بەڵام تەنها لە غەزە و لە گەت و لە ئەشدۆد مانەوە.

یەشوع هەموو زەوییەکەی گرت، چونکە یەزدان فەرمانی بە موسا دابوو، و یەشوع ئەوانی بە میرات دایە ئیسرائیل بەپێی دابەشکردنی هۆزەکانیان، و زەوییەکە لە جەنگ پشووی دا.

### 12

و ئەمانە پاشاکانی زەوین کە کوڕانی ئیسرائیل کوشتیانن، و زەوییەکەی ئەوانیان بە میرات گرت لەوبەری ڕووباری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتەوە، لە دۆڵی ئەرنۆنەوە هەتا چیای هەرمۆن، و هەموو زەوی عەراڤا لە ڕۆژهەڵاتەوە. سیحۆن پاشای ئەمۆرییەکان، کە لە حێشبۆن نیشتەجێ بوو، فەرمانڕەوایەتی دەکرد لە ئەرنۆنەوە، کە لە دۆڵەکەدایە لە بەشێکی دۆڵەکە، و نیوەی گلعاد هەتا یەبۆق، سنوورەکانی کوڕانی عەممۆن. و عەراب تا دەریای کینەرەت لە ڕۆژهەڵاتەوە، و تا دەریای عەراب، دەریای خوێکان لە ڕۆژهەڵاتەوە، ڕێگاکە بەرەو بێت یەشیمۆت، لە تێمانەوە ئەوەی لەژێر ئەسێدۆت فەسگایە. و عۆگ پاشای باشان لە گەورەکان مایەوە، ئەوەی لە ئەشتارۆس و لە ئەدرەعی نیشتەجێ بوو، فەرمانڕەوا لە چیای هەرمۆنەوە و لە سەککایەوە، و هەموو باشان هەتا سنوورەکانی گەرگەسی، و ماکی، و نیوەی گلعاد، سنوورەکانی سیهۆن پاشای هەشبۆن. موسا خزمەتکاری یەزدان و کوڕانی ئیسرائیل لێیان دان، و موسا ئەوی دا بە میرات بە ڕەئوبێن و گاد و نیوەی هۆزی مەنەسا.

ئەمانە پاشاکانی ئەمۆرییەکانن کە یەشوع و کوڕانی ئیسرائیل لە لایەنی ڕۆژئاوای ڕووباری ئوردون کوشتیانن، لە دەریای بەعەلگاد لە دەشتی لوبنان، هەتا چیای خەلخا کە سەردەکەون بۆ سێعیر. یەشوع ئەو خاکەی دایە هۆزەکانی ئیسرائیل بۆ میراتگرتن بەپێی تیروپشکی ئەوان. لە شاخەکە و لە دەشتاییەکە و لە عەراب و لە ئەسێدۆس و لە چۆڵەوانییەکە و نەقەب، ئەو حیتییەکە و ئەو ئەمۆرییەکە و ئەو کەنعانییەکە و ئەو پەریزییەکە و ئەو حیڤییەکە و ئەو یەبوسییەکە.

پاشای ئەریحا، و پاشای عای، کە لە نزیک بێت‌ئێل ـە، پاشای ئۆرشەلیم، پاشای حەبرۆن، پاشای یەریموت، پاشای لاخیش، پاشای ئەیلام، پاشای گەزەر، پاشای دەبیر، پاشای گادەر، پاشای هێرماس، پاشای ئادێر، پاشای لیبنا، پاشای ئۆدۆڵام، پاشا ڕۆیشت، پاشای تافوت، پاشای ئۆفەر، پاشای ئۆفێکی ئارۆک، پاشای ئاسۆم، پاشای سیموون، پاشای مامبرۆس، پاشای ئازیف، پاشای کادیش، پاشای زەههاک، پاشای مارێدۆس، پاشای یێکۆم ی کارمێل، پاشای ئۆدۆڵامی فێننێئادۆر، پاشای گێیی جەلیل، پاشای تیرزا، هەموو ئەمانە پاشا بوون، بیست و نۆ.

### 13

یەشوع پیر و لە ڕۆژگاردا پێشکەوتوو بوو، یەزدان بە یەشوعی فەرموو: تۆ لە ڕۆژگاردا پێشکەوتووی، و زەوییەکی زۆر بۆ میرات ماوەتەوە. و ئەمە ئەو زەوییە کە جێهێڵراوە، سنوورەکانی فەلەستینییەکان، گەشووری، و کەنعانی، لە شوێنی چۆڵ کە لە بەرامبەر میسر هەتا سنوورەکانی عەقرۆن لە لای چەپی کەنعانییەکان، ژمێردراوە بۆ پێنج سەترابییەکانی فەلەستینییەکان: غەزەیی، ئەشدۆدی، ئەسقەلانی، گەتی، عەقرۆنی و ئێڤایی. لە تەیمانەوە و هەموو زەوی کەنعان لەبەردەم غەزە، و سیدۆنییەکان هەتا ئافێک، هەتا سنوورەکانی ئەمۆرییەکان، و هەموو زەوی گالیاسی فەلەستینییەکان، و هەموو لوبنان لە ڕۆژهەڵاتی خۆرەوە، لە گلگالەوە لەژێر کێوی ئەرمۆن هەتا دەروازەی حەمات، هەموو ئەوانەی نیشتەجێی ناوچە چیاییەکانن لە لوبنانەوە هەتا مەسەرێس مێمفۆمایم. هەموو سەیدائییەکان، من ئەوان لەناودەبەم لەبەردەم ئیسرائیل، بەڵام ئەوە بە تیروپشک دابەشبکە بۆ ئیسرائیل، بەو شێوەیەی کە فەرمانم پێکردیت.

و ئێستا ئەم زەوییە دابەشبکە بۆ میرات لەنێوان نۆ هۆزەکان و نیوە هۆزی مەنەشە. لە ڕووباری ئوردونەوە هەتا دەریای گەورە بەرەو ئاوابوونی خۆر بیدە، دەریای گەورە سنووری دیاری دەکات. بۆ دوو هۆزەکان و بۆ نیوەی هۆزی مەنەشە، بۆ ڕەئوبێن و بۆ گاد، موسا دا لە ئەوبەری ئوردون بەرەو ڕۆژهەڵاتی خۆر. موسای کۆیلەی یەزدان پێیدا. لە عەرۆعێرەوە، کە لەسەر لێواری ڕووباری ئەرنۆن دایە، و شارەکە کە لە ناوەڕاستی دۆڵەکەدایە، و هەموو میسۆر لە مێدەباوە، هەموو شارەکانی سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان، کە لە حەشبۆن پاشایەتی دەکرد هەتا سنوورەکانی نەوەی عەممۆن، و گەلائیتیس و سنوورەکانی گێشیری و ماخاتییەکان، هەموو شاخی هێرمۆن و هەموو باسانیتیس هەتا ئاخا. هەموو پاشایەتییەکەی ئۆگ لە باشان، کە پاشایەتی کرد لە ئەشتارۆت و لە ئەدرەعی، ئەمە مایەوە لە دەوەکان، و موسا لێیدا و لەناوی برد. وە کوڕانی ئیسرائیل گێسیری و ماخاتی و کەنعانییەکانیان لەناونەبرد، وە پاشای گێسیری و ماخاتی لەنێو کوڕانی ئیسرائیلدا نیشتەجێ بوون هەتا ئەمڕۆ.

بەڵام هۆزی لێڤی میراتی پێنەدرا، یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل خۆی میراتی ئەوانە، وەک چۆن یەزدان پێی فەرموون، و ئەمەش ئەو دابەشکردنەیە کە مووسا بۆ نەوەی ئیسرائیل لە دەشتی مۆئاب لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا دابەشی کردن.

و موسا بە هۆزی ڕەئوبێن دا بەپێی خێڵەکانیان. و سنوورەکانیان لە ئارۆێرەوە بوو، کە لە بەرامبەر دۆڵی ئەرنۆنە، و ئەو شارەی کە لە دۆڵی ئەرنۆندایە، و هەموو میسۆر، تا حەشبۆن، و هەموو ئەو شارانەی لە میسۆر بوون، و دیبۆن، و بامۆت بەعل، و ماڵی مێلبۆت، و باشان، و بامۆت، و مێفاعات، و قیریاتایم، و سێباما، و سێرادا، و سییۆن لە کێوی ئێناب، و بێت‌پەعۆر و ئاسێدۆتی فەسگا و بایت‌تاسێینۆت، و هەموو شارەکانی میسۆر، و هەموو پاشایەتی سیهۆن پاشای ئەمۆڕییەکان، کە موسا لێیدا ئەو و سەرکردەکانی میدیان، و ئێڤی، و ڕۆبۆک، و سوور، و ئوور، و ڕۆبێ فەرمانڕەوای کوژراوی سییۆن، و دانیشتووانی سییۆن.

هەروەها بەلعامی کوڕی بەعۆر، پێشبینیکەرەکە، لە خولانەوەدا کوشتیان.

ڕوویدا کە سنوورەکانی ڕەئوبێن، ئوردون سنوور بوو. ئەمە میراتی کوڕانی ڕەئوبێن بوو بەپێی هۆزەکانیان، شارەکانیان و کێڵگەکانیان.

موسا بۆ کوڕەکانی گاد بەپێی هۆزەکانیان دا. و سنوورەکانیان یازێر بوو، هەموو شارەکانی گلعاد، و نیوەی خاکی کوڕانی عەمۆن هەتا عەراڤا، کە لەبەردەم عاراددا هەیە. و لە حێشبۆن هەتا ئارابۆس بەپێی میسپا، و بۆتانیم، و مائان هەتا سنوورەکانی دیبۆن، و ئێنادۆم و ئۆسارگای و بایناسانابرا و سۆکخۆسا و سافان و پاشماوەی شانشینی سیهۆن، پاشای هێشبۆن، و ئوردون سنوور دەکات تا بەشێک لە دەریای خیننەرەس لەوبەری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتەوە. ئەمە میراتی کوڕانی گادە بەپێی هۆزەکانیان و بەپێی شارەکانیان، بەپێی هۆزەکانیان ملیان دەگێڕێننەوە لەبەردەم دوژمنەکانیان، چونکە بوو بەپێی هۆزەکانیان شارەکانیان و کێڵگە شوانییەکانیان.

موسا بۆ نیوەی هۆزی مەنەسا بەپێی خێڵەکانیان دا. و سنوورەکانیان لە مائانەوە بوو، و هەموو پاشایەتی باشان، و هەموو پاشایەتی ئۆگی پاشای باشان، و هەموو گوندەکانی یائیر کە لە باشانیتیدین، شەست شارەکە. و نیوەی گلعاد، و لە ئەشتارۆت، و لە ئەدرەعی، شارەکانی پاشایەتی ئۆگ لە باشان، بۆ کوڕانی ماکیر کوڕانی مەنەشە، و بۆ نیوەی کوڕانی ماکیر کوڕانی مەنەشە، بەپێی هۆزەکانیان. ئەمانە ئەوانەن کە موسا میراتیان دایێ لەوبەری ڕووباری ئوردون لە دەشتی مۆئاب، لەوبەری ڕووباری ئوردون لە ڕۆژهەڵاتی ئەریحا.

### 14

ئەمانە ئەوانەن کە میراتیان دابەش کرد بۆ کوڕانی ئیسرائیل لە خاکی کەنعان، کە ئەلعازاری کاهین و یەشوعی کوڕی نون و سەرۆکە باوکانی هۆزەکانی کوڕانی ئیسرائیل میراتیان دابەش کرد بۆیان. بەپێی تیروپشک میراتیان وەرگرت، کە ڕێگە فەرمانی دا یەزدان لە دەستی یەشوع بۆ نۆ هۆزەکان، و بۆ نیو لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون. و بۆ لێڤییەکان میراتی پێنەدان لەنێویاندا، چونکە کوڕەکانی یوسف دوو هۆز بوون، مەنەشە و ئەفرایم، و بەشێک لە زەوییەکە نەدرا بە لێڤییەکان، بەڵکو تەنها شارەکان بۆ نیشتەجێبوون، و ئەو شوێنانەی جیاکرابوونەوە بۆ ئاژەڵە ماڵییەکانیان. بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە مووسا کرد، کوڕانی ئیسرائیل ئاوایان کرد و زەوییەکەیان دابەش کرد.

کوڕانی یەهودا هاتنە لای یەشوع لە گلگال، و کالێبی کوڕی یەفونەی قێنیزی پێی گوت: تۆ ئەو وشەیە دەزانیت کە یەزدان لە قادێش بەرنێع بە موسای پیاوی خودای فەرموو دەربارەی من و تۆ. چل ساڵ بووم کاتێک موسای خزمەتکاری خودا منی لە قادێش بەرنێعەوە نارد بۆ سیخوڕی کردنی ئەو زەوییە، و بەپێی بیرکردنەوەی ئەو وەڵامم دایەوە. براکانم کە لەگەڵ مندا سەرکەوتن، دڵی گەلیان گۆڕی، بەڵام من تەواو بڕیاردرام شوێنی یەزدانی خوداکەم بکەوم. موسا لەو ڕۆژەدا سوێندی خوارد و گوتی: ئەو زەوییەی کە پێت لێ نا، دەبێتە میراتی تۆ و منداڵەکانت بۆ هەتاهەتایە، چونکە خۆتت بەخشی بۆ شوێنکەوتنی یەزدانی خودای ئێمە. و ئێستا یەزدان پەروەردەی کردم بەو شێوەیەی کە فەرمووی، ئەمە چل و پێنجەمین ساڵە لەو کاتەوە کە یەزدان ئەم وشەیەی بە موسا فەرموو، و ئیسرائیل لە چۆڵەوانیدا ڕۆیشت، و ئێستا ئەوەتا من ئەمڕۆ هەشتا و پێنج ساڵانم هێشتا من ئەمڕۆ بەهێزم، وەک ئەو کاتەی موسا منی ناردبوو، هەروەها ئێستاش بەهێزم بۆ چوونە دەرەوە و هاتنە ژوورەوە بۆ جەنگ. و ئێستا داوا دەکەم لە تۆ ئەم چیایە، وەک یەزدان لە ئەو ڕۆژەدا گوتی، چونکە تۆ ئەم وشەیەت لە ئەو ڕۆژەدا بیستووە. ئێستا بەڵام ئەو عەناقییەکان لەوێ هەن، شارە قەڵابەندەکان و گەورەکان، ئەگەر کەواتە یەزدان لەگەڵ من بێت، لەناویان دەبەم، وەک یەزدان پێی گوتم.

و یەشوع بەرەکەتداری کرد، و حەبرۆنی دا بە کالێبی کوڕی یەفونە، کوڕی قەنەز، بە میرات. لەبەر ئەمە حەبرۆن بووە میراتی کالێبی کوڕی یەفونەی کەنیزی هەتا ئەمڕۆ، لەبەرئەوەی ئەو بە تەواوی شوێن فەرمانی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل کەوت. ناوی چەبرۆن پێشتر شاری ئارگۆب بوو، ئەم شاری گەورەی ئەناکیمەکان، و زەوییەکە لە جەنگ وەستا.

### 15

و سنوورەکانی هۆزی یەهودا بەپێی خێڵەکانیان لە سنوورەکانی ئەدۆمەوە، لە چۆڵەوانی سینەوە هەتا قادێش بەرەو باشوور بوو.

و سنوورەکانیان لە باشوورەوە هەتا بەشێک لە دەریای خوێ بوو، لە بەرزاییەکەوە کە بەرەو باشوور دەچێت. و تێدەپەڕێت بەرامبەر سەرکەوتنی ئەکراببیم، و دەسووڕێتەوە بە سێنا، و سەردەکەوێت لە باشوورەوە بۆ سەر کادێش بارنێ، و دەردەچێت بۆ ئەسۆرۆن، و سەردەکەوێت بۆ ناو سارادا، و دەردەچێت بۆ ڕۆژئاوای کادێش. و دەچێتەدەرەوە لەسەر سەلمۆنا، و تێدەپەڕێت هەتا دۆڵی میسر، و دەرچوونی سنوورەکانی دەبێتە دەریا، ئەمە سنوورەکانیانە لە باشوورەوە.

سنوورەکان لە ڕۆژهەڵاتەوە هەموو دەریا سوێرەکە تا ڕووباری ئوردون. سنوورەکانیان لە باکوورەوە، لە لێژایی دەریاکەوە و لە بەشی ڕووباری ئوردونەوە. سنوورەکە سەردەکەوێتە بێت‌ئەگلائیم، و لە باکوورەوە تێدەپەڕێت بۆ بێت‌ئەرەبە، و سەردەکەوێتە بەردی بایۆن کوڕی ڕەئوبێن. و سنوورەکان سەردەکەوێت بۆ چوارەمی دۆڵی ئاخۆر، و دادەبەزێت بۆ گەلگەل، کە بەرامبەر هەڵسانەوەی ئەدەممینە، کە لە باشووری دۆڵەکەیە، و تێدەپەڕێت بۆ ئاوی کانیاوی خۆر، و دەرچوونەکەی دەبێتە کانیاوی ڕۆگێل. سنوورەکان دەچێتە سەرەوە بۆ ناو دۆڵی ئێننۆم، لەسەر پشتی یەبووسی لە باشوور، کە ئۆرشەلیمە، و سنوورەکان دەڕواتە نێو بۆ سەر لووتکەی چیاکە، کە لە بەرامبەر دۆڵی ئێننۆمە بەرەو دەریا، کە لە بەشی زەوی ڕەفایینە لە باکوور. و سنوورەکە لە لووتکەی چیاکەوە بۆ سەر کانیی ئاوی نەفتۆ دەردەچێت، و بۆ ناو چیای ئەفرۆن دەردەچێت، و سنوورەکە بۆ بەعل دەبات، ئەمە شارەکەی یاریمە. و سنوورەکە لە بەعلەوە دەسووڕێتەوە بۆ دەریا، و تێدەپەڕێت بۆ ناو چیای ئەسار لەسەر پشتی شاری یارین لە باکوورەوە، ئەمەش خەسلۆنە، و دادەبەزێت بۆ شاری خۆر، و تێدەپەڕێت بۆ باشوور. و سنوورەکە بەپێی پشتی عەقرۆن لە باکوور تێدەپەڕێت، و سنوورەکان بۆ سۆکخۆس دەردەچن، و سنوورەکان بەسەر باشووردا تێدەپەڕن، و بۆ لەبنا دەردەچن، و دەرچوونی سنوورەکان لەسەر دەریا دەبێت. و سنوورەکانیان لە دەریاوە، دەریا گەورە سنوور دادەنێت. ئەمانە سنوورەکانی کوڕانی یەهودان بە دەوری بەپێی خێڵەکانیان.

و بۆ کالێب کوڕی یەفونە بەشێکی دا لە ناوەڕاستی کوڕانی یەهودا لە ڕێگەی فەرمانی خودا، و یەشوع شاری ئەربۆک، شاری دایکی ئەناک، پێیدا، کە ئەمە حەبرۆنە. و کالێب کوڕی یەفونە لەوێوە سێ کوڕەکانی عەناقی لەناوبرد: شێشەی و تەلمەی و ئەحیمان. و کالێب لەوێوە بۆ لای دانیشتووانی دەبیر چووە سەرەوە، ناوی دەبیر لە پێشتردا شاری نووسراوەکان بوو.

و کالێب گوتی: هەرکەس شاری نووسینەکان بگرێت و بکوتێت و دەست بەسەر دا بگرێت، ئەخسای کچم دەدەمێ بە ژنی. و عوسنیێلی کوڕی قەنەزی برای کالێب ئەوی گرت، و ئەکسای کچی خۆی وەک ژن دایە ئەو. و ڕوویدا لە کاتی چوونەدەرەوەی ئەو، ڕاوێژی کرد بە ئەو و گوتی: داوا لە باوکم دەکەم بۆ کێڵگە. ئینجا هاواری کرد لەسەر کەرەکە، و کالێب پێی گوت: چیت هەیە؟ و پێی گوت: بەرەکەتێکم پێبدە، چونکە بۆ زەوی نەگەڤت داومەتەوە، بۆتانیسم پێبدە. ئەویش گۆنایسلانی سەرەوە و گۆنایسلانی خوارەوەی پێدا.

ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی یەهودایە. شارەکانیان بوون بۆ هۆزی کوڕانی یەهودا لەسەر سنوورەکانی ئەدۆم لەسەر چۆڵەوانی، و بایسەلەئێل، و ئارا، و ئاسۆر. و ئیکام، و ڕێگما، و ئارووێل، و کادێش، و ئاسۆریۆنائین، و مائینام، و بالماعانا، و گوندەکانی ئەوان، و ئەو شارانەی ئاسێرۆن، ئەمە ئاسۆرە، و سین، و سەلما، و مۆلادا، و سێری و بەعفەلەس، و خۆڵاشێئۆڵا، و بئێرشەبا، و گوندەکانیان، و کێڵگەکانیان، باڵا، و باکۆک، و ئاسۆم. و ئێلبوودەد، و بێتێل، و هەرما، و زیکلاگ و ماخاریم و سێسێننەک. و لابۆس و سالێ و ئێرۆمۆس، بیست و نۆ شار، و گوندەکانیان.

لە دەشتایی ئەشتائۆل، زۆرعا و ئەشتائۆل. و دوورا، و درێژکرا، و ئیلووسۆس، و مامانی، و یەرموس، و ئۆدۆڵام، و مەمبرا، و ساوخۆ، و یازێکا، و سەکاریم و گادێرا و کێڵگەکانی ئەو، شارانە چواردە و گوندەکانی ئەوان. سێنە، ئەداسان و ماگادالگاد، و دالاد، و میسپا، و یاخارێل، و باسێدۆس، و ئیدێئادالێئا، و چابرا، ماخێس و مااخۆس، و گێدۆر و باگادیێل و نۆمان و ماخێدان، شازدە شار، و گوندەکانیان. لیبنا و ئیساک و ئەنۆخ، و یانا، و ناسیب، و کەیلام و ئاکیەزی و کەزیب و باتێسار و ئایلۆم، دە شار و گوندەکانیان. ئەکرۆن، و گوندەکانی، و کێڵگە‌شوێنەکانیان، لە ئەکرۆنەوە هەتا گەمنا، و هەموو ئەو شوێنانەی کە نزیکی ئەشدۆدن، و گوندەکانیان، ئاسیەدۆس و گوندەکانی و کێڵگە شوێنەکانی، غەززە و گوندەکانی و کێڵگە شوێنەکانی هەتا ڕووباری میسر، و دەریای گەورە جیا دەکاتەوە.

و لە ناوچە شاخاوییەکەدا شامیر، و یەتەر، و سۆخا، و ڕەوان و شاری نووسراوەکان، ئەمە دەبیرە و ئانۆن، و ناو، و مەن، و ئایسام، و گۆسەم و هالو و هەننا و گیلۆم، یازدە شار، و گوندەکانیان. ئایرەم، ڕێمنا و سۆما. و یەمائین و بائیساخوو و فاکووا. و ئیوما، و شاری ئاربۆک، ئەمە خەبرۆنە، و سۆرایس، نۆ شار، و کێڵگەکانیان. ماعۆن، و کارمێل، و زیف، و یوتا، و یاریێل، و ئاریکام، و زاکانایم، و گیبعا و تیمنا، نۆ شارەکە، و گوندەکانیان. ئەیلوئا و بێت‌سور و گێددۆن. و ماگارۆس و بێسانام و تێکوم، شەش شار، و گوندەکانیان، کیریاس باعل، ئەم شارەی یاریم، و سۆسێبا، دوو شار، و گوندەکانیان، و بەددەرگێس، و تەرەباعام، و ستایشکردن، و ئایۆخیۆزا و نافلازۆن و شارەکانی سادۆن و ئەرکادێس، حەوت شار، و گوندەکانیان.

یەبوسییەکان لە ئۆرشەلیم نیشتەجێ بوون، و کوڕانی یەهودا نەیانتوانی لەناویان ببەن، جا یەبوسییەکان لە ئۆرشەلیم نیشتەجێ بوون هەتا ئەمڕۆ.

### 16

و سنوورەکانی کوڕانی یوسف لە ڕووباری ئوردونەوە کە بەرامبەر یەریحۆیە لە ڕۆژهەڵاتەوە بوو، و سەردەکەوێت لە یەریحۆوە بۆ ناوچە شاخاوییەکە، بۆ چۆڵەوانییەکە، بۆ بێت‌ئێل لووزا. و دەچێتە دەرەوە بۆ بێت‌ئێل، و دەپەڕێتەوە بەسەر سنوورەکانی ئەحاتارۆسی. و تێدەپەڕێت بۆ دەریاکە بۆ سەر سنوورەکانی ئەتالیم هەتا سنوورەکانی بێت‌حۆرۆنی خوارەوە، و دەرچوونەکەیان لەسەر دەریاکە دەبێت. و کوڕەکانی یوسف، ئەفرایم و مەنەشە، میراتیان برد.

سنوورەکانی کوڕانی ئەفرایم بەپێی هۆزەکانیان دیاری کرا، سنوورەکانی میراتیان لە ڕۆژهەڵاتەوە ئەتارۆت و ئێرۆک هەتا بێت‌هۆرۆنی سەرەوە و گەزارا بوو. و سنوورەکان دێنە سەر دەریاکە بۆ ئیکاسمۆن لە باکووری گەرم، دەسووڕێتەوە بەرەو ڕۆژهەڵات بۆ تێناسا و سێلێس، و تێدەپەڕێت لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ یانۆکا. و بۆ ناو ماخۆ و ئاتارۆس و گوندەکانیان، دێتە سەر یەریخۆ و دەردەچێت بۆ لای ڕووباری ئوردون. و لە گۆڕەوە سنوورەکان دەڕۆن بۆ دەریا بۆ خەلکانا، و دەرچوونیان لەسەر دەریا دەبێت، ئەمە میراتی هۆزی ئەفرایمە بەپێی خێڵەکانیان.

ئەو شارۆچکانەی کە بۆ کوڕانی ئەفرایم جیاکرابوونەوە لەنێوان میراتی کوڕانی مەنەشە، هەموو ئەو شارۆچکانە و گوندەکانیان. ئەفرایم کەنعانییەکەی لەناوبرد کە لە گەزەر نیشتەجێ بوو، و کەنعانییەکە لە ئەفرایم نیشتەجێ بوو تا ئەم ڕۆژە، تا فیرعەون پاشای میسر سەرکەوت، و ئەوی گرت، و بە ئاگری سووتاند، و کەنعانییەکان و فەریزییەکان و دانیشتووانی گەزەریان کوشت، و فیرعەون ئەوی بە خواستە دایە کچەکەی.

### 17

ئەو سنوورانەی هۆزی کوڕانی مەنەشە ڕوویدا، چونکە ئەمە نۆبەرەی یوسف بوو، بۆ ماخیری نۆبەرەی مەنەشە، باوکی گلعاد، کە پیاوێکی جەنگاوەر بوو لە گلعاد و لە باشان. ئەمەش بۆ کوڕانی مەنەشەی ماوە بەپێی خێڵەکانیان بوو، بۆ کوڕانی ئیەزی، و کوڕانی کەلەز، و کوڕانی ئیەزیێل، و کوڕانی سوخەم، و کوڕانی سوماریم، و کوڕانی ئۆفێر. ئەمانە نێرینە بوون بەپێی خێڵەکانیان.

و بۆ سەلپادی کوڕی هێفەر کوڕی نەبوو، بەڵکو کچانی هەبوو، و ئەمانە ناوەکانی کچەکانی سەلپاد بوون: ماعلا، نۆئا، حۆگلا، میلکا و تیرزا. ئەوان لەبەردەم ئەلعازاری کاهین و لەبەردەم یەشوع و لەبەردەم فەرمانڕەواکان ڕاوەستان و گوتیان: خودا لە ڕێگەی دەستی موسا فەرمانی دا کە میراتمان پێبدرێت لەناو براکانمان. جا بە فەرمانی یەزدان تیروپشکیان لەناو براکانی باوکیان پێدرا. و گوریسی ئەوان لە ئاناسساوە کەوت، و دەشتی لابێک لە زەوی گلعاد، کە لەوبەری ئوردونە. چونکە کچانی کوڕانی مەنەسا میراتیان برد لە ناوەڕاستی براکانیان، بەڵام زەوی گلعاد بوو بۆ کوڕانی مەنەسای ماوە.

سنوورەکانی کوڕانی مەنەسا بوون بە دێلەحەنات، کە لە بەرامبەر کوڕانی ئەناتە، و دەڕوات بۆ سەر سنوورەکان بۆ یامین و یاسیب بۆ سەرچاوەی تافتۆت. بۆ مەنەسا دەبێت، و تافەت لەسەر سنوورەکانی مەنەسا بۆ کوڕەکانی ئەفرایم. و سنوورەکان دادەبەزن لەسەر دۆڵی کاران لە باشوور بەپێی دۆڵی یاریێل، دار پستە بۆ ئەفرایم لەنێوان شاری مەنەسا، و سنوورەکانی مەنەسا لە باکوور بۆ ناو ڕووبارەکە، و دەرچوونەکەی دەبێتە دەریا. لە باشوورەوە بۆ ئەفرایم، و لە باکوور بۆ مەنەسا، و دەریا دەبێتە سنوورەکانیان، و لە باکوور دەگەنە ئاشێر، و لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ یەساخار. و دەبێت بۆ مەنەسا لە یەساخار و لە ئاشێر: بەیتان و گوندەکانی ئەوان، و دانیشتووانی دۆر و گوندەکانی، و دانیشتووانی مەگیدۆ و گوندەکانی، و سێیەکی مافێتا و گوندەکانی.

کوڕەکانی مەنەشە نەیانتوانی ئەم شارانە لەناوببەن، و کەنعانییەکان دەستیان کرد بە نیشتەجێبوون لەم خاکەدا. و ڕوویدا کە کاتێک کوڕانی ئیسرائیل بەهێزبوون، کەنعانییەکانیان کردە فەرمانبەر، بەڵام بەتەواوی لەناویان نەبردن.

وەڵامیان دایەوە کوڕەکانی یوسف بە یەشوع و گوتیان: بۆچی تەنها یەک میرات و یەک بەشی پێوراوت پێداوین؟ ئێمە گەلێکی زۆرین و خودا بەرەکەتداری کردووین. یەشوع پێی گوتن: ئەگەر گەلێکی زۆرن، بڕۆن بۆ سەرەوە بۆ ناو دارستانەکە و بۆ خۆتان پاکی بکەنەوە، ئەگەر چیاکەی ئەفرایم تەنگتان لێ دەکات. و گوتیان: چیای ئەفرایم بۆ ئێمە بەس نییە، و کەنعانییەکانی نیشتەجێ لە بێت‌شان و گوندەکانی و لە دۆڵی یەزرەعیل ئەسپی هەڵبژێردراو و ئاسنیان هەیە. یەشوع بە کوڕەکانی یوسفی گوت: ئەگەر گەلێکی زۆر تۆیت و هێزێکی گەورەت هەیە، بەشێکی یەک بۆت نابێت. ئەو دارستانە بۆ تۆ دەبێت، چونکە دارستانە و پاکی دەکەیتەوە، و بۆ تۆ دەبێت، و کاتێک کەنعانییەکە بەتەواوی لەناودەبەیت، هەرچەندە ئەسپی هەڵبژێردراوی هەیە، تۆ چونکە بەسەریدا زاڵدەبیت.

### 18

و هەموو کۆمەڵی کوڕانی ئیسرائیل لە شیلۆ کۆبوونەوە، و لەوێ چادری شایەتییان هەڵدا، و زەوییەکە لەژێر دەستیاندا گیرایەوە.

و کوڕانی ئیسرائیل مانەوە، ئەوانەی میراتیان وەرنەگرت، حەوت هۆز. و یەشوع بە کوڕانی ئیسرائیلی گوت، هەتا کەی ماندوو دەبن بۆ میراتگرتنی ئەو زەوییە، کە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە پێیداوین؟ سێ پیاو لە هەر هۆزێکتان بدەن، و هەستاون با بڕۆن بە زەوییەکەدا، و با وەسفی بکەن لەبەردەمم، وەک پێویست دەبێت بۆ دابەشکردنی. و ڕۆیشتن بۆ لای. و حەوت بەشی بۆیان دابەش کرد، یەهودا سنووری بۆیان لە باشوورەوە دادەمەزرێنێت، و کوڕەکانی یوسف لە باکوورەوە بۆیان دادەمەزرێنن. ئێوە بەڵام ئەو زەوییە دابەش بکەن بۆ حەوت بەش، و بیهێننەوە ئێرە بۆ لای من، و من تیروپشک دەردەهێنم بۆ ئێوە لەبەردەم یەزدانی خودای ئێمە. نا، چونکە بەش نییە بۆ کوڕەکانی لێڤی لە ئێوەدا، کاهینیەتی یەزدان بەشی ئەوانە، و گاد و ڕەئوبێن و نیوە هۆزی مەنەشە میراتی خۆیان وەرگرت لەوبەری ئوردون لە ڕۆژهەڵات، کە موسای خزمەتکاری یەزدان دایە ئەوان.

پیاوەکان هەستان و ڕۆیشتن، یەشوع فەرمانی دا بە پیاوەکان کە دەڕۆن بۆ پێوانەکردنی زەوییەکە و گوتی: بڕۆن و زەوییەکە پێوانە بکەن، پاشان وەرنەوە بۆ لای من، لێرە لە شیلۆ تیروپشکتان بۆ دەردەهێنم لەبەردەم یەزدان. ئەوان ڕۆیشتن و بە زەویدا پەڕینەوە و بینییان، و بەپێی شارەکان نووسییانە حەوت بەش لە کتێبێکدا، و هێنایانە بۆ لای یەشوع. و یەشوع تیروپشکی بۆ ئەوان خستە شیلۆ لەبەردەم یەزدان.

تیروپشکی هۆزی بنیامین یەکەم دەرچوو بەپێی خێڵەکانیان، و سنوورەکانی تیروپشکەکەیان لەنێوان کوڕانی یەهودا و لەنێوان کوڕانی یوسف دەرچوو.

سنوورەکانیان لە باکوورەوە بوو، لە ڕووباری ئوردونەوە سنوورەکان بەرەو پشتی یەریحۆ لە باکوورەوە سەردەکەون، و سەردەکەون بۆ سەر چیاکە بەرەو دەریاکە، و دەرچوونەکەی دەبێتە مەبداریتیسی بێسۆن. سنوورەکان لەوێوە دەپەڕێتەوە بۆ لووزا، لەسەر پشتی لووزا لە باشووریدا، کە ئەوە بێت‌ئێلە، و سنوورەکان دادەبەزێت بۆ مااتاروڤ ئۆرێخ لەسەر ناوچە شاخاوییەکە کە لە باشووری بێت‌حۆرۆنی خوارەوەیە.

و بە سنوورەکاندا دەپەڕێتەوە و دەپەڕێتە لای ئەو بەشەی ڕووی لە دەریایە لە باشوورەوە، لە شاخەکەوە لەسەر ڕووی بێت‌حۆرۆنی باشوور، و دەرچوونەکەی دەبێتە قیریەت بەعل، کە ئەویش قیریەت یەعاریمە، شارۆچکەی کوڕانی یەهودا. ئەمە بەشی ڕۆژئاواییە.

و بەشی باشوور لە بەشی کاریاس باعالەوە، و سنوورەکان دەپەڕێتەوە بۆ ناو گاسین، لەسەر کانیاوی نافسۆ. و سنوورەکان دادەبەزن لەسەر بەشێک، ئەمە بەپێی ڕووی دۆڵی سۆننامە، کە لە بەشی ئێمێک ڕەفائینە لە باکوورەوە، و دادەبێت گایێننا لەسەر پشتی یەبووسای لە باشوورەوە، دادەبێت لەسەر سەرچاوەی ڕۆگێل، و تێدەپەڕێت لەسەر کانیاوی بێت‌شەمەش، و تێدەپەڕێت لەسەر گالیلۆس، کە بەرامبەرە بە بەرزاییەکەی ئێسام، و دادەبەزێت لەسەر بەردی بایۆنی کوڕانی ڕەئوبێن. و تێدەپەڕێت بە پشتی بێت‌ئارابا لە باکوورەوە، و دادەبەزێت بۆ سنوورەکان بەرەو پشتی دەریا لە باکوورەوە. و دەرچوونی سنوورەکان لەسەر لووتکەی دەریای خوێکان دەبێت لە باکوور بۆ بەشی ئوردون لە باشوور، ئەمانە سنوورەکانن لە باشوور.

و ڕووباری ئوردون سنوور دیاری دەکات لە لای ڕۆژهەڵاتەوە، ئەمە میراتی کوڕانی بنیامینە، سنوورەکانی دەوروبەری بەپێی خێڵەکانیان.

شارەکانی کوڕانی بنیامین بەپێی خێڵەکانیان بوون: ئەریحا و بێتێگای و ئامێکاسیس و بەیتابارا، و سارای، و بێسانا، و ئایێن، و فارا، و ئەفراتا، و کارافا و کەفیرا و مۆنی و گیبەعا، دوازدە شار و گوندەکانیان، گیبعۆن، و ڕامە، و بئێرۆت، و ماسسهما، و میرۆن، و ئامۆکه، و فیرا، و کافان، و ناکان، و زێلێکان، و تارێلا. و یەبووس، کە ئۆرشەلیمە، و گابائۆس، یاریم، سێزدە شار، و گوندەکانیان، ئەمە میراتی کوڕانی بنیامینە بەپێی خێڵەکانیان.

### 19

و تیروپشکی دووەم بۆ کوڕانی شیمۆن دەرچوو، و میراتەکەیان لەنێوان تیروپشکەکانی کوڕانی یەهودا بوو. و تیروپشکی ئەوان بوو بە بئێرشەبەع، و سامەعا، و کەلەدام، و ئەرسۆلا، و بۆلا، و یاسۆن، و ئێرسوولا و پلانەکان و هۆرما، و سیکەلاک، و بەیسماخێرێب، و سارسوسین، و باتارۆت، و کێڵگەکانیان، سێزدە شار، و گوندەکانیان. ئەرەممۆن و گەرم و یەتەر و ئاسان، چوار شار و گوندەکانیان. دەوروبەری شارەکانیان تا بالەک، ڕۆیشتن بۆ بامەت بەرەو باشوور، ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی شیمعۆنە بەپێی خێڵەکانیان. لە تیروپشکی یەهودا میراتی هۆزی کوڕانی شیمۆن هات، چونکە بەشی کوڕانی یەهودا گەورەتر لە بەشی ئەوان بوو، و کوڕانی شیمۆن میراتیان برد لە ناوەڕاستی تیروپشکی ئەوان.

و تیروپشکی سێیەم بۆ زەبولون دەرچوو بەپێی هۆزەکانیان، سنوورەکانی میراتیان ئەسەدەکگۆلا دەبێت سنوورەکانیان. دەریاکە و مەگێلدا، و لەسەر بێتهارابا کۆدەبێتەوە بۆ ناو دۆڵەکە کە لەبەردەم یێکمانە. و گەڕایەوە لە سەددووک لە بەرامبەر لە ڕۆژهەڵاتی بەیتشەمەش لەسەر سنوورەکانی خاسەلۆسایس، و تێپەڕ دەبێت لەسەر دابیرۆس، و سەردەکەوێت لەسەر فەنگای. و لەوێوە دەسووڕێتەوە لە دەرەوە بەرامبەر لەسەر ڕۆژهەڵات لەسەر گێبێرێ، لەسەر شاری کاتاسێم، و تێدەپەڕێت لەسەر ڕیممۆنائا ماساراۆزا. و سنوورەکان دەسووڕێتەوە لەسەر باکوور بۆ حەمات، و دەرچوونیان دەبێت لە زیفرۆن، و کاتاناس، و نابائل، و سیموون، و ئەریحا، و بەیسمان. ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی زەبولون بەپێی خێڵەکانیان، شارەکان و گوندەکانیان.

و بۆ ئیساخار تیروپشکی چوارەم دەرچوو. و سنوورەکانیان یازێل و خاسالۆس و سونام بوون، و ئاگیس و سیۆنا و ڕێرۆس و ئاناخێرێس. و دابیرۆن و کیشۆن و ڕێبێس، و ڕێمماس، و ئیەون، و تۆممان، و ئایمارێک، و بێرساڤێس. و سنوورەکان دەبەستێتەوە لەسەر گەیسبۆر و لەسەر سالیم بەرەو دەریا و بێت‌شەمەش، و دەرچوونی سنوورەکانی ئەو دەبێتە ڕووباری ئوردون. ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی یەساخارە بەپێی خێڵەکانیان، شارەکان و گوندەکانیان.

و تیروپشکی پێنجەم بۆ ئاشێر دەرچوو بەپێی خێڵەکانیان. و سنوورەکانیان ئێکسێلێکێس و ئالێف و بایسۆک و کێئاف بوون، و ئەلیمەلەخ، و ئەمیێل، و مەعەسا، و دەیگەیەنێت بە کارمێل بەپێی دەریا، و بە سییۆن، و لەبەنات. و دەگەڕێتەوە لە ڕۆژهەڵاتی خۆرەوە و بێت‌گێنێت، و دەیبەستێتەوە بە زەبولون و ئێکگای، و فتایێل بەرەو باکوور، و دەچێتە ناو سنوورەکانی سەفتایبەیتمێ و ئینائێل، و دەپەڕێتەوە بۆ ناو خۆبەماسۆمێل. و ئەلبۆن و ڕاحاب و ئەمەماۆن و کانسان تا سیدۆنی گەورە. و سنوورەکان دەگەڕێنەوە بۆ ڕامە، و هەتا کانی ماسفاسات و ئەوانی سوورییەکان، و سنوورەکان دەگەڕێنەوە لەسەر یاسیف، و دەرچوونەکەی دەبێتە دەریا، و ئاپۆلێب و ئێخۆزۆب. و ئارخۆب، و ئافێک، و ڕاعاو. ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی ئاشێرە بەپێی خێڵەکانیان، شارەکان و گوندەکانیان.

و تیروپشکی شەشەم بۆ نەفتالی دەرچوو. سنورەکانیان موولام و مۆلا و بەسەمیین و ئارمێ و نابۆک و یەفسامای بوون، هەتا دۆدام، دەرچوونەکانیشی ئوردون بوون. و سنوورەکان دەگەڕێنەوە بۆ دەریا لە ئەسسابۆر، و لەوێوە تێدەپەڕێت بۆ یاکانا، و لە باشوورەوە دەیبەستێتەوە بە زەبولون، و ئاشێر بەپێی دەریا دەیبەستێتەوە، و ئوردون لە ڕۆژهەڵاتی خۆرەوە.

و شارە قەڵابەندەکانی سوورییەکان، سوور، و ئۆماسادەکێس، و کێنێرێس. و ئەرماس، و ئارائێل، و ئاسۆر، و کادێس، و ئەسساری، و کانیاوی ئاسۆر، و کێرۆێ، و مێگالاعاریم، و بایتثامێ، و ثێسامیس. ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی نەفتالی.

و بۆ دان تیروپشکی حەوتەم چووە دەرەوە. و سنوورەکانیان سەراس و ئەسا و شارەکانی سەمماوس بوون. و سالامیس، و ئەممۆن، و سیلاسا، و گرتنی، و تیمنا، و عەقرۆن، و ئەلکاسا، و بێگێسۆن، و گێبێێلان، و ئازۆر، و بانایباکات، و گەسرەممۆن، و لە دەریای هاوکسەوە، سنوور نزیک یۆپایە. ئەمە میراتی هۆزی کوڕانی دانە بەپێی خێڵەکانیان، شارەکانیان و گوندەکانیان.

کوڕەکانی دان ڕۆیشتن و لە دژی لەخیش جەنگان، ئەویان گرت و بە شمشێر لێیاندا، پاشان تێیدا نیشتەجێ بوون و ناویان لێنا لەسەندان.

و ڕۆیشتن بۆ داگیرکردنی زەوییەکە بەپێی سنوورەکانیان، و کوڕانی ئیسرائیل میراتێکیان دا بە یەشوعی کوڕی نون لەنێویاندا. لە ڕێگەی فەرمانی خودا، ئەوان شارەکەیان پێدا کە داوای کردبوو، تەمنەسەرەح، کە لە چیای ئەفرایمە، و شارەکەی بنیاد نا و تێیدا نیشتەجێ بوو.

ئەمانە ئەو دابەشکردنانەن کە ئەلعازاری کاهین و یەشوعی کوڕی ناوێ و سەرۆکانی باوکان لە هۆزەکانی ئیسرائیل بە تیروپشک وەک میرات دایان لە شیلۆ لەبەردەم یەزدان، لەلای دەرگاکانی چادری شایەتی، و پاشان ڕۆیشتن بۆ داگیرکردنی زەوییەکە.

### 20

و یەزدان بە یەشوع فەرموو: قسە بکە لەگەڵ کوڕەکانی ئیسرائیل و بڵێ: شارەکانی پەناگا بدەن، ئەوانەی کە لە ڕێگەی موسا پێتانم فەرموو. پەناگا بۆ بکوژ کە لێدەری گیان بێ ئەنقەست، و ئەم شارانە دەبنە پەناگا بۆ ئێوە، و بکوژەکە نامرێت لەلایەن تۆڵەکەرەوەی خوێن، هەتا ڕادەوەستێت لەبەردەم کۆمەڵ بۆ دادوەری.   

و قادێشی لە جەلیل لە چیای نەفتالی جیاکردەوە، و شەخەم لە چیای ئەفرایم، و شاری ئەربۆک، کە ئەمە حەبرۆنە، لە چیای یەهودا.

و لە ئەوبەری ئوردون دا بۆسۆر لە چۆڵەوانی لە دەشتەکە لە هۆزی ڕەئوبێن، و ئارێمۆس لە گلعاد لە هۆزی گاد، و گاولۆن لە باشانیتیدی لە هۆزی مەنەسێ.

ئەمانە ئەو شارانەن کە دیاریکراون بۆ کوڕانی ئیسرائیل و بۆ ئەو نامۆیەی کە لەنێویاندا نیشتەجێیە، بۆ هەڵاتن بۆ ئەوێ هەر کەسێک کە بە نەزانی گیانێک بکوژێت، بۆ ئەوەی لە دەستی تۆڵەکەرەوەی خوێن نەمرێت، هەتا لەبەردەم کۆمەڵ بۆ دادگایی ڕابوەستێت.

### 21

و باوکە گەورەکانی کوڕانی لێڤی نزیک بوونەوە بۆ ئەلعازاری کاهین، و یەشوعی کوڕی نون، و بۆ سەرۆکە گەورەکانی باوکان لە هۆزەکانی ئیسرائیل، و لە شیلۆدا لە خاکی کەنعان بە ئەوانمان گوت و وتمان: یەزدان لە ڕێگەی موسا فەرمانی داوە کە شارەکانمان پێبدرێت بۆ نیشتەجێبوون، لەگەڵ لەوەڕگاکانیان بۆ ئاژەڵەکانمان. و کوڕانی ئیسرائیل شارەکان و لەوەڕگاکانیان دایە لێڤییەکان لە میرات‌دان بە فەرمانی یەزدان.

تیروپشک بۆ گەلی قاحات دەرچوو، و بۆ کوڕانی هارونی کاهینانی لێڤی لە هۆزی یەهودا و لە هۆزی شیمۆن و لە هۆزی بنیامین بە تیروپشک، سێزدە شار بوو.

بۆ کوڕەکانی قەهاتی ماوە لە هۆزی ئەفرایم و لە هۆزی دان و لە نیوەی هۆزی مەنەشە، بە تیروپشک دە شار درا.

وە بۆ کوڕەکانی گێرشۆن لە هۆزی یەساخار و لە هۆزی ئاشێر و لە هۆزی نەفتالی و لە نیوەی هۆزی مەنەسا لە باشان، سێزدە شار.

و بۆ کوڕەکانی مەراری بەپێی خێڵەکانیان، لە هۆزی ڕەئوبێن و لە هۆزی گاد و لە هۆزی زەبولون، بە تیروپشک دوازدە شار.

و کوڕەکانی ئیسرائیل شارەکان و زەوییە لەوەڕگاکانیان دایە لێڤییەکان، بەو شێوەیەی کە یەزدان فەرمانی بە موسا دا، بە تیروپشک.

وە هۆزی کوڕانی یەهودا و هۆزی کوڕانی شیمۆن و لە هۆزی کوڕانی بنیامین ئەم شارانەیان دا، و ناویان لێنرا. بۆ کوڕەکانی هارون لە گەلی قەهات لە کوڕەکانی لێڤی، چونکە تیروپشک بۆ ئەمانە کەوت. و قریەت‌ئەربەعی شاری دایکی ئەناقی پێدان، کە ئەمە حەبرۆنە لە شاخی یەهودا، بەڵام لەوەڕگاکانی دەوروبەری. یەشوع کێڵگەکانی شارەکە و گوندەکانی دا بە کوڕەکانی کالێبی کوڕی یەفونە وەک موڵک.

و بۆ کوڕەکانی هارون شاری پەناگای دا بۆ کەسی کوشتووە، واتە حەبرۆن و ئەو شوێنە جیاکراوانەی لەگەڵیدا، هەروەها لەمنا و ئەو شوێنە جیاکراوانەی لەگەڵیدا. و ئەیلۆم و ئەوانەی جیاکراوەتەوە بۆی، و تێما و ئەوانەی جیاکراوەتەوە بۆی، و پێکەنین و جیاکراوەکانی ئەم، و دەبیر و جیاکراوەکانی ئەم، و ئاسا و ئەو جیاکراوەکانی، و تانو و ئەو جیاکراوەکانی، و بێت‌شەمەش و ئەو جیاکراوەکانی، نۆ شار لە ئەم دوو هۆزەدا. و لە هۆزی بنیامین، گبعۆن و شوێنە جیاکراوەکانی، و گەتێت و شوێنە جیاکراوەکانی، و عەناتۆت و ئەوانەی جیاکراوەتەوە بۆ ئەم، و گامالا و ئەوانەی جیاکراوەتەوە بۆ ئەم، چوار شار. هەموو شارەکانی کوڕانی هارونی کاهینەکان، سێزدە.

و بۆ گەلانی کوڕانی قاحات، لێڤییەکانی ماوە لە کوڕانی قاحات، شارەکەی کاهینەکانیان لە هۆزی ئەفرایم بوو، و شاری پەناگای بکوژیان پێدان، کە شەخێم بوو، و زەوی جیاکراوەکانی، و گازارا و زەوی جیاکراوەکانی. و بێت حۆرۆن، و ئەو شارە جیاکراوانەی ئەمە، چوار شار. و لە هۆزی دان، شاری ئەلکۆسایم و ئەو شوێنانەی جیاکراون بۆ ئەم شارە، و شاری گەسەدان و ئەو شوێنانەی جیاکراون بۆ ئەم شارە، و ئەیلۆن و ئەوانەی جیاکراوە بۆ ئەمە، و گەسەرەممۆن و ئەوانەی جیاکراوە بۆ ئەمە، چوار شار. و لە نیوەی هۆزی مەنەسا، تانەخ و جیاکراوەکانی، و یەبەسا و جیاکراوەکانی، دوو شار. هەموو شارەکان دە، و ئەوانەی جیاکراوەتەوە بۆ ئەم، ئەوانەی نزیک ئەوان، بۆ گەلەکانی کوڕانی قەهات، ئەوانەی ماونەتەوە.

و بۆ کوڕەکانی گێرشۆن، لێڤییەکان، لە نیوەی هۆزی مەنەسا، شارە جیاکراوەکان بۆ کوشندەکان: گاولۆن لە باسانیتیدی و جیاکراوەکانی، و بۆسۆران و جیاکراوەکانی، دوو شار. و لە هۆزی یەساخارەوە، کیشۆن و شوێنە جیاکراوەکانی، و دەبا و شوێنە جیاکراوەکانی، و ڕەممات و ئەوانەی جیاکراون بۆی، و کانی نووسینەکان و ئەوانەی جیاکراون بۆی، شارەکان چوار. لە هۆزی ئاشێرەوە، بەسەلان و شوێنە جیاکراوەکانی، و دەبۆن و شوێنە جیاکراوەکانی و چەلکات و ئەوانەی جیاکراوە بۆ ئەم، و ڕاحاب و ئەوانەی جیاکراوە بۆ ئەم، شارەکان چوار. و لە هۆزی نەفتالی، شارە جیاکراوەکە بۆ بکوژەکە، قادێش لە جەلیل، و جیاکراوەکانی ئەمە، و نەمات، و جیاکراوەکانی ئەمە، و تەممۆن، و جیاکراوەکانی ئەمە، سێ شارەکە. هەموو شارەکانی گێرشۆن بەپێی خێڵەکانیان، سێزدە شار.

و بۆ گەلی کوڕانی مەراری، لێڤییە ماوەکان، لە هۆزی زەبولون، مائان و لەوەڕگاکانی، و قادێش و لەوەڕگاکانی، و زیلا و لەوەڕگاکانی، سێ شار. لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون لە بەرامبەر ئەریحا، لە هۆزی ڕەئوبێن، شاری پەناگای بکوژەکە، بۆسۆر لە چۆڵەوانیدا، میسۆ و لەوەڕگاکانی، یازێر و لەوەڕگاکانی. و دێکمۆن و لەوەڕگاکانی، و مافا و لەوەڕگاکانی، چوار شار. و لە هۆزی گاد، شارەکەی پەناگای بکوژەکە، و ڕامۆت لە گلعاد و لەوەڕگاکانی، کامین و لەوەڕگاکانی. و حێشبۆن و لەوەڕگاکانی، و یازێر و لەوەڕگاکانی، هەموو شارەکان چوار. هەموو شارەکان بۆ کوڕەکانی مەراری بەپێی خێڵەکانیان، ئەوانەی لە هۆزی لێڤی ماونەتەوە، دوازدە شار بوون.

هەموو شارەکانی لێڤییەکان لە ناوەڕاستی موڵکی کوڕانی ئیسرائیل، چل و هەشت شارەکان و لەوەڕگاکانیان. دەوروبەری شارەکانی ئەمانە، شار و زەوی لەوەڕگاکان دەوروبەری شارەکە بۆ هەموو ئەم شارانە،

و یەزدان هەموو ئەو زەوییەی دایە ئیسرائیل کە سوێندی خواردبوو بیداتە باوکانیان، و ئەوانیش میراتیان گرت و تێیدا نیشتەجێ بوون. و یەزدان ئەوانی لە هەموو لایەکەوە پشوویدا، وەک چۆن سوێندی بۆ باوکانیان خواردبوو. کەسیش لەبەردەمیان لە هەموو دوژمنانیان هەڵنەستا، یەزدان هەموو دوژمنانیانی دایە دەست ئەوان. هیچ یەکێک لە هەموو ئەو بەڵێنە چاکانەی کە یەزدان بە کوڕانی ئیسرائیلی دا، شکستی نەخوارد، هەموویان هاتنە دی.

### 22

ئەوسا یەشوع کوڕەکانی ڕەئوبێن و کوڕەکانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەشەی کۆکردەوە، و گوتی بۆیان: ئێوە بیستووتانە هەموو ئەوەندەی موسا خزمەتکاری یەزدان فەرمانی پێکردن، و گوێڕایەڵی دەنگی من بوون بەپێی هەموو ئەوەندەی فەرمانی پێکردن. ئێوە لەم ماوەیە زۆرە هەتا ئەمڕۆ وازتان لە براکانتان نەهێناوە، فەرمانی یەزدانی خودای خۆتانتان پاراستووە. ئێستا بەڵام یەزدانی خودای ئێمە پشوویدا براکانی ئێمە، بەو ڕێگەیەی کە پێی گوتن. ئێستا کەواتە هەڵگەڕێنەوە و بڕۆنەوە بۆ ماڵەکانتان و بۆ خاکی موڵکەکەتان کە موسا پێیدان لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون. بەڵام زۆر بپارێزن لە جێبەجێکردنی ئەو فەرمانانە و ئەو یاسایەی کە موسای خزمەتکاری یەزدان فەرمانی پێداین بۆ جێبەجێکردن، خۆشویستنی یەزدانی خودای ئێمە، ڕۆیشتن لە هەموو ڕێگاکانی ئەو، پاراستنی فەرمانەکانی ئەو، و نووساندن بە ئەو، و خزمەتکردنی ئەو لە تەواوی بیرکردنەوەی ئێوە، و لە تەواوی گیانی ئێوە. یەشوع بەرەکەتداری کردنی ئەوان و ناردنی دەرەوەی ئەوان، و ئەوان ڕۆیشتن بۆ ماڵەکانی خۆیان.

و بۆ نیوەی هۆزی مەنەسا، موسا لە باشانیتیدا دایە، و بۆ نیوەکەی دیکە یەشوع لەگەڵ براکانی لە ئەوبەری ڕووباری ئوردون لەلای دەریا دایە، و کاتێک یەشوع ئەوانی بۆ ماڵەکانیان ناردەوە، بەرەکەتداری کردن. و بە سامانێکی زۆردا گەڕانەوە بۆ ماڵەکانیان، و ئاژەڵی ماڵی زۆر زۆر، و زیو، و زێڕ، و ئاسن، و جلوبەرگی زۆر، دابەشیان کرد تاڵانی دوژمنەکان لەگەڵ براکانیان.

کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەسا لە کوڕانی ئیسرائیل لە شیلۆ لە خاکی کەنعان ڕۆیشتن بۆ گلعاد، بۆ خاکی موڵکی خۆیان کە بە میراتیان گرت لە ڕێگەی فەرمانی یەزدان لە دەستی موسا.

و هاتن بۆ گلعادی ئوردون، کە لە خاکی کەنعانە، و کوڕانی ڕئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەسا لەوێ قوربانگایەکیان لەسەر ئوردون بنیاد نا، قوربانگایەکی گەورە بۆ بینین.

و کوڕانی ئیسرائیل بیستیان کە دەگوترا: ئەوەتا کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە قوربانگایەک بنیادکردووە لەسەر سنوورەکانی زەوی کەنعان، لەسەر گلعادی ئوردون، لە ئەوبەری کوڕانی ئیسرائیل. و هەموو کوڕەکانی ئیسرائیل لە شیلۆ کۆبوونەوە، بۆ ئەوەی سەربکەون و جەنگ لە دژی ئەوان بکەن.

کوڕانی ئیسرائیل نارد بۆ کوڕانی ڕەئوبێن و بۆ کوڕانی گاد و بۆ کوڕانی نیوە هۆزی مەنەشە بۆ ناو خاکی گلعاد، ئەو و فینەحاس کوڕی ئەلعازار کوڕی هارون سەرۆک کاهین. و دە لە فەرمانڕەوایان لەگەڵ ئەو، فەرمانڕەوایەک لە ماڵی هەر خێڵێک لە هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل، فەرمانڕەوایانی ماڵە باوکییەکان کە فەرمانڕەوایانی هەزاران ئیسرائیلن. ئیتر هاتن بۆ لای کوڕەکانی ڕەئوبێن و کوڕەکانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەسا لە خاکی گلعاد، و قسەیان لەگەڵ کردن و گوتیان: ئەمانە دەڵێت هەموو کۆمەڵی یەزدان: کێ ئەم سەرپێچییە ئەوەی ئێوە سەرپێچیتان کرد لەبەردەم خودای ئیسرائیل، بۆ هەڵگەڕانەوە ئەمڕۆ لە یەزدان، بنیادنانی بۆ خۆتان قوربانگایەک، بۆ ئەوەی ئێوە هەڵگەڕاوە بن لە یەزدان؟ ئایا بچووک نییە بۆ ئێمە گوناهەکەی پەعۆر، کە پاک نەکرایینەوە لێی هەتا ئەمڕۆ؟ و دەردێک لە کۆمەڵی یەزدان ڕوویدا. و ئێوە ئەمڕۆ ڕووتان لە یەزدان وەرگێڕاندەوە، و دەبێت ئەگەر ئەمڕۆ لە یەزدان دوور بکەونەوە، سبەینێ تووڕەیی لەسەر هەموو ئیسرائیل دەبێت. و ئێستا ئەگەر زەوی موڵکەکەتان بچووک بێت، بپەڕنەوە بۆ زەوی موڵکی یەزدان، کە لەوێ چادری یەزدان نیشتەجێیە، و لەنێو ئێمەدا میراتتان دەبێت، و یاخیبوو مەبنەوە لە خودا، و ئێوەش لابەردەن لە یەزدان، لەبەر ئەوەی ئێوە قوربانگایەک بنیاد دەنێن لە دەرەوەی قوربانگای یەزدانی خودای ئێمە. نەک ئەوەتا ئاخاری کوڕی زارا سەرپێچی کرد لە شتە تەرخانکراوەکە، و تووڕەیی بەسەر هەموو کۆمەڵی ئیسرائیلدا هات؟ و ئەم کەسە تەنها یەک کەس نەبوو کە بە گوناهی خۆی مرد.

کوڕەکانی ڕەئوبێن و کوڕەکانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە وەڵامیاندایەوە و قسەیان لەگەڵ فەرماندەکانی هەزارەکانی ئیسرائیل کرد و گوتیان: ئەو خودایە، خودای پەروەردگار هەیە، و خودا، خودا خۆی دەزانێت، و ئیسرائیلیش خۆی دەزانێت، ئەگەر لە یاخیبووندا تاوانبارکردووین لەبەردەم پەروەردگار، با ڕزگارمان نەکات لەم ڕۆژەدا. و ئەگەر بۆ خۆمان قوربانگایەکمان بنیاد نا، بۆ ئەوەی لە یەزدانی خودای ئێمە لابدەین، بۆ ئەوەی لەسەری قوربانی سووتاندنەکان پێشکەش بکەین، بۆ ئەوەی لەسەری قوربانی ڕزگاری بکەین، یەزدان بەدوایدا دەگەڕێت.

بەڵام لەبەر ئاگاداری لە وشەیەک، ئەمەمان کرد، بە گوتنی: بۆ ئەوەی سبەینێ منداڵەکانی ئێوە بە منداڵەکانی ئێمە نەڵێن، چیتان هەیە لەگەڵ یەزدان، خودای ئیسرائیل؟ یەزدان ڕووباری ئوردونی وەک سنوور لەنێوان ئێمە و ئێوە دانا، و هیچ بەشێکتان لە یەزدان نییە، و کوڕانی ئێوە کوڕانی ئێمە بێگانە دەکەن، بۆ ئەوەی یەزدان پەرستش نەکەن. و ئێمە گوتمان ئاوا بکەین، بۆ بنیاتنانی ئەم قوربانگایە، نەک لەبەر پێشکەشکراوەکان و نە لەبەر قوربانییەکان، بەڵام بۆ ئەوەی ئەمە شایەتی بێت لە نێوان ئێمە و ئێوە، و لە نێوان نەوەکانی ئێمە لەگەڵ ئێمە، بۆ خزمەتکردنی خزمەتی یەزدان لەبەردەم ئەو، لە پێشکەشکراوەکانمان و لە قوربانییەکانمان و لە قوربانییە ڕزگاریخوازەکانمان، و منداڵەکانی ئێوە نەڵێن بە منداڵەکانی ئێمە سبەینێ: بەشێکتان لە یەزدان نییە. و ئێمە گوتمان: ئەگەر هەرگیز ڕوودا و قسەیان لەگەڵ ئێمە کرد، یان لەگەڵ نەوەکانمان لە داهاتوودا، و گوتیان: ببینن هاوشێوەی قوربانگای یەزدان، کە باوکانمان دروستیان کرد، نەک لەبەر پێشکەشکراوەکان و نەک لەبەر قوربانیەکان، بەڵکو شایەتییەکە لەنێوان ئێوە و ئێمە، و لەنێوان کوڕانمان. نابێت کەواتە ئێمە وەرگێڕێینەوە لە یەزدان لە ئەمڕۆدا و جیابینەوە لە یەزدان، بۆ ئەوەی ئێمە قوربانگایەک بنیاد بنێین بۆ پێشکەشکراوە بەرهەمەکان و قوربانییەکان و قوربانی ڕزگاری، جگە لە قوربانگای یەزدان کە لەبەردەم چادرەکەیەتی.

و کاتێک فینەحاسی کاهین و هەموو فەرمانڕەوایانی کۆمەڵی ئیسرائیل کە لەگەڵی بوون، گوێیان لەو وشانە بوو کە کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوە هۆزی مەنەسا قسەیان کرد، ئەوا پەسەندی کردن. و فینەەسی کاهین بە کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەسسێی گوت: ئەمڕۆ زانیومان کە یەزدان لەگەڵ ئێمەیە، چونکە سەرپێچیتان لە یەزدان نەکردووە، و چونکە کوڕانی ئیسرائیلتان لە دەستی یەزدان ڕزگار کردووە. فینەحاسی کاهین و فەرمانڕەواکان لە کوڕانی ڕەئوبێن و لە کوڕانی گاد و لە نیوەی هۆزی مەنەسا لە گلعادەوە گەڕانەوە بۆ خاکی کەنعان بۆ لای کوڕانی ئیسرائیل، و ئەوانیش ئەو وشانەیان پێ وەڵام دانەوە. ئەمەش خۆشی کوڕانی ئیسرائیلی کرد، جا قسەیان لەگەڵ کوڕانی ئیسرائیل کرد و ستایشی خودای کوڕانی ئیسرائیلیان کرد، گوتیان چیتر سەرکەوتن نەکەن بۆ لایان بۆ جەنگ بۆ لەناوبردنی خاکی کوڕانی ڕەئوبێن و کوڕانی گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە، ئەوانیش لەوێ نیشتەجێ بوون.

یەشوع ناوی لە قوربانگاکەی ڕەئوبێن و گاد و نیوەی هۆزی مەنەشە نا و گوتی: ئەمە شایەتییەکە لەنێوانیان کە یەزدان خودای ئەوانە.

### 23

و دوای ڕۆژانێکی زۆر، پاش ئەوەی یەزدان ئیسرائیلی لە هەموو دوژمنەکانی دەوروبەری پشوودا، یەشوع پیر بوو و تەمەنی پێشکەوتبوو. یەشوع هەموو کوڕەکانی ئیسرائیل و ئەنجومەنی پیرانی ئەوان و فەرمانڕەوایانی ئەوان و دادوەرانی ئەوان و مامۆستایانی ئەوان بانگهێشتکرد و پێی گوتن: من پیر بوومەتەوە و لە ڕۆژگاردا پێشکەوتووم. ئێوە بەڵام بینیتان هەرچەندە کرد یەزدانی خودای ئێمە بە هەموو ئەو نەتەوانەی ئەمانە لە بەردەم ئێمە، چونکە یەزدانی خودای ئێوە ئەوەیە کە جەنگاوە بۆ ئێوە. ببینن کە هاوێشتووم بۆ ئێوە ئەو نەتەوانەی ماونەتەوە بۆ ئێوە، ئەمانە لە میراتەکان بۆ هۆزەکانتان، لە ڕووباری ئوردونەوە هەموو ئەو نەتەوانەی لەناوبردووم بە تەواوی، و لە دەریا گەورەکەوە سنوور دادەنێت لەسەر ڕۆژئاوای خۆر.

بەڵام یەزدانی پەروەردگاری ئێمە ئەوان لەناودەبات لەبەردەممان، هەتا بە تەواوی لەناودەچن، و ئاژەڵە کێوییەکانی بۆ دەنێرن، هەتا ئەوان و پاشاکانیان لەبەردەمتان لەناودەبات، و ئێوە دەبنە میراتگری زەوییەکەیان، وەک یەزدانی پەروەردگاری ئێمە پێی فەرموون. کەواتە زۆر بەهێز بن لە پاراستن و جێبەجێکردنی هەموو ئەوەی لە کتێبی یاسای موسادا نووسراوە، بۆ ئەوەی لای نەدەن نە بۆ ڕاست و نە بۆ چەپ، بۆ ئەوەی ئێوە نەچنە ناو ئەو نەتەوە ماوەکانەوە، و ناوی خوداوەندەکانیان لەنێو ئێوەدا ناوبردرێت، و نە خزمەتیان بکەن، و نە کڕنۆشیان ببەن، بەڵکو بە یەزدانی خودای ئێمە دەلکێنەوە، وەک ئەوەی کردتانە هەتا ئەم ڕۆژە. و یەزدان نەتەوە گەورە و بەهێزەکان لەبەردەم ئێوە لەناودەدات، و کەس لەبەردەم ئێمە نەوەستاوەتەوە هەتا ئەمڕۆ. یەکێک لە ئێوە هەزار کەسی ڕاوناوە، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئێمە بۆ ئێوە جەنگاوە، وەک چۆن پێی فەرموویین.

و زۆر بپارێزن لە خۆشویستنی یەزدانی خودامان. ئەگەر ئێوە بگەڕێنەوە و خۆتان بە ئەو نەتەوە ماوانەی لەگەڵتاندا بلکێنن، و زەماوەندی لەگەڵیان بکەن، و خۆتان تێکەڵیان بکەن و ئەوانیش تێکەڵی ئێوە بن، ئێوە دەزانن کە گەورە چیتر زیاد ناکات بۆ لەناوبردنی ئەم نەتەوانە لە بەردەمتان، و دەبنە تەڵە بۆ ئێوە، و کۆسپ، و بزمار لە پاژنەکانتان، و تیر لە چاوەکانتان، هەتا لەناودەچن لەم زەوییە باشەی کە یەزدانی پەروەردگارتان پێیداون.

من بەڵام دەڕۆم ئەم ڕێگایە، وەک هەموو ئەوانەی لەسەر زەوین، و ئێوە بە دڵ و گیانتانەوە دەزانن کە تەنانەت یەک وشەش لە هەموو ئەو وشانەی کە یەزدانی پەروەردگارمان دەربارەی هەموو ئەو شتانەی سەر بە ئێمەن فەرمووی، شکستی نەخواردووە. وەک چۆن هەموو ئەو وشە باشانەی کە یەزدان لەسەر ئێوە فەرمووی بۆ ئێمە هاتووە، ئاواش یەزدانی خودا هەموو ئەو وشە خراپانە لەسەر ئێوە دەهێنێت، تا ئەوەی ئێوە لەناوبەبات لەم زەوییە باشەی کە یەزدان پێیداون. لە پێشێلکردنتان بۆ پەیمانی یەزدانی خودای ئێمە کە فەرمانی پێکردین، و ڕۆیشتن و خزمەت بکەن بە خوداوەندە دیکەکان و کڕنۆش ببەن بۆیان.

### 24

یەشوع هەموو هۆزەکانی ئیسرائیلی بۆ شیلۆ کۆکردەوە، پیرانیان و نووسەرانیان و دادوەرانیان بانگهێشت کرد، و لەبەردەم خودا ڕایانگرتن.

و یەشوع بە هەموو گەلەکە گوت، یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت: باوکانتان لە سەرەتاوە لەوبەری ڕووبارەکە نیشتەجێ بوون، تارەحی باوکی ئیبراهیم و باوکی ناحۆر، و خزمەتی خوداوەندە دیکەیان دەکرد. من ئیبراهیمی باوکی ئێوەم لە ئەوبەری ڕووبارەوە هێنا، ڕێنماییم کرد لە هەموو زەوییەکەدا، نەوەکەیم زۆر کرد، و ئیسحاقم پێبەخشی بۆ ئیسحاق یەعقوب و عیسۆم دا، و چیای سێعیرم بە عیسۆ دا بۆ میراتگرتن، و یەعقوب و کوڕەکانی دابەزین بۆ میسر، و لەوێ بوون بە نەتەوەیەکی گەورە و زۆر و بەهێز، و میسرییەکان خراپەیان لەگەڵ کردن. و لێم دا میسر بە ئەو نیشانانەی کە لەنێویان کردم. دوای ئەمانە باوکانی ئێمەی لە میسر دەرهێنا، و هاتنە ناو دەریای سوور. میسرییەکانیش بە گالیسکە و ئەسپەکانیانەوە دوای باوکانی ئێمە ڕاونان بۆ ناو دەریای سوور. ئێمە هاوارمان بۆ یەزدان کرد، ئەویش هەور و تاریکی لەنێوان ئێمە و میسرییەکان دانا، دەریای بەسەریاندا هێنا و داپۆشین. چاوەکانی ئێوە ئەوەی بینی کە یەزدان لە خاکی میسر کردی، ئێوەش ڕۆژانێکی زۆر لە چۆڵەوانی مانەوە.

و ئێمەی بردە زەوی ئەمۆریەکان کە لەوبەری ڕووباری ئوردون نیشتەجێ بوون، و یەزدان ئەوانی دایە دەستی ئێمە، و ئێوە زەوییەکەی ئەوانتان بە میرات گرت، و ئەوانتان لەبەردەمی خۆتان لەناوبرد.

و بالاکی کوڕی سیفۆر، پاشای مۆئاب، هەستا و لە دژی ئیسرائیل ڕیزی شەڕ ڕاکێشا، و ناردی و بەلعامی بانگکرد بۆ ئەوەی نەفرەتمان لێبکات. یەزدانی پەروەردگاری تۆ نەیویست تۆ لەناو ببات، بەڵکو بە بەرەکەتەکان بەرەکەتداری ئێمەی کرد و لە دەستی ئەوان دەربازی کردین و ئەوانی ڕادەستمان کردن. ئێوە لە ڕووباری ئوردون پەڕینەوە و هاتنە ناو ئەریحا، ئەوانەی لە ئەریحا نیشتەجێ بوون لە دژی ئێمە جەنگان: ئەمۆرییەکان، کەنعانییەکان، پریزییەکان، حیڤییەکان، یەبووسییەکان، حیتییەکان و گرگاشییەکان، بەڵام یەزدان ئەوانی دایە دەست ئێمە. و زەردەواڵەی پێش ئێوە نارد، و دوازدە پاشای ئەمۆرییەکانی لە بەردەممان دەرکرد، نەک بە شمشێرەکەت و نەک بە کەوانەکەت.

ئەو زەوییەکی پێدان کە ئێوە تێیدا ماندوو نەبوونەتەوە، و شارەکانێک کە ئێوە بنیادتان نەناوە، و لەوان نیشتەجێ بوون، و ڕەزەمێوەکان و زەیتوونزارەکان کە ئێوە نەتانچاندووە، لێیان دەخۆن.

ئێستا لە یەزدان بترسن و خزمەتی ئەو بکەن لە ڕاستی و لە ڕاستودروستی، و لابەرن خوداوەندە بێگانەکان کە باوکانی ئێمە لە لەوبەری ڕووبار و لە میسر خزمەتیان کردن، و خزمەتی یەزدان بکەن. ئەگەر بەڵام دڵخۆش ناکات لە خزمەتکردنی یەزدان، ئەوا ئەمڕۆ بۆ خۆتان هەڵبژێرن کێ خزمەت دەکەن، یان خوداوەندەکانی باوکانتان کە لە ئەوبەری ڕووبارن، یان خوداوەندەکانی ئەمۆرییەکان کە ئێوە لە زەوییەکەیاندا نیشتەجێن، بەڵام من و ماڵەکەم خزمەتی یەزدان دەکەین، چونکە ئەو پیرۆزە.

وەڵامی گەل دایەوە و گوتی: نەبێت بۆ ئێمە کە پەروەردگار جێبهێڵین بۆ ئەوەی خزمەت بە خوداوەندەکانی دیکە بکەین. یەزدانی پەروەردگاری ئێمە، ئەو خۆی خودایە، ئەو خۆی ئێمە و باوکانی ئێمەی لە میسرەوە دەرهێنا، و ئێمەی پاراست لە هەموو ئەو ڕێگایەدا کە پێیدا ڕۆیشتین، و لە نێو هەموو ئەو نەتەوانەی کە بەناویاندا تێپەڕین. و یەزدان ئەمۆرییەکەی دەرکرد و هەموو ئەو نەتەوانەی کە لە زەوییەکە نیشتەجێ بوون لە بەردەم ئێمە، بەڵام ئێمەش خزمەت بە یەزدان دەکەین، چونکە ئەمە خودای ئێمەیە.

و یەشوع بە گەلی گوت: ئێوە ناتوانن خزمەتی یەزدان بکەن، چونکە خودایەکی پیرۆزە، و ئەم خودایە ئیرەییە و گوناکان و یاخیبوونەکانی ئێوە نابەخشێت. کاتێک ئێوە وازلە یەزدان بهێنن و خزمەتی خوداوەندەکانی دیکە بکەن، ئەو دێتە سەرتان و ئازارتان دەدات و لەناوتان دەبات، لەجیاتی ئەوەی چاکەی لەگەڵتان کردووە. و گەل بە یەشوعیان گوت: نەخێر، بەڵکو ئێمە خزمەت بە یەزدان دەکەین.

یەشوع بە گەلەکە گوت: ئێوە شایەتن لەسەر خۆتان کە ئێوە یەزدانتان هەڵبژارد بۆ ئەوەی خزمەتی بکەن. و ئێستا ئەو خوداوەندە بێگانانەی لەناو ئێوەدان لابەن، و دڵی خۆتان ڕاست بکەن بەرەو یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل. و گەل بە یەشوعیان گوت: ئێمە خزمەت بە یەزدان دەکەین و گوێ لە دەنگی ئەو دەگرین.

و یەشوع پەیمانێکی لەگەڵ گەل بەست لەو ڕۆژەدا، و یاسا و حوکمی پێدان لە شیلۆ لەبەردەم چادری خودای ئیسرائیل. یەشوع ئەم وشانەی نووسی لە کتێبی یاساکانی خودا، و بەردێکی گەورەی برد و لەژێر دار بوتمەکە لەبەردەم یەزدان دایمەزراند. یەشوع بە گەلی گوت: ئەوەتا ئەم بەردە لەنێو ئێوەدا دەبێتە شایەتی، چونکە خۆی هەموو ئەو قسانەی بیستووە کە یەزدان ئەمڕۆ پێی فەرموون، و ئەمە لەنێو ئێوەدا دەبێتە شایەتی لە ڕۆژانی دواییدا، کاتێک درۆ لەگەڵ یەزدانی خودای مندا دەکەن. و یەشوع گەلی نارد، و هەریەکەیان بۆ شوێنی خۆی ڕۆیشتن. ئیسرائیل خزمەتی یەزدانی کرد لە هەموو ڕۆژەکانی یەشوع، و لە هەموو ڕۆژەکانی ئەو پیرانەی کە دوای یەشوع ژیانیان درێژە کرد، و ئەوانەی کە هەموو ئەو کارانەیان بینی کە یەزدان بۆ ئیسرائیلی کردبوو.

و دوای ئەوانە ڕوویدا کە یەشوعی کوڕی نون، کۆیلەی یەزدان، مرد لە تەمەنی سەد و دە ساڵیدا. و لە تامناسەراخ لە سنوورەکانی میراتی خۆی نێژراوییان، لە کێوی ئەفرایم، لە باکووری کێوی گلعاد.

ئێسقانەکانی یوسف، کوڕەکانی ئیسرائیل لە میسرەوە هێنایانە سەرەوە و لە شیخیم نێژرایان، لە بەشی ئەو کێڵگەیەی کە یەعقوب لە ئەمۆرییەکانی نیشتەجێبوو لە شیخیم بە سەد بەرخ بەدەستی هێنا، و ئەو بەشەی دایە یوسف.

و دوای ئەمانە ڕوویدا کە ئەلعازاری کوڕی هارون، سەرۆک کاهین، مرد و لە گیبعای فینەحاسی کوڕی خۆی نێژرا، کە پێیدرابوو لە کێوی ئەفرایم.